I OSK 1942/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-19
NSAnieruchomościWysokansa
rozgraniczenie nieruchomościgranica prawnadecyzja administracyjnapostępowanie administracyjneprawo geodezyjne i kartograficznezmiana stanu faktycznegotożsamość sprawysądy administracyjneNSAWSA

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, uznając, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco, czy nastąpiły istotne zmiany faktyczne podważające granicę ustaloną w 2001 r.

Sprawa dotyczyła rozgraniczenia nieruchomości, gdzie skarżąca kwestionowała decyzję o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Po wielokrotnych postępowaniach i wyrokach sądów administracyjnych, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i decyzję SKO. Sąd kasacyjny uznał, że organ odwoławczy naruszył zasady postępowania, nie wyjaśniając wystarczająco, czy zmiany na gruncie (np. rozbiórka budynków) podważyły granicę ustaloną prawomocną decyzją z 2001 r., co było kluczowe dla oceny zasadności umorzenia nowego postępowania.

Sprawa rozgraniczenia nieruchomości toczyła się wielokrotnie przed sądami administracyjnymi. Skarżąca kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego, argumentując, że stan faktyczny uległ zmianie od czasu wydania prawomocnej decyzji rozgraniczeniowej w 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok. NSA stwierdził, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7 i 80 k.p.a., nie wyjaśniając wystarczająco, czy zaistniały istotne zmiany faktyczne (np. rozbiórka budynków, zmiana płotu) podważające granicę ustaloną w 2001 r. Sąd kasacyjny podkreślił, że kluczowe jest ustalenie, czy stan faktyczny co do przebiegu granic uległ istotnej zmianie, co mogłoby uzasadniać ponowne postępowanie rozgraniczeniowe. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i decyzję SKO, zasądzając zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy naruszył zasady postępowania, nie wyjaśniając wystarczająco, czy zmiany na gruncie (np. rozbiórka budynków) podważyły granicę ustaloną prawomocną decyzją z 2001 r., co było kluczowe dla oceny zasadności umorzenia nowego postępowania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco kwestii zmian stanu faktycznego na gruncie, które mogłyby uzasadniać ponowne postępowanie rozgraniczeniowe, mimo że skarżąca wskazywała na takie zmiany (np. rozbiórka komórki). Brak takiego wyjaśnienia stanowił naruszenie przepisów postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

pgik art. 29 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne

pgik art. 30 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne

pgik art. 31 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne

pgik art. 33 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne

pgik art. 34 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 85

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

pgik art. 37 § ust. 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco, czy nastąpiły istotne zmiany faktyczne podważające granicę ustaloną w 2001 r. Protokół graniczny sporządzony przez geodetę P.S. nie mógł stanowić dowodu na nieaktualność granicy z 2001 r. z uwagi na jego wady i brak wiedzy o wcześniejszej decyzji. Zmiany na gruncie, takie jak rozbiórka komórki, niekoniecznie muszą stanowić podstawę do zmiany prawnej granicy, jeśli nie upłynął odpowiedni okres czasu lub nie zostały dochodzone w drodze cywilnej.

Odrzucone argumenty

Twierdzenia skarżącej dotyczące wadliwości rozgraniczenia przeprowadzonego w 2001 r. pozostają bez znaczenia dla rozpoznania sprawy. Argumenty dotyczące błędów w dokumentach geodezyjnych z lat wcześniejszych lub przebiegu granic wyznaczonych w postępowaniu o zasiedzenie nie mają znaczenia dla sprawy.

Godne uwagi sformułowania

kluczowe dla ustalenia, czy mamy do czynienia z tożsamością spraw rozgraniczeniowych jest ustalenie zakresu przebiegu granic w obydwu sprawach bez przekonującego i jednoznacznego wykazania, że stan faktyczny co do przebiegu granic uległ istotnej zmianie, nie wolno podważać skutków prawnych ostatecznej decyzji rozgraniczeniowej z 2001 r. zmiany na gruncie związane z jego użytkowaniem, jego sposobem i zabudową, dokonane stosunkowo niedawno – nie stanowią podstawy do zmiany ustalenia przebiegu prawnych granic nieruchomości, jako podstawowej przesłanki dokonania rozgraniczenia.

Skład orzekający

Anna Wesołowska

sprawozdawca

Elżbieta Kremer

przewodniczący

Monika Nowicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że ponowne postępowanie rozgraniczeniowe wymaga wykazania istotnej zmiany stanu faktycznego od czasu poprzedniej decyzji, a rutynowe zmiany na gruncie lub wady operatów geodezyjnych bez wiedzy o wcześniejszych decyzjach nie są wystarczające."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wielokrotnego postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i konieczności wykazania istotnych zmian stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje zawiłości wieloletnich sporów o granice nieruchomości i skomplikowany proces sądowo-administracyjny, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

Wieloletni spór o granicę nieruchomości: NSA uchyla decyzję SKO, wskazując na niedostateczne zbadanie zmian na gruncie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1942/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Elżbieta Kremer /przewodniczący/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Rozgraniczenie nieruchomości
Sygn. powiązane
III SA/Lu 537/20 - Wyrok WSA w Lublinie z 2021-03-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 537/20 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego 1) uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz A.K. kwotę 1.240 (tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 marca 2021 r. III SA/Lu 537/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę A.K. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (Kolegium) z [...] czerwca 2020 r. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego.
Wyrok wydany został w następującym, przyjętym przez sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym i prawnym sprawy :
Prawomocną decyzją z [...] listopada 2001 r. (nr [...]) Burmistrz Miasta Lubartów (Burmistrz) orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości obejmujących działkę nr [...] o pow. 0,1296 ha i działkę nr [...] o pow. 0,0564 ha (stanowiące własność Skarżącej) z działką nr [...] o pow. 0,1874 ha (należącą do J.W., K.W., E.W. i K.W.) i ustalił przebieg granicy prawnej między tym działkami.
Na wniosek Skarżącej z 8 czerwca 2014 r. Burmistrz postanowieniem z [...] lipca 2014 r. wszczął nowe postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granic działki nr [...] z działką nr [...] (stanowiącą obecnie własność L.W. - Uczestniczki) i wyznaczył geodetę P.S. do przeprowadzenia czynności technicznych rozgraniczenia. W toku tego postępowania czynności z ustalania przebiegu granic zakończono 31 lipca 2014 r.
Decyzją z [...] sierpnia 2014 r. organ I instancji umorzył postępowanie rozgraniczeniowe argumentując, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w sprawie poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją, gdyż prowadziłoby to do wydania w nowym postępowaniu wadliwej, bo nieważnej decyzji.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, decyzją Kolegium z [...] października 2014 r., uchylono decyzję Burmistrza z [...] sierpnia 2014 r. i przekazano sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Na skutek skargi Skarżącej na wskazaną wyżej decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 28 kwietnia 2015 r., w sprawie sygn. akt III SA/Lu 1155/14 – uchylił decyzję Kolegium z [...] października 2014 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, iż fakt, że Uczestniczka (obecna właścicielka działki nr [...]) nie była stroną postępowania prowadzonego w 2001 roku i adresatem decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. (bo kto inny był wówczas właścicielem działki będącej przedmiotem rozgraniczenia), nie wyłącza tożsamości podmiotowej sprawy. Ustalenie przebiegu granic w decyzji z 2001 r. wywołuje bowiem skutki prawne również w stosunku do późniejszych właścicieli nieruchomości. Odnosząc się do kryterium tożsamości przedmiotowej Sąd wskazał, że kluczowe dla ustalenia czy mamy do czynienia z tożsamością spraw rozgraniczeniowych jest ustalenie zakresu ustalenia przebiegu granic w obydwu sprawach. W konsekwencji Sąd uznał, że zachodzi tożsamość przedmiotowa spraw, gdyż kwestia rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...] objęta wnioskiem Skarżącej z 8 czerwca 2014 r. stanowiła element rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z [...] listopada 2001 r. Wątpliwości Sądu nie budziła również okoliczność, że podstawa prawna decyzji z 2001 r. i sprawy z 2014 r. nie uległa zmianie. Sąd zobowiązał natomiast Kolegium do wyjaśnienia kluczowej w sprawie kwestii, czy istnieje tożsamość stanu faktycznego spraw z roku 2001 i roku 2014, czy też ustalenia co do przebiegu granic z 2001 roku stały się nieaktualne na skutek zmiany okoliczności sprawy.
Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z 20 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2910/15.
Ponownie rozpoznając odwołanie Skarżącej Kolegium decyzją z [...] stycznia 2018 r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że sprawa zakończona decyzją z [...] listopada 2001 r. jest tożsama podmiotowo i przedmiotowo z niniejszą sprawą, w której umorzono postępowanie rozgraniczeniowe. Uczestniczka - właścicielka działki nr [...] - jest następczynią prawną poprzednich współwłaścicieli działki, zatem zachodzi tożsamość podmiotowa sprawy oraz przedmiotowa, ponieważ w decyzji dokonano rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...]. Natomiast stan faktyczny sprawy z 2001 r. oraz z 2014 r. jest tożsamy, gdyż Skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności.
Na skutek skargi Skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił tę skargę i wyrokiem z 23 października 2018 r. III SA/Lu 237/18, uchylił decyzję Kolegium z [...] stycznia 2018 r. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż organ odwoławczy – wbrew zaleceniom Sądu – nie podjął czynności w celu wyjaśnienia kluczowej kwestii, czy ustalenia co do przebiegu granic z 2001 r. stały się nieaktualne na skutek zmiany okoliczności. Sąd stwierdził również, że organ odwoławczy pominął milczeniem dowód z protokołu granicznego z 24 lipca 2014 r. sporządzonego przez geodetę P.S. i nie dokonał analizy oraz oceny wskazanego dowodu w kontekście tego, czy zaistniały nowe okoliczności podważające aktualność ustalonego wcześniej przebiegu granic.
Dlatego w wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją Kolegium z [...] kwietnia 2019 r. utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2014 r.
Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z 29 października 2019 r. III SA/Lu 369/19 decyzję tę uchylił.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją Kolegium z [...] czerwca 2020 r. kolejny raz utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] sierpnia 2014r.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w świetle przepisu art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021, poz. 735 – dalej jako "k.p.a.") wystąpiły podstawy do umorzenia prowadzanego postępowania rozgraniczeniowego ponieważ sprawa zakończona decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. jest tożsama podmiotowo oraz przedmiotowo, a także w zakresie podstawy prawnej i stanu faktycznego ze sprawą, w której w 2014 roku organ pierwszej instancji wszczął postępowanie, a następnie je umorzył. Organ podniósł, że skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby rozgraniczenie. Takie okoliczności nie wynikają ze złożonych przez skarżącą pism Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia 8 stycznia i 24 marca 2016 r., zdjęć z przebiegu granicy i urządzeń się na niej znajdujących, postanowienia Sądu Rejonowego w Lubartowie z dnia [...] listopada 1964 r. wraz ze szkicami polowymi oraz orzeczeń sądów administracyjnych, w tym m.in. wyroku NSA w Warszawie z 10 lutego 2017 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2063/16, dotyczącego kwestii stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu.
Odnosząc się do protokołu granicznego sporządzonego przez geodetę P.S., a w szczególności do szkiców granicznych nr 1 i nr 2, organ odwoławczy podniósł, że nie mają one prawnego znaczenia dla sprawy. Organ ocenił, że podstawowym błędem tego geodety było niezapoznanie się z dokumentacją geodezyjną, co spowodowało, że początkowo nie miał on żadnej wiedzy o istnieniu prawomocnej decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości z 2001 r. W protokole granicznym z dnia 24 lipca 2014 r. w wykazie dokumentów geodeta nie wymienił bowiem prawomocnej decyzji o rozgraniczeniu z dnia [...] listopada 2001 r. Organ odwoławczy wskazał na pismo Wojewódzkiej Inspekcji Geodezyjnej i Kartograficznej w Lublinie z dnia 24 marca 2016 r., w którym stwierdzono, że geodeta uprawniony P.S. mimo posiadanej wiedzy o rozgraniczaniu w 2001 r. nie podjął żadnych czynności wyjaśniających, tylko przekazał sporządzoną dokumentację do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W powołanym piśmie stwierdzono również, że dokumentacja została poddana weryfikacji i w wyniku stwierdzonych nieprawidłowości zwrócona do poprawy oraz uzupełnienia. Z powodu zaś śmierci tego geodety operat techniczny nie został poprawiony, przez co nie został przyjęty do zasobu jako pełnowartościowy materiał dowodowy. Tym samym przedstawione na szkicach granicznych nr 1 i nr 2 trzy projektowane granice, nie kwestionują i nie mogą kwestionować granicy ustalonej prawomocną decyzją ostateczną z [...] listopada 2001 r. Organ odwoławczy podkreślił również, że ostateczne decyzje administracyjne stanowią podstawę ustalenia przebiegu granic nieruchomości. Za bezpodstawne i nieuprawnione uznał zaś twierdzenia skarżącej, że wykonane w 2001 r. rozgraniczenie nieruchomości przez A.K. było obarczone takimi błędami, że nie nadaje się do wskazania ustalonej granicy na gruncie, gdyż geodeta ten nie założył punktów granicznych, a jedynie je zamarkował. Organ odwoławczy wskazał na protokół graniczny sporządzony 18 sierpnia 2001 r. przez geodetę A.K. ze szkicem granicznym, na którym wskazano przebieg granicy z punktami granicznymi. Operat z rozgraniczenia został zarejestrowany w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Lubartowie w dniu 12 października 2001 r., pod numerem 011/39/2001. Jak stwierdzono w decyzji z dnia [...] listopada 2001 r., jej wydanie poprzedziło dokonanie przez Burmistrza Miasta Lubartów oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami prawa. Odnosząc się zaś do podnoszonej przez skarżącą kwestii ustalenia w terenie punktów granicznych organ wyjaśnił, że służy temu postępowanie w trybie art. 39 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, dotyczące wznowienia znaków granicznych, a nie dokonanie ponownego rozgraniczenia.
W skardze na powyższą decyzję Kolegium Skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości, a także zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) naruszenie przepisów postepowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez wydanie przez organ drugiej instancji decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy rozstrzygnięcie takie było nieuzasadnione w przedmiotowej sprawie z uwagi na zaistniałe okoliczności;
b) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący, niekompletnym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego i nie odniesieniu się do części zgromadzonych dowodów, dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, mimo ustawowego zobowiązania organu do pełnego i dokładnego gromadzenia środków dowodowych, poprzez:
‒ błędną ocenę protokołu granicznego i operatu sporządzonego przez geodetę inż. P.S., jako nie mającego prawnego znaczenia dla sprawy, podczas gdy wynikającego z niego trzy granice kwestionują i mogą kwestionować granice ustalone prawomocną decyzją z dnia [...] listopada 2001 r.;
‒ nieprawidłową ocenę pism Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 24 marca 2016 r. oraz z dnia 8 stycznia 2016 r. w przedmiocie kontroli przepisów przy wykonywaniu pracy geodezyjnej i kartograficznej;
‒ nieprawidłowe ustalenie, że stan faktyczny w 2001 roku jest tożsamy ze stanem faktycznym w 2014 roku, pomimo wykazania przez skarżącą zaistniałych zmian, które podważają przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], ustalonego w postępowaniu rozgraniczeniowym w 2001 roku;
c) art. 85 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia oględzin nieruchomości nr [...] i nr [...] położonych w L., obręb [...], na okoliczność wykazania zmian na gruncie od czasu ustalenia granicy w 2001 roku;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 1, art. 33 ust. 1 oraz art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052, z późn. zm. – dalej jako "pgik"), poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości z uwagi na wcześniej wydaną decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, podczas gdy zdarzenia faktyczne zaistniałe po wydaniu decyzji oraz dostrzeżona zmiana stanu prawnego wskazują, że stan władania na gruncie różni się od tytułu prawnego do tego władania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu błędną ocenę protokołu granicznego sporządzonego przez geodetę P.S. w 2014 r. podnosząc, że jego analiza prowadzi do wniosku, że zaistniały nowe okoliczności podważające aktualność przebiegu granicy. Skarżąca podkreśliła, że nieaktualność granic ustalonych w 2001 r. potwierdzają szkice graniczne nr 1 i nr 2 dołączone do protokołu granicznego z 2014 r., gdzie wskazano trzy różne granice (według ewidencji gruntów, według stanu istniejącego na gruncie i według map z 1922 oraz 1964 r.). Na gruncie zaszły zmiany w związku z rozbiórkami budynków. W ocenie skarżącej wyznaczony przez geodetę uprawnionego przebieg granicy nie odpowiada granicy wykazanej w dokumentacji pierwotnej, a w szczególności materiałom z lat 1922-1964. Brak jest jakichkolwiek punktów pozwalających na odtworzenie granic ustalonych przez geodetę A.K. opiniującego w postępowaniu rozgraniczeniowym w 2001 roku. Stan uwidoczniony w dokumentach nie jest możliwy do odtworzenia na gruncie, ponieważ większość znaków nie istnieje. Skarżąca podniosła również, że w aktach sprawy brak potwierdzenia o przesłaniu decyzji rozgraniczeniowej z 2001 r. do sądu wieczystoksięgowego oraz do starosty. O braku wykonania tej decyzji świadczą wypisy z ewidencji gruntów dla działki nr [...] i nr [...] z dnia 6 czerwca 2014 r. i niepodpisany wypis z ewidencji gruntów dla działki nr [...], które nie zwierają żadnej wzmianki o decyzji rozgraniczeniowej z 2001 roku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyjaśnił, że rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 października 2019 r., w sprawie sygn. akt III SA/Lu 369/19.
W ocenie Sądu rozpoznającego skargę w sprawie niniejszej, organ odwoławczy prawidłowo wykonał wytyczne co do dalszego postępowania zawarte powołanym wyżej wyroku oraz wyczerpująco wyjaśnił wskazane przez sąd i niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.
Sąd Wojewódzki przypomniał, że w wyroku z 29 października 2019 r. III SA/Lu 369/19 zwrócono uwagę, że organ odwoławczy nie dokonał analizy dowodu, jakim był protokół graniczny z 24 lipca 2014 r. sporządzony przez geodetę P.S. i nie dokonał jego oceny w kontekście zaistnienia nowych okoliczności podważających aktualność przebiegu granic ustalonych pierwotną decyzją o rozgraniczeniu z dnia [...] listopada 2001 r. Zwrócił też uwagę, że Skarżąca podnosiła jakoby zaistniały nowe okoliczności faktyczne podważające aktualność ustalonych w 2001 r. granic nieruchomości, co potwierdzać miały szkice graniczne nr 1 i nr 2 dołączone do protokołu granicznego sporządzonego przez geodetę P.S. Organ nie odniósł się wówczas również do podnoszonego przez skarżącą zagadnienia zmiany przebiegu granic obu tych działek poprzez rozbiórkę komórki, co nastąpiło w 2012 r.
Natomiast przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej była ponowna decyzja Kolegium w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego ustalenia przebiegu granic działki nr [...], stanowiącej własność Skarżącej i działki nr [...], należącej do Uczestniczki, położonych w L. w obrębie [...].
Kwestia tożsamości podmiotowej i przedmiotowej oraz tożsamości podstawy prawnej spraw dotyczących rozgraniczenia wyżej wymienionych działek została przesądzona już w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 1155/14. Stanowiskiem tym Sąd orzekający w tej sprawie został związany na podstawie art. 153 p.p.s.a., podobnie jak związany był nim organ, który wydał zaskarżoną decyzję ostateczną. Rozpoznając zaś sprawę ponownie organ odwoławczy wykonał wszystkie zalecenia zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie sygn. akt III SA/Lu 369/19. Organ odniósł się bowiem do protokołu granicznego sporządzonego przez geodetę P.S. i wyjaśnił, dlaczego dowód ten nie mógł podważyć aktualności przebiegu granic ustalonych decyzją Burmistrza Miasta Lubartów z [...] listopada 2001 r.
Skarżąca podnosiła wprawdzie, że ustalone w 2001 r. granice stały się nieaktualne, co potwierdzać mają szkice graniczne nr 1 i nr 2 dołączone do protokołu granicznego z dnia 24 lipca 2014 r. sporządzonego przez geodetę P.S., gdzie wskazano trzy różne przebiegi granic – według ewidencji gruntów, według stanu istniejącego na gruncie oraz według map z 1922 i 1964 r. Dodatkowo skarżąca zmiany przebiegu granic upatrywała również w tym, że po rozgraniczeniu w 2001 r. rozebrano w roku 2012 komórkę, która znajdowała się na działce nr [...], a której fundamenty wyznaczały granicę z działką nr [...]. Rozbiórka komórki spowodowała zaś w ocenie Skarżącej przesunięcie granicy.
Otóż, stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo skonstatował, że przedstawione na szkicach granicznych nr 1 i nr 2, dołączonych do protokołu granicznego z dnia 24 lipca 2014 r. sporządzonego przez geodetę P.S. trzy ustalone przebiegi granic nieruchomości nie świadczą o zakwestionowaniu przebiegu granic pomiędzy działkami o numerach [...] i [...] ustalonej prawomocną decyzją Burmistrza Miasta Lubartów z dnia [...] listopada 2001 r. Organ wykazał bowiem, że geodeta P.S. przystępując do czynności ustalenia przebiegu granic pomiędzy wyżej wymienionym działki nie posiadał wiedzy o dokonanym już ostatecznie w nieodległej przeszłości rozgraniczeniu i o decyzji Burmistrza Miasta Lubartów z dnia [...] listopada 2001 r. Z protokołu granicznego z dnia 24 lipca 2014 r. sporządzonego przez tego geodetę wynika, że w wykazie dokumentów stanowiących podstawę ustalenia przebiegu granic bezspornie nie wymienił on prawomocnej decyzji o rozgraniczeniu z [...] listopada 2001 r. Odwołując się zaś do pisma Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 24 marca 2016 r. (nr IGK-I.1410.2.2016.PP) organ odwoławczy zauważył, że wskazany geodeta po tym jak uzyskał wiedzę o zakończonym w 2001 r. rozgraniczeniu – nie podjął już żadnych czynności wyjaśniających, a jedynie przekazał sporządzoną dokumentację do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Okoliczność ta miała zatem znaczenie dla oceny prawidłowości stanowiska organu i zasadności jego wniosków. Organ wskazał bowiem, że w wyniku weryfikacji i stwierdzonych nieprawidłowości dokumentacja ta została zwrócona geodecie do poprawy i uzupełnienia, a operat techniczny nie został poprawiony z powodu śmierci geodety i w konsekwencji nie został przyjęty do zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Skoro zatem dokumentacja geodezyjna sporządzona przez geodetę uprawnionego P.S. nie została przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, to nie mogła stanowić dowodu na to, że przebieg granic działek ewidencyjnych o numerach [...] i [...] ustalony prawomocną decyzją rozgraniczeniową z [...] listopada 2001 r. został błędnie wyznaczony.
Ustalonego wskazaną powyżej decyzją rozgraniczeniową w zakresie przebiegu granicy pomiędzy działkami o numerach [...] i [...] nie podważały również zmiany, na które powoływała się skarżąca, to jest rozbiórka komórki i wzniesienie nowego płotu. Zmiany na gruncie związane z jego użytkowaniem, jego sposobem i zabudową, dokonane stosunkowo niedawno – nie stanowią podstawy do zmiany ustalenia przebiegu prawnych granic nieruchomości, jako podstawowej przesłanki dokonania rozgraniczenia. Okoliczności te mogą wpłynąć na zmianę przebiegu prawnych granic nieruchomości, ale tylko wtedy, kiedy miały miejsce w odpowiednio odległym czasie. Wzniesienie budynku lub posadowienie ogrodzenia nieruchomości, wpłynąć może bowiem na przebieg prawnych granic nieruchomości, o ile od czasu dokonanej zmiany upłynął przewidziany prawem okres czasu, uzasadniający zmianę dotychczasowej prawnej granicy pomiędzy nieruchomościami, np. przez zasiedzenie przygranicznych pasów gruntu nieruchomości sąsiedniej. W okolicznościach tej sprawy to jednak w ogóle nie nastąpiło, stąd nie mogło wpłynąć na zmianę przebiegu granicy prawnej nieruchomości ustalonych wiążąco ostatnio w roku 2001. Okoliczności tego rodzaju, na jakie powołała się skarżąca nie pozostają jednak bez ochrony prawnej. Wzniesienie bowiem budynku lub ogrodzenia z naruszeniem granic nieruchomości sąsiedniej podlega ochronie w ramach przysługującego właścicielowi nieruchomości, której granice zostały naruszone, cywilnoprawnego roszczenia windykacyjnego lub negatoryjnego, dochodzonego przed właściwym sądem powszechnym.
Sąd Wojewódzki wskazał dodatkowo, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pgik, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony, stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 pgik, jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wskazane organy (art. 31 ust. 1 pgik). Z tego względu rodzaje rozstrzygnięć, jakie zapaść mogą w postępowaniu rozgraniczeniowym określają przepisy art. 31 ust. 4, art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 2 pgik. Sprawa o rozgraniczenie w postępowaniu administracyjnym może zakończyć się ugodą mającą moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4 pgik), decyzją organu o rozgraniczeniu, jeżeli mimo niezawarcia ugody, zebrane dowody pozwalają na ustalenie przebiegu granicy (art. 33 ust. 1 pgik), bądź decyzją o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2 pgik), gdy nie doszło do zawarcia ugody, ale również gdy zebrane w postępowaniu administracyjnym dowody nie dają podstaw do ustalenia przebiegu granicy w drodze decyzji.
Przebieg granicy między działką Skarżącej o nr [...] a działką nr [...] należącą do Uczestniczki został ustalony prawomocną i ostateczną decyzją Burmistrza o rozgraniczeniu z [...] listopada 2001 r. Skoro zaś Skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła żadnych istotnych dowodów wskazujących na zaistnienie nowych okoliczności, które podważają przebieg ustalonej wtedy granicy powyższą decyzją o rozgraniczeniu, to wszczęte obecnie postępowanie rozgraniczeniowe musiało doprowadzić do wniosków o jego bezprzedmiotowości.
Podsumowując Sąd stwierdził, że organ rozpoznał sprawę zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w sprawie sygn. akt III SA 369/19, ponownie rozpatrzył wyczerpująco całość materiału dowodowego i dokonał jego oceny, zgodnie z art. 80 k.p.a. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i brak rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń i oceny stanu faktycznego. Organ odwoławczy ustosunkował się bowiem do zarzutów i twierdzeń skarżącej oraz dokładnie ustalił stan faktyczny sprawy, który wyklucza także zasadność zarzutów dokonania przez niego wskazanych w skardze naruszeń prawa materialnego.
Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu na podstawie art. 173 i 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Sądowi I Instancji:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 29 ust. 1, art.30 ust. 1 i art. 31 ust.1, art.333 ust. 1 oraz art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości z uwagi na wcześniej wydaną decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, podczas gdy zdarzenia faktyczne zaistniałe po wydaniu decyzji oraz dostrzeżona zmiana stanu prawnego wskazują, że stan władania na gruncie różni się od tytułu prawnego do tego władania,
II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit, a) i c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Kolegium przepisów art. 7, art. 77 art. 80, 84 i 85 k.p.a. poprzez pominięcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, a nadto niekompletnym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego, dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, mimo ustawowego zobowiązania organu do pełnego i dokładnego gromadzenia środków dowodowych poprzez:
- nierozpoznanie wniosku dowodowego pełnomocnika skarżącej adw. A. P. zawartego w piśmie z 2 czerwca 2020 r. w przedmiocie przeprowadzenia oględzin nieruchomości oraz dopuszczenia dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność wykazania istotnych zmian-zaistniałych na gruncie;
- nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego, w tym:
1) protokołu granicznego i operatu sporządzonego przez geodetę inż. P.S. w 2014 roku i wniosków z tej oceny wypływających, że trzy ustalone przebiegi granic nieruchomości nie świadczą o zakwestionowaniu przebiegu granic pomiędzy działkami [...] i [...] ustalonej prawomocną decyzją Burmistrza z [...] listopada 2001 r., podczas gdy wynikającego z niego trzy granice kwestionują w sposób istotny granice ustalone prawomocną decyzją z [...] listopada 2001 r., znak [...] i powodują konieczność przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego;
2) ocenę pism Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru o Geodezyjnego i Kartograficznego z 24 marca 2016 r. oraz z 8 stycznia 2016 r. w przedmiocie kontroli przepisów przy wykonywaniu pracy geodezyjnej jako uzasadniającej stanowisko organu w przedmiocie dokonania oceny dokumentacji geodety P.S. jako potwierdzającej brak konieczności postępowania rozgraniczeniowego, podczas gdy z w/w dokumentów w sposób kategoryczny wynika, że rozgraniczenie z 2001 roku nie może stanowić podstawy ustalenia przebiegu granic pomiędzy działką [...] i [...] z racji rażącej wadliwości przedmiotowego postępowania;
3) wskazywane przez Skarżącą zmiany na gruncie związane z rozbiórką budynków: stodoły, betonowej komórki, ogrodzenia nie stanowią podstawy do zmiany ustalenia przebiegu prawnych granic nieruchomości, podczas gdy zmiany te stanową przesłankę do dokonania nowego rozgraniczenia;
4) twierdzeń zawartych w piśmie z 2 czerwca 2020 roku stanowiącego odpowiedź na pismo Uczestniczki z 24 stycznia 2020 roku oraz zawartych tam twierdzeń
i w konsekwencji uznaniu, że postępowanie przez organ I instancji zostało przeprowadzone prawidłowo, a zaskarżona decyzja jest zasadna i nie narusza przepisów prawa w stopniu skutkującym jej uchylenie, podczas gdy organowi instancji zarzucono szereg uchybień, które to winny skutkować wyeliminowaniem decyzji z obiegu
b) art. 141 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a, który nakłada obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy w uzasadnieniu wyroku, obejmujący nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organy administracyjne, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem, czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postępowania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 października 2019 roku w sprawie III SA/Lu369/19.
W piśmie z 22 stycznia 2025 r. Skarżąca uzupełniła brak formalny skargi kasacyjnej wskazując, że wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego, co obliguje sąd kasacyjny do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Niezasadny był najdalej idący zarzut, to jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 193 p.p.s.a.
Przywołany jako wzorzec kontroli art. 193 p.p.s.a. dotyczy postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przepis ten nie znajduje zatem zastosowania w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji.
Stosownie do drugiego z przywołanym przepisów, to jest art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Wszystkie powyższe elementy zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Sąd przedstawił stan faktyczny sprawy opisując dotychczasowy przebieg postępowania, przywołał treść wytycznych wynikających z wyroku Sądu Wojewódzkiego z 29 października 2019 r. III SA/Lu369/19, wyjaśnił z jakich przyczyn w jego ocenie uznać należało, że Kolegium wykonało wytyczne wynikające z owego wyroku.
Sąd odniósł się również do argumentacji Skarżącej dotyczącej istoty sprawy, to jest kwestii aktualności granic ustalonych w 2001 r. Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że przedstawione na szkicach granicznych nr 1 i nr 2, dołączonych do protokołu granicznego z dnia 24 lipca 2014 r. sporządzonego przez geodetę P.S. trzy ustalone przebiegi granic nieruchomości nie świadczą o zakwestionowaniu przebiegu granic pomiędzy działkami o numerach [...] i [...] ustalonej prawomocną decyzją Burmistrza Miasta Lubartów (Burmistrz) z [...] listopada 2001 r., podobnie jak pismo Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 24 marca 2016 r.
Sąd wyjaśnił także, że ustalonego wskazaną powyżej decyzją rozgraniczeniową w zakresie przebiegu granicy pomiędzy działkami o numerach [...] i [...] nie podważały również zmiany, na które powoływała się skarżąca, to jest rozbiórka komórki i wzniesienie nowego płotu podkreślając, że zmiany na gruncie związane z jego użytkowaniem, jego sposobem i zabudową, dokonane stosunkowo niedawno – nie stanowią podstawy do zmiany ustalenia przebiegu prawnych granic nieruchomości, jako podstawowej przesłanki dokonania rozgraniczenia.
Ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, to jest zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Kolegium przepisów art. 7, art. 77 art. 80, 84 i 85 k.p.a. poprzedzić należy kilkoma uwagami o charakterze ogólnym.
Powiązanie przywołanych przez Skarżącą przepisów k.p.a. z naruszeniem przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. nie jest prawidłowe. Przepis ten jest przepisem o charakterze wynikowym, wskazującym jakie rozstrzygnięcie winno być wydane przez sąd w razie stwierdzenia przez niego naruszenia prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przepis ten nie może zatem stanowić podstawy dla kwestionowania stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji za podstawę kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu prawnego.
Przywołane przez Skarżącą w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przepisy k.p.a. to jest art. 77, art. 84 i art. 85 k.p.a. składają się z kilku jednostek redakcyjnych o różnej treści normatywnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu Naruszony przez Sąd pierwszej instancji przepis musi być wyraźnie wskazany gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony.
W konsekwencji, zarzut naruszenia przepisów postępowania może zostać rozpoznany w zakresie prawidłowo wskazanym w petitum skargi kasacyjnej, to jest w zakresie wynikającym z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 80 k.p.a.
Sąd kasacyjny przypomina w tym miejscu, że przedmiotowa sprawa była już kilkakrotnie rozpoznawana przez sądy administracyjne, zaś wytyczne zawarte w tych wyrokach mają znaczenie dla rozpoznania zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że w wyroku z 28 kwietnia 2015 r. III SA/Lu 1155/14 podkreślono, że kluczowe dla ustalenia, czy mamy do czynienia z tożsamością spraw rozgraniczeniowych jest ustalenie zakresu przebiegu granic w obydwu sprawach. Sąd podkreślił, że bez przekonującego i jednoznacznego wykazania, że stan faktyczny co do przebiegu granic uległ istotnej zmianie, nie wolno podważać skutków prawnych ostatecznej decyzji rozgraniczeniowej z 2001 r. Stanowisko to w podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 września 2017 r. I OSK 2910/15 oddalając skargę kasacyjną wniesioną przez Skarżącą.
W wyroku z 23 października 2018 r. III SA/Lu 237/18 uznano, że Kolegium naruszyło zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu oraz zasadę wysłuchania stron, przewidziane w art. 10 § 1 k.p.a., zwrócono uwagę, że Skarżąca nie mogła wskazać stosownych dowodów, czy też okoliczności, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W wyroku z 29 października 2019 r. III SA/Lu 369/19 Sąd Wojewódzki podkreślił, że jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca podnosiła, że zaistniały nowe okoliczności faktyczne podważające aktualność ustalonych w 2001 r. granic, co potwierdzać mają szkice graniczne nr 1 i 2 dołączone do protokołu granicznego sporządzonego przez geodetę P.S. Mimo to organ uchylił się od jego analizy i dokonania oraz oceny w kontekście tego, czy nie zaistniały nowe okoliczności, które podważają aktualność przebiegu granic (ustalonych decyzją organu z dnia [...] listopada 2001 r.). Sąd dostrzegł również konieczność odniesienia się do przywoływanych przez Skarżącą okoliczności faktycznych to jest faktu, że na działce nr [...] znajdowała się komórka, której fundamenty wyznaczały granicę z działką nr [...]. Po rozgraniczeniu w 2001 r. komórkę rozebrano w roku 2012 i granicę przesunięto.
Jak wynika z przywołanych, prawomocnych wyroków Sądu Wojewódzkiego i Naczelnego Sądu Administracyjnego istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy zaistniały zmiany faktyczne, które pozwoliłyby ma uznanie, że stan faktyczny co do przebiegu granicy uległ istotnej zmianie.
Kwestia ta nie została wyjaśniona również w zaskarżonej do Sądu Wojewódzkiego decyzji Kolegium z [...] czerwca 2020 r.
W aktach administracyjnych sprawy znajduje się protokół graniczny sporządzony przez A.K. 18 sierpnia 2001 r., jak również protokół graniczny sporządzony przez P.S. W protokole granicznym sporządzonym przez P.S. 31 lipca 2014 r. wskazano na istnienie trzech granic: granicy "historycznej", granicy "ewidencyjnej" oraz granicy wynikającej z obecnego stanu użytkowania.
Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że jak wynika z pisma z Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru o Geodezyjnego i Kartograficznego z 24 marca 2016 r., zgodne z art. 37 ust. 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ prowadzący postępowanie zobowiązany był w terminie 30 dni od daty uzyskania ostateczności przekazać decyzję do sądów rejonowych właściwych do prowadzenia ksiąg wieczystych i właściwych starostów, w celu ujawnienia ich w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów i budynków. Tymczasem powyższe przekazanie nastąpiło dopiero 18 grudnia 2014 r. Jednocześnie, jak wynika z akt sprawy, dokumentacją dotyczącą rozgraniczenia z 2001 r. nie dysponował P.S. sporządzając szkic graniczny 31 lipca 2014 r. Nie wiadomo zatem, czy granica uznana przez niego za granicę "ewidencyjną" odpowiada granicy wyznaczonej przez A.K., nie wiadomo również, czy granicy wyznaczonej w 2001 r. odpowiada granica wskazana w 2014 r. jako wynikająca ze obecnego stanu użytkowania.
Skarżąca w toku postępowania wskazywała na dwie przyczyny zmiany przebiegu granic : rozebranie budynku gospodarczego, którego narożniki wyznaczały punkty granicznej [...] oraz [...] oraz rozebranie istniejącego jeszcze w 2001 r. drewnianego budynku sąsiadów, którego południowa ściana – jak twierdzi - mogła być pomocna przy wyznaczaniu granicy.
Jak wynika ze szkicu granicznego z 2001 r., granica wyznaczona przez A.K. przechodziła przez punkt [...] stanowiący narożnik budynku. Z kolei ze szkicu granicznego sporządzonego przez P.S. wynika, że żadna z odnotowanych przez niego granic (ani ewidencyjna, ani "historyczna", ani "według stanu istniejącego na gruncie") nie przechodzi przez narożniki owego budynku.
Organ uznał, że operat sporządzony przez P.S. nie mógł stanowić dowodu zaistnienia zmian z uwagi na wadliwości, którymi był dotknięty, w tym w szczególności z uwagi na brak wiedzy tego geodety o istnieniu prawomocnej decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Jednak istota sporu w sprawie nie dotyczy prawidłowości operatów sporządzonych w 2001 r. i 2014 r. ale tego, czy granica wyznaczona w 2001 r. nadal jest aktualna, czy też zaistniały zmiany, które ocenić można jako skutkujące koniecznością przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego.
Sąd kasacyjny podkreśla w tym miejscu, że rację ma Skarżąca, iż Kolegium nie wyjaśniło dlaczego odmówiło przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, które zmierzały do wykazania zaistnienia zmian na gruncie. Z uzasadnienia decyzji Kolegium wywnioskować można, że przyczyną nieuwzględnienia wniosków było uznanie przez organ, że postępowania rozgraniczeniowe przed organami administracji jest jednoinstancyjne, zatem Kolegium, nie może się poza kwestiami formalnymi wypowiedzieć co do istotny sprawy. Jak jednak zostało przesądzone wydanymi w sprawie prawomocnymi wyrokami, zadaniem Kolegium jest zbadanie przebiegu granic w obydwu sprawach – to jest w sprawie zakończonej decyzją z 2001 r. i w sprawie obecnie rozpoznawanej, to jest czy istnieje tożsamość stanu faktycznego sprawy z 2001 r. i z 2014 r. czy też ustalenia co do przebiegu granic z 2001 r. stały się nieaktualne na skutek zmiany okoliczności sprawy. Jeżeli Kolegium ustali, że ustalenia, co do przebiegu granic stały się nieaktualne w zakresie uzasadniającym ponowne przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego wówczas winno uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać mu sprawę celem przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego.
Uznać zatem należy, że dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium naruszyło zasady wynikające z art. 7 i art. 80 k.p.a. Wbrew bowiem stanowisku Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje odpowiedzi na pytanie, czy mamy do czynienia z tożsamością spraw rozgraniczeniowych, nie ustalono bowiem, czy obecny przebieg granicy jest tożsamy z przebiegiem granicy ustalonej ostateczną decyzją z [...] listopada 2001 r.
Oznacza to, że Sąd Wojewódzki przyjął za kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stan faktyczny ustalony przez organ z naruszeniem art. 7 i 80 k.p.a., czym naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd kasacyjny wskazuje natomiast, że argumenty Skarżącej dotyczące wadliwości rozgraniczenia przeprowadzonego w 2001 r. pozostają bez znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy (punkt II.a.1 i 2 petitum skargi kasacyjnej). Bez znaczenia dla niniejszej sprawy są zatem argumenty dotyczące sposobu wyznaczenia granicy w dokumentach z lat dwudziestych i sześćdziesiątych ubiegłego wieku, rzekome pomyłki w dokumentach geodezyjnych zaistniałe w 1998 r., a będące jak twierdzi Skarżąca wynikiem rozbiórki domu, która miała miejsce w 1965 r., czy też przebieg granic wyznaczonych w toku postępowania o zasiedzenie w sprawie I NS 390/64. Nie mają również znaczenia dla rozpoznania sprawy argumenty dotyczące wadliwości operatu stanowiącego podstawę dla wydania decyzji rozgraniczeniowej. Sąd kasacyjny wskazuje, że z urzędu znana jest mu okoliczność, że wyrokiem z 10 lutego 2023 r. I OSK 1847/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Skarżącej od wyroku WSA w Lublinie z 6 lutego 2020 r. oddalającego jej skargę na decyzję Kolegium odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu z [...] listopada 2001 r.
Uzasadniając zarzuty naruszenia prawa materialnego, to jest art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1, art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 1 pgik, Skarżąca przywoływała stanowisko wyrażane przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 14 marca 2002 r. IV CKN 809/00 dotyczące dopuszczalności prowadzenia ponownego postępowania rozgraniczeniowego mimo wydanego wcześniej sądowego postanowienia o rozgraniczeniu.
Odnosząc się do tak uzasadnionych zarzutów Sąd kasacyjny przypomina, że w wydanych w sprawie prawomocnych wyrokach wskazane już zostało, że możliwe jest prowadzenie ponownego postępowania rozgraniczeniowego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, jednak wymaga to ustalenia, że stan faktyczny, co do przebiegu granic uległ istotnej zmianie. Skoro ustalenia te nie zostały poczynione, na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe odniesienie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium ustali, czy stan faktyczny, co do przebiegu granic uległ istotnej zmianie.
W konsekwencji, uznając skargę kasacyjną za zasadną zaś sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i 193 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącej od organu zwrot kosztów postępowania sądowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI