I OSK 1965/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej rażącego naruszenia prawa przez SKO i oddalił skargę w zakresie przyznania sumy pieniężnej, uznając bezczynność organu za niekwalifikowaną.
NSA rozpoznał skargę kasacyjną SKO od wyroku WSA, który stwierdził bezczynność SKO w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego i uznał ją za rażące naruszenie prawa. NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej rażącego naruszenia prawa, uznając, że opóźnienie organu w wydaniu decyzji, choć wyniosło 15 dni ponad termin, nie miało charakteru rażącego. Sąd oddalił również skargę w zakresie przyznania sumy pieniężnej, uznając, że dwutygodniowe przekroczenie terminu nie uzasadnia takiej sankcji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. WSA stwierdził bezczynność SKO w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego i uznał ją za rażące naruszenie prawa, przyznając jednocześnie skarżącej 100 zł. SKO zarzuciło WSA naruszenie przepisów postępowania, kwestionując kwalifikację bezczynności jako rażącej oraz zasadność przyznania sumy pieniężnej. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za zasadne. Sąd podkreślił, że rażące naruszenie prawa wymaga oczywistości, drastyczności i braku racjonalnego uzasadnienia, czego w tej sprawie nie stwierdzono. Choć SKO przekroczyło miesięczny termin na rozpoznanie odwołania o około 15 dni (decyzja wydana 14 listopada zamiast do 28 października), nie można tego uznać za rażące naruszenie, zwłaszcza w kontekście wyjaśnień organu dotyczących procedur kolegialnych i przeprosin za opóźnienie. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA w części stwierdzającej rażące naruszenie prawa i orzekł, że bezczynność nie miała takiego charakteru. Jednocześnie uchylono wyrok w części dotyczącej przyznania sumy pieniężnej i oddalono skargę w tym zakresie, uznając, że dwutygodniowe przekroczenie terminu nie stanowi podstawy do zasądzenia takiej kwoty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, opóźnienie organu w rozpoznaniu odwołania, które wyniosło około 15 dni ponad ustawowy termin, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli nie towarzyszą mu inne okoliczności wskazujące na oczywiste lekceważenie wniosku strony lub brak woli załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że rażące naruszenie prawa wymaga oczywistości, drastyczności i braku racjonalnego uzasadnienia. Dwutygodniowe przekroczenie terminu, zwłaszcza gdy organ przeprosił za opóźnienie i wyjaśnił przyczyny związane z procedurami kolegialnymi, nie spełnia tych kryteriów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wymaga to oceny sędziowskiej opartej na całokształcie okoliczności, z uwzględnieniem oczywistości, drastyczności naruszenia i braku racjonalnego uzasadnienia.
p.p.s.a. art. 149 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA orzeka na podstawie art. 188 w zw. z innymi przepisami.
p.p.s.a. art. 182 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały jej przeprowadzenia.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
t.j. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego wyroku w części i oddalenie skargi w tym zakresie.
t.j. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 1 lit. c - uchylenie zaskarżonego wyroku w części i oddalenie skargi w tym zakresie.
t.j. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Pomocnicze
k.p.a. art. 35 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o świadczeniach rodzinnych art. 16 § 1
u.s.k.o. art. 17 § 1
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
u.s.k.o. art. 17 § 2
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opóźnienie organu w rozpoznaniu odwołania o około 15 dni nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Dwutygodniowe przekroczenie terminu nie uzasadnia przyznania sumy pieniężnej skarżącej.
Odrzucone argumenty
Bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 100 zł było uzasadnione.
Godne uwagi sformułowania
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Dwutygodniowe przekroczenie terminu do wydania decyzji nie stanowi też takiego uszczerbku ani krzywdy skarżącej, które należałoby rekompensować przyznaniem sumy pieniężnej.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
członek
Jolanta Rudnicka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście bezczynności organu administracji publicznej oraz zasady przyznawania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki działania samorządowych kolegiów odwoławczych i ich wewnętrznych regulaminów, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych organów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego - oceny rażącego naruszenia prawa przez bezczynność organu. Pokazuje, jak sądy administracyjne interpretują terminy i sankcje za ich przekroczenie, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy 15 dni opóźnienia to 'rażące naruszenie prawa'? NSA wyjaśnia granice bezczynności organu.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1965/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
IV SAB/Wr 508/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-05-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i skargę w tym zakresie oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 508/23 w sprawie ze skargi M. Z. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt I in fine w zakresie stwierdzającym, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i orzeka, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, 2. uchyla zaskarżony wyrok w pkt III i w tym zakresie skargę oddala.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 maja 2024 r., sygn. IV SAB/Wr 508/23 w sprawie ze skargi M. Z. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w pkt I. stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu dopuściło się bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt II. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, w pkt III. przyznał od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 100 zł.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że M. Z. obywatelka Ukrainy (dalej: strona, skarżąca) w dniu 8 listopada 2023 r. złożyła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ) w sprawie dotyczącej zasiłku pielęgnacyjnego.
W skardze, działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) i w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zarzuciła naruszenie 35 § 3 oraz art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. Skarżąca wniosła: 1) o wydanie decyzji odwoławczej przez SKO w trybie natychmiastowym, 2) na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 p.p.s.a. oraz wymierzenie organowi grzywny.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, wskazując, że skarżąca w dniu 1 września 2023 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z 5 września 2023 r. Prezydent Wrocławia odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Podaniem z dnia 15 września 2023 r. (wpływ – 18 września 2023 r.) skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji, które Prezydent Wrocławia przekazał organowi (wraz z aktami administracyjnymi sprawy) w dniu 22 września 2023 r., następnie w dniu 28 września 2023 r. przekazał zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji. Organ wyjaśnił, że uwarunkowania organizacyjne i sposób funkcjonowania SKO przesądziły o kalendarium kluczowych czynności podjętych w sprawie, tj. 1) 10 października 2023 r. sprawa została przydzielona na wokandę zaplanowaną na dzień 24 października 2023 r., 2) 24 października 2023 r. sprawa została rozpatrzona podczas wokandy (rozstrzygnięcie, utrzymanie w mocy decyzji), 3) 3 listopada 2023 r. projekt decyzji został załączony do programu obiegu dokumentów wykorzystywanego w SKO, 4) 14 listopada 2023 r. złożony został podpis pod decyzją SKO przez ostatniego z członków składu orzekającego – pozaetatowego członka SKO, któremu obowiązki zawodowe związane z podstawowym miejscem pracy nie pozwoliły na wcześniejsze dokonanie tej czynności, 5) 15 listopada 2023 r. decyzja SKO została wysłana do skarżącej. Organ podał też, że w dniu 7 listopada 2023 r. skarżąca wniosła ponaglenie w sprawie, które organ pismem z 9 listopada 2023 r. uznał za nieuzasadnione. SKO argumentowało na tej podstawie, że w sprawie nie doszło do bezczynności organu ze względu na wskazane kalendarium podjętych czynności oaz uwarunkowania determinujące organizacje i funkcjonowanie organu odwoławczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględniając skargę stwierdził, że odwołanie od decyzji Prezydenta Wrocławia winno być rozpoznane w terminie miesiąca od dnia wpływu odwołania do SKO. Akta administracyjne sprawy potwierdzają, że odwołanie skarżącej wpłynęło do SKO w dniu 22 września 2023 r., zatem miesięczny termin rozpoznania odwołania upływał w dniu 23 października 2023 r. (ze względu na dzień wolny). SKO już po tej dacie wyznaczyło termin posiedzenia – na dzień 24 października 2023 r. - a następnie, jak wynika to z odpowiedzi na skargę, wydało orzeczenie w tej dacie (decyzję), którego jednak jeden z członków kolegium nie podpisał. Uczynił to dopiero w dniu 14 listopada 2023 r. Sąd stwierdził, mając na uwadze art. 17 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.; dalej: u.s.k.o.), że nie można uznać, iż w dacie 24 października 2023 r. decyzja odwoławcza została wydana w trakcie biegu terminu wyznaczonego art. 35 § 3 k.p.a. oraz że jej wydanie nastąpiło przed wniesieniem skargi na bezczynność.
