II SA/PO 710/23

II SA/Po 710/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Edyta Podrazik /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Daniel
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 3 pkt 22, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 września 2023 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 13 lutego 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 2 , art. 3, art. 17, art. 20, art. 24, art. 25 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2022 r., poz. 615; dalej: "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "K.p.a."), odmówił M. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad M. B..
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 9 grudnia 2022 r. M. B. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. B.. Z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 20 września 2022 r., nr [...] wynika, że M. B. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. M. B. w dniu wydania orzeczenia miała 80 lat. Z orzeczenia nie wynika, od kiedy istnieje niepełnosprawność (inwalidztwo). Zatem nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Co prawda wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, wszedł w życie w dniu 23 października 2014 r., to nie doprowadził do wyeliminowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. z porządku prawnego.
W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że ponieważ nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b oraz z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., należało odmówić wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. B..
W odwołaniu z dnia 20 lutego 2023 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie zgodnie z wnioskiem, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 17 ust. 1b u.ś.r., art. 17 ust. 5 pkt 1 ust. b u.ś.r. oraz art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.
W uzasadnieniu odwołująca wskazała, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec uznania wskazanego przepisu za niekonstytucyjny, organ administracji publicznej nie mógł zastosować tego przepisu.
Ponadto, odwołująca nie ma ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, a tym samym wskazanie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. jako podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie znajduje żadnego uzasadnienia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 września 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, stwierdził, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Art. 17 ust. 1b u.ś.r. od momentu wejścia w życie tego wyroku nie może być więc stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W rezultacie nie jest więc dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Dalej Kolegium stwierdziło, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz wywiadu środowiskowego wynika, że odwołująca sprawuje codzienną, całodobową opiekę nad matką M. B.. Matka odwołującej jest po udarze niedokrwiennym mózgu pod postacią afazji oraz cierpi m.in. na niedowład połowiczny prawostronny, ma zawroty głowy, niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze. Odwołująca oświadczyła, że pomaga mamie praktycznie przy wszystkich czynnościach dnia codziennego, tj. ubieranie się, higiena osobista, przygotowywanie posiłków, mierzenie ciśnienia oraz poziomu cukru, robienie zakupów, sprzątanie, pranie, prasowanie, podawanie lekarstw, układanie do snu, zapewnianie dostępu do opieki lekarskiej. Powyższe czynności odwołująca wykonuje rano, popołudniu i wieczorem. Wnioskodawczym oświadczyła, że opieka nad niepełnosprawną matką stanowi przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej. Zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 20 września 2022 r. M. B. posiada znaczny stopień niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 28 lipca 2022 r. Tymczasem M. B. od ponad 20 lat nie podejmuje zatrudnienia. Z akt sprawy wynika, że ostatnie zatrudnienie odwołująca miała w okresie od [...] stycznia 1998 r. do [...] grudnia 2002 r. jako pracownik administracyjny w "X" Współpracy Młodzieży. Odwołująca nie pracuje więc od wielu lat i miała długą przerwę w zatrudnieniu, co wskazuje na brak istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudniania a sprawowaniem opieki nad matką.
Wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi natomiast do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Brak aktywności zawodowej (lub jej zaprzestanie) jako taki (czyli będący wyborem życiowym danej osoby) nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją z bądź nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją lub nie podejmowaniem przez odwołującą zatrudnienia, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.
W skardze z dnia 9 października 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organ I instancji, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 K.p.a., art., 8 § 1 K.p.a., art. 10 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 12 § 1 K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. i 108 K.p.a., a także art. 17 ust. 1 u.ś.r.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że to, iż nie była aktywna zawodowo przez szereg lat przed złożeniem wniosku nie wyklucza, co do zasady, przyznania świadczenia w związku z niepodejmowaniem zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki. Jak wynika z dokumentów załączonych do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skarżąca nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej ani zatrudnienia, bowiem całodniowo, a czasem całodobowe zajmuje się niepełnosprawną matką. Niepodejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania opieki jest natomiast okolicznością wystarczającą do spełnienia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Opieka wykonywana przez skarżącą nad niepełnosprawną matką jest opieką stała i długoterminową, a związek między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad niepełnosprawną matką jest bezpośredni i ścisły. Matka skarżącej nie wykonuje samodzielnie czynności higienicznych, nie może przygotować sobie sama posiłków, potrzebuje pomocy w ubieraniu oraz w zakresie czynności wykonywanych poza domem, tj. zakupach, realizacji recept, wyjazdach do lekarzy, załatwianiu spraw urzędowych. Zakres czynności wykonywanych przy matce uniemożliwia skarżącej podjęcie pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 września 2023 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 lutego 2023 r., nr [...], o odmowie przyznania M. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką M. B..
Odmawiając skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką organ I instancji, powołując się na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Tymczasem z orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. w dniu 20 września 2022 r. wynika, że daty niepełnosprawności M. B. nie da się ustalić, natomiast ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 28 lipca 2022 r., a więc kiedy M. B. miała 79 lat. Dodatkowo organ I instancji wskazał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., tj. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, choć kwestia ta nie została przez organ I instancji w ogóle rozwinięta.
Z kolei organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji przyznał rację stronie skarżącej w kwestii daty powstania niepełnosprawności, albowiem w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, powstanie niepełnosprawność osoby wymagającej opieki po 18 roku życia nie mogło stanowić przesłanki do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, natomiast nie odniósł się do w żaden sposób do powoływanej przez organ I instancji przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Uznał jednak, że w sprawie w istocie zaistniała przeszkoda w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z faktu, że w sprawie nie wystąpił wynikający z art. 17 ust. 1 u.ś.r. związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem przez M. B. zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad jej niepełnosprawną matką.
Zdaniem Sądu w składzie orzekającym stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie jest zasadne.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z powyższego wynika, że przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
Zauważenia bowiem wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego, nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie ma natomiast stanowić zastępczego źródła dochodu w przypadku, gdy choć wnioskodawca wykonuje ciążący na nim obowiązek opieki nad członkiem rodziny, to nie musiał z tego tytułu rezygnować z zatrudnienia (nie był aktywny zawodowo i brak aktywności zawodowej nie jest wynikiem konieczności sprawowania opieki). Celem ustawodawcy nie było i nie jest traktowanie świadczenia pielęgnacyjnego jako źródła dochodu dla osoby, która nie odnajdywała się i nie odnajduje w realiach rynku pracy z różnych przyczyn, lecz zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej niejakiego ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na cel sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, dzieckiem lub rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku opieki nad tymi osobami, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Każdorazowo więc organy właściwe muszą zbadać, czy w odniesieniu do danego stanu faktycznego ziścił się ów związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. A. Kawecka, Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, publ. LEX/el. 2019).
Rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego obowiązkiem organów jest więc każdorazowe ustalenie, czy w okolicznościach sprawy istnieje związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia lub pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Wskazać przy tym należy, że w art. 3 pkt 22 u.ś.r. ustawodawca zawarł – na użytek tej ustawy – legalną definicję pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", wskazując, że jest to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Wobec tego ocena, czy dana osoba nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi być dokonywana z uwzględnieniem art. 3 pkt 22 u.ś.r.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca urodziła się w dniu [...] 1972 r., co oznacza, że w dniu złożenia wniosku miała 50 lat. Co prawda skarżąca w wypełnionej informacji o okresach składkowych i nieskładkowych wskazała, że jej ostatnie (i jedyne) zatrudnienie miało miejsce w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2003 r. (k. [...] akt adm. organu I instancji), to ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa pracy wynika, że w istocie był to okres od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. (k. [...] akt adm. organu I instancji). Oznacza to, że w dniu rozpoczęcia pracy skarżąca miała rocznikowo 26 lat, natomiast zatrudnienie zakończyło się kiedy skarżąca miała ukończone 30 lat. Przez 20 lat aż do czasu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca nie pracowała. W oświadczeniu z dnia 1 stycznia 2023 r. skarżąca wskazała co prawda, że w okresie niewykonywania pracy sprawowała opiekę nad dzieckiem, to nie podała imienia i nazwiska ani daty urodzenia dziecka (k. [...] akt adm. organu I instancji). Tym niemniej, ze znajdującego się w aktach sprawy wywiadu środowiskowego wynika, że syn skarżącej W. B. w dniu przeprowadzenia wywiadu, tj. w dniu 31 stycznia 2023 r. miał 23 lata (k. [...] verte akt adm. organu I instancji). Oznacza to, że skarżąca urodziła syna w wieku 29 lat i nie podejmowała zatrudnienia także po uzyskaniu przez syna samodzielności. W momencie, w którym matka skarżącej uzyskała znaczny stopień niepełnosprawności, tj. w dniu 28 lipca 2022 r. skarżąca miała przy tym skończone 50 lat.
Z powyższego wynika, że skarżąca właściwie przez całe swoje życie, poza pięcioletnim okresem zatrudnienia, pozostawała bierna zawodowo. Absencja zawodowa wynikała przy tym z jej wyboru życiowego, albowiem nie zdecydowała się wrócić do pracy po urodzeniu i uzyskaniu przez syna względnej samodzielności. Jak słusznie wskazał przy tym organ odwoławczy, ustalony stopień niepełnosprawności M. B. datuje się od dnia 28 lipca 2022 r., kiedy skarżąca miała 50 lata i była bierna zawodowo od 20 lat. Wobec tego skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką i nie sposób uznawać, aby w tym przypadku opieka nad matką była powodem niepodejmowania zatrudnienia. Nie zachodzi więc związek pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad matką. Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia nie ma związku koniecznością sprawowania opieki nad matką. Trudno bowiem w sposób racjonalny uznać, że skarżąca byłaby gotowa do podjęcia aktywności zawodowej z momentem rozpoczęcia opieki nad matką, jeżeli takiej aktywności przez całe swoje życie (prócz wspomnianej pracy w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r.) nie wykazywała. Zasadnie zatem organ odwoławczy przyjął, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że na ocenę występowania w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. ma wpływ dotychczasowa aktywność zawodowa wnioskodawcy, a także przedział czasowy pomiędzy rezygnacją z pracy, a podjęciem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 463/20, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 315/22, dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując, sama konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie stanowi - w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. - samodzielnej i wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. System świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W niniejszej sprawie zaś taki związek przyczynowy nie zachodzi.
Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy został przy tym wnikliwie wyjaśniony i decyzja Kolegium została prawidłowo umotywowana, wobec czego nie był trafny także zarzut naruszenia przepisów postępowania zawarty w pkt 1 petitum skargi. Sąd zauważa przy tym, że organ odwoławczy naruszył art. 10 § 1 K.p.a., jednak naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem organ odwoławczy nie uzupełniał materiału dowodowego w sprawie i orzekał na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych organu I instancji.
Na marginesie Sąd wskazuje, że w związku z zarzutami odwołania obowiązkiem organu odwoławczego było odniesienie się do zaistnienia w sprawie przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., która to przesłanka stanowiła jedną z przyczyn odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wymienioną przez organ I instancji. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Końcowo Sąd wskazuje skarżącej, że w związku ze zmianą przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzoną ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429), opiekunowie osób niepełnosprawnych, które ukończyły 18 rok życia zostali pozbawieni możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednak możliwe stało się ubieganie się bezpośrednio przez osobę niepełnosprawną o przyznanie świadczenia wspierającego na warunkach określonych w ustawie o świadczeniu wspierającym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargę.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.