I OSK 195/22

I OSK 195/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Iwona Bogucka
Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Mienie zabużańskie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2079/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-10-05
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2097
art. 6 ust. 1, 4 i 5
Ustawa z dnia 5 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. K. i D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2079/19 w sprawie ze skargi S. K. i D. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od S. K. i D. W. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 października 2020 r. (sygn. akt I SA/Wa 2079/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę S. K. i D.W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 13 maja 2019 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia na rzecz S. K. i D. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. i K. małżonków T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], byłym województwie [...] (obecnie na Ukrainie).
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, S. K. i D. W. zarzuciły Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:
1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 6 ust. 1, 4 i 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż tylko i wyłącznie dowody, spełniające warunki z art. 6 ust. 5 tej ustawy, mogą zastąpić dowody wymienione w art. 6 ust. 4 ustawy;
2.w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
-) art. 3 § 2 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 151 p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia w toku postępowania przed organem I i II instancji przepisów: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a to wydanie decyzji bez zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz przy rozpatrzeniu już zgromadzonego materiału w sposób wybiórczy, po prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżących do organów władzy publicznej i niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie całościowego materiału dowodowego co do ustalenia okoliczności pozostawienia przez M. i K. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy wykazanie tych okoliczności spoczywało na organie, jak również oddalenie skargi w sytuacji, gdy żaden z dowodów nie negował okoliczności pozostawienia przez M. i K. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, również poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania, w którym każdorazowo wydawano decyzje odmowne w zakresie wniosku ze wskazywaniem odmiennej argumentacji na uzasadnienie niekorzystnej dla Skarżących decyzji, a także prowadzenie postępowania w sposób tendencyjny, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
-) art. 75 § 1 w związku z art. 86 k:p.a. - poprzez bezzasadne uznanie, że okoliczności sprawy zostały wyjaśnione i nie zachodzi potrzeba uzupełniającego przesłuchania skarżących w sytuacji wątpliwości organu co do kompletności materiału dowodowego, w których mógł dokonać choćby oględzin nieruchomości, czy zasięgnąć opinii biegłych, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
-) art. 80 k.p.a. - poprzez brak rozważenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie i przez to nieprawidłowe uznanie, że nie została udowodniona okoliczność pozostawienia przez M. i K. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy żaden z zebranych dowodów nie zanegował faktu pozostawienia mienia przez małżeństwo T.,
-) art. 141 § 4 p.p.s.a. - albowiem pomimo ciążącego na nim obowiązku Sąd nie podjął rozważań nad podstawą prawną rozstrzygnięcia w aspekcie konieczności szczegółowego określenia dóbr chronionych, nie budzi wątpliwości, że Sąd powinien przeanalizować stanowisko organu wyrażone w decyzji i wyrazić własny pogląd, co do jego prawidłowości w świetle przepisów prawa mających zastosowanie w odniesieniu do poszczególnych spornych kwestii. W powyższym przypadku doszło do sytuacji odmiennej, ponieważ Sąd pominął najważniejsze dla sprawy zarzuty i nie podjął polemiki z orzecznictwem przytoczonym przez stronę. Uwadze Sądu uszło, że obowiązkiem organu odwoławczego jest rzeczowo i profesjonalnie ustosunkować się do zarzutów strony. Jedynie fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu, z tym, że fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie przed zakończeniem postępowania, aby strona mogła do takiego twierdzenia ustosunkować się. Powyższe usterki pozwalają zarzucić naruszenie w/w regulacji ponieważ miały istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął dyskusję z argumentem strony na tle konkretnej sprawy to nie byłoby to bez wpływu na wyniku rozstrzygnięcia.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżące wnosiły o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie – wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych.
Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na: obrazie prawa materialnego w postaci: błędnej wykładni art. 6 ust. 1, 4 i 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz istotnym naruszeniu przepisów postępowania, takich jak: art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. i w powiązaniu z: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 75 § 1, art. 86, i art. 107 § 3 k.p.a. a także naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a.
Zarzuty te okazały się nieuzasadnione.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych wyjaśnić należy, że przepisy art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. mają jedynie charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżących, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Unormowanie natomiast zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a., stanowiąc formalną podstawę procesową dla wydania wyroku określonej treści, ma tylko charakter blankietowy. Oparcie zatem
w analizowanej sprawie wyroku na przepisie art. 151 p.p.s.a., zamiast na postulowanym przez stronę skarżącą art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uwarunkowane było jedynie oceną legalności zaskarżonej decyzji, którą wyraził Sąd pierwszej instancji.
Nie można też było twierdzić, że Sąd Wojewódzki w istotny sposób uchybił treści art. 141 § 4 p.p.s.a. a także, iż wadliwie nie dostrzegł, że w toku postepowania administracyjnego doszło do istotnego naruszenia wyżej przywołanych przepisów procedury administracyjnej.
Zgodnie z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku (oddalającego skargę ) powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagania te spełnia w pełni zaskarżony wyrok. Wynika z niego, że skarżące, wnioskiem z dnia 7 marca 2006 r. wystąpiły do Wojewody o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. i K. małżonków T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, to jest w [...], w byłym województwie [...], na którą składały się: [...] ha ziemi w tym [...]ha ogrodu i [...] ha działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym z zakładem gastronomicznym, masarnią, oborą, piwnicą, magazynem masarni-chłodnią oraz studnią.
Z uwagi na fakt, że wniosek ten nie był kompletny, Wojewoda Dolnośląski, pismem z dnia 8 sierpnia 2016 r., wezwał wnioskodawczynie do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dowodów, które świadczyłyby o pozostawieniu przez małż. T. wskazanych przez strony nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego. Dokumenty takie nie zostały jednak przedłożone, zatem Wojewoda Dolnośląski, pismami z dnia 21 maja 2018 r., zwrócił się do: Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz Archiwum Państwowego we Wrocławiu Oddział w Kamieńcu Ząbkowickim o pomoc w odnalezieniu dokumentów, świadczących o repatriacji małż. T. na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz potwierdzających pozostawienie przez nich nieruchomości w miejscowości [...] nad Dniestrem w powiecie [...], w byłym województwie [...]. Ponadto o nadesłanie tego rodzaju dokumentów organ wojewódzki wystąpił również, pismem z dnia 25 lipca 2018 r., do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we Lwowie. Powyższe starania nie przyniosły jednak żadnych rezultatów. W szczególności bowiem Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej we Lwowie przy piśmie z dnia 25 października 2018 r. nr [...] przekazał organowi dokument z dnia 7 sierpnia 2018 r. nr [...], uzyskany z urzędu ukraińskiego, z którego tłumaczenia (sporządzonego przez tłumacza przysięgłego) wynikało, że w zasobach Archiwum Państwowego w obwodzie lwowskim na Ukrainie nie odnaleziono jakichkolwiek dokumentów potwierdzających pozostawienie nieruchomości przez rodzinę T..
Jednocześnie, odnosząc się do przedłożonych przez strony oświadczeń świadków, w osobach: S.I., B. K. i M. B., Wojewoda uznał, że oświadczenia te nie mogły stanowić wiarygodnych dowodów w prowadzonym postępowaniu, ponieważ nie spełniały wymogów, określonych w art. 6 ust. 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z tej przyczyny, decyzją z dnia 13 maja 2019 r., Wojewoda Dolnośląski odmówił potwierdzenia na rzecz S. K. i D. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. i K. małżonków T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], byłym województwie [...] (obecnie na Ukrainie).
Rozpatrując sprawę w instancji odwoławczej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia 18 lipca 2019 r., utrzymał w mocy decyzję organu wojewódzkiego, podkreślając w szczególności, że konstrukcja art. 6 cyt. ustawy nadaje wymienionym w niej dowodom określoną rangę. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że dowody z dokumentów mają większą moc dowodową niż zeznania świadków, które mogą być przedłożone dopiero w przypadku braku: urzędowego opisu mienia, orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny lub innych dokumentów. Oświadczenia świadków, wprawdzie, jak każdy inny dowód, podlegają ocenie zarówno co do ich treści, jak i wiarygodności, tym niemniej – jak podkreślił Minister- oświadczenia przedłożone w tym przypadku przez strony nie zostały złożone przed notariuszem i nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Notariusz potwierdził bowiem jedynie własnoręczność podpisów świadków. Tymczasem, aby oświadczenia, o których mowa w art. 6 omawianej ustawy, spełniły ustawowo określone wymogi, świadkowie ci winni być uprzedzeni, że składają oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności oraz winni złożyć oświadczenia w obecności notariusza, wskazując przy tym, jakie posiadają informacje na temat pozostawionej nieruchomości, a następnie notariusz winien sam spisać słowa świadków i potwierdzić, że oświadczenia te faktycznie przed nim złożono. Poza tym, jak zauważył organ, z przedłożonych w toku postępowania oświadczeń nie wynikało także, czy świadkowie byli osobami bliskimi dla właścicieli, którzy pozostawili mienie poza granicami państwa polskiego lub ich spadkobierców - w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nadto nie było także wiadome, ile lat mieli B.K. i M.B. w chwili wybuchu II Wojny Światowej.
W tej sytuacji, zdaniem Ministra, skoro znajdujące się w aktach oświadczenia nie zostały sformułowane w prawidłowy sposób, nie mogły stanowić dowodu na okoliczność pozostawienia przez poprzedników prawnych skarżących majątku poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto Minister zauważył także, że Wojewoda, pismami z dnia 27 lipca 2007 r. i z dnia 8 sierpnia 2016 r., informował skarżące, iż przedłożone oświadczenia, nie spełniając wymogów z art. 6 ust. 5 omawianej ustawy, nie mogły stanowić dowodu w niniejszej sprawie, ale strony - w odpowiedzi - nie zgłosiły innego wniosku dowodowego, informując jedynie, że świadek S.I. już zmarła.
Oddalając skargę na decyzję Ministra, Sąd Wojewódzki uznał, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie. W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd Wojewódzki w szczególności, odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślił, że postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty "zabużańskiej" wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 cyt. ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo. W niniejszej zaś sprawie bezsporne było, że skarżące, na dowód potwierdzenia posiadania przez M. i K. małż. T. przedmiotowej nieruchomości oraz jej rodzaju i powierzchni, nie przedłożyły organom (oprócz oświadczenia S.I. z dnia 9 kwietnia 1990 r.) żadnych innych dokumentów urzędowych ani prywatnych, które charakteryzowałyby pozostawione mienie i wskazywałyby na jego właściciela lub współwłaścicieli.
Sąd Wojewódzki zgodził się jednocześnie ze stanowiskiem organów, że złożone przez skarżące oświadczenia świadków: S.I. (z dnia 9 kwietnia 1990 r. oraz B.K. i M.B. z dnia 30 marca 1965 r.) nie mogły stanowić wiarygodnych dowodów w prowadzonym postępowaniu, ponieważ nie spełniały wymogów, określonych w art. 6 ust. 5 omawianej ustawy, tj. (cyt.): "nie wynika z nich, czy świadkowie byli osobami bliskimi, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, osób wskazanych przez nich jako współwłaściciele pozostawionej nieruchomości lub ich spadkobierczyń ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Ponadto, oświadczenie S. I. nie zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Z kolei oświadczenie B. Kr. i M.B. zawiera jedynie lakoniczną informację, że M. T. w latach 1936-1941 prowadził zakład rzeźniczy oraz jadłodajnię z wyszynkiem piwa w [...]. Dowód ten nie zawiera więc informacji o tym, kto był właścicielem nieruchomości, ani żadnych danych o rodzaju i powierzchni nieruchomości. Z dowodów tych nie wynika również, czy nieruchomość ta została pozostawiona w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Fakt pozostawienia nieruchomości o skonkretyzowanym rodzaju i powierzchni potwierdza więc oświadczenie tylko jednego świadka, jednak niespełniające wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy, w tym przede wszystkim złożone bez rygoru odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdy".
W rezultacie - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - wprawdzie oświadczenia świadków z podpisami notarialnie poświadczonymi - co do zasady - mogłyby stanowić dowód w niniejszej sprawie, ale tylko pod warunkiem, że nie byłby to dowód jedyny (czyli mogły być dowodem jedynie uzupełniającym), to jednak ponieważ taka sytuacja w tym przypadku nie zachodziła, należało uznać, że organy prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zostało udowodnione, w sposób wskazany w art. 6 ust. 4 i ust. 5 cyt. ustawy, iż na datę opuszczenia mienia, małż. T. przysługiwało prawo własności do nieruchomości wskazanej we wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki, negatywnie oceniając zarzuty zawarte w skardze, a oparte na art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1 i § 2 art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., szczegółowo natomiast uzasadnił swoje stanowisko.
Jak z powyższego zatem wynikało, zarzut kasacyjny oparty na art. 141 § 4 p.p.s.a. nie był usprawiedliwiony.
Nie były także zasadne pozostałe zarzuty procesowe, gdyż istota sporu, jaki w tej sprawie zaistniał, sprowadzała się w zasadzie do kwestii materialnoprawnej.
Wyjaśnić zatem w tym miejscu należy, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097, dalej: "ustawa zabużańska") przewiduje obowiązek udokumentowania przez wnioskodawcę przesłanek, warunkujących przyznanie tzw. rekompensaty "zabużańskiej", w tym faktu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Państwa Polskiego. W art. 6 ust. 1 w/w ustawy zawarto bowiem wymóg, by do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty zostały dołączone dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Po myśli przy tym ust. 4 tegoż artykułu, takimi dowodami mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia, 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białorusi, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw, 4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.
W przypadku zaś braku takich dokumentów, takimi dowodami w sprawie mogą być zaś oświadczenia dwóch świadków, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5 ustawy).
Jak z powyższego zatem wynika, regulacja prawna, zawarta w art. 6 ustawy zabużańskiej, w sposób szczegółowy określa istotne źródła dowodowe, które mogą służyć ustaleniu spełnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Podkreślenia także w tym miejscu wymaga, iż zawarte w treści art. 6 ust. 4 w/w ustawy sformułowanie "w szczególności" odnosić należy tylko środków dowodowych z dokumentów. Tym samym, pozostałe przepisy, w tym odnoszące się do dowodu z oświadczeń świadków, winny być – jako uregulowania szczególne, wymagane tą tylko ustawą - interpretowane w sposób ścieśniający.
Tymczasem w rozpoznawanym przypadku, jak wyżej to przedstawiono, przedłożone przez strony oświadczenia trzech świadków nie spełniały formalnych wymogów, przewidzianych w treści art. 6 ust. 5 cyt. ustawy dla tego rodzaju oświadczeń. Fakt ten zresztą nie był kwestionowany w skardze kasacyjnej. Zagadnieniem spornym było bowiem zaś to, czy owe wymagania przewidziane omawianą ustawą. mogły być interpretowane w sposób mniej ścisły i dokładny aniżeli wynikało z gramatycznej treści samego przepisu.
Skarżące w skardze kasacyjnej podnosiły zwłaszcza, że (cyt.): "Choć oczywiście poświadczenie notarialne nie nadaje dokumentom prywatnym mocy dokumentu urzędowego to jednak całkowicie pozwala stwierdzić jego autentyczność". Zwracały również uwagę, iż (cyt.); "żaden z dowodów nie negował okoliczności pozostawienia przez M. i K. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej" oraz, że świadek S. I. zmarła jeszcze przed opublikowaniem ustawy zabużańskiej a zatem nie było możliwości uzupełnienia jej oświadczenia.
Ostatecznie skarżące sformułowały także tezę, że (cyt.): "Argumentacja organów, podtrzymana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest niemożliwa do zrozumienia i dowodzi jedynie konsekwentnej i bezpodstawnej niechęci organu do załatwienia niniejszej sprawy oraz istotnie narusza zasadę pogłębienia zaufania, co swoim wyrokiem zaaprobował Sąd", wyjaśniając, iż (cyt.): "Zainicjowały przedmiotowe postępowanie jako namiastka rekompensaty za pejoratywne skutki wysiedleni i formę zadośćuczynienia czci i pamięci swoich zmarłych rodziców. Nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji upływu czasu, zniszczeniu archiwów państwowych i innych dokumentów, za które to nie ponoszą odpowiedzialności jako jednostki."
W związku z powyższym skład orzekający pragnie zauważyć, że argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Decyzja w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty nie jest bowiem decyzją uznaniową a ustawa zabużańska ma przy tym charakter ustawy szczególnej a zatem – jak wyżej to wyjaśniono - jej przepisy należy wykładać precyzyjnie.
Rekompensata "zabużańska" jest świadczeniem realizowanym ze środków publicznych a zatem ustalenia, dokonane w postępowaniu o potwierdzenie prawa do niej, muszą być oparte na rzetelnym i weryfikowalnym materiale dowodowym. W związku z tym, generalnie dowodem potwierdzającym: tytuł prawny do nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Polski, jej miejsce położenia i powierzchnię winny być dokumenty urzędowe. Dopiero w przypadku ich braku, ustawodawca - mając na uwadze okoliczności, jakie niejednokrotnie towarzyszyły repatriantom pozostawiającym swoje mienie poza obecnymi granicami Państwa Polskiego, niejako wyjątkowo, dopuszcza dowodzenie faktu pozostawienia określonego mienia, przy pomocy oświadczeń świadków. Ten ostatni dowód nie może być jednak utożsamiany dowodem z zeznań świadków, o którym mowa w art. 75 § 1 k.p.a. Świadczy o tym bowiem nie tylko różna nazwa obu dowodów (dowód z "oświadczenia" oraz dowód z "zeznania"), ale przede wszystkim określenie szczególnych warunków, które – zgodnie z ustawą szczególną- muszą być spełnione przez oświadczenia świadków złożone na potrzeby postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
W rozpoznawanym przypadku, jak wyżej to przedstawiono, przedłożone przez strony oświadczenia trzech świadków nie spełniały wszystkich formalnych wymogów, przewidzianych przepisem art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej a zatem oświadczenia te nie mogły spełniać funkcji dowodu w tej sprawie. Przy tak zaś sformalizowanym postępowaniu dowodowym, okoliczność związana z pozostawieniem przez K. i M. małż. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie mogła oczywiście zostać ustalona przez organ na podstawie dowolnego dowodu np. z przesłuchania stron (jak sugerowały to skarżące).
Z tych samych powodów nie można też było uznać, że dla wydania decyzji pozytywnej a zatem uchylenia przez Sąd Wojewódzki zaskarżonej decyzji odmownej, wystarczającym było (jak twierdzono w skardze kasacyjnej), że żaden z dowodów "nie negował" faktu pozostawienia przez małż. T. objętego przedmiotowym wnioskiem mienia.
Brak satysfakcjonującego stronę skarżącą rozstrzygnięcia nie upoważniał również do formułowania wniosków o wadliwości prowadzonego przed organami postępowania i niechęci tych organów oraz Sądu Wojewódzkiego w stosunku do skarżących. Organ wojewódzki, prowadząc postępowanie, podejmował bowiem w tym przypadku z urzędu działania mające na celu pozyskanie dowodu na okoliczność pozostawienia na Kresach nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania, chociaż - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. – to na wnioskodawcach ciążył przede wszystkim ciężar udowodnienia pozostawienia przez nich lub ich poprzedników prawnych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Okoliczność zaś, że dokonane kwerendy nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, nie mogło dowodzić wadliwości postępowania administracyjnego ani jego złego nastawienia do stron.
W rezultacie więc, biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną i - z mocy art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 204 pkt 1 p.p.s.a.