Mając na uwadze argumenty podawane w odpowiedzi na skargę Sąd Wojewódzki doszedł do przekonania, że stwierdzona bezczynność SKO jest niewątpliwa, zaś uzasadnienie zwłoki organu – nie akceptowalne z punktu widzenia zasady praworządności oraz szybkości postępowania. Argumentacja organu, że status pozaetatowego członka Kolegium, któremu obowiązki zawodowe związane z podstawowym miejscem pracy nie pozwoliły na podpisanie decyzji w dniu jej podjęcia prowadzi do wniosku, że w istocie taka decyzja nie została wydana w dniu 24 października 2023 r. (i tak, zresztą, po upływie ustawowego terminu), lecz mogło to nastąpić dopiero w dniu jej podpisania przez ostatniego z członków Kolegium. Z pewnością też, nie została wyekspediowana przed wniesieniem skargi na bezczynność. W sumie więc, w ocenie Sądu I instancji, nie doszło do zakończenia postępowania odwoławczego przed wniesieniem skargi na bezczynność, ponieważ decyzja SKO nie weszła do obrotu prawnego przed 14 listopada 2023 r. Okoliczności te, jak również sposób organizacji i funkcjonowania SKO, nie mogą być uznane za obiektywne trudności w sprawnym prowadzeniu postępowania. Opóźnienie w rozpoznaniu odwołania Sąd Wojewódzki ocenił jako rażące naruszenie prawa, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.
Ze względu na fakt, że decyzja w sprawie została wydana Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej, o czym orzekł w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Sąd I instancji przyznał skarżącej sumę pieniężną w wysokości 100 zł (pkt III sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Według tego Sądu przyjęta kwalifikacja stopnia naruszenia prawa, w okolicznościach tej sprawy, uzasadnia zasądzenie na rzecz strony sumy pieniężnej we wskazanej kwocie jako adekwatnej. Charakter uprawnienia Sądu ma bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale także wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. W rozpoznawanej sprawie Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę fakt nieusprawiedliwionego zaniechania działań przez organ.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, zaskarżając wyrok w części dotyczącej pkt I in fine (" bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa") oraz pkt III wyroku
Zaskarżonemu wyrokowi Sądu zarzucono, w ramach podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) w zakresie dotyczącym pkt I in fine rozstrzygnięcia wyroku Sądu - art. 149 § la, w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a oraz art. 17 ust. 1-2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r. poz. 570; dalej jako "u.s.k.o.") - przez uznanie bezczynności Kolegium za mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, która nie wypełniała warunków pozwalających na stwierdzenie wystąpienia kwalifikowanej formy bezczynności,
2) w zakresie dotyczącym pkt III rozstrzygnięcia wyroku Sądu - art. 149 § 2 p.p.s.a., przez przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 100 zł, w sytuacji, gdy okoliczności sprawy nie dawały podstaw do zastosowania wywiedzionej z tego przepisu normy, w szczególności naruszenie w sprawie ustawowych terminów załatwienia sprawy nie było efektem celowych, niedbałych, czy lekkomyślnych działań organu oraz nie dawało powodów do wynagrodzenia stronie wadliwego działania organu, co doprowadziło do błędnych ocen w zakresie zarówno zasadności przyznania od organu dla skarżącej sumy pieniężnej, jak i określenia jej wysokości;
3) w zakresie dotyczącym pkt I in fine oraz pkt. III rozstrzygnięcia wyroku Sądu - art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1-2 u.s.k.o., gdyż skarga M. Z. nie powinna doprowadzić do stwierdzenia, że bezczynność Kolegium miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jak również nie powinna doprowadzić do przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej (w wysokości 100 zł).
Mając powyższe na względzie wniesiono o:
uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu w zaskarżonym zakresie, na podstawie art. 188 p.p.s.a. i: w zakresie dotyczącym pkt I in fine rozstrzygnięcia wyroku Sądu - stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w zakresie dotyczącym pkt III rozstrzygnięcia wyroku Sądu - o oddalenie skargi skarżącej w zakresie wnoszącym o przyznanie sumie pieniężnej; ewentualnie - o odstąpienie od przyznania skarżącej sumy pieniężnej.
W nawiązaniu do art. 176 § 2 in fine p.p.s.a. – złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto zarzuty kasacyjne, wskazując w szczególności na art. 17 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz na przepisy Regulaminu SKO we Wrocławiu uchwalonego w dniu 26 marca 2008 r. przez Zgromadzenie Ogólne SKO. Zwrócono uwagę na to, że w dniu 28 września 2023 r., do Kolegium wpłynęło pismo Kierownika Zespołu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 26 września 2023 r., którym przekazano organowi odwoławczemu zwrotkę potwierdzającą odbiór decyzji odmownej organu gminy (której dotyczyło to postępowanie odwoławcze). Zatem dopiero od tego dnia Kolegium dysponowało kompletem akt tej sprawy administracyjnej. Podniesiono, że z danych programu służącego do elektronicznego obiegu danych zbioru repertorium Kolegium wynika też, że 10 października 2023 r. sprawa została wyznaczona przez koordynatora działu orzeczniczego na posiedzenie zaplanowane na 24 października 2023 r. (w ramach wokandy nr 422/2023). W kontekście powyższego zwrócono uwagę, że zgodnie z § 33 ust. 5 Regulaminu SKO: "Wyznaczenia składu orzekającego należy dokonać w ciągu czternastu dni od dnia wpływu akt sprawy do Kolegium lub dnia zakończenia postępowania wyjaśniającego przed Kolegium (...)". A zatem - w tym przypadku przestrzegano tego terminu. Analiza tego programu wskazuje też na to, że plik z przygotowanym projektem orzeczenia został załączony do programu w dniu 2 listopada 2024 r. (a zatem respektowano w tym względzie § 35 ust. 6 Regulaminu SKO i zarazem § 32 ust. 1 oraz § 34 ust. 3 a także § 33 ust. 8 Regulaminu SKO). Ostatni z wymaganych w tym przypadku podpisów został zaś złożony w dniu 14 listopada 2023 r. a przesyłka (zawierająca decyzję Kolegium - utrzymującą w mocy orzeczoną przez organ gminy odmowę) została wysłana do strony następnego dnia.
Nie zgodzono się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że miesięczny termin rozpoznania odwołania upływał w dniu 23 października 2023 r. a to z tego względu, że Kolegium dysponowało kompletem akt od dnia 28 września 2023 r. Z tego też powodu skarżące kasacyjnie SKO uznaje za nieprawidłowe stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że Kolegium wyznaczyło termin posiedzenia po upływie miesięcznego terminu na rozpatrzenie odwołania. Równocześnie w skardze kasacyjnej, wskazując na specyfikę podejmowania decyzji w składach kolegialnych, wywodzono, że skoro 8 listopada 2023 r. skarżąca złożyła skargę na bezczynność, a 14 listopada 2023 r. został złożony ostatni podpis pod decyzją Kolegium z 24 października 2023 r., to Kolegium nie wydało decyzji z zachowaniem miesięcznego terminu. Kolegium uchybiło terminowi zaledwie o 15 dni. Dzień 28 października 2023 r. wypadał w sobotę, to zgodnie z art.57 § 4 k.p.a. koniec miesięcznego terminu przypadł na poniedziałek 30 października 2023 r. ( zatem do 14 listopada 2023 r. – daty złożenia ostatniego podpisu upłynęło 15 dni), a to nie kwalifikuje bezczynności jako mającej rażący charakter.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w ustawowym terminie czternastu dni, nie zażądały jej przeprowadzenia, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie natomiast do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Rozpoznając zarzuty skarżącego kasacyjnie Kolegium, w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasługują one na uwzględnienie, w tym szczególnie zarzut naruszenia art. 149 § 1 a p.p.s.a. albowiem błędna wykładnia (zbyt rygorystyczna) oraz niewłaściwe zastosowanie tego przepisu doprowadziło Sąd I instancji do wadliwego rozstrzygnięcia w zaskarżonej części.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny tego, czy w ustalonym w sprawie stanie faktycznym doszło do rażącej bezczynności organu w rozpoznaniu odwołania a konsekwencją czego było zasądzenie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art.149 § 2 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustawodawca przyznaje zatem sądowi administracyjnemu swobodę w zakresie oceny charakteru bezczynności. Nie definiuje bowiem pojęcia "rażącego naruszenia prawa" przyjętego w cytowanym przepisie. Zatem w tym zakresie do głosu dochodzi uznanie sędziowskie, oparte o zasady logiki, doświadczenia życiowego i zawodowego, w kontekście celu przepisu, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy i dyrektyw doktrynalnych oraz praktyki. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano stanowisko zgodnie z którym bezczynność o rażącym charakterze ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest jednak wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Przyjmuje się także, że kryterium, które pozwala na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia tego naruszenia ( wyroki NSA z: 22 listopada 2023 r., sygn. I OSK 1879/22; z 27 września 2023 r., sygn. I OSK 979/22; 1 września 2023 r., sygn. I OSK 749/22; 7 marca 2024 r., sygn. 2655/23; 25 czerwca 2024 r., sygn. III OSK 2008/23, 28 czerwca 2024 r., sygn. I OSK 521/24, publ. www.nsa.gov.pl).
Wyżej opisana sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Jak bowiem wynika z akt sprawy całość dokumentacji w sprawie została przekazana Kolegium w dniu 28 września 2023 r. W tej bowiem dacie przesłano do SKO zwrotne potwierdzenie otrzymania przez skarżącą decyzji organu pierwszej instancji, a co miało istotne znaczenie dla ustalenia złożenia odwołania w terminie. Miesięczny termin do rozpatrzenia odwołania upływał w dniu 28 października 2023 r. W aktach sprawy znajduje się decyzja SKO z datą wydania 24 października 2023 r. Jednakże, jak wynika z wyjaśnień SKO zawartych w odpowiedzi na skargę i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ostatni podpis pod decyzją został złożony w dniu 14 listopada 2023 r. Mamy zatem w sprawie sytuację, gdy pomimo datowania decyzji na dzień 24 października 2023 r. faktycznie została ona podpisana 14 listopada 2023 r. Autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu, powoływał się na przepisy regulaminu i specyfikę działania organu kolegialnego co ma znaczenie dla oceny stopnia bezczynności, natomiast dla strony ma takie znaczenie, że decyzja nie została wydana w miesięcznym terminie. Należy jednak przyznać rację skarżącemu kasacyjnie Kolegium, że opóźnienie w rozpoznaniu odwołania nie miało charakteru rażącego skoro termin na rozpatrzenie odwołania upływał 28 października 2023 r., zaś wysyłka decyzji SKO nastąpiła w dniu 15 listopada 2023 r. Przekroczenie terminu nie było ani rażące ani oczywiste w okolicznościach rozpoznawanej sprawy w kontekście przewidzianych w regulaminie SKO terminów podejmowanych w sprawie czynności. W niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy. W odpowiedzi na podanie skarżącej z dnia 7 listopada 2023 r. Kolegium w piśmie z dnia 9 listopada 2023 r. poinformowało skarżącą, że decyzja zostanie jej przesłana w dniu 14 listopada 2023 r., co też uczyniło 15 listopada 2023 r. W piśmie z dnia 9 listopada 2023 r. Kolegium przeprosiło skarżącą za opóźnienie.
Całokształt okoliczności zaistniałych w sprawie prowadzi do wniosku, że w sprawie wystąpiła bezczynność, lecz nie miała ona rażącego charakteru. Nie było też uzasadnionych podstaw do wymierzenia organowi grzywny ani zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Są to dodatkowe środki o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tego rodzaju sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Dwutygodniowe przekroczenie terminu do wydania decyzji nie stanowi też takiego uszczerbku ani krzywdy skarżącej, które należałoby rekompensować przyznaniem sumy pieniężnej.
Z wyżej opisanych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.188 w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. Na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. i art. 182 §2 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 2 wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI