I OSK 1957/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-05
NSAnieruchomościWysokansa
użytkowanie wieczysteprawo własnościprzekształcenieopłata rocznanieruchomośćcele mieszkaniowebudynek niemieszkalnySKOWSANSA

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, potwierdzając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, gdyż nieruchomość była zabudowana budynkiem niemieszkalnym, a nie mieszkalnym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) od wyroku WSA, który uchylił decyzję SKO o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. WSA uznał, że SKO naruszyło przepisy k.p.a., błędnie ustalając stan faktyczny dotyczący charakteru zabudowy nieruchomości. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że kluczowe dla przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest zabudowanie gruntu na cele mieszkaniowe, czego w tym przypadku brak, co potwierdzały zapisy księgi wieczystej.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. WSA uchylił decyzję SKO o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, uznając, że SKO naruszyło przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Kluczowym zarzutem WSA było błędne ustalenie przez SKO charakteru zabudowy nieruchomości. Zgodnie z ustawą o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności, przekształcenie dotyczy wyłącznie gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe. WSA wskazał, że księga wieczysta dla spornej nieruchomości wykazywała posadowienie budynku niemieszkalnego (transportu i łączności) z lokalami garażowymi, a nie budynku mieszkalnego wielorodzinnego, jak błędnie przyjął organ. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, uznając, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie uzasadnienia wyroku WSA) oraz właściwości sądu administracyjnego są nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że sprawa dotyczyła dopuszczalności rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny, a nie samej zasadności aktualizacji opłaty. NSA potwierdził, że WSA prawidłowo uchylił zaskarżone orzeczenie, ponieważ organ nie wyjaśnił istotnych elementów stanu faktycznego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd odwoławczy przywołał liczne wcześniejsze orzeczenia NSA dotyczące podobnych zagadnień związanych z przekształceniem użytkowania wieczystego w prawo własności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania takiej skargi, ponieważ orzeczenie SKO o umorzeniu postępowania na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej nie jest orzeczeniem, od którego służy sprzeciw do sądu powszechnego na podstawie art. 80 ust. 1 ugn, a stanowi decyzję administracyjną podlegającą kontroli sądu administracyjnego.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że sprzeciw do sądu powszechnego przysługuje jedynie od orzeczeń wydanych na podstawie art. 79 ust. 3 ugn (o oddaleniu wniosku lub ustaleniu nowej opłaty), a nie od decyzji o umorzeniu postępowania wydanej na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej. Taka decyzja o umorzeniu jest decyzją administracyjną podlegającą kontroli sądu administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.g.n. art. 79 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 80 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 4 § ust.1 i 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

ustawa o przekształceniu art. 1 § ust. 1 i 2

Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

ustawa o przekształceniu art. 1 § ust. 5

Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1 i § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1-9 i ust.3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nie jest zabudowana na cele mieszkaniowe, co wyklucza przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z 2018 r. WSA prawidłowo uchylił decyzję SKO z powodu naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i ustalenia stanu faktycznego. Sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skargi na decyzję SKO o umorzeniu postępowania w tej sprawie.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące niewłaściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy. Argumentacja SKO o umorzeniu postępowania aktualizacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej.

Godne uwagi sformułowania

Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności. Nieruchomość zabudowana wyłącznie budynkiem niemieszkalnym (budynek transportu i łączności). Umorzenie postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej. Naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Polemiczna z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Skład orzekający

Karol Kiczka

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Niczyporuk

sędzia

Agnieszka Miernik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w szczególności w kontekście charakteru zabudowy nieruchomości i właściwości sądu administracyjnego w sprawach dotyczących umorzenia postępowania aktualizacyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów związanych z ustawą o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów nieruchomości lub postępowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla właścicieli nieruchomości i samorządów – przekształcenia użytkowania wieczystego. Wyjaśnia kluczowe kryteria, które muszą być spełnione, aby przekształcenie było możliwe, a także rozstrzyga kwestie proceduralne dotyczące właściwości sądu.

Czy garaż może być przeszkodą w przekształceniu użytkowania wieczystego we własność?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1957/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Karol Kiczka /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Niczyporuk
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 839/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.58 § 1 pkt 1 i § 4, art. 2 i art.3 § 2 pkt 1-9 i ust.3, art. 145 § 1 pkt 1a i c, art. 153, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 344
art. 79 ust. 3, art. 80 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1491
art.4 ust.1 i 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 839/21 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2020 r. nr KOX/1121/Po/20 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 839/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Miasta Stołecznego Warszawy na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2020 r. nr KOX/1121/Po/20 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 1. uchylił zaskarżone orzeczenie; 2. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zaskarżonym do Sądu orzeczeniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie – na podstawie art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej: ugn), art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20.07.2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r., poz. 2040 ze zm., dalej: ustawa o przekształceniu) i art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31.01.2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r. poz. 270, dalej "ustawa zmieniająca"), po rozpoznaniu wniosku [...], umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej 890 z 1875/18750 części nieruchomości gruntowej położonej w Warszawie przy ul. [...] ozn. jako dz. ew. nr [...] z obr. 6-02-03, związanej z miejscem postojowym nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia SKO wskazało, że w dniu 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, z kolei 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Zgodnie z jej art. 4 ust. 1, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Organ wskazał, że wypowiedzenie dotyczyło nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym wraz z garażem wielostanowiskowym. Właściciel przedmiotowej nieruchomości nie załączył jednak żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019 r. Wobec czego zdaniem organu, przedmiotowe postępowanie aktualizacyjne podlega umorzeniu, a opłata przekształceniowa równa jest opłacie dotychczasowej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosło Miasto Stołeczne Warszawa.
Sąd I instancji uznał, że skarga jest uzasadniona. Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd wskazał, że ustalenie SKO, że przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym wraz z garażem wielostanowiskowym pozostaje w sprzeczności z zapisami prowadzonej dla tej nieruchomości księgi wieczystej. Z zapisów tych wynika, że na nieruchomości znajduje się wyłącznie budynek niemieszkalny. Kwestia ta ma natomiast kluczowe znaczenie dla prawidłowości zaskarżonego orzeczenia. Jak już bowiem wskazano powyżej, przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów w prawo własności dotyczy wyłącznie gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe, tymczasem jak wynika z księgi wieczystej nr [...] wynika, że na działce nr [...] z obrębu 6-02-03 posadowiony jest wyłącznie 1 - kondygnacyjny budynek niemieszkalny (budynek transportu i łączności), w którym wyodrębniono 10 samodzielnych lokali (boksów garażowych). Wobec powyższego Sąd uznał, że opisane uchybienie organu w postaci niewyjaśnienia istotnych elementów stanu faktycznego sprawy doprowadziło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 4 w zw. z art. 2 i art. 3 § 2 pkt 1-9 i ust. 3 ppsa oraz art. 79 ust. 3 i art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. dalej: "ugn") skutkujące nieważnością postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 1) ppsa, poprzez uznanie, iż sprawa ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21.12.2020 r. sygn. KOX/1121/Po/20 umarzające postępowanie z wniosku [...] przeciwko Miastu Stołecznemu Warszawie o uznanie, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości gruntowej położonej w Warszawie przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] obręb 6-02-03 (dalej jako: "Nieruchomość"), była nieuzasadniona (dalej jako: "Orzeczenie"), należy do właściwości sądu administracyjnego jako sprawa sądowoadministracyjna, pomimo braku spełnienia przesłanki z art. 58 § 4 ppsa, co skutkowało błędnym przyjęciem dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej oraz wydaniem wyroku, pomimo istnienia przesłanek do odrzucenia skargi;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 153 i art. 141 § 4 ppsa, poprzez nakazanie Kolegium, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia charakteru zabudowy przedmiotowej nieruchomości, ponownego wydania orzeczenia, w sytuacji, gdy w świetle przepisów ugn nie istnieją podstawy prawne do wydania przez Kolegium kolejnego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku użytkownika wieczystego przeciwko Miastu Stołecznemu Warszawie o uznanie bezskuteczności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego Nieruchomości wobec utraty mocy Orzeczenia i przeniesienia sprawy na grunt postępowania cywilnego w związku z wniesieniem sprzeciwu.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zrzeczono się rozprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną stwierdzić należy, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw, a zatem podlega oddaleniu.
Przechodząc do rozpoznania środka odwoławczego stwierdzić należy, że najdalej idącym zarzutem kasacyjnym jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z wskazywanymi w środku zaskarżania przepisami prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego lakoniczne i nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu. NSA podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma też obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (zob. wyroki NSA z dnia: 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 275/20, 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GSK 2671/16,19 czerwca 2018 r. sygn. akt II GSK 2336/16, 4 października 2018 r. sygn. akt II GSK 2983/16, 18 października 2016 r. sygn. akt II OSK 702/15, 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15, 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. odpowiednio wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 4 września 2014 r. sygn. akt II CSK 478/13, z 4 września 2014 r. sygn. akt I PK 25/14, 7 listopada 2019 r. sygn. akt I CSK 433/18, 11 marca 2020r. sygn. akt I CSK 573/18 oraz postanowienie z dnia 23 maja 2018r. sygn. akt III CSK 4/18).
W związku z realizowaną niniejszym postepowaniu sądowoadministracyjną kontrolą instancyjną należy przypomnieć, że zaistniały spór prawny powstał na gruncie szerszego zjawiska jurydycznego, wynikającego z regulacji prawnych dotyczących przeprowadzanego w naszym państwie od wielu lat procesu przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w oparciu o różne mechanizmy prawne ukształtowane określonymi aktami normatywnymi (zob. E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Zarys prawa cywilnego, Warszawa 2024, s. 521–523).
W stosunku do zarzutów kasacyjnych godzi się również zaznaczyć, że zagadnienia jurydyczne (treści normatywne) ulokowane w tych zarzutach skierowanych wobec wyroku Sądu wojewódzkiego są odpowiednio podobne (zbliżone, porównywalne, analogiczne) do tych, które były już uprzednio wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi jurysdykcyjnych (orzeczeń) Naczelnego Sądu Administracyjnego w odpowiednio podobnych (zbliżonych, porównywalnych, analogicznych) stanach faktycznych – co istotne – do stanu faktycznego, który występuje w realiach niniejszej sprawy.
Tytułem przykładu m. in. postanowienia NSA z dnia: 28 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 164/22, 26 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 571/22, 12 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1626/21, 19 października 2022 r. sygn. akt I OSK 1310/22; wyrok NSA z dnia 20 września 2023 r. sygn. akt I OSK 633/23; wyroki NSA z dnia 20 listopada 2023 r.: sygn. akt I OSK 412/23, sygn. akt I OSK 452/23, sygn. akt I OSK 519/23, sygn. akt I OSK 572/23, sygn. akt I OSK 656/23, sygn. akt I OSK 657/23, sygn. akt I OSK 694/23, sygn. akt I OSK 788/22; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2462/23. Ponadto zob. uchwała NSA z dnia 17 grudnia 2018 r. sygn. akt I OPS 2/18, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl; por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2010 r. sygn. akt IV CSK 43/10 – LEX nr 621350).
Skład Sądu odwoławczego podziela zapatrywania prawne ulokowane w/w orzeczeniach i uznaje za aktualne w realiach niniejszej sprawy.
Na początek wskazać trzeba, że w odniesieniu do zarzutów kasacyjnych kwestionujących właściwość sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że przedmiotem sporu nie jest zasadność aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste, a jedynie dopuszczalność rozstrzygnięcia tego sporu ze względu na materialnoprawną regulację zawartą w art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej. Dopiero bowiem rozstrzygnięcie, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 4 ust. 2 powołanej ustawy zmieniającej i umorzenia postępowania w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, otworzy drogę do wydania przez skarżącego kasacyjnie orzeczenia na podstawie art. 79 ust. 3 ugn, a następczo do ewentualnego zgłoszenia sprzeciwu i przekazania sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu. Przepis art. 80 ust. 1 ugn i uregulowania zawarte w ustawie zmieniającej nie przewidują, aby od orzeczenia wydanego na podstawie art. 4 ust. 2 powołanej ustawy zmieniającej służył sprzeciw do sądu powszechnego. Sprzeciw taki służy jedynie od orzeczeń, o których mowa w art. 79 ust. 3 ugn. Również w uchwale siedmiu sędziów z 17 grudnia 2018 r., sygn. akt I OPS 2/18, Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że w toku postępowania przed kolegium w sprawie aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste, na skutek odpowiedniego stosowania przepisów kpa, dochodzi do wydania rozstrzygnięć związanych z prowadzonym postępowaniem, które co do zasady nie mogą podlegać kontroli sądu powszechnego, dla którego zastrzeżona jest kognicja jedynie w kwestii cywilnej, związanej ze sporem o wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste.
Pojęcie "orzeczenia", od którego zgodnie z art. 80 ust. 1 ugn możliwe jest wniesienie sprzeciwu, ogranicza się zatem do orzeczenia wydanego na podstawie art. 79 ust. 3 ugn o oddaleniu wniosku użytkownika wieczystego lub ustaleniu nowej wysokości opłaty. Nie mieszczą się w nim natomiast inne rozstrzygnięcia wydawane przez kolegium w toku postępowania prowadzonego z odpowiednim zastosowaniem przepisów kpa, wskazanych w art. 79 ust. 7 ugn. O tym, czy rozstrzygnięcia te podlegają kontroli sądu administracyjnego, rozstrzyga ich charakter prawny i przepisy ppsa.
Odnosząc się do drugiego zarzutu kasacyjnego sugerującego, że Sąd I instancji nakazał Kolegium, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia charakteru zabudowy przedmiotowej nieruchomości, ponownego rozstrzygnięcia, w sytuacji, gdy w świetle przepisów ugn nie istnieją podstawy prawne do wydania przez Kolegium kolejnego merytorycznego rozstrzygnięcia - wskazać trzeba, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenie kolegium na podstawie art. 4 ustawy zmieniającej - nie jest orzeczeniem w sprawie określonej w art. 79 ust. 3 ugn, nie rozstrzyga bowiem sprawy co do istoty i niezależnie od zastosowanej przez skarżącego kasacyjnie terminologii, nie jest rozstrzygnięciem merytorycznym, a procesowo decyzją o umorzeniu postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Kolegium nie będzie zatem wydawało ponownego rozstrzygnięcia merytorycznego bo takowego jeszcze nie wydało. Decyzja zaś aktualnie rozpoznawana, wydana z odpowiednim zastosowaniem przepisów kpa w ramach administracyjnego etapu postępowania, jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 ppsa, dlatego służy na nią skarga do sądu administracyjnego.
Należy ponadto wskazać, że w wyniku sprzeciwu sąd powszechny nie bada poprawności orzeczenia kolegium. Zgodnie bowiem z art. 80 ust. 3 ugn z chwilą wniesienia sprzeciwu powołane orzeczenie traci moc. Sąd powszechny, w razie bezzasadności umorzenia postępowania przez kolegium, nie mógłby zatem doprowadzić do uchylenia tego orzeczenia i w konsekwencji sprawa nie mogłaby powrócić na etap postępowania przed kolegium. W efekcie, gdyby przyjąć, że od orzeczenia o umorzeniu postępowania wydanego na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego, to w sytuacji uznania przez sąd, że nie zachodzą przeszkody do jej merytorycznego rozpoznania i przesłanki do umorzenia, o których mowa w art. 4 ust. 1 powołanej ustawy zmieniającej, wydanie rozstrzygnięcia przez sąd powszechny nastąpiłoby z pominięciem administracyjnego etapu postępowania. Tymczasem model przewidziany w ustawie o gospodarce nieruchomościami jest dwuetapowy, sprawa podlega bowiem merytorycznemu rozpoznaniu na dwóch etapach przez różne organy.
W świetle powyższego zarzuty kasacyjne kwestionujące właściwość sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie oraz konieczność wydania ponownego rozstrzygnięcia przez organ nie zasługują na uwzględnienie.
Sąd I instancji zasadnie przyjął, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i uchylił zaskarżone orzeczenie.
Ustawą z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów zmieniono, między innymi, ustawę z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r. poz. 2040), zwaną dalej "ustawą z 20 lipca 2018 r.". W myśl art. 1 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Definicję gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe zawiera art. 1 ust. 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem są to nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że wymienione w nich obiekty i urządzenia budowlane - aby mogły podlegać regulacji ustawy z 20 lipca 2018 r. muszą znajdować się na tym samym gruncie, co budynki mieszkalne. A zgodnie z treścią art. 1 ust. 5 ustawy, jeśli obiekty i urządzenia budowlane stanowią odrębne od budynków mieszkalnych nieruchomości, dla których urządzone są odrębne księgi wieczyste, to nawet gdy umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z nich, to nie podlegają regulacji ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Nie dzielą bowiem w takiej sytuacji losu prawnego budynku mieszkalnego. Wbrew zatem treści ww. przepisów ustawy - organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym wraz z garażem wielostanowiskowym, co pozostaje w sprzeczności z zapisami prowadzonej dla tej nieruchomości księgi wieczystej. Z zapisów księgi wieczystej nr [...] wynika, że na nieruchomości tej znajduje się wyłącznie budynek niemieszkalny. Natomiast przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów w prawo własności dotyczy wyłącznie gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe, tymczasem - na działce nr [...] z obrębu 6-02-03 posadowiony jest wyłącznie 1 - kondygnacyjny budynek niemieszkalny (budynek transportu i łączności), w którym wyodrębniono 10 samodzielnych lokali (boksów garażowych). Wobec powyższego zasadnie Sąd I instancji uznał, że opisane uchybienie organu w postaci niewyjaśnienia istotnych elementów stanu faktycznego sprawy doprowadziło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie powyższe ustalenia – w opozycji do wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej – należy stwierdzić, że nie miały miejsca naruszenia wskazywanych wyżej przez przepisów (norm) p.p.s.a. w związku z konkretnymi przepisami (normami) powoływanymi przez stronę skarżącą w środku odwoławczym. Godzi się zauważyć, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji wydał prawidłowy wyrok, a wszystkie przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie przez Sąd wojewódzki zostały właściwie zinterpretowane i zastosowane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 sierpnia 2021r. sygn. akt. I OSK 414/21; 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 275/20; 10 kwietnia 2024 I OSK 712/23 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI