I OSK 1940/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-09
NSAAdministracyjneWysokansa
bezrobociestatus bezrobotnegorynek pracypromocja zatrudnieniaspółka z o.o.zarząd spółkigotowość do podjęcia pracyprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki kapitałowej wyklucza posiadanie statusu osoby bezrobotnej.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania statusu osoby bezrobotnej M. N., która pełniła funkcję prezesa zarządu spółki z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy decyzję organu administracji, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że sama funkcja w zarządzie spółki, niezależnie od jej faktycznej działalności i dochodów, stanowi przeszkodę do uznania za bezrobotnego, ponieważ wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. N. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję Wojewody Śląskiego. Sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącej statusu osoby bezrobotnej, ponieważ w okresie rejestracji pełniła funkcję prezesa zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (u.p.z.), twierdząc, że spełniła przesłankę gotowości do podjęcia zatrudnienia, a pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki, która nie prowadzi działalności, nie wyklucza tego statusu. Zarzucała również naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 i 78 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał ją za bezzasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z definicją osoby bezrobotnej zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., kluczowe jest nie tylko niezatrudnienie i niewykonywanie innej pracy zarobkowej, ale także zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Pełnienie funkcji członka zarządu spółki kapitałowej, wiążące się z ustawowymi obowiązkami i reprezentacją, stanowi przeszkodę do uznania za bezrobotnego, niezależnie od tego, czy spółka faktycznie prowadzi działalność i generuje dochody. Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo NSA, zgodnie z którym gotowość do pracy nie może być sprowadzana wyłącznie do czynników subiektywnych, a ustawodawca dążył do objęcia statusem bezrobotnych osób, które nie mają zatrudnienia i nie wykonują czynności kolidujących z możliwością podjęcia pracy. W związku z tym, sąd uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż pełnienie funkcji członka zarządu wykluczało gotowość do podjęcia zatrudnienia, a zarzuty procesowe również okazały się bezzasadne, ponieważ nie było potrzeby prowadzenia dalszego postępowania dowodowego w tej kwestii. Skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba pełniąca funkcję członka zarządu spółki kapitałowej nie może być uznana za osobę bezrobotną, ponieważ stanowi to przeszkodę do uznania jej za gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

Uzasadnienie

Pełnienie funkcji członka zarządu spółki kapitałowej wiąże się z ustawowymi obowiązkami i reprezentacją, co wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, niezależnie od faktycznej działalności spółki i uzyskiwanych dochodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.z. art. 2 § 1 pkt 2

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Definicja osoby bezrobotnej, która wymaga niezatrudnienia, niewykonywania innej pracy zarobkowej oraz zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Pełnienie funkcji członka zarządu spółki kapitałowej wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia.

Pomocnicze

k.s.h. art. 201 § § 1

Kodeks spółek handlowych

Określa obowiązki zarządu spółki, w tym prowadzenie spraw spółki i reprezentowanie jej, co wiąże się z nakładem czasu i wyklucza status bezrobotnego.

k.s.h. art. 293 § § 2

Kodeks spółek handlowych

Nakłada na członka zarządu obowiązek dołożenia staranności wynikającej z zawodowego charakteru działalności.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji w przypadku naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 7

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek organów prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

p.p.s.a. art. 77

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 78 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek przeprowadzenia dowodu z zeznania świadka, gdy jego okoliczności mają istotne znaczenie dla sprawy.

u.p.z. art. 2 § ust. 2

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Wyjątki od definicji bezrobotnego, dotyczące świadczeń wolontariuszy i praktyk absolwenckich.

u.d.p.p.

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Ustawa regulująca zasady wykonywania świadczeń przez wolontariuszy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez WSA.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki z o.o. nie wyklucza gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, zwłaszcza gdy spółka nie prowadzi działalności. Organ administracji powinien był przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia faktycznego wpływu pełnienia funkcji członka zarządu na gotowość do podjęcia pracy. Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77, 78) poprzez błędną interpretację dowodów i nieodniesienie się do twierdzeń strony.

Godne uwagi sformułowania

Bezrobotnym może być zatem jedynie osoba niepozostająca w stosunku pracy, czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu. Takiego charakteru nie ma jednak pełnienie funkcji członka zarządu spółki kapitałowej – bez względu na to, czy spółka prowadzi faktycznie jakąkolwiek działalność i uzyskuje przychody. Gotowość do podjęcia zatrudnienia oznacza, że dana osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę. Z tego też względu nie można oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, że będą one badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, a zwłaszcza sytuacji ekonomicznej spółki prawa handlowego, w której zainteresowany pełni funkcje członka zarządu.

Skład orzekający

Monika Nowicka

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Rudnicka

sędzia

Anna Wesołowska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji osoby bezrobotnej w kontekście pełnienia funkcji w zarządzie spółki kapitałowej."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy spółka kapitałowa jest zarejestrowana i posiada zarząd, niezależnie od jej faktycznej działalności gospodarczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia statusu bezrobotnego i jego kolizji z innymi aktywnościami zawodowymi, co jest istotne dla wielu osób.

Czy prezes zarządu spółki może być bezrobotnym? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1940/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Jolanta Rudnicka
Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
III SA/Gl 1051/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-04-16
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 475
art. 2 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 1051/23 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 25 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III SA/Gl 1051/23), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę M.N. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 25 września 2023 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 14 lipca 2023 r. nr [...], którą:
1. uchylono - na skutek wznowienia postępowania – decyzje Starosty [...]:
-) z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr [...] o uznaniu M. N. za osobę bezrobotną z dniem 12 kwietnia 2021 r.,
-) z dnia 30 kwietnia 2021 r. nr [...] o nieprzyznaniu M. N. zasiłku dla bezrobotnych z dniem 1 kwietnia 2021 r.,
-) z dnia 21 lipca 2021 r. nr [...] o przyznaniu M. N. zasiłku dla bezrobotnych z dniem 11 lipca 2021 r.,
-) z dnia 18 października 2021 r. nr [...] o utracie przez M. N. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 9 października 2021 r. - z powodu wyczerpania okresu jego pobierania przewidzianego ustawą,
-) z dnia 28 grudnia 2021 r. nr [...] o utracie przez M. N. statusu osoby bezrobotnej z dniem 16 grudnia 2021 r. - z powodu niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i niepowiadomienia w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa,
2. odmówiono uznania M. N. za osobę bezrobotną z dniem 12 kwietnia 2021 r. z powodu niespełnienia warunków do uznania za osobę bezrobotną,
3. umorzono postępowanie:
-) w sprawie odmowy przyznania M. N. zasiłku dla bezrobotnych z dniem 12 kwietnia 2021 r.,
-) w sprawie przyznania M. N. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 11 lipca 2021 r.,
-) w sprawie utraty przez M. N. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem
9 października 2021 r., z powodu wyczerpania okresu jego pobierania,
-) w sprawie utraty przez M. N. statusu osoby bezrobotnej z dniem 16 grudnia 2021 r., z powodu niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i niepowiadomienia w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa jako bezprzedmiotowe.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, M. N. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach (cyt.): "na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" naruszenie:
1) przepisów postępowania, w postaci art. 145 § 1 lit. a) ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zw. dalej "p.p.s.a.") - poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji pomimo iż naruszają one przepisy prawa materialnego, tj.:
a) art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnieniu i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2024 r. poz. 475 z późn. zm., zw. dalej "u.p.z.") - przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że:
- skarżąca nie spełniła przesłanki gotowości do podjęcia zatrudnienia, podczas gdy przesłanka ta została przez stronę spełniona,
- pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zawsze oznacza brak gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy,
b) art.201 §1 k.s.h. - poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że z przepisu tego wynika obowiązek prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej
ewentualnie
2) przepisu art. 145 §1 pkt. 1) lit.c) p.p.s.a. - poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji pomimo iż naruszają one przepisy postępowania, w postaci:
a) art. 7 i art. 77 k.p.a. - poprzez:
- błędną interpretację znajdujących się w aktach sprawy dowodów prowadzącą do przyjęcia, iż Spółka jedynie "nie osiąga dochodów" przy błędnym ustaleniu, że prowadzi działalność, podczas gdy w rzeczywistości Spółka "nie osiąga dochodów" dlatego, że nie prowadzi żadnej działalności,
- nieodniesienie się do twierdzeń strony, zgodnie z którymi jedynym obowiązkiem rzeczywiście wiążącym się ze sprawowaniem funkcji członka zarządu spółki z o.o. jest obowiązek sprawozdawczy, i obowiązek ten zajmuje kilkadziesiąt minut rocznie - nie wpływając na zdolność i gotowość do podjęcia pracy w pełnym wymiarze zatrudnienia,
- niepodjęcie analizy jaki wpływ na gotowość strony do podjęcia pracy w pełnym wymiarze zatrudnienia miało na nią pozostawanie członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w przypadku, gdy spółka ta nie prowadziła żadnej działalności,
b) art. 78 § 1 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznania świadka w zakresie zgłaszanym przez skarżącą, mimo iż okoliczności, na które zeznawać miał świadek (okoliczność, czy Spółka prowadzi działalność) mają istotne znaczenie dla sprawy.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie skargi i tym samym przyjęciu, że skarżącej przysługiwał w dniu rejestracji status osoby bezrobotnej, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania - wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych.
Ponadto skarżąca, wnosząc o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wnosiła równocześnie o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu, tj. "zasad dotyczących wykonywania świadczeń wolontarystycznych w Sądzie Rejonowym w [...]", na okoliczność, iż wolontariusz - w rozumieniu Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z dnia 24 kwietnia 2003 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 571, zw. dalej "u.d.p.p.") - może wykonywać czynności w ramach wolontariatu przez 8 godzin dziennie i 5 dni w tygodniu.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Granice te zostały wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a zobligowany jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
W związku z powyższym już na wstępie podkreślić trzeba, że M. N. w wywiedzionej skardze kasacyjnej wskazała, że zaskarżonemu wyrokowi zarzuca - na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania przytaczając przepisy prawa materialnego (m.in. art. 2 ust. 1 i 2 u.p.z.) oraz postępowania (m.in. art. 7, art. 77, art. 78 § 1 k.p.a.) a co świadczy o wadliwości konstrukcji zarzutów, albowiem wymienione w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. podstawy skargi kasacyjnej mają charakter rozłączny w tym znaczeniu, że należy odrębnie skonstruować zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i regulacji materialnoprawnej, jeżeli skarżący zamierza oprzeć skargę kasacyjną na obu podstawach. Dążąc do podważenia oceny sądu pierwszej instancji w zakresie ustaleń faktycznych, przyjętych przez organy za podstawę wydanej decyzji, należy więc wskazać te przepisy prawa procesowego, których naruszenia dopuściły się organy administracji, a których to naruszeń nie dostrzegł sąd wojewódzki. Zaznaczenia przy tym wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, iż gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które - zdaniem jej autora - zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także – co istotne – wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, iż następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok sądu I instancji byłby inny. Z kolei zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego należy tak sformułować, by było jasne czy odnoszą się do wadliwej wykładni czy też zastosowania przepisu i na czym wykazywane uchybienie ma polegać.
Wadliwość sporządzonej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej, w świetle uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09, dostępna w CBOSA), nie dyskwalifikuje jednak automatycznie tak sformułowanych zarzutów. Analiza przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala bowiem określić granice zaskarżenia. Pomimo częściowo błędnej konstrukcji zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że została ona sporządzona w stopniu umożliwiającym jej merytoryczne rozpoznanie a zatem możliwe było w tym przypadku ustalenie granic wniesionej skargi kasacyjnej.
Istotą sporu w niniejszej sprawie było to, czy skarżąca M. N., która w terminie określonym w przedstawionej na wstępie decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 25 września 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z 14 lipca 2023 r. była Prezesem Zarządu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] – mogła być jednocześnie uznana za osobę bezrobotną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Inaczej mówiąc, kluczowe w tej sprawie było rozstrzygniecie, czy sprawowanie funkcji prezesa zarządu spółki kapitałowej stanowiło przesłankę negatywną do przyznania osobie statusu bezrobotnego - w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., ewentualnie czy i jakie czynności dowodowe powinien podjąć organ administracji publicznej w celu ustalenia wpływu zakresu obowiązków związanych z pełnieniem funkcji członka zarządu na gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.
W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., który zawiera legalną definicję osoby bezrobotnej, bezrobotnym jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli spełnia wymogi wskazane w punktach a – m. Bezrobotnym może być zatem jedynie osoba niepozostająca w stosunku pracy, czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu. Przeszkody do nabycia oraz posiadania statusu bezrobotnego nie stanowi jedynie wykonywanie, na zasadach określonych w art. 2 ust. 2 u.p.z., świadczeń przez wolontariuszy i odbywanie praktyki absolwenckiej. Takiego charakteru nie ma jednak pełnienie funkcji członka zarządu spółki kapitałowej – bez względu na to, czy spółka prowadzi faktycznie jakąkolwiek działalność i uzyskuje przychody.
Zakres obowiązków i praw członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wynika wprost z art. 201 § 1 k.s.h., zgodnie z którym "zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę". Przez "prowadzenie spraw" w doktrynie rozumie się proces polegający na wydawaniu decyzji, podejmowaniu uchwał, opinii, organizowaniu działalności przedsiębiorcy oraz – w pewnych sytuacjach – osobistej realizacji czynności wykonawczych w ten sposób, aby były one zgodne z przedmiotem działania danego podmiotu, w celu realizacji jego zadań i osiągnięcia jak najlepszych wyników gospodarczych (A. Kidyba, Prawo handlowe, s. 121). Z kolei, reprezentacja spółki to sfera jej funkcjonowania na zewnątrz, relacji z osobami trzecimi (zob. A. Kidyba, Prawo handlowe, s. 129). Obejmuje ona przede wszystkim czynności prawne dokonywane przez spółkę w obrocie cywilnoprawnym. Do sfery tej należy również zaliczyć występowanie spółki jako osoby prawnej przed organami administracyjnymi i sądami (M. Dumkiewicz Małgorzata, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 201 k.s.h., LEX). Ponadto, ustawodawca nakłada na członka zarządu, przy wykonywaniu swych obowiązków, powinność dołożenia staranności wynikającej z zawodowego charakteru swej działalności (art. 293 § 2 k.s.h.; A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Wolters Kluwer 2010, s. 1234-1235, 1239-1240, uw. 1, 6; A. Szajkowski, M. Tarska w: Kodeks spółek handlowych. Komentarz C.H. Beck 2014 t. II s. 929-930 nb 3-8).
Wyżej wskazane uprawnienia i obowiązki bezsprzecznie dotyczą skarżącej, albowiem wynikają wprost z przepisów ustawy i nie zależą od tego, czy spółka prowadzi działalność i osiąga przychody, ewentualnie dochody. Nie było również sporne w rozpoznawanej sprawie, że w dacie kiedy skarżąca była zarejestrowana jako bezrobotna pełniła funkcję członka Zarządu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Taka sytuacja miała także miejsce również w dacie wydania zaskarżonej decyzji a co wynika z odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS spółki – [...]). Nie było natomiast w żaden sposób istotne, czy czynności, związane z pełnieniem funkcji czlonka zarządu spółki, skarżąca wykonywała odpłatnie czy nieodpłatnie, gdyż ta okoliczność - w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. - nie stanowiła przesłanki przyznania statusu osoby bezrobotnej. (zob. wyrok NSA z 9 stycznia 2016 r., sygn. akt: I OSK 619/15, dostępny w CBOSA).
Dostrzec również trzeba, że z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. wynika również, że bezrobotnym może być tylko osoba "gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy". Warunek ten musi być jednak spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się natomiast, że gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać: rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych (por. wyrok NSA z 1 marca 2017 r., sygn. akt: I OSK 3204/15, dostępny w CBOSA). Gotowość do podjęcia zatrudnienia oznacza, że dana osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (zob. wyrok NSA z 18 listopada 2010 r., sygn. akt: I OSK1008/10, wyrok NSA z 29 czerwca 2011 r., sygn. akt: I OSK 338/11, dostępne w CBOSA). Skoro zatem pełnienie funkcji członka zarządu spółki kapitałowej wiąże się z określonymi obowiązkami natury ustawowej i umownej, co z kolei oznacza konieczność nakładu czasu, to taka okoliczność - w istocie rzeczy - stanowi przeszkodę do uznania osoby pełniącej taką funkcję za bezrobotną i to bez względu na inne okoliczności.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie więc podkreślić, że w pełni podziela pogląd zawarty m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 czerwca 2011 r. sygn. akt: I OSK 338/11; z 9 listopada 2015 r., sygn. akt: I OSK 619/15; z 16 stycznia 2018 r., sygn. akt: I OSK 2666/17 i z 14 maja 2019 r., sygn. akt: I OSK 4159/18, iż gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych, istniejących po stronie zainteresowanego. Gdyby uznać, że o gotowości do pracy decyduje wewnętrze przekonanie osoby zainteresowanej, to właściwie większość przesłanek wynikających z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. byłaby zbędna, gdyż hipotetycznie gotowym do pracy może być każdy – niezależnie od obecnego statusu. Celem jednak ustawodawcy było uznanie za bezrobotne wyłącznie takie osoby, które nie mają zatrudnienia i nie wykonują innych czynności kolidujących z możliwością podjęcia pracy. Z tego też względu nie można oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, że będą one badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, a zwłaszcza sytuacji ekonomicznej spółki prawa handlowego, w której zainteresowany pełni funkcje członka zarządu.
Z uwagi na powyższe, skład orzekający uznał za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji, że pełnienie przez skarżącą funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego, powodowało brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, zatem skarżąca nie spełniała przesłanek do nabycia i utrzymania statusu bezrobotnego – a co świadczyło o bezzasadności zarzutu naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.
Bezzasadny okazał się również zarzut błędnej wykładni art. 201 § 1 k.s.h., albowiem Sąd I instancji – wbrew twierdzeniom skarżącej – nie przyjął, że spółka ma obowiązek prowadzenia działalności gospodarczej, ale wyjaśnił wyłącznie jakie są - w świetle tego przepisu - obowiązki członka zarządu.
Przyjęcie niezasadności zarzutów materialnoprawnych w oczywisty sposób przekładało się na ocenę zarzutów procesowych, takich jak: art. 7, art. 77 i art. 78 § 1 k.p.a. Skoro bowiem sam fakt, że skarżąca w newralgicznym okresie pełniła funkcje członka Zarządu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wystarczał dla przyjęcia poglądu, że z tego tylko powodu nie mogła jednocześnie być uznana za osobę bezrobotną – w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – to prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność, czy w trakcie pełnienia funkcji członka zarządu spółki z o.o. wykazała faktyczną możliwość podjęcia zatrudnienia w każdym czasie, nie mogło stanowić uchybienia procesowego istotnego. Podkreślić w tym miejscu należy, że do obowiązków organów administracji nie należy badanie zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie jej statusu bezrobotnego ani badanie przyczyn, dla których nie zrzekła się ona pełnionej funkcji.
Rozpatrując niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał też, że zawarty w niej wniosek dowodowy nie mógł podlegać uwzględnieniu, albowiem okoliczność, której miał dowodzić nie miała jakiegokolwiek istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy a ponadto w istocie wniosek ten zaś zmierzał do podważenia ustawowej regulacji (tj. art. 2 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.).
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, a co skutkowało jej oddaleniem - na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI