I OSK 196/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-06
NSAnieruchomościWysokansa
reprywatyzacjanieruchomości warszawskiedekrety warszawskieprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjneuzasadnienie decyzjiskarga kasacyjnaMiasto Stołeczne WarszawaKomisja do spraw reprywatyzacji

NSA oddalił skargę kasacyjną Miasta Stołecznego Warszawy, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę na decyzję Komisji ds. reprywatyzacji, mimo że skarżący kwestionował jedynie uzasadnienie decyzji, a nie jej rozstrzygnięcie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku WSA, który oddalił skargę na decyzję Komisji ds. reprywatyzacji. Miasto Stołeczne Warszawa kwestionowało jedynie fragmenty uzasadnienia decyzji Komisji, nie zaskarżając jej rozstrzygnięcia. NSA uznał, że choć WSA prawidłowo ocenił zasadność zarzutów dotyczących uzasadnienia, to nie mógł uwzględnić skargi, która nie kwestionowała rozstrzygnięcia, gdyż prowadziłoby to do sytuacji, w której decyzja byłaby prawomocna, ale z wadliwym uzasadnieniem. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę miasta na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. Sprawa dotyczyła decyzji reprywatyzacyjnych wydanych w odniesieniu do nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie. Miasto Stołeczne Warszawa zaskarżyło decyzję Komisji jedynie w części dotyczącej wybranych fragmentów uzasadnienia, nie kwestionując jej rozstrzygnięcia. Sąd I instancji, mimo uznania zasadności większości zarzutów skargi dotyczących uzasadnienia, oddalił skargę, wskazując, że nie można uwzględnić skargi, która nie kwestionuje rozstrzygnięcia decyzji, gdyż prowadziłoby to do sytuacji, w której decyzja byłaby prawomocna, ale z wadliwym uzasadnieniem. NSA, rozpatrując skargę kasacyjną, analizował zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (dotyczącego uzasadnienia wyroku) oraz art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. (granice rozpoznania skargi). Sąd kasacyjny uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i pozwalało na kontrolę instancyjną. Podkreślono, że uchylenie części uzasadnienia decyzji jest dopuszczalne tylko w specyficznych sytuacjach i nie może prowadzić do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji naruszającej porządek prawny. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji w części dotyczącej uzasadnienia, jednakże sąd nie może uwzględnić takiej skargi, jeśli zarzuty są zasadne, ale nie dotyczą rozstrzygnięcia, ponieważ prowadziłoby to do sytuacji, w której decyzja byłaby prawomocna, ale z wadliwym uzasadnieniem.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że uwzględnienie skargi dotyczącej jedynie uzasadnienia, bez kwestionowania rozstrzygnięcia, prowadziłoby do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji z wadliwym uzasadnieniem, co naruszałoby porządek prawny. Sąd nie może zmienić uzasadnienia decyzji ani uchylić jego fragmentu, jeśli pozostała część nie zawiera wystarczającej argumentacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (31)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2 pkt.1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

dekret art. 7 § ust. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 30 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 8 § § 1

Kodeks cywilny

ustawa art. 29 § ust. 1 pkt. 4

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

ustawa art. 30 § ust. 1 pkt. 4 i 4b

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

ustawa art. 2 § pkt 4

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

ustawa art. 29 § ust. 1 pkt. 4

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

ustawa art. 30 § ust. 1 pkt. 4

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2 pkt.1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 107 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa art. 38 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ skarżący kwestionował jedynie uzasadnienie decyzji, a nie jej rozstrzygnięcie, co prowadziłoby do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji z wadliwym uzasadnieniem.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (dotyczącego uzasadnienia wyroku) oraz art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. (granice rozpoznania skargi), okazały się bezzasadne, gdyż uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do kontroli instancyjnej.

Godne uwagi sformułowania

nie można uwzględnić tak sformułowanej skargi pozostawienia w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji, jako całości, mimo że w skardze podniesione zostały w zdecydowanej większości skuteczne zarzuty przeciwko kwestionowanym fragmentom uzasadnienia tej decyzji uchylenie fragmentów uzasadnienia decyzji nie musi pociągać za sobą uchylenia samej decyzji stanowisko Sądu pozostaje wewnętrznie sprzeczne

Skład orzekający

Marek Stojanowski

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Rudnicka

sędzia

Marian Wolanin

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność zaskarżenia decyzji administracyjnej tylko w części uzasadnienia oraz wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki spraw reprywatyzacyjnych i procedury sądowoadministracyjnej w zakresie zaskarżania decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych w kontekście reprywatyzacji warszawskiej, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie. Kluczowe jest rozstrzygnięcie dotyczące możliwości zaskarżenia samego uzasadnienia decyzji.

Czy można wygrać sprawę, atakując tylko uzasadnienie decyzji, a nie jej rozstrzygnięcie?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 196/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1882/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
Art.184, art.141 § 4 art. 134 § 1 i 2 , art. 1,art. 3 § 1 I 2 pkt.1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia NSA Marian Wolanin Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1882/18 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 2 sierpnia 2018 r. nr KR VI R 21/18 w przedmiocie wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1882/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 2 sierpnia 2018 r. nr KR VI R 21/18 w przedmiocie wydania z naruszeniem prawa decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 2 stycznia 2007 r. nr 1/GK/DW/2007 oraz decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 19 marca 2008 r. nr 165/GK/DW/2008.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że nieruchomość warszawska przy ul. [...], objęta była dawną księgą hipoteczną nr [...] i miała pow. 109,21 sążni kw. W 1890 r. została zabudowana pięciokondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym o pow. użytkowej 1380 m2 i kubaturze 8924 m2. Podczas działań wojennych budynek, posadowiony na nieruchomości przy ul. [...], uległ uszkodzeniom. Obecnie nieruchomość składa się z dwóch działek: niezabudowanej działki nr [...] z obrębu [...] o pow. 82 m2 oraz zabudowanej działki nr [...] z obrębu [...] o pow. 415 m2.
Przedwojennymi właścicielami nieruchomości nr hip. [...] byli w częściach równych niepodzielnie Z. i W. małżonkowie Z., którzy nabyli nieruchomość na mocy aktu notarialnego zawartego [...] maja 1921 r. w Warszawie.
Komisja zwróciła uwagę, że objęcie gruntu położonego przy [...] w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy nastąpiło 11 kwietnia 1949 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy. Sześciomiesięczny termin na złożenie wniosku o przyznanie na gruncie prawa własności czasowej za czynsz symboliczny upływał 11 października 1949 r.
W. i Z. Z. 11 maja 1949 r. złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]. Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie Oddziału Ksiąg Wieczystych Sądu Grodzkiego w Warszawie, w którym zapisano, że zgodnie ze stanem działów I i II nieruchomości warszawskiej nr [...], Z. i W. z K. małż. Z. są w równych częściach niepodzielnie jawnymi z wykazu właścicielami nieruchomości przy ul. [...]. Umieszczona na wniosku prezentata potwierdza, że została pobrana opłata manipulacyjna od wniosku w wysokości 3000 zł, asygnata przychodowa [...].
Orzeczeniem administracyjnym z 3 lutego 1967 r. nr GT.III.II-6/J/121/66 Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie, po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie prawda własności czasowej, odmówiło uprawnionym ustanowienia prawa wieczystego użytkowania do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], z jednoczesnym stwierdzeniem, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wskazano, że odmowa nastąpiła na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) – dalej zwanego "dekretem".
Na mocy zawartych w latach 1990-1994 umów doszło do sprzedaży trzech lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...] w Warszawie z jednoczesnym oddaniem części gruntu w użytkowanie wieczyste.
Decyzją z 29 maja 1991 r. nr 4355 Wojewoda Warszawski stwierdził, że Gmina Dzielnica Warszawa P. nabyła z mocy prawa 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własność nieruchomości, położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], obręb [....], o pow. 415 m2 z zabudową budynkiem mieszkalnym, z wyłączeniem lokalu sprzedanego stanowiącego odrębną własność.
Decyzją z 29 maja 1991 r. nr 17145 Wojewoda Warszawski stwierdził, że Gmina Dzielnica Warszawa P. nabyła z mocy prawa 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własność nieruchomości, położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...], o pow. 82 m2.
Decyzją z 9 września 2008 r. nr 580 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z 29 maja 1991 r., w zakresie dotyczącym udziału wynoszącego 0,8209 części budynku mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 2 stycznia 2007 r. nr 1/GK/DW/2007, po rozpoznaniu wniosku z 11 maja 1949 r., w pkt I ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,8209 ułamkowej części zabudowanego gruntu o pow. 415 m2, położonego przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...], w obrębie [...], uregulowanego w KW nr [...] na rzecz: - W.R. w udziale wynoszącym 0,2052 części gruntu, - J.R. w udziale wynoszącym 0,2052 części gruntu, - W.P. w udziale wynoszącym 0,4105 części gruntu; w pkt II ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do gruntu o pow. 82 m2 stanowiącego podwórko, uregulowanego w KW nr [...], oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] na rzecz: W.R. – w udziale wynoszącym 0,2500 części, J.R. – w udziale wynoszącym 0,2500 części, W.P. – w udziale wynoszącym 0,500 części; w pkt III ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego stanowiący 0,3% ceny przedmiotowego gruntu, tj. odnośnie pkt I w wysokości netto 739.80 zł proporcjonalnie do wysokości ustanowionych udziałów, odnośnie pkt II w wysokości netto 178.10 zł proporcjonalnie do wysokości ustanowionych udziałów; w pkt IV odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,1791 części gruntu opisanego w pkt I oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...]; w pkt V decyzji stwierdził, że na gruncie opisanym w pkt I decyzji, do którego ustanawia się prawo użytkowania wieczystego, znajduje się budynek mieszkalny, wybudowany przed 1945 r., stanowiący w części niesprzedanej, zgodnie z art. 5 dekretu, odrębną od gruntu nieruchomość pozostającą własnością dotychczasowych właścicieli.
Wnioskiem z 22 stycznia 2008 r. K.D., działając jako pełnomocnik K.P. i A.P., wniósł o zmianę w trybie art. 155 k.p.a. ww. decyzji z 2 stycznia 2007 r. nr 1/GK/DW/2007. Podniósł, że decyzja została skierowana do W.P., która zmarła [...] lipca 2006 r. Podał, że spadek po niej nabyli K.P. oraz A.P. po 1/2 części. Z uwagi na powyższe domagał się, aby osoby te wstąpiły w prawa strony w zmienionej, w wyżej wskazanym trybie decyzji. W uzupełnieniu ww. wniosku pismem z 19 lutego 2008 r. pełnomocnik wnioskodawców wyraził zgodę, aby zmiana decyzji objęła również jej pkt III dotyczący wymiaru opłaty symbolicznej za użytkowanie wieczyste stosownie do postanowień uchwały nr XVIII/579/2007 Rady m.st. Warszawy z 8 listopada 2007 r. oraz załączył pełnomocnictwa udzielone mu przez J.R. oraz W.R.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 19 marca 2008 r. nr 165/GK/DW/2008, na podstawie art. 155 k.p.a., orzekł: za zgodą stron zmienić pkt I decyzji nr 1/GK/DW/2007 Prezydenta m. st. Warszawy z 2 stycznia 2007 r. nadając mu następujące brzmienie: ustanowić na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,8209 części gruntu o pow. 415 m2 oznaczonego, jako działka nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w KW nr [...] na rzecz: W.R. - w udziale wynoszącym 0,205225, J.R. – w udziale wynoszącym 0,205225, - K.P. - w udziale wynoszącym 0,205225, A.P. - w udziale wynoszącym 0,205225; - za zgodą stron zmienić pkt II decyzji nr 1/GK/DW/2007 Prezydenta m.st. Warszawy z 2 stycznia 2007 r. nadając mu następujące brzmienie: ustanowić na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do gruntu o pow. 82 m2 oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w KW nr [...] na rzecz: W.R. – w udziale wynoszącym 0,25, - J.R. - w udziale wynoszącym 0,25, - K.P. – w udziale wynoszącym 0,25, A.P. – w udziale wynoszącym 0,25; - za zgodą stron zmienić pkt III decyzji nr 1/GK/DW/2007 Prezydenta m.st. Warszawy z 2 stycznia 2007 r. nadając mu następujące brzmienie: ustalić czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego: - w pkt I decyzji w wysokości netto 340.70 zł, - w pkt II decyzji w wysokości netto 82 zł. Decyzja została skierowana do K.D. jako pełnomocnika W.R., J.R., K.P., A.P.
Na podstawie umowy zawartej [...] maja 2009 r. Rep. A nr [...] K.P., A.P., W.R. i J.R. nabyli w użytkowanie wieczyste grunt przy ul. [...] oznaczony jako: - działka nr [...] z obrębu [...], o obszarze 415 m2, dla której prowadzona jest KW nr [...], w udziale 205225/1000000 części każdemu z nich; - działka nr [...] z obrębu [...], o obszarze 82 m2, dla której prowadzona jest KW nr [...], w udziale 0,25 części każdemu z nich.
Na mocy umowy sprzedaży zawartej [...] lutego 2010 r. Rep. A nr [...], K.P. i A.P. sprzedali P. Sp. z o.o. w W. przysługujące im udziały w prawie współużytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr [...] wraz z udziałami w prawie współwłasności znajdującego się na tym gruncie budynku oraz przysługujące im udziały w prawie współużytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr [...].
W tym samym dniu doszło również do zawarcia umowy Rep. A nr [...] o sprzedaży udziałów J.R. i W.R. w prawie współużytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr [...] oraz udziałów w prawie współwłasności znajdującego się na tym gruncie budynku i przysługujących im udziałów w prawie współużytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr [...].
Komisja decyzją z 2 sierpnia 2018 r. stwierdziła wydanie z naruszeniem prawa decyzji Prezydent m.st. Warszawy z 2 stycznia 2007 r. uznając, że decyzja ta została skierowana do osoby zmarłej. Komisja ustaliła bowiem, że decyzja reprywatyzacyjna z 2 stycznia 2007 r. została skierowana m.in. do W.P., która zmarła [...] lipca 2006 r.
Odnosząc się natomiast do oceny legalności decyzji z 19 marca 2008 r., wydanej w trybie art. 155 k.p.a., Komisja również uznała, że i ta decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Komisja stwierdziła bowiem, że Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję zmieniającą decyzję reprywatyzacyjną bez wymaganej zgody stron postępowania. Przede wszystkim organ nie uzyskał takiej zgody od W.P., która w momencie wydawania decyzji nie żyła. Ponadto Prezydent m.st. Warszawy nie uzyskał takiej zgody od posiadających tytuł prawnorzeczowy, do będącej przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomości, właścicieli lokali wyodrębnionych albowiem właścicielom tych lokali w ogóle nie nadał przymiotu strony postępowania.
Skargę na powyższą decyzję Komisji złożyło Miasto Stołeczne Warszawa (dalej zwane "skarżącym") zaskarżając decyzję w części dotyczącej wybranych fragmentów uzasadnienia.
Oddalając skargę Miasta Stołecznego Warszawy Sąd I instancji wskazał, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, choć w zdecydowanej większości zarzuty skargi były zasadne.
Przechodząc do meritum sprawy Sąd zwrócił uwagę, że istota sporu pomiędzy skarżącym, a Komisją dotyczy kwestii, czy: 1) decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 2 stycznia 2007 r. orzekająca o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowych nieruchomości (działki nr [...] i [...]) na rzecz W.R., J.R., W.P. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 6 i art. 7 w zw. z art. 28 k.p.a.) poprzez to, że zapadła w postępowaniu prowadzonym w stosunku do osoby zmarłej (W.P.) i została skierowania do takiej osoby; 2) decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 2 stycznia 2007 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu poprzez nieustalenie przez organ dekretowy w toku postępowania przesłanki "posiadania", w dacie złożenia wniosku dekretowego; 3) decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 19 marca 2008 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 155 k.p.a. poprzez to, że: - zmienia decyzję dotkniętą wadą kwalifikowaną, - zapadła bez wymaganej zgody wszystkich stron postępowania (właścicieli lokali mieszkalnych posadowionych w budynku znajdującym się na gruncie przy ul. [...]), - nie zawiera jakichkolwiek rozważań odnośnie materialnych przesłanek zastosowania art. 155 k.p.a., tj. interesu społecznego i słusznego interesu strony; 4) właścicielom wykupionych lokali mieszkalnych i współużytkowników wieczystych działki nr [...] uniemożliwiono udział w postępowaniach prowadzonych przez Prezydenta m.st. Warszawy, jak tego wymagał art. 10 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a.; 5) decyzja zmieniana i decyzja zmieniająca wywołały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 2 pkt 4 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 718 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą", poprzez to, że nie można przypisać złej wiary osobom reprezentującym P. Sp. z o.o. – osobie trzeciej, która nabyła w 2010 r. od beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnych z 2007 r. i 2008 r. prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...].
Jeżeli chodzi o pierwsze zagadnienie Sąd podzielił stanowisko Komisji, że skoro na etapie postępowania dekretowego nie zostało wyjaśnione, że W.P. zmarła w 2006 r., to niewątpliwie prowadzenie postępowania dekretowego z udziałem tej osoby, a następnie przyznanie jej, za czynszem symbolicznym, prawa użytkowania wieczystego w stosownym udziale do przedmiotowej nieruchomości warszawskiej oznaczonej jako działki nr [...] i [...] przy ul. [...] (pkt I-III decyzji z 2 stycznia 2007 r.) i odmowa przyznania tego prawa do udziału wynoszącego 0,1791 części gruntu opisanego w pkt I, oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych nr: [...], [...], [...] (pkt IV tej decyzji), świadczy o wydaniu decyzji zmienianej z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 w zw. z art. 29, art. 30 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego. Sąd nie zgodził się jednak z Komisją, że w stanie faktycznym i prawnym tej konkretnej sprawy takie naruszenie prawa należało zakwalifikować jako "rażące" w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy.
Odnosząc się do drugiego zagadnienia spornego Sąd wyjaśnił wyżej dla oceny legalności decyzji reprywatyzacyjnej z 2 stycznia 2007 r. przesłanka posiadania, choć nadal formalnie widnieje w art. 7 ust. 1 dekretu, to nie miała jakiegokolwiek znaczenia. Wobec tego – w ocenie Sądu – brak było podstaw do zastosowania przez Komisję art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 4b ustawy, a w szczególności uznania, że decyzja reprywatyzacyjna z 2007 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa poprzez nieustalenie przesłanki posiadania z art. 7 ust. 1 dekretu. Komisja, wydając zaskarżoną decyzję, w zakresie pkt 1 rozstrzygnięcia, naruszyła więc art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 4b ustawy, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Oceniając trzecie zagadnienie sporne Sąd stwierdził, że rację ma skarżący, iż przy wydaniu decyzji zmieniającej przesłanki wynikające z samej tylko treści art. 155 k.p.a. zostały zachowane. Postępowanie rozpoznawcze nie wykazało, aby w niniejszej sprawie wystąpiły jasno uchwytne, a przez to "rażące", przeszkody do zastosowania instytucji zmiany decyzji z art. 155 k.p.a., w stosunku do decyzji z 2 stycznia 2007 r. Ponadto odmienne rozumienie art. 155 k.p.a. nie może być podstawą zarzutu wydania decyzji w warunkach nieważności z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy. W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Komisji, w zakresie rozstrzygnięcia z pkt 2, została wydana z naruszeniem art. 29 ust. 1 pkt 4 i art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do czwartego zagadnienia spornego Sąd zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie Komisja nie orzekała na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy, zatem tego typu zarzut wykraczał poza przedmiot niniejszej sprawy nieważnościowej.
Przechodząc do piątego zagadnienia spornego Sąd stwierdził, że argumenty skarżącego dotyczące oceny zagadnienia nieodwracalnych skutków prawnych w kontekście dobrej wiary reprezentantów P. Sp. z o.o. przy nabyciu prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...] nie miały znaczenia dla sprawy, ponieważ art. 2 pkt 4 ustawy nie miał w sprawie zastosowania.
Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że jakkolwiek zarzuty skarżącego były w zdecydowanej większości zasadne, to jednak nie było podstaw do uwzględnienia skargi.
Sąd podkreślił, że Miasto Stołeczne Warszawa w skardze wyraźnie wskazało, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest dla niego korzystne i nie jest przedmiotem zaskarżenia. Ponadto pełnomocnik skarżącego na rozprawie podtrzymał zakres zaskarżenia zawarty w skardze.
Sąd zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że – co do zasady – dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji do wojewódzkiego sądu administracyjnego, tylko w części dotyczącej wybranych fragmentów jej uzasadnienia. Jeżeli jednak zarzuty skarżącego są zasadne, a nie zaskarżył on decyzji w zakresie jej rozstrzygnięcia, wówczas sąd nie może uwzględnić tak sformułowanej skargi. Gdyby sąd uwzględnił taką skargę kierując się tylko jej treścią (wnioskami skargi) doprowadziłoby to do sytuacji, w której istniałaby decyzja o określonym rozstrzygnięciu, ale w jej uzasadnieniu brak byłoby stanowiska organu w najważniejszych kwestiach determinujących treść rozstrzygnięcia.
W takiej sytuacji Sąd uznał, że był zobowiązany do pozostawienia w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji, jako całości, mimo, że w skardze podniesione zostały w zdecydowanej większości skuteczne zarzuty przeciwko kwestionowanym fragmentom uzasadnienia tej decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Miasto Stołeczne Warszawa zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wobec uznania przez Sąd, że choć dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji tylko w części dotyczącej wybranych fragmentów uzasadnienia, to jeżeli jednak zarzuty skarżącego są zasadne, a nie zaskarżył on decyzji w zakresie jej rozstrzygnięcia, to sąd nie może uwzględnić tak sformułowanej skargi, podczas gdy uchylenie fragmentów uzasadnienia decyzji nie musi pociągać za sobą uchylenia samej decyzji, a stanowisko Sądu pozostaje wewnętrznie sprzeczne, skoro Sąd uznaje, że możliwe jest zaskarżenie samych fragmentów uzasadnienia decyzji;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd podziela postawione przez m.st. Warszawa zarzuty - co tym samym uzasadniało uchylenie uzasadnienia decyzji w zaskarżonym zakresie - a w konsekwencji powoduje, że pomiędzy sentencją orzeczenia a uzasadnieniem istnieje niespójność. Argumentacja Sądu pierwszej instancji charakteryzuje się wewnętrzną sprzecznością, mającą istotny wpływ na wynik sprawy;
3. art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. 151 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez Sąd I instancji uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób, który nie wyjaśnia: 1) dlaczego pomimo uznania, że skarga na same fragmenty uzasadnienia decyzji jest dopuszczalna, to nie jest możliwe uchylenie samych fragmentów decyzji bez uchylenia rozstrzygnięcia; 2) na czym miałoby polegać pogorszenie sytuacji prawnej skarżącego w niniejszej sprawie gdyby Sąd miał w całości uchylić decyzję Komisji, wobec ograniczenia się przez Sąd jedynie do użycia ogólnikowego stwierdzenia, że Sąd kierował się przy wydawaniu rozstrzygnięcia treścią art. 134 p.p.s.a., w konsekwencji czego Sąd nie wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku zastosowanych przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W obszernym uzasadnieniu skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd dokonał wnikliwej analizy sprawy i poszczególnych zarzutów podniesionych w skardze, czego dowodzi szczegółowe uzasadnienie wyroku sporządzone w tym zakresie na stronach 21-48 uzasadnienia wyroku. Niemniej nie zgodził się z poglądami Sądu wyrażonymi na stronach 49-50 uzasadnienia wyroku, które lakonicznie wyjaśniają wydane rozstrzygnięcie (sentencję wyroku). W ocenie skarżącego kasacyjnie w tym zakresie uzasadnienie wyroku nie wyjaśnia przyczyn rozstrzygnięcia i zastosowanych przez Sąd przepisów, w szczególności nie wyjaśnia, dlaczego Sąd uznał, że o ile dopuszczalne jest zaskarżenie samych fragmentów uzasadnienia decyzji, to rozstrzygnięcie Sądu nie może sprowadzać się do uchylenia wyłącznie tych fragmentów, ale powinno obejmować całą decyzję, jak również nie wyjaśnia, dlaczego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie przełożenie poglądów Sądu co do zarzutów skargi (z którymi Sąd co do zasady się zgadza) na sentencję rozstrzygnięcia, oznaczałoby, że Sąd orzekłby na niekorzyść skarżącego.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła F. sp. z o.o. z siedzibą w W. pozostawiając ją do uznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu i przedstawiając swoje stanowisko w sprawie.
W piśmie z 29 września 2022 r. pełnomocnik Komisji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej przedstawiając swoje stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wskazanych w tym przepisie elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; wyroki NSA z: 18 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1096/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 584/13; 3 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 56/14; 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 810/14, 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt II GSK 1417/18).
Oznacza to, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Przy czym prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 3831/18).
Uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (por. wyroki NSA z: 4 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 372/05; 9 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 632/05; 4 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2304/13; T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz, wydanie VI, WKP 2016). Uzasadnienie wyroku powinno być więc tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego Sąd pierwszej instancji uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne albo niezgodne z prawem. Winno stwarzać możliwość jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z: 21 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2324/12; 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09; 21 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 1067/11).
Należy zatem stwierdzić, ze uzasadnienie wyroku stanowi odzwierciedlenie toku badania danej sprawy przez sąd administracyjny. Argumentacja uzasadnienia musi umożliwiać stronie zrozumienie racji, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji badając legalność zaskarżonego działania lub zaniechania organu, a w przypadku, gdy strona z wyrokiem się nie zgadza, uzasadnienie wyroku musi umożliwić jej merytoryczną polemikę z argumentacją Sądu. Ma ponadto umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne, ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku (por. wyrok NSA z 8 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 2104/15).
Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, gdy uzasadnienie to utrudnia lub wręcz uniemożliwia kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak zwłaszcza wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej oceny stanowiska Sądu pierwszej instancji co do stanu faktycznego przyjętego przezeń za podstawę rozstrzygnięcia, czy też jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).
Uwzględniając powyższe uwagi wstępne co do kierunku wykładni i konsekwencji obowiązywania art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjnie niezasadnie zarzuca, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia, określonych tym przepisem wymogów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest wystarczające i pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej. Natomiast zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska Sąd co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia.
Jak już wyżej wskazano wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Analiza treści zaskarżonego wyroku, zarówno w odniesieniu do warstwy faktycznej, jak i prawnej, nie daje podstaw, aby twierdzić, że nie spełnia on określonych przywołanym przepisem wymogów konstrukcyjnej poprawności. Ponownego podkreślenia wymaga, że konstrukcja uzasadnienia zaskarżonego wyroku umożliwia jego weryfikację przez Naczelny Sąd Administracyjny, co potwierdza tylko stanowisko o braku naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Natomiast fakt, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie stanowi podstawy do kwestionowania tego orzeczenia przywołując naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu art. 141 § 4 p.p.s.a., a jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej do tego zmierza jej autor. Powołany przepis dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie dopatrzył się błędów, które obligowałyby do uwzględnienia skargi kasacyjnej w tym zakresie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 1, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. nie został podniesiony skutecznie.
Przepis art. 1 p.p.s.a. definiuje pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej, której rozstrzygnięcie leży w kompetencji sądu administracyjnego. Naruszenie tego przepisu przez sąd pierwszej instancji może zachodzić wówczas, gdy sąd ten wyda orzeczenie w sprawie, która nie leży w jego kompetencji. To, czy dokonana przez sąd ocena legalności zaskarżonego aktu była prawidłowa, czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. Sprawa, która została rozstrzygnięta zaskarżonym wyrokiem sądu pierwszej instancji bez wątpienia należy do kategorii spraw sądowoadministarcyjnych. Zarzut naruszenia art. 1 p.p.s.a. jest zatem całkowicie bezzasadny.
W związku z zarzutami naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a podnieść należy, że przepis ten jest przepisem ogólnym o charakterze tylko kompetencyjnym, stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Przepis art. 3 p.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych art. 3 p.p.s.a. nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08). Naruszenie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego przepisu (zob. wyroki NSA z 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1636/11 i 27 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2226/17).
Charakter ustrojowy ma także art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., który sąd mógłby naruszyć odmawiając rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, albo rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę zastosował przy jej kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem. Okoliczność, że strona nie zgadza się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu (por. wyrok NSA z 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 109/14, Lex 1751054). Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku sprostał wymogom kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, czemu dał wyraz w prawidłowym uzasadnieniu wyroku.
Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a.
Wskazać należy, że art. 134 § 1 p.p.s.a. określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby - po pierwsze - sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo po drugie - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu.
W związku z tym należy wskazać, że zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania procedur obowiązujących ten organ (por. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; wyrok NSA z dnia 15 października 2015 r., I GSK 241/14). Zarzutem naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można zatem skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów, ani prawidłowości oceny materiału dowodowego.
Zauważyć nadto trzeba, że oceniając materiał dowodowy w konkretnej sprawie poddanej kontroli sądu czy interpretując przepisy prawa procesowego i materialnego mające w niej zastosowanie, sąd administracyjny nie jest w ogóle władny naruszyć zakazu z art. 134 § 2 p.p.s.a., gdyż tak rozumiany zakaz uniemożliwiałby kontrolę legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia stosownie do wymagań zawartych w art. 134 § 1 p.p.s.a. Naruszenie wyrażonego w art. 134 § 2 p.p.s.a. zakazu reformationis in peius w postępowaniu sądowoadministracyjnym może zatem wystąpić jedynie na skutek uchylenia aktu lub czynności w części niezaskarżonej, zastosowania środka ostrzejszego od tego, o który wnosił skarżący, lub takiego sformułowania oceny prawnej, która w ponownym postępowaniu przez organem administracji zdeterminowałaby wydanie aktu pogarszającego sytuację materialnoprawną skarżącego w porównaniu z sytuacją, która wynika z zaskarżonego aktu lub czynności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 4155/18, z 2 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2739/17 i 22 listopada 2019 r. sygn. akt II GSK 912/19). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w okolicznościach niniejszej sprawy.
Ponadto sformułowanie zarzutów procesowych pozwala stwierdzić, że przypisane Sądowi I instancji uchybienia przepisom art. 1, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 141 § 4, art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. miało w istocie na celu zwalczenie prawidłowości oceny prawnej dokonanej przez Sąd I instancji. Jednak okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza w żadnej mierze naruszenia analizowanych powyżej regulacji procesowych, co czyni zarzuty procesowe nieskuteczne.
Skarżący kasacyjnie dążył do zakwestionowania legalności decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 2 sierpnia 2018 r. nr KR VI R 21/18, wydanej na podstawie na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 4b ustawy, zaskarżając tę decyzję w części dotyczącej wybranych fragmentów uzasadnienia.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w pewnych sytuacjach dopuszczalne jest uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji wyłącznie odnośnie do jej uzasadnienia, nawet decyzji wydanej w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Lublinie z 19 października 2004 r., II SA/Lu 161/04, Lex nr 167725 z aprobującą glosą J. Borkowskiego "Orzecznictwo Sądów Polskich" nr 2/2006, poz. 15; J. Zimmermann, Znaczenie uzasadnienia rozstrzygnięcia organu administracji publicznej dla orzecznictwa sądowoadministracyjnego, ZNSA 2010, nr 5-6; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 237, T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2011, s. 669; wyroki NSA: z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA 1896/97, z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2610/11; z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 503/12). Jednocześnie skład orzekający podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 10 grudnia 2004 r., GSK 775/04 i zaakceptowany w piśmiennictwie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2011, s. 669), zgodnie z którym sąd nie jest władny zmienić uzasadnienia zaskarżonej decyzji ani uchylić jego fragmentu, chyba że pozostała część uzasadnienia zawiera wystarczającą i adekwatną do rozstrzygnięcia sprawy, argumentację. Uchylenie części uzasadnienia decyzji po to, aby organ administracji publicznej naprawił błąd, zamieszczając w uzasadnieniu wydanej ponownie decyzji właściwą argumentację, rodzi niemożliwe do zaakceptowania skutki prawne. W takiej bowiem sytuacji z powodu niewzruszenia przez sąd zaskarżonej decyzji, stała się ona prawomocna, a ponowna decyzja organu byłaby dotknięta nieważnością (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) jako powtórzone orzeczenie w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną.
Należy zatem stwierdzić, że uchylenie części uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest dopuszczalne wtedy, gdy da się wyodrębnić i wydzielić bez wzruszenia pozostałej części decyzji (obejmującej rozstrzygnięcie i uzasadnienie) fragment uzasadnienia, który jest wadliwy. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, zgodnie z którym możliwość uchylenia przez Sąd samego uzasadnienia zaskarżonego aktu nie została przewidziana w art. 145 § 1 p.p.s.a. Niewątpliwie uchylenie decyzji w części, o którym mowa w tym przepisie nie odnosi się do jej uzasadnienia, lecz dotyczy decyzji rozstrzygających o różnych kwestiach, które da się wyodrębnić i wydzielić bez wzruszenia pozostałej części rozstrzygnięcia (wraz z jego uzasadnieniem) (zob. wyroki NSA z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 299/09; z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 139/09, z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 1828/14).
Uwzględniając powyższe uznać należy, że dopuszczalność uchylenia części uzasadnienia zaskarżonej decyzji powinna być zatem rozważana w realiach konkretnej sprawy administracyjnej i z uwzględnieniem specyfiki aktu podlegającego kontroli sądowej. Uchylenie przez Sąd części uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie może prowadzić do sytuacji, następstwem której jest pozostawienie w obrocie prawnym decyzji naruszającej porządek prawny, a taki charakter miałaby decyzja kasacyjna wydana w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 4b ustawy, zawierająca wiążącą w sprawie ocenę prawną.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI