I OSK 1948/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-26
NSAAdministracyjneWysokansa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamizajęcie nieruchomościcel publicznyinfrastruktura energetycznalinia energetycznaniezwłoczne zajęciepostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące niezwłocznego zajęcia nieruchomości na cele modernizacji linii energetycznej, uznając, że decyzja zezwalająca na zajęcie traci moc po uchyleniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA oddalającego skargę na decyzję Wojewody zezwalającą na niezwłoczne zajęcie części działek na cele modernizacji linii energetycznej. NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne, stwierdzając, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości traci moc prawną po uchyleniu poprzedzającej ją decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Sąd podkreślił subsydiarny charakter decyzji o niezwłocznym zajęciu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S. B. i E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego zezwalającą na niezwłoczne zajęcie części działek na cele modernizacji linii elektroenergetycznej. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 124 ust. 1 i 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kluczowym argumentem NSA było stwierdzenie, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1a u.g.n.) ma charakter subsydiarny i traci podstawę bytu prawnego w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.). Ponieważ decyzja Starosty Mławskiego ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości została uchylona przez Wojewodę Mazowieckiego, NSA uznał, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie również powinna zostać uchylona. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje administracyjne obu instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma charakter subsydiarny i traci podstawę bytu prawnego po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.

Uzasadnienie

Decyzja o niezwłocznym zajęciu jest subsydiarna wobec decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Uchylenie tej drugiej decyzji oznacza automatyczne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o niezwłocznym zajęciu, gdyż nie może ona funkcjonować w oderwaniu od podstawy prawnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 124 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 124 § 1a

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

k.p.a. art. 108 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 6 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1a u.g.n.) traci moc prawną po uchyleniu poprzedzającej ją decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.). Konieczność przedstawienia konkretnych przesłanek i dokumentacji uzasadniających potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości, a nie tylko ogólnych twierdzeń inwestora.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa, unormowanej w art. 124 ust. 1 u.g.n. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. skutkuje tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. Nieracjonalne byłoby bowiem dążenie do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji subsydiarnej, skoro nie było podstaw do wydania głównej decyzji w trybie art. 124 ust. 1 Ugn.

Skład orzekający

Aleksandra Łaskarzewska

przewodniczący

Dariusz Chaciński

sprawozdawca

Maciej Dybowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest subsydiarna wobec decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i traci moc po uchyleniu tej ostatniej. Podkreślenie wymogu szczegółowego uzasadnienia i dokumentacji dla decyzji o niezwłocznym zajęciu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 124 u.g.n. i subsydiarnością decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje ważną zasadę proceduralną w prawie administracyjnym dotyczącą zależności między różnymi typami decyzji administracyjnych, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje też, jak ważne jest udokumentowanie podstaw do ingerencji w prawo własności.

Decyzja o zajęciu nieruchomości straciła moc po uchyleniu innej decyzji – kluczowa zasada dla inwestycji liniowych.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1948/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2388/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-03-21
I OSK 1938/23 - Wyrok NSA z 2024-08-13
II SA/Rz 1452/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-05-18
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 124 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. B. i E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2388/22 w sprawie ze skargi S. B. i E. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 6 października 2022 r. nr 716/C/2022 w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części działek 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Mławskiego z 27 lipca 2022 r. nr G.6853.3.38.2021; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz S. B. i E. B. kwotę 1137 (tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 marca 2023 r. IV SA/Wa 2388/22, oddalił skargę S. B. i E. B.na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 6 października 2022 r. nr 716/C/2022 w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części działek.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Starosta Mławski decyzją z 27 lipca 2022 r. nr G.6853.3.38.2021 orzekł o zezwoleniu [...] S.A. ze względu na ważny interes społeczny i wyjątkowo ważny interes strony, na niezwłoczne zajęcie części działek oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków numerami [...] i [...], położonych w obrębie [...]oraz działki o numerze ewidencyjnym 23 w obrębie [...], stanowiących współwłasność Skarżących, celem wykonania na ww. nieruchomościach czynności związanych z wymianą przewodów, wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV oraz demontaż stanowiska słupowego i posadowienie nowego w zakresie określonym decyzją Starosty Mławskiego z 26 lipca 2022 r. nr G.6853.3.38.2021 ograniczającą sposób korzystania z części wyżej wymienionych działek i zgodnie z tą decyzją. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
W odwołaniu od tej decyzji S. B. i E. B. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że nie jest wystarczające ogólne powołanie się przez inwestora na ważny interes gospodarczy czy społeczny, ale konieczne jest podanie konkretnych przesłanek uzasadniających potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z 6 października 2022 r. Nr 716/C/2022, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy uznając, że decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami wskazał, że postępowanie Starosty Mławskiego prowadzone na podstawie art. 124 w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344; u.g.n.), wszczęte zostało wnioskiem operatora [...] S.A. Oddział w Płocku z 17 listopada 2021 r. o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej i wydanie, na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności, po uprzednim wydaniu decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n.
Organ odwoławczy uznał, że decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wskazał, że inwestor wyjaśnił we wniosku, że głównym celem zadania inwestycyjnego jest poprawa warunków równowagi i pewności zasalania województwa mazowieckiego oraz warmińsko-mazurskiego na trasie linii WN 110 kV GPZ Mława - GPZ Nidzica oraz zapewnienie trwałego i zrównoważonego rozwoju gospodarczego poprzez: poprawę bezpieczeństwa energetycznego oraz zwiększenie niezawodności i efektywności funkcjonowania krajowego oraz regionalnego systemu dystrybucyjnego i przesyłowego, niwelację zagrożenia przerwaniem dostaw energii, np. wskutek awarii, czy też katastrof energetycznych, zapewnienie pokrycia zapotrzebowania oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej dla zasilanych za ich pośrednictwem obecnych i przyszłych odbiorców na znacznym obszarze, w tym wielu instytucji pożytku publicznego, zakładów przemysłowych i placówek handlowych oraz usługowych zlokalizowanych na tych terenach, zachowanie normatywnych odległości przewodów od ziemi, poprawę stanu technicznego sieci elektroenergetycznej oraz jej dostosowanie dla potrzeb rozwoju sektora energetyki. Operator wskazał, że dwukrotnie zwracał się do Skarżących z zaproszeniem do rokowań (15 czerwca 2021 r. i 18 sierpnia 2021 r.), ale żadna z propozycji nie doprowadziła do uzyskania pisemnej zgody na wykonanie prac.
Dalej organ przywołał treść art. 124 u.g.n. oraz art. 108 K.p.a. i podał, że Inwestor złożył stosowny wniosek i wydana została decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości z art. 124 u.g.n. (decyzja Starosty Mławskiego z 26 lipca 2022 r. nr G. 6853.3.38.2021), a nadto realizowanej przez [...] inwestycji można przypisać charakter celu publicznego, gdyż zgodnie z art. 6 pkt 2 u.g.n. jest inwestycją realizowaną w interesie społecznym i służącą ogółowi.
Organ wywiódł, że skoro celem decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest umożliwienie Spółce przeprowadzenia inwestycji w planowanym terminie oraz zabezpieczenie gospodarki regionu przed ciężkimi stratami, a także interesu społecznego, gdyż zagrożenie ciągłości dostawy energii ma charakter realny i w przypadku awarii spowoduje niezwykle duże straty, to inwestycja realizuje ważny interes gospodarczy i społeczny, mający znaczenie ponadlokalne, z racji wzajemnego powiązania wszystkich elementów sieci infrastruktury energetycznej.
W ocenie Wojewody zarzuty zawarte w odwołaniu nie znajdują potwierdzenia. We wniosku z 17 listopada 2021 r. wskazano, że przedmiotowa linia WN 110 kV relacji Mława - Nidzica jest już linią mocno wyeksploatowaną i w złym stanie technicznym, stwarzając niebezpieczeństwo niespodziewanych wyłączeń. Niewątpliwie przerwy w dostawie energii powodują straty ekonomiczne, społeczne oraz osłabienie bezpieczeństwa energetycznego mieszkańców regionu. Brak uzyskania przedmiotowego zezwolenia blokuje możliwość przebudowy,a przedsiębiorstwo nie będzie w stanie zapewnić dostaw energii na wymaganym poziomie. Zabezpieczeniu interesu społecznego będzie służyło wyeliminowanie sytuacji zagrożenia ciągłości dostaw energii. Linie energetyczne wielkiej mocy, do których zaliczyć trzeba linię 110 kV Mława - Nidzica, mają istotne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego regionu. W kontekście art. 124 ust. 1a u.g.n. jak najszybsza przebudowa tej linii jest wystarczającą podstawą do uznania, że jej przebudowa wyczerpuje przesłankę zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przez ciężkimi stratami i ochrony zdrowia lub życia ludzkiego.
Skarżący w skardze wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z 6 października 2022 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Mławskiego z 27 lipca 2022 r.
Wspominanym na wstępie wyrokiem z 21 marca 2023 r. IV SA/Wa 2388/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Sąd I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wydana została decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości z art. 124 u.g.n. (tj. decyzja Starosty Mławskiego z 26 lipca 2022 r. nr G. 6853.3.38.2021). Wojewoda Mazowiecki uchylił ją po wydaniu zaskarżonej decyzji, tj. 19 października 2022 r. nr 747/C/2022. Co istotne w dacie wydawania kontrolowanej decyzji przez Wojewodę istniała ona obrocie prawnym. Z uwagi na następstwo czasowe za niezasadne należy uznać stanowisko Skarżących, że decyzja Starosty Mławskiego z 27 lipca 2022 r. zezwalająca na niezwłoczne zajęcie części działek również powinna zostać uchylona z uwagi na następcze, tj. po wydaniu zaskarżonej decyzji przez Wojewodę uchylenie decyzji Wojewody.
Sąd I instancji zauważył, że organ odwoławczy rozpatrzył najpierw odwołanie od decyzji późniejszej, ale kiedy obowiązywała decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Dopóki pozostaje w obrocie prawnym decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, dopóty pozostaje spełniona przesłanka do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli S. B. i E. B. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1, § 2 i § 4 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 108 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 6 października 2022 r., nr 716/C/2022 w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części działek, w sytuacji gdy ta decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów postępowania, gdyż Wojewoda Mazowiecki nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w szczególności:
a) nie wyjaśnił czy modernizacja linii elektroenergetycznej przebiegającej przez działki Skarżących rzeczywiście musi zostać rozpoczęta niezwłocznie, w tym nie uzyskał żadnej dokumentacji, która potwierdzałaby, że stan techniczny obecnie istniejącej infrastruktury jest zły,
b) nie wyjaśnił czy modernizacja linii elektroenergetycznej przebiegającej przez działki Skarżących rzeczywiście musi zostać rozpoczęta niezwłocznie skoro przebudowa ma polegać na tym, że dotychczasowa linii napowietrzna ma zostać zastąpiona inną linią napowietrzną o tych samych parametrach, co świadczy o tym, że na skutek przebudowy nie dojdzie do polepszenia warunków dostarczania energii elektrycznej, ani też nie doprowadzi do powoływanego przez Inwestora polepszenia "potencjału energetycznego",
c) nie wyjaśnił czy istnieją podstawy do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie części działek w zakresie określonym decyzją Starosty Mławskiego z 26 lipca 2022 r. nr G.6853.3.38.2021, w sytuacji gdy doszło do uchylenia ww. decyzji Starosty Mławskiego z dnia 26 lipca 2022 r.,
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z arb 134 § 1 p.p.s.a., art. 84 §1 k.p.a., art. 8 §1 k.p.a., art. 108 §1 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 6 października 2022 r. nr 716/C/2022, w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części działek, w sytuacji gdy ta decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów postępowania, gdyż Wojewoda Mazowiecki dokonał ustalenia, że modernizacja linii elektroenergetycznej przebiegającej przez działki Skarżących rzeczywiście musi zostać rozpoczęta niezwłocznie wyłącznie na podstawie twierdzeń Inwestora, w sytuacji gdy wyjaśnienie czy modernizacja linii elektroenergetycznej przebiegającej przez działki Skarżących rzeczywiście musi zostać rozpoczęta niezwłocznie wymaga posiadania wiadomości specjalnych,
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 108 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 6 października 2022 r. nr 716/C/2022 w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części działek, w sytuacji gdy ta decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów postępowania, gdyż Wojewoda Mazowiecki sporządził uzasadnienie decyzji, które nie wyjaśnia motywów zaskarżonej decyzji, a w szczególności nie wyjaśnia z jakiego względu organ uznał, że modernizacja linii elektroenergetycznej przebiegającej przez działki Skarżących rzeczywiście musi zostać rozpoczęta niezwłocznie, w szczególności nie uzyskał żadnej dokumentacji, która potwierdzałaby, że stan techniczny obecnie istniejącej infrastrukturę jest zły, ani nie uzyskał opinii biegłego w tym zakresie, a także nie wyjaśnił a jakiego względu uważa, że istnieją podstawy do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie części działek w zakresie określonym decyzją Starosty Mławskiego z 26 lipca 2022 r. nr G.6853.3.38.2021, w sytuacji gdy doszło do uchylenia ww. decyzji Starosty Mławskiego z dnia 26 lipca 2022 r.,
4. art. 133 §1 p.p.s.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na podstawie ustaleń faktycznych, które zostały ustalone dopiero przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i które nie znajdowały oparcia w aktach sprawy.
Na podstawicie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
1. art. 124 ust. 1 i ust. 1a ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię polegającą na:
a) wadliwym przyjęciu, iż decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, o której mowa w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami może funkcjonować w obrocie prawnym także po uchyleniu poprzedzającej ją decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, iż wyeliminowanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości czyni bezprzedmiotowym rozstrzyganie w sprawie żądania o niezwłocznym zajęciu tej nieruchomości, gdyż nie istnieje już uprawnienie podlegające wykonaniu,
b) wadliwym przyjęciu, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, o której mowa w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać wydana także w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, że modernizacja linii elektroenergetycznej przebiegającej przez działki Skarżących rzeczywiście musi zostać rozpoczęta niezwłocznie, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, iż "nie jest wystarczające ogólne powołanie się przez inwestora na ważny interes gospodarczy czy społeczny, ale konieczne jest podanie konkretnych przesłanek uzasadniających potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości. "Wystąpienie tych przesłanek powinno zaś wynikać z przedstawionej przez wnioskodawcę dokumentacji" (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 marca 2020 roku, sygn. II SA/Op 45/20, publ. Legalis).
2. art. 140 kc w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w zw. i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przesłanki uzasadniające ingerencję w konstytucyjnie chronione prawo własności nie muszą być przedmiotem dowodu, ani nie muszą być ustalone w sposób konkretny, gdyż wystarczy posłużyć się ogólnymi twierdzeniami jednej ze stron postępowania administracyjnego oraz domniemaniami, w sytuacji gdy prawidłową wykonania tych przepisów prowadzi do wniosku, iż każda ingerencja w konstytucyjnie chronione prawo własności wymaga dokonania szczegółowych ustaleń faktycznych i przeprowadzenia testu proporcjonalności.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o:
1. na podstawkę art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 §1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2023 roku, sygn. akt. IV SA/Wa 2388/22 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (ewentualnie na podstawie na podstawie art. 145 §3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 §1 k.p.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. wnoszę o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go decyzji Wojewody Mazowieckiego i Starosty Mławskiego oraz o umorzenie postępowania),
2. zasądzenie na rzecz S. B. i E. B. kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W piśmie (data wpływu do sądu 23 czerwca 2023 r.) skarżący kasacyjnie zrzekli się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skargach zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Z art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela - po wydaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla inwestycji liniowej celu publicznego, opisanej art. 124 ust. 1 ustawy - w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 k.p.a. lub w przypadku uzasadnionym ważnym interesem gospodarczym.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa, unormowanej w art. 124 ust. 1 u.g.n. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. skutkuje tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. (zob. wyrok NSA z 5 czerwca 2019 r. I OSK 2080/17). Zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ograniczającej oznacza automatycznie konieczność uchylenia późniejszej decyzji o niezwłocznym zajęciu (zob. np. wyroki NSA z 8 marca 2017 r. I OSK 2418/16 i z 16 marca 2016 r. I OSK 1990/15). W niniejszym postępowaniu bezsporne jest, że decyzja Starosty Mławskiego z 26 lipca 2022 r. nr G.6853.3.38.2022, tj. decyzja w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami została uchylona przez Wojewodę Mazowieckiego 19 października 2022 r., a zatem została wyeliminowana z obrotu prawnego. W takiej sytuacji decyzja Starosty Mławskiego z 27 lipca 2022 r. nr G.6853.3.38.2021 w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części działek również powinna zostać uchylona, gdyż nie może ona funkcjonować w obrocie prawnym w oderwaniu od decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, która jak wyżej wskazano została wyeliminowana z obrotu prawnego.
Powyższe czynią zarzut naruszenia art. 124 ust. 1 i ust. 1a u.g.n. zasadnym, bowiem Sąd I instancji błędnie przyjął, iż decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, o której mowa w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami może funkcjonować w obrocie prawnym także po uchyleniu poprzedzającej ją decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości.
Fakt, że organ odwoławczy w odwrotnej kolejności rozpatrywał odwołania od poszczególnych, powiązanych ze sobą decyzji (najpierw od decyzji wydanej w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. – 6 października 2022 r, a później od decyzji wydanej w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. – 19 października 2022 r.), nie może przesądzać o tym, że sąd administracyjny kontrolując decyzję wydaną na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. i wiedząc, że decyzja wydana w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. została uchylona, pomija tę okoliczność. Uchylenie decyzji wydanej w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. zawsze musi prowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji następczej względem niej. "Skoro zatem nie było podstaw do ograniczenia prawa własności przedmiotowej nieruchomości, to wyrok Sądu I instancji uchylający decyzję o niezwłocznym zajęciu tej nieruchomości jest co do zasady prawidłowy. Nieracjonalne byłoby bowiem dążenie do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji subsydiarnej, skoro nie było podstaw do wydania głównej decyzji w trybie art. 124 ust. 1 Ugn." (zob. wyrok NSA z 16.03.2016 r. I OSK 1990/15).
Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosił się natomiast do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, nie miały one bowiem znaczenia dla oceny zasadności skargi kasacyjnej. Ocena zasadności podniesionych w sprawie zarzutów prawa materialnego stanowiła krytykę wyrażonego przez Sąd I instancji stanowiska.
Skoro zatem w toku rozpoznawania niniejszej sprawy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., została uchylona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a, a w następstwie tego do uchylenia decyzji Wojewody Mazowieckiego z 6 października 2022 r. nr 716/C/2022 oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty Mławskiego z 27 lipca 2022 r. nr G.6853.3.38.2021 na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI