I OSK 1953/13

Naczelny Sąd Administracyjny2013-11-29
NSAAdministracyjneWysokansa
informacja publicznadostęp do informacjiprzedsiębiorstwo energetycznezadania publicznedecyzje administracyjnelokalizacja linii energetycznychbezczynność organuskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki energetycznej, potwierdzając, że przedsiębiorstwo to jest zobowiązane do udostępniania informacji publicznej dotyczącej lokalizacji linii energetycznych.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy udostępnienia przez spółkę energetyczną kserokopii decyzji dotyczących lokalizacji linii energetycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał spółkę za podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej i zobowiązał ją do załatwienia wniosku. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że przedsiębiorstwa energetyczne wykonują zadania publiczne i podlegają ustawie o dostępie do informacji publicznej, a żądane dokumenty stanowią informację publiczną.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność spółki energetycznej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, którą stanowiły kserokopie decyzji dotyczących lokalizacji linii energetycznych na określonych działkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za zasadną, zobowiązując spółkę do załatwienia wniosku. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując swój status jako podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej oraz kwalifikację żądanych dokumentów jako informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że przedsiębiorstwa energetyczne, wykonując zadania związane z dystrybucją energii i bezpieczeństwem energetycznym, realizują zadania publiczne w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Uznał również, że decyzje administracyjne dotyczące lokalizacji linii energetycznych stanowią informację publiczną, niezależnie od ewentualnych sporów cywilnoprawnych między wnioskodawcą a spółką. NSA stwierdził, że spółka pozostawała w bezczynności, nie załatwiając wniosku zgodnie z przepisami ustawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące zadania związane z dystrybucją energii elektrycznej i zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego kraju jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, ponieważ realizuje zadania publiczne.

Uzasadnienie

Ustawa o dostępie do informacji publicznej nakłada obowiązek na władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Pojęcie 'zadania publiczne' jest szersze niż 'zadania władzy publicznej' i obejmuje działania o powszechności i użyteczności dla ogółu, sprzyjające osiąganiu celów konstytucyjnych lub ustawowych. Przedsiębiorstwa energetyczne, ze względu na znaczenie energii dla rozwoju cywilizacyjnego i życia obywateli, realizują zadania publiczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Informacją publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Wśród podmiotów wykonujących zadania publiczne wymieniono m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Informacją publiczną jest w szczególności informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, a zwłaszcza treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć.

P.p.s.a. art. 149 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny stwierdza bezczynność organu i zobowiązuje go do wydania aktu lub dokonania czynności.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 1 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Przepisy ustawy nie naruszają innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

u.d.i.p. art. 8 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji.

u.d.i.p. art. 8 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Umorzenie postępowania o udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze decyzji.

P.e. art. 9 c § ust. 3

Ustawa Prawo energetyczne

Określa obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego, które sąd uznał za zadania publiczne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedsiębiorstwo energetyczne wykonuje zadania publiczne i jest zobowiązane do udostępniania informacji publicznej. Decyzje administracyjne dotyczące lokalizacji linii energetycznych stanowią informację publiczną. Wniosek skierowany do oddziału spółki jest skuteczny wobec spółki. Spółka pozostawała w bezczynności, nie załatwiając wniosku w ustawowym terminie.

Odrzucone argumenty

Spółka nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Żądane dokumenty nie stanowią informacji publicznej. Wniosek skierowany do oddziału spółki powinien skutkować odrzuceniem skargi. Skarga jest przedwczesna, ponieważ nie poprzedzało jej wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Informacje objęte wnioskiem stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Żądane informacje są dostępne w innym trybie.

Godne uwagi sformułowania

Pojęcie 'zadanie publiczne' użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia 'zadanie władzy publicznej' użytego w art. 61 Konstytucji RP, ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności ustawowego przekazywania tych zadań. Ocena, czy określona informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy nie może być odmienna w zależności od tego, jaki wnioskodawca ubiegać się będzie o jej udostępnienie. Decyzje administracyjne, stanowiące podstawę do lokalizacji przez przedsiębiorstwo sieci energetycznej na nieruchomościach innych podmiotów, ze swej istoty stanowią przedmiot informacji publicznej.

Skład orzekający

Anna Lech

sędzia

Jerzy Stankowski

sprawozdawca

Jolanta Rajewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że przedsiębiorstwa energetyczne są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej, a decyzje dotyczące lokalizacji infrastruktury energetycznej stanowią informację publiczną."

Ograniczenia: Dotyczy głównie przedsiębiorstw energetycznych i dostępu do informacji związanych z ich działalnością, zwłaszcza w kontekście infrastruktury.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – dostępu do informacji publicznej – w kontekście działalności kluczowego sektora gospodarki, jakim jest energetyka. Pokazuje, że nawet duże korporacje podlegają tym przepisom.

Czy spółka energetyczna ukrywa informacje o budowie linii? NSA: Dostęp do danych jest prawem obywatela.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1953/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-08-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech
Jerzy Stankowski /sprawozdawca/
Jolanta Rajewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Lu 277/13 - Wyrok WSA w Lublinie z 2013-06-27
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art. 1 ust. 1, art. 1 ust. 2, art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 8 ust. 1, art. 8 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 149 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 1059
art. 9 c ust. 3
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: Sędzia NSA Anna Lech Sędzia NSA del. Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt II SAB/Lu 277/13 w sprawie ze skargi F. B. na bezczynność [...] S.A. w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013 r., II SAB/Lu 277/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi F. B. na bezczynność [...] S.A. w L. (dalej powoływanej jako "[...]" albo "Spółka") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązał [...] do załatwienia wniosku F. B. z dnia 26 stycznia 2012 r. w terminie 14 dni od daty zwrotu akt administracyjnych sprawy po uprawomocnieniu się wyroku (pkt I wyroku), stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku) oraz zasądził od [...] na rzecz F. B. kwotę 357 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt III wyroku).
Powyższe orzeczenie wydano w następującym stanie faktycznym.
Dnia 9 maja 2013 r. F. B., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę na bezczynność [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej żądanej przez skarżącą we wniosku z dnia 26 stycznia 2012 r. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w piśmie z dnia 26 stycznia 2012 r. skarżąca zwróciła się do [...] (Oddział w R.) o udostępnienie, w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na działkach: [...] obręb [...] oraz [...] obręb [...] , położonych w gminie [...]. W odpowiedzi otrzymała pismo z dnia 5 kwietnia 2012 r., w którym [...] odmówiła udostępnienia żądanych informacji publicznych wskazując, że podmiotami do tego obowiązanymi są jedynie organy administracji publicznej lub archiwa państwowe. Następnie stanowisko to [...] podtrzymała w piśmie z dnia 14 lutego 2013 r. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że do dnia sporządzenia skargi skarżąca nie otrzymała jakiegokolwiek z dokumentów objętych jej wnioskiem w żądanej formie. Nie otrzymała również decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, ani o umorzeniu postępowania w tym przedmiocie. W ocenie F. B. przedsiębiorstwo energetyczne jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, a decyzje będące podstawą lokalizacji i budowy linii energetycznych – jako, że dotyczą "sprawy publicznej" – podlegają udostępnieniu przez ten podmiot. Odmowa Spółki jest zatem – zdaniem skarżącej – sprzeczna z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Odnosząc się do kwestii dopuszczalności wniesionej skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, iż zaskarżenie do sądu administracyjnego bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzone wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wskazując na powyższe F. B. wniosła o stwierdzenie bezczynności [...] oraz zobowiązanie tego podmiotu do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie.
W odpowiedzi na skargę [...] wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Spółka podniosła, że skarżąca wniosła skargę na bezczynność [...], przy czym wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierowała do Oddziału tej Spółki w R., który nie posiada osobowości prawnej. Ponadto Spółka stwierdziła, że informacje objęte wnioskiem skarżącej nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Obowiązek udostępnienia informacji dotyczy bowiem jedynie takich dokumentów, które mają charakter dokumentu publicznego oraz są możliwe do zindywidualizowania. Tymczasem żądanie skarżącej nie dotyczy sfery faktów, a jedynie ewentualności ich zaistnienia. Spółka podkreśliła, że wniosek nie dotyczy udostępnienia informacji publicznej w postaci dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej, prowadzonej przez właściwy organ administracyjny lub choćby mieszczącej się w pojęciu zadania publicznego. Trudno także przypisać żądanym informacjom walor informacji publicznej, gdy uzyskanie ich związane jest z dochodzeniem od Spółki roszczeń cywilnoprawnych. Takie działanie świadczy o indywidualnym, prywatnym interesie skarżącej, nie mającym nic wspólnego z informacją publiczną.
[...] podniosła również, że nie jest ona podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Prowadzona przez nią działalność opiera się bowiem na kategoriach stricte cywilistycznych i choć podlega znacznej reglamentacji ze strony Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, to jednak nie mieści się w zakresie administracji publicznej i nie stanowi realizacji zadań publicznych. Dla potwierdzenia tego twierdzenia Spółka wniosła o przeprowadzenie przez Sąd dowodu "poprzez zobowiązanie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do złożenia dokumentu zawierającego ustosunkowanie się do powołanej okoliczności w postaci realizacji zadań publicznych jedynie przez organy powołane w treści norm ustawy Prawo energetyczne, nie zaś przez przedsiębiorstwa energetyczne".
Zdaniem [...], nawet gdyby uznać, że żądane informacje stanowią informację publiczną, to i tak brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Po pierwsze, wymiana pism pomiędzy Spółką a skarżącą nie została zakończona i skarżąca nie sformułowała wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a zatem skarga jest przedwczesna w rozumieniu art. 52 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie, przedmiotowe informacje - jako "tajemnica przedsiębiorstwa" - podlegają ochronie na mocy art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto, wobec braku znamion podmiotowych po stronie Spółki, ich udostępnienie powinno odbywać się w trybie właściwym dla informacji przetworzonej. Spółka zaznaczyła również, że niedopuszczalne jest stosowanie przepisów powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, osiągalne są w innym trybie lub też są w posiadaniu organu, który je wytworzył.
Zobowiązując - wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013 r., II SAB/Lu 277/13 - [...] do załatwienia wniosku F. B. z dnia 26 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podkreślił na wstępie, że wbrew stanowisku Spółki skarga jest dopuszczalna. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest bowiem wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."). Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, że wniosek skarżącej z dnia 26 stycznia 2012 r. skierowany był do [...] S.A. z siedzibą w L., a jedynie złożony na adres Oddziału tej Spółki w R. Stąd w ocenie Sądu niezasadne okazało się stanowisko [...], że skarżąca skierowała swój wniosek do niewłaściwego podmiotu, co skutkować winno odrzuceniem skargi. W ocenie Sądu skierowanie wniosku do jednostki terenowej Spółki, jaką jest jej Oddział, należy odczytywać jako wystąpienie z żądaniem do samej Spółki.
Oceniając skargę merytorycznie Sąd doszedł do przekonania, że jest ona zasadna. Stwierdził, iż [...] pozostawała bowiem w bezczynności w sprawie wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej zawartego w piśmie z dnia 26 stycznia 2012 r.
Sąd wyjaśnił, że bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie właściwy organ lub - na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm. - dalej powoływanej jako "u.d.i.p.") - inny podmiot wykonujący zadania publiczne nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.
Następnie Sąd wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Sąd wyjaśnił, że na tle powyższego przepisu w orzecznictwie przyjmuje się, iż podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznych są nie tylko szeroko pojęte władze publiczne, ale także inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r. (I OSK 851/10, Lex nr 737513), iż zakres terminu "zadania publiczne" jest szerszy od zakresu terminu "zadania władzy publicznej". Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyraźne unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne", użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP, ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty nie będące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie.
Zdaniem Sądu wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Wyrażając powyższe stanowisko Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r., P 24/05, OTK-A 2006/7/87). Trybunał stwierdził w nim, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i całego społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa. Zatem obowiązkiem władzy publicznej jest dbanie o bezpieczeństwo energetyczne kraju. Obowiązek ten realizowany jest przez organy administracji publicznej jak i przez inne podmioty. Do tych ostatnich należą przedsiębiorstwa energetyczne. Dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP, są zatem "zadaniami publicznymi".
W ocenie Sądu, wbrew argumentacji Spółki, wymienione w art. 9c ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059, powoływanej dalej jako "P.e.") obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego oraz działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczą zatem spraw publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Zawsze więc, gdy przedsiębiorstwo energetyczne wypełniając zadania operatora systemu dystrybucyjnego, wymienione w art. 9c ust. 3 P.e., realizuje zadania publiczne.
Następnie Sąd podkreślił, że pogląd, iż przedsiębiorstwo energetyczne w sprawach związanych z dystrybucją energii elektrycznej oraz innymi zadaniami przezeń wykonywanymi, noszącymi znamiona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. jest zobowiązane do przekazywania określonych informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, jest powszechnie aprobowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Z powyższych względów [...], będącą przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się dystrybucją energii elektrycznej, zaliczyć należy do podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej.
Przechodząc do oceny okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że informacje objęte wnioskiem skarżącej z dnia 26 stycznia 2012 r. – wbrew przekonaniu [...] S.A. – mają charakter informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Informacją taką jest w szczególności informacja o danych publicznych, w tym "treść i postać dokumentów urzędowych", a zwłaszcza "treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć" (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 1 u.d.i.p.). Nie budziło wątpliwości Sądu, że dokumentem urzędowym w rozumieniu u.d.i.p jest w świetle art. 6 ust. 2 tej ustawy decyzja administracyjna. Decyzje administracyjne, stanowiące podstawę do lokalizacji przez przedsiębiorstwo sieci energetycznej na nieruchomościach innych podmiotów, ze swej istoty stanowią zatem przedmiot informacji publicznej. Stanowisko to znajduje oparcie w utrwalonej linii orzeczniczej sadów administracyjnych, zgodnie z którą dokumenty związane z procesami inwestycyjnymi (w tym decyzje administracyjne, operaty szacunkowe i inne dokumenty) są dokumentami, do których dostęp gwarantuje u.d.i.p., jeżeli znajdują się one w posiadaniu podmiotu, do którego kierowany jest wniosek o taką informację.
Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniu przedstawionemu w odpowiedzi na skargę, treść wniosku skarżącej została sformułowana w sposób wystarczająco precyzyjny, aby jego adresat mógł ustalić zakres żądanych informacji. Wprawdzie skarżąca wskazała, że domaga się udostępnienia kopii wszelkich decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych, jednak żądanie to wyraźnie ograniczyła do decyzji dotyczących działek: [...], położonych w gminie [...], co stanowi wystarczającą informację dla skonkretyzowania zakresu wniosku.
W ocenie Sądu błędne okazało się przekonanie Spółki, iż zawarte we wniosku z dnia 26 stycznia 2012 r. żądanie udostępnienia wskazanych dokumentów nie może być oceniane w oparciu o u.d.i.p., albowiem dokumenty te wiążą się z dochodzeniem przez stronę skarżącą od [...] roszczeń cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo dostępu do informacji publicznej ma zatem konstrukcję publicznego prawa podmiotowego. Prawu temu odpowiada obowiązek udzielania obywatelom informacji publicznej przez podmioty wskazane w u.d.i.p., do których należy [...].
Sąd wyjaśnił też, że art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wyznacza granice dopuszczalnej ingerencji w zakres omawianego prawa wskazując, iż ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach wartości, jakimi są: ochrona wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochrona porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa. Ograniczenia dostępności informacji publicznej i kryteria ważenia kolidujących ze sobą wartości podlegają ocenie z punktu widzenia zasady proporcjonalności określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Ograniczając pewną sferę wolności konstytucyjnej obywatela, przepis ustawy musi czynić to w sposób, który przede wszystkim nie naruszy jej istoty i nie spowoduje zachwiania relacji konstytucyjnego dobra, które jest ograniczane (prawo do informacji publicznej). Regulacja taka powinna także być adekwatna do celu, jaki temu ograniczeniu przyświeca (np. ochrona prywatności), który to cel musi być również kwalifikowany w kategoriach wartości konstytucyjnej (interes jednostki, interes Państwa). Chodzi zatem o prawidłowe wyważenie proporcji, jakie muszą być zachowane, by przyjąć, że dane ograniczenie wolności obywatelskiej nie narusza konstytucyjnej hierarchii dóbr.
Zdaniem Sądu przyjęcie, jak tego domaga się [...], że decyzje stanowiące podstawę lokalizacji linii energetycznych, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa energetycznego, "tracą" charakter informacji publicznej w przypadku, gdy ich udzielenia domaga się osoba fizyczna pozostająca w sporze cywilnoprawnym z tym przedsiębiorstwem, jest sprzeczne z duchem regulacji ustawowych i konstytucyjnych dotyczących dostępu do informacji publicznej, a nadto nielogiczne. Ocena, czy określona informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. nie może być odmienna w zależności od tego, jaki wnioskodawca ubiegać się będzie o jej udostępnienie. Rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej właściwy podmiot nie jest upoważniony do badania interesu prawnego ani nawet faktycznego wnioskodawcy (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Jeżeli zatem konkretny dokument ma charakter informacji publicznej, to nie może być on tej cechy pozbawiony wówczas, gdy jego udostępnienie, zdaniem przedsiębiorstwa, mogłoby mieć negatywne konsekwencje dla tego podmiotu w ewentualnym przyszłym procesie cywilnym. Odmienna wykładnia powołanych wyżej przepisów naruszałaby istotę prawa podmiotowego do informacji publicznej, a także godziłaby w zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP).
Wskazując na powyższe Sąd stwierdził w konkluzji, że skoro [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych, a wniosek skarżącej z dnia 26 stycznia 2012 r. dotyczył właśnie takich informacji, to jeśli Spółka dysponuje żądanymi dokumentami, to pomimo, że ich sama nie wytworzyła, powinna je - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p.) udostępnić skarżącej, ewentualnie w tym terminie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie ich udostępnienia.
Gdyby natomiast Spółka nie dysponowała objętymi wnioskiem strony dokumentami, wówczas powinna w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku powiadomić o tym fakcie wnioskodawców na piśmie, przy czym informacja taka nie wymaga formy decyzji administracyjnej, o jakiej stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Sąd dodał nadto, że z akt sprawy wynika, iż [...] nie załatwiła wniosku skarżącej z dnia 26 stycznia 2012 r. w żaden z określonych wyżej sposobów. Wprawdzie w piśmie z dnia 5 kwietnia 2012 r. Spółka poinformowała pełnomocnika skarżącej, że nie jest podmiotem kompetentnym w zakresie "przesłania dokumentów związanych z posadowieniem linii energetycznej" (co skarżąca w skardze utożsamiała z odmową udostępnienia informacji), a nadto zasugerowała by wnioskodawczyni, w celu uzyskania żądanych dokumentów, zwróciła się ze stosownym wnioskiem do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej lub właściwego archiwum państwowego, jednakże skoro Spółka jest zobowiązana do udzielania informacji publicznych, to taka reakcja nie mogła uchylić stanu jej bezczynności. Zdaniem Sądu stanu tego nie uchyliło również wskazanie, że żądane przez skarżącą informacje osiągalne są dla niej w innym trybie. Nie zostało bowiem wykazane, by skarżąca była stroną ewentualnych postępowań w sprawie lokalizacji budowy linii energetycznych na wskazanej przez nią działce, co umożliwiałoby jej taki dostęp na podstawie art. 73 § 1 K.p.a.
Sąd dodał nadto, że nawet gdyby uznać oświadczenie Spółki zawarte w jej piśmie z dnia 5 kwietnia 2012 r. za odmowę udostępnienia skarżącej żądanej informacji publicznej, pismo to pozostaje bez znaczenia dla sprawy, albowiem nie spełnia ono wymogów decyzji administracyjnej, która to forma - jak wskazano wyżej - jest niezbędna dla takiej odmowy.
Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w odpowiedzi na skargę, dotyczącej konieczności zastosowania w sprawie art. 248 K.p.c. przed przepisami u.d.i.p., Sąd stwierdził przepis ten nie koliduje z przepisami u.d.i.p. w rozumieniu normy kolizyjnej zawartej w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W doktrynie przyjmuje się jednolicie, że powyższe unormowanie stanowi odzwierciedlenie zasady wykładni prawa, zgodnie z którą późniejsza ustawa ogólna nie wyłącza wcześniejszej ustawy szczególnej. Zdaniem Sądu norma w nim zawarta nie wyklucza jednak generalnie stosowania przepisów ustawy w przypadku zbiegu z przepisami innych ustaw szczególnych regulujących dostęp do informacji publicznej. Gdyby bowiem taki zamiar miał ustawodawca posłużyłby się innym sformułowaniem, na przykład: "przepisów ustawy nie stosuje się do...". Omawianą regułą kolizyjną ustawodawca wyraźnie ograniczył zatem zastosowanie przepisów ustawy do przypadków, gdy inne ustawy odmiennie określają zasady i tryb dostępu do informacji. Oznacza to, że przepisy u.d.i.p. będą miały zastosowanie we wszystkich tych przypadkach, w których ustawa nie jest sprzeczna z przepisami szczególnymi.
W końcowej części wyroku Sąd wskazał, że nie uwzględnił wniosku Spółki o przeprowadzenie dowodu "poprzez zobowiązanie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do złożenia dokumentu zawierającego ustosunkowanie się do powołanej okoliczności w postaci realizacji zadań publicznych jedynie przez organy powołane w treści norm ustawy Prawo energetyczne, nie zaś przez przedsiębiorstwa energetyczne". Art. 106 § 3 P.p.s.a. dopuszcza bowiem możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów, ale wyłącznie wówczas, gdy okaże się to "niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie takie okoliczności nie miały miejsca. Wskazany przez Spółkę dokument stanowiłby bowiem w istocie pismo zawierające stanowisko opisanego organu centralnego co do wykładni powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła [...]. Zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
– art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. poprzez rozpoznanie kompetencji orzeczniczej, gdy brak jest po temu podstaw z uwagi na brak po stronie Spółki uprawnienia do podejmowania czynności z zakresu administracji publicznej w ramach obowiązków wynikających z przepisów prawa;
– art. 25 § 1 i 3 w zw. z art. 32 i art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez przypisanie jednostce organizacyjnej (oddziałowi osoby prawnej) przymiotu strony, co powinno skutkować odrzuceniem skargi, także wobec jej zakresu i treści; oraz art. 58 § 1 pkt 1, 5 i 6 P.p.s.a., to jest wobec przedwczesności postępowania i braku skierowania żądania do Spółki;
– art. 106 § 3 i 4, art. 113 § 1 i art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia całości okoliczności faktycznych sprawy, także z pominięciem złożonego wniosku dowodowego i brakiem właściwej oceny zadań Spółki w kontekście kompetencji Prezesa URE, jak również pominięcie wykazania podstawy prawnej dla przyjęcia tezy o powierzeniu Spółce przez ustawodawcę realizacji zadań publicznych,
2. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie poprzez:
– przypisanie żądanym przez skarżącą informacjom przymiotu informacji publicznej, co stanowi o błędnej wykładni oraz w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniu art. 1 ust. 1 i 2, w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p. oraz art. 61 ust. 1 Konstytucji RP
– przyjęcie, że [...] jest obowiązana do udostępnienia informacji publicznej (w szczególności jej Oddział - wobec skierowania żądania tylko do tej jednostki organizacyjnej, brak jest więc żądania, o którym mowa w art. 28 K.p.a.), co stanowi o błędnej wykładni normy art. 4 ust. 1 zdanie pierwsze oraz art. 4 ust. 1 pkt 5, w związku z art. 1 ust. 1 i § 3 ust. 2 u.d.i.p. - na skutek braku możliwości przypisania Spółce wykonywania zadań publicznych, a jedynie podejmowanie przez nią działań o takiej treści;
– niewłaściwe zastosowanie (poprzez pominięcie w przyjętej podstawie orzekania) P.e. określających zakres pozytywnych obowiązków Spółki jako przedsiębiorstwa energetycznego, które zasadniczo sprowadzają się do zapewnienia dostępu do usługi dystrybucyjnej oraz utrzymywania zdolności urządzeń do realizacji wspomnianej usługi, tj. art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9c ust. 3 P.e. - w związku z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. - które nie mieszczą się w pojęciu zakresu bądź zadań administracji publicznej oraz wobec kompetencji organu administracji - Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (art. 21 ust. 1 i art. 23 ust. 1 oraz 2 pkt 1-22 P.e.),
– niewłaściwe zastosowanie (poprzez pominięcie w przyjętej podstawie orzekania) normy art. 49 § 1 K.c. - w związku z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. - wskazującego, w związku z wyżej powołanym zarzutem, zakres ewentualnej informacji, którą Spółka powinna posiadać w dyspozycji (tj. informacje na temat wyłącznie urządzeń służących do transportu energii), z zastrzeżeniem ochrony tajemnic przedsiębiorstwa, a w konsekwencji naruszenie art. 149 § 1 zd 1 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie pomimo braku przesłanek do wydania w stanie niniejszej sprawy opartego na nim rozstrzygnięcia oraz pomimo wystąpienia przesłanek do odrzucenia skargi (skierowanie żądania tylko do oddziału, nie do Spółki), ewentualnie jej oddalenia (brak przesłanek do objęcia Spółki obowiązkami wynikającymi z u.d.i.p.).
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz przyznanie Spółce zwrotu poniesionych kosztów postępowania zgodnie z treścią art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła poszerzoną argumentację na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dokonał bowiem właściwej i prawidłowej wykładni przepisów prawa powołanych w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia oraz nie naruszył powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. W niniejszej sprawie skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 P.p.s.a., przy czym zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego zmierzają do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji co do kwalifikacji żądanych przez skarżącą dokumentów jako informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz uznania, że [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
Rozpatrując podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty należało w pierwszej kolejności ustalić status prawny [...]. Jak prawidłowo podkreślił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, pogląd, że przedsiębiorstwo energetyczne w sprawach związanych z dystrybucją energii elektrycznej oraz innymi zadaniami przezeń wykonywanymi, noszącymi znamiona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, ze zm.) jest zobowiązane do przekazywania określonych informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, jest powszechnie aprobowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2013 r., I OSK 642/12, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2013 r., I OSK 816/13, CBOSA).
Z treści art. 4 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że obowiązek udostępnienia informacji publicznej nałożony został na "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne".
Dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i całego społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt P 24/05, OTK-A 2006/7/87). Obowiązkiem władz publicznych jest zatem zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10, że termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadania władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności ustawowego przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Przedsiębiorstwa energetyczne w związku z powierzeniem im zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego kraju są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Sąd pierwszej instancji dokonał zatem trafnej wykładni i właściwie zastosował art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Interpretując zawarte w tym przepisie pojęcie podmiotu realizującego zadania publiczne uznał, że do tak rozumianych zadań publicznych należą zadania postawione przed przedsiębiorstwami energetycznymi w P.e. Nie tylko obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienione w art. 9c ust. 3 P.e., ale także dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwa energetyczne, ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP, są zadaniami publicznymi. Tak rozumiane dysponowanie zasobami energetycznymi państwa jest wykonywaniem zadania publicznego (powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r., P 24/05, publ. OTK-A 2006/7/87; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 102/13, CBOSA).
Wzmacniając powyższą argumentację dodać można, że również w doktrynie określenie "publiczny" w kontekście realizowanych zadań ujmuje się jako "powszechnie dostępny", "do powszechnego użytku" (w przeciwieństwie do prywatnego), "przeznaczony do użytku zbiorowego, powszechnego" (zob. M. Stahl, Cele publiczne i zadania publiczne, [w:] J. Zimmermann (red.), Koncepcja systemu prawa administracyjnego, Warszawa 2007, s. 97 i nast.). Z kolei publiczny charakter zadań nie musi być powiązany z wykonywaniem ich wyłącznie przez podmioty publiczne (R. Stasikowski, O pojęciu zadań publicznych (studium z zakresu nauki administracji i nauki prawa administracyjnego, "Samorząd Terytorialny 2009, nr 7-8, s. 9; S. Biernat, Prywatyzacja zadań publicznych. Problematyka prawna, Warszawa-Kraków 1994, s. 29-30).
Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienione w art. 9c ust. 3 P.e., takie jak chociażby prowadzenie ruchu sieciowego w sposób efektywny, eksploatacja, konserwacja i remonty sieci dystrybucyjnej w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu dystrybucyjnego czy zapewnienie odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa pracy sieci dystrybucyjnej, z uwagi na ich charakter, mieszczą się w tak rozumianym pojęciu zadań publicznych.
Należy także podkreślić, że budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.).
Skarżąca kasacyjnie Spółka jest przedsiębiorcą energetycznym. Prawidłowo zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zastosował wobec niej art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. i zaliczył ją do podmiotów wykonujących zadania publiczne, a co za tym idzie do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Ponadto treść wniosku złożonego przez skarżącą dotyczącego lokalizacji linii energetycznych determinowała kwalifikację danej sprawy jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Fakt, że skarżąca kasacyjnie Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej oznacza, że spółka ta była zobowiązana do załatwienia wniosku skarżącej w sposób określony w u.d.i.p. poprzez:
1. dokonanie czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej, lub
2. wystosowanie pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nie jest to informacja publiczna, nie dysponuje informacją albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać, lub
3. wystosowanie pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje również przypadki, które wymagają załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej, o czym mowa w art. 16 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że odmowa udostępnienia informacji oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w jej art. 14 ust. 2 następują w tej właśnie formie. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 powołanej ustawy oznacza, że pozostaje on w bezczynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., l OSK 601/05, publ. Lex nr 236545). Termin określony w art. 13 ust. 1 cytowanej ustawy wynosi – z wyjątkami w nim wymienionymi – 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Treść wniosku F. B. pozwala na jednoznaczne skonkretyzowanie zakresu jej żądania. Skarżąca we wniosku domagała się bowiem udostępnienia, w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na działkach: [...] obręb [...] oraz [...] obręb [...] , położonych w gminie [...].
Obowiązkiem Spółki było zatem udostępnienie informacji publicznej we wskazanym przez skarżącą zakresie, o ile podmiot ten był w posiadaniu żądanych dokumentów. Sąd nie podziela argumentacji Spółki, że zawarte we wniosku żądanie udostępnienia dokumentów nie może być oceniane w oparciu o przepisy powołanej ustawy, albowiem dokumenty te mogą wiązać się z dochodzeniem przez skarżącą od Spółki roszczeń cywilnoprawnych. O zaliczeniu informacji do informacji publicznej decyduje bowiem spełnienie przesłanek z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., przy odczytaniu których pomocny jest katalog zawarty w art. 6 ust. 1 tej ustawy, nie zaś ewentualny możliwy sposób wykorzystania pozyskanych informacji. Decyzje administracyjne, stanowiące podstawę do lokalizacji przez przedsiębiorstwo sieci energetycznej na nieruchomościach innych podmiotów, ze swej istoty stanowią przedmiot informacji publicznej. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego dokumentacja związana z procesami inwestycyjnymi (w tym decyzje administracyjne, operaty szacunkowe i inne dokumenty) jest dokumentacją, do której dostęp gwarantuje ustawa, jeżeli znajduje się ona w posiadaniu podmiotu, do którego kierowany jest wniosek o udostępnienie informacji (wyroki WSA w Krakowie: z dnia 15 stycznia 2013 r. II SAB/Kr 184/12, z dnia 28 stycznia 2013 r. II SAB/Kr 212/12 oraz z dnia 17 kwietnia 2013 r., II SAB/Kr 21/13, CBOSA, wyroki WSA w Poznaniu: z dnia 29 maja 2008 r. IV SA/Po 545/07, Lex nr 516697 oraz z dnia 19 grudnia 2007 r. IV SA/Po 652/07, Lex nr 460751). Zgodzić się należy, że przyjęcie, jak chciałaby tego [...], że tego rodzaju dokumenty urzędowe będące w posiadaniu przedsiębiorstwa energetycznego "tracą" charakter informacji publicznej w przypadku, gdy ich udzielenia domaga się osoba fizyczna pozostająca lub mogąca pozostawać w sporze cywilnoprawnym z tym przedsiębiorstwem, jest nie tylko sprzeczne z duchem regulacji ustawowych i konstytucyjnych dotyczących dostępu do informacji publicznej, ale nadto byłoby nielogiczne. Ocena, czy określona informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy nie może być odmienna w zależności od tego, jaki wnioskodawca ubiegać się będzie o jej udostępnienie. Rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej właściwy podmiot nie jest zresztą upoważniony do badania interesu prawnego ani nawet faktycznego wnioskodawcy (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Jeżeli konkretny dokument ma charakter informacji publicznej, to nie może być on tej cechy pozbawiony wówczas, gdy jego udostępnienie, zdaniem przedsiębiorstwa, mogłoby mieć negatywne konsekwencje dla tego podmiotu w ewentualnym procesie cywilnym. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie odmienna wykładnia powołanych przepisów naruszałaby istotę prawa podmiotowego do informacji publicznej, a także godziłaby w zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP).
Za nieuzasadniony Naczelny Sąd Administracyjny uznał również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 25 § 1 i 3 w związku z art. 32 i art. 134 § 1 oraz art. 58 § 1 pkt 1, 5 i 6 P.p.s.a. poprzez przypisanie oddziałowi osoby prawnej przymiotu strony, podczas gdy (zdaniem [...]) powinno nastąpić odrzucenie skargi wobec przedwczesności postępowania i braku skierowania żądania do Spółki.
Zarzut ten, poniesiony w niniejszej sprawie, oparty jest na błędzie co do treści zaskarżonego wyroku. [...] w skardze kasacyjnej powołuje się na orzecznictwo, które dotyczyło żądań udostępnienia informacji publicznej względem oddziałów spółek akcyjnych i skierowanych przeciwko tym oddziałom skarg. Tymczasem w niniejszej sprawie F. B. wystąpiła ze skargą przeciwko spółce akcyjnej [...], mającej osobowość prawną, a także Sąd pierwszej instancji, uwzględniając tę skargę, nałożył określone w wyroku obowiązki na [...] Spółkę Akcyjną w L. Nie występuje więc problem podnoszony w skardze kasacyjnej, związany z dopuszczalnością nakładania obowiązków udostępnienia informacji przez jednostki organizacyjne spółek akcyjnych (oddziały).
Nie ma natomiast znaczenia fakt, że pierwotny wniosek F. B. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 26 stycznia 2012 r. został złożony w oddziale spółki w R. Nie ulega bowiem wątpliwości - co trafnie uwypuklił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie - że oddział ten jest jednostką organizacyjną tej spółki akcyjnej, a żądanie złożone w takim oddziale jest skuteczne względem samej spółki.
Za nieuzasadniony uznać również należy zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 106 § 3 i 4, art. 113 § 1 i art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji w sposób wystarczający wykazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do uznania zasadności złożonej w sprawie skargi na bezczynność [...] S.A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z treścią tego przepisu Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jest to zatem uprawnienie Sądu, a nie jego obowiązek. Regułą obowiązującą w postępowaniu sądowym jest zatem, że Sąd rozpoznaje i rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy przedstawionych przez organ administracji publicznej (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Przeprowadzenie dowodów uzupełniających i to jedynie z dokumentów (nie może więc być mowy o tym, żeby Sąd pierwszej instancji samodzielnie dokonywał jakichkolwiek dodatkowych ustaleń w sprawie) jest zatem wyjątkiem dopuszczalnym tylko w przypadku, gdy ustalenia stanu faktycznego w zakresie przesądzającym o prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy budzą istotne wątpliwości (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2012 r., I OSK 1200/11). W niniejszej sprawie nie zaistniały wątpliwości, które uzasadniałyby konieczność prowadzenia przez Sąd uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów. Co więcej - trafnie zwraca uwagę Sąd pierwszej instancji, że "dowód", którego przeprowadzenia domagała się [...], obejmujący wystąpienie o stanowisko Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, zmierzałby nie do ustalenia stanu faktycznego, ale stanowiłby wystąpienie do organu centralnego o przedstawienie do wykładni powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Odnośnie postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie art. 106 § 4 P.p.s.a. stwierdzić należy, że zarzut ten nie został w żaden sposób uzasadniony. Ani z jego treści, ani z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej nie sposób wywieść, jakich to zdaniem skarżącego kasacyjnie powszechnie znanych faktów Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę. Tak sformułowany zarzut uniemożliwia zatem jego merytoryczną ocenę przez Naczelny Sąd Administracyjny. Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, a także stanowisk stron i podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Wszystkie wymagane prawem elementy znalazły się w zaskarżonym wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z art. 141 § 4 powołanej ustawy, dlaczego stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie [...] pozostaje w bezczynności. Prawidłowe uwzględnienie ustaleń leżących u podstaw wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie może więc być trafnym zarzutem kasacyjnym. Stąd należy uznać, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie naruszył przywołanych w niej przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał zarzut niewłaściwego zastosowania art. 49 § 1 K.c. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki ten przepis Kodeksu cywilnego należy uwzględnić w celu określenia zakresu ewentualnej informacji, którą [...] powinna posiadać w dyspozycji.
Zgodnie z art. 49 § 1 K.c. "Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa". Przepis ten określa zatem jedynie status prawno-rzeczowy urządzeń przesyłowych przechodzących przez nieruchomości, w tym nieruchomości nie należące do przedsiębiorstwa energetycznego. Mając na uwadze treść art. 49 § 1 K.c., nie sposób przyjąć, że może on określać zakres informacji publicznych, które przedsiębiorstwo energetyczne powinno posiadać w dyspozycji.
Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ocena zasadności złożonej skargi w pełni odpowiada prawu. Wniosek skarżącej powinien bowiem być rozpoznany przez skarżącą kasacyjnie Spółkę w trybie określonym w przepisach u.d.i.p., a nie został. Żądane przez skarżącą informacje mają charakter informacji publicznej, a podmiot, do którego się zwróciła jest zobowiązany do udzielenia tej informacji. Jeżeli Spółka jest w posiadaniu wskazanych przez skarżącą dokumentów, to powinna zakończyć wszczęte tym wnioskiem postępowanie w sposób przewidziany prawem, udzielając informacji publicznej albo wydając decyzję o jej odmowie, gdyby zaistniały przesłanki do wydania takiej decyzji. Okoliczności wskazywane przez Spółkę nie usprawiedliwiają jej bezczynności. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga na bezczynność, polegającą na nierozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej w formie przewidzianej w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej jest zasadna. Podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa, jako niezasadne, nie mogły zatem odnieść oczekiwanego skutku.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI