I OSK 1937/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając zasadność zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, której cel (zakwaterowanie wojskowych) nie został zrealizowany.
Sprawa dotyczyła zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1953 r. na cele wojskowe. WSA uchylił decyzję odmawiającą zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a osoby zamieszkujące nieruchomość nie były bezpośrednio związane z obsługą lotniska. NSA oddalił skargę kasacyjną Prezydenta m.st. Warszawy, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że kluczowe jest faktyczne wykorzystanie nieruchomości zgodnie z deklarowanym celem.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezydenta m.st. Warszawy od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1953 r. na cele związane z budową i funkcjonowaniem lotniska wojskowego. Celem wywłaszczenia było zakwaterowanie oficerów i podoficerów zawodowych Pułku Lotnictwa Myśliwskiego, związanych z obsługą lotniska lub szkoleniem. WSA uznał, że cel ten nie został zrealizowany, a osoby zamieszkujące nieruchomość (w tym cywilni pracownicy wojska) nie spełniały kryteriów związanych z obsługą lotniska czy ochroną tajemnicy państwowej. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją jako niezasadną. Sąd podkreślił, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może podważać ustaleń faktycznych, a w tym przypadku WSA prawidłowo ocenił, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, co uzasadnia zwrot nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. NSA powołał się również na podobne sprawy, gdzie nieruchomości wywłaszczone na cele wojskowe zostały zwrócone z uwagi na niezrealizowanie pierwotnego celu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, nieruchomość może zostać zwrócona, jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a osoby zamieszkujące nieruchomość nie były bezpośrednio związane z obsługą lotniska lub szkoleniem wojskowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo wybudowania lotniska, osoby zamieszkujące wywłaszczoną nieruchomość (w tym cywilni pracownicy wojska) nie realizowały celu wywłaszczenia, jakim było zakwaterowanie wojskowych bezpośrednio związanych z obsługą lotniska lub szkoleniem. Praca tych osób nie mieściła się w definicji celu wywłaszczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (5)
Główne
u.g.n. art. 137 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepisy te określają kryteria umożliwiające stwierdzenie zbędności nieruchomości wywłaszczonej i warunkują możliwość jej zwrotu.
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten stanowi, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż wynikający z decyzji wywłaszczeniowej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznawania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej).
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość wywłaszczona na cele wojskowe nie została wykorzystana zgodnie z deklarowanym celem (zakwaterowanie oficerów i podoficerów zawodowych Pułku Lotnictwa Myśliwskiego związanych z obsługą lotniska lub szkoleniem), co uzasadnia jej zwrot. Zmiana stanu prawnego i brak tożsamości sprawy z poprzednimi postępowaniami pozwala na ponowne rozpoznanie wniosku o zwrot nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, ponieważ osoby w niej zamieszkujące były zatrudnione w jednostkach wojskowych obsługujących lotnisko lub przechodzących szkolenie, co wiązało się z ochroną tajemnicy państwowej.
Godne uwagi sformułowania
cel wywłaszczenia nie został zrealizowany nieruchomość była zbędna dla jego realizacji nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, gdy żądania o zwrot oparte zostały na różnych podstawach prawnych nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano skutecznie równocześnie ustaleń stanu faktycznego
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
sprawozdawca
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Mariola Kowalska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na cele wojskowe, zwłaszcza w kontekście definicji celu wywłaszczenia i jego faktycznej realizacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i celu wywłaszczenia; wymaga analizy konkretnych dokumentów historycznych i celów określonych w akcie wywłaszczeniowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznego wywłaszczenia nieruchomości na cele wojskowe i późniejszego sporu o jej zwrot, co pokazuje długoterminowe konsekwencje decyzji administracyjnych i ewolucję prawa.
“Czy po 70 latach można odzyskać ziemię wywłaszczoną dla wojska? NSA odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1937/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-01-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-10-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Elżbieta Kremer /sprawozdawca/ Maria Grzymisławska-Cybulska Mariola Kowalska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 1205/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-07 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1899 art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 136 ust. 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta m.st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1205/20 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1205/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. S., uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 lutego 2020 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...]ha, obręb [...], KW [...] została wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawa z dnia 7 lutego 1953 r. na wniosek Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 19 czerwca 1952 r. jako niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych. B. C. trzykrotnie występował z wnioskiem o zwrot nieruchomości, tj. w dniach: 23 czerwca 1964 r., 30 kwietnia 1973 r., 5 grudnia 1973 r. Decyzją z dnia 30 stycznia 1979 r. Naczelnik Dzielnicy Warszawa Wola odmówił zwrotu tej nieruchomości. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 23 marca 1979 r. Następcy prawni B. C. pismem z dnia 12 grudnia 1990 r. wyrazili wolę odzyskania własności. Ponowny wniosek złożyła w dniu 16 czerwca 2008 r. A. S. i J. C., a w dniu 2 maja 2013 r. A. M. Decyzją Starosty Warszawskiego Zachodniego z dnia 4 lutego 2013 r. orzeczono o zwrocie przedmiotowej nieruchomości, wskazując m.in., że skoro doszło do zmiany przepisów prawa materialnego to w sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia 13 grudnia 2013 stwierdził nieważność ww. decyzji jako skierowanej do osoby zmarłej. Następnie decyzją Starosty Warszawskiego Zachodniego z dnia 30 lipca 2014 r. ponownie orzeczono o zwrocie nieruchomości spadkobiercom dawnego właściciela i o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania uznając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Prezydent m.st. Warszawy. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia 21 marca 2017 r. uchylił tę decyzję. Decyzją z dnia 4 lutego 2019 r. Starosta Warszawski Zachodni orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości, a następnie decyzją z dnia 20 lutego 2021 r. Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołań A. M. i A. S., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca, podnosząc kwestie wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę w pierwszej kolejności stwierdził, że uchylenie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a przez to utrata mocy przepisu art. 69 ust. 1, wprowadzenie w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami kryteriów, których spełnienie warunkuje możliwość stwierdzenia zbędności spowodowało, że wskutek zmiany stanu prawnego od dnia 1 stycznia 1998 r. powstała możliwość odrębnego ustalenia stanu faktycznego. Nie zachodzi bowiem stan rzeczy osądzonej, gdy żądania o zwrot oparte zostały na różnych podstawach prawnych. Nie zachodzi zatem tożsamość sprawy obecnie rozpoznawanej ze sprawą rozpoznawaną wcześniej zakończoną decyzją Naczelnika Dzielnicy Warszawa Wola z dnia 30 stycznia 1979 r. Oznacza to możliwość ponownego rozpoznawania wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W ocenie Sądu organ wadliwie uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Jeśli chodzi o cel wywłaszczenia wskazano, że w orzeczeniu wywłaszczeniowym celem była realizacja narodowych planów gospodarczych. Organ ustalił, że nieruchomość była potrzebna na zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych przeznaczonych do obsługi lotniska i przechodzących przeszkolenie lotnicze w związku z budową i funkcjonowaniem lotniska wojskowego. Cel ten miała precyzować uchwała Rady Ministrów z dnia 25 lutego 1946 r. i 5 grudnia 1950 r. "zakwaterowanie oficerów i podoficerów zawodowych Pułku Lotnictwa Myśliwskiego", a zatem mieli tam zamieszkać oficerowie i podoficerowie a więc wojskowi zawodowi których praca polegała na obsłudze lotniska albo którzy byli na tym lotnisku szkoleni. Zdaniem Sądu zebrany przez organ, choć wybiórczo oceniony, materiał dowodowy wskazuje, że przedmiotowa działka zabudowana domem, podobnie jak działki sąsiednie przeznaczone były dla zabezpieczenia potrzeba kwaterunkowych wojska w związku z budową lotniska wojskowego [...] i jak wywodzi organ konieczność wykorzystania tych budynków wiązała się z ochroną tajemnicy państwowej. Pomijając historię organizacji tego lotniska, jak wynika z pismo Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 5 stycznia 2012 r. lotnisko przestało funkcjonować w 1997 r. Choć zostało wybudowane lotnisko i funkcjonowało do II połowy lat 90 tych XX w. to deklarowany cel na jaki została wywłaszczona nieruchomość nie został na przedmiotowej działce zrealizowany, co uzasadnia jej zwrot. Sąd zauważył także, że z treści art. 136 ust. 1 u.g.n. wynika, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż ten wynikający z decyzji wywłaszczeniowej. Na gruncie tej sprawy znaczy to tyle, że wykorzystanie tej nieruchomości na cel inny niż zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych/ zatrudnionych do obsługi lotniska i przechodzących przeszkolenie lotnicze nie miało miejsca, co oznacza że nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Ponadto, wyrażona w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP zasada ochrony własności i możliwość wywłaszczenia wyłącznie na cele publiczne oznacza możliwość odjęcia prawa własności wyłącznie na cel publiczne. Gdy zatem taki cel nie istniał albo nieruchomość nie została na taki cel wywłaszczona zasadny jest zwrot takiej nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezydent m.st. Warszawy, zarzucając niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899), zwanej dalej "u.g.n." polegającą na bezpodstawnej i przedwczesnej ocenie, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, podczas gdy prawidłowa wykładania powołanych przepisów uzasadnia stanowisko, zgodnie z którym ww. nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych przeznaczonych do obsługi lotniska i przechodzących przeszkolenie lotnicze w związku z budową i funkcjonowaniem lotniska wojskowego a tym samym, że nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego. Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna jest niezasadna. W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. sformułowany został jeden zarzut dotyczący niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. polegający na bezpodstawnej, przedwczesnej ocenie, że nieruchomość obejmująca działkę nr [...] z obrębu [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów uzasadnia stanowisko, zgodnie z którym ww. nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. zakwaterowania oddziałów wojsk lotniczych przeznaczonych do obsługi lotniska i przechodzących przeszkolenie lotnicze w związku z budową i funkcjonowaniem lotniska wojskowego. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnej powinien wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego - iż sąd, stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Co do zasady nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano skutecznie równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie, co też ma miejsce w niniejszej sprawie. Błędne zastosowanie przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości. Błędna wykładnia prawa materialnego, o której mowa w pkt 1 art. 174 p.p.s.a., to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego (ich) treści (w tym, poprzez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego (ich) sensu normatywnego przez sąd administracyjny I instancji, co - aby zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię mógł być rozpatrzony - wymaga wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, co równocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej, a więc innymi, słowy wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu, stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe. Inaczej ujmując, wykładnia prawa materialnego dotyczy wyłącznie sfery prawa, a nie sfery faktów. Wykładnia to bowiem proces myślowy prowadzący do odkodowania z przepisów prawnych norm prawnych wraz z ich percepcją, a zatem - innymi słowy - proces zmierzający do ustalenia treści norm prawnych. Zarzut niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego nie może prowadzić do wzruszenia dokonanych ustaleń faktycznych. Te są bowiem dokonywane w oparciu o przepisy procesowe. Chcąc więc zakwestionować przyjęte ustalenia faktyczne, należy podnieść zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów prawa procesowego regulujących proces wyjaśniania, rozpoznawania sprawy i dowodzenia. Jeżeli w skardze kasacyjnej nie podniesiono żadnych zarzutów procesowych, lecz wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego, to Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) nie jest władny do zakwestionowania stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji jako podstawę orzekania. W rozpoznawanej sprawie, jeśli chodzi o ustalenia dotyczące celu wywłaszczenia, to organ ustalił, że wywłaszczana nieruchomość była potrzebna na zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych przeznaczonych do obsługi lotniska i przechodzących przeszkolenie lotnicze w związku z budową i funkcjonowaniem lotniska wojskowego. Cel ten miała precyzować uchwała Rady Ministrów z 25 lutego 1946 r. i 5 grudnia 1950 r. wskazując "zakwaterowanie oficerów i podoficerów zawodowych Pułku Lotnictwa Myśliwskiego" Czyli mieli tam mieszkać oficerowie i podoficerowie, a więc wojskowi zawodowi, których praca polegała na obsłudze lotniska albo którzy byli na tym lotnisku szkoleni, co wiązało się z ochroną tajemnicy państwowej. Powyższe ustalenia organu dotyczące celu wywłaszczenia zostały przyjęte i zaakceptowane przez Sąd I instancji. Tym samym poczynione ustalenia dotyczące celu wywłaszczenia nie są przedmiotem sporu. Natomiast zasadnie Sąd I instancji ocenił, iż zebrany przez organy materiał dowodowy wskazuje, że cel wywłaszczenia dotyczący przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] nie został zrealizowany, a wywłaszczona nieruchomość była zbędna dla jego realizacji. Mianowicie organ wskazał, że w dniu 4 sierpnia 1954 r. Szef Wydziału Zakwaterowania MON wydał nakaz przydziału kwatery Z. O. – [...], a w dniu 1 grudnia 1953 r. nakaz przydziału kwatery A. Z. – [...], którzy zamieszkali w przedmiotowym budynku przy ul. [...], w budynku zamieszkali również W. R. i J. W. Natomiast z informacji z archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 8 września 2011 r. wynika, że A. Z. był zatrudniony w Głównej Administracji Mieszkań Instytucji Centralnej MON w Warszawie od 22 sierpnia 1955 r. do 15 lutego 1959 r. jako konserwator elektryk a następnie w Wojskowej Administracji Koszar na stanowisku elektromontera. Natomiast Z. O. był szewcem i był zatrudniony w Stołecznym Wojskowym Przedsiębiorstwie Handlowym w Warszawie w okresie 6 listopada 1953 r. do 31 marca 1954 r. Z kolei W. R. zameldowany w budynku przy ul. [...] w okresie 13 maja 1955 r. do 12 grudnia 1955 r. odbywał służbę wojskową na stanowisku kierownika biblioteki, zaś co do J. W. brak informacji. Natomiast w piśmie z dnia 27 września 2018 r. Dyrektor Departamentu Infrastruktury MON wyraził opinię, że Z. O., A. Z., W. R. i J. W. i byli zatrudnieni w jednostkach wojskowych, których zadaniem była obsługa lotniska "reprezentując różne zawody, wykonywali pracę o różnym charakterze, jednak w ówczesnym czasie niezbędną dla zapewnienia właściwego funkcjonowania obiektu lotniskowego oraz realizacji zadań jednostek przechodzących szkolenie lotnicze". Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne, które nie są kwestionowane, organy uznały, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zgodził się z powyższym stanowiskiem i dokonując oceny powyższego stanu faktycznego uznał, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a w konsekwencji zasadne jest roszczenie o zwrot nieruchomości. Roszczenie o zwrot nieruchomości uregulowane w art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oparte jest bowiem na ustaleniu braku realizacji celu wywłaszczenia. Normatywnym warunkiem skutecznego dochodzenia tego roszczenia jest zatem ustalenie, czy zaistniały na nieruchomości wywłaszczonej stan faktyczny stanowi realizację celu wywłaszczenia wynikającego z aktu wywłaszczeniowego oraz z dokumentów przyjętych za podstawę ustalenia tego celu w chwili wydawania aktu o wywłaszczeniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko prawne wyrażone przez Sąd I instancji jest trafne. Niesporne jest, że lotnisko zostało wybudowane i funkcjonowało do drugiej połowy lat 90-tych, to jednak wskazany cel na jaki została wywłaszczona nieruchomość przy ul. [...] nie został zrealizowany. Jak wskazano wyżej celem wywłaszczenia było zakwaterowanie oficerów i podoficerów zawodowych Pułku Lotnictwa Myśliwskiego, a więc zawodowych wojskowych, których praca polegała na obsłudze lotniska albo którzy byli na tym lotnisku szkoleni, co wiązało się z ochroną tajemnicy państwowej. Tym samym celem wywłaszczenia nie było zakwaterowanie takich osób, które nawet będąc zatrudnieni w jednostkach wojskowych, nie wykonywały pracy związanej z obsługą lotniska, nie odbywali szkolenia na tym lotnisku, nie byli oficerami i nie mogli być związani tajemnicą państwową. Z informacji uzyskanych z archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 8 września 2011 r. wynika, że osoby zamieszkujące w budynku przy ul. [...] nie były zatrudnione ani przy budowie lotniska, ani przy jego obsłudze, ani nie były objęte szkoleniem przeprowadzanym na lotnisku, z informacji tych nie wynika nawet, że mieszkające osoby to byli wojskowi. Natomiast praca cywilnych pracowników wojska polegająca na wykonywaniu usług konserwatorskich, elektromonterskich, szewskich niewątpliwie nie mieściła się w określonym powyżej celu wywłaszczenia. Należy również zwrócić uwagę, co wynika z pisma Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 12 czerwca 1962 r., że większość budynków znajdujących się na tej ulicy, które również były przedmiotem wywłaszczenia zostało zwróconych. Z powołanego pisma wynika między innymi, że z objętych wywłaszczeniem 190 nieruchomości zabudowanych, w 171 sprawach złożono wnioski o zwrot, z czego na datę pisma, tj. 12 czerwca 1962 r. w 122 przypadkach doszło już do zwrotu nieruchomości, w 10 przypadkach odmówiono zwrotu, a 33 wnioski pozostawały jeszcze do rozpoznania. Dodatkowo można wskazać na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 808/11, którym oddalona została skarga Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 23 lutego 2011 r. w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] (ulica równoległa do ul. [...]). Nieruchomość przy ul. [...] wywłaszczona została na podstawie orzeczenia z dnia 27 marca 1953 r., a celem wywłaszczenia, który ustalony został w oparciu o te same dokumenty jak w rozpoznawanej sprawie, było zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych przeznaczonych do obsługi lotniska i przechodzących przeszkolenie lotnicze, co wiązało się z ochroną tajemnicy państwowej. Natomiast w budynku znajdującym się na przedmiotowej nieruchomości zamieszkały osoby, z których część była pracownikami Wojskowej Akademii Technicznej (również cywilnymi). W takich okolicznościach organy uznały, że osoby zamieszkujące przedmiotową nieruchomość nie były związane z obsługą lotniska, a tym samym z realizacją celu wywłaszczenia, co uzasadniało orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, a Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów i oddalił skargę Prezydenta m. st. Warszawy. Odnosząc się tym samym do jedynego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia prawa materialnego, tj. niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest niezasadny. Jak wyjaśniono na wstępie zarzut błędnej wykładni może dotyczyć wyłącznie sfery prawa, a więc ustalenia treści norm materialnoprawnych, a nie ustaleń dotyczących stanu faktycznego. W rozpoznawanej sprawie nie doszło również do niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego, Sąd I instancji stosując powołane przepisy nie popełnił błędu subsumcji, czyli prawidłowo uznał, że ustalony stan faktyczny w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w powołanych przepisach prawa, czyli roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest zasadne, albowiem cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Zaznaczyć przy tym należy, że co do zasady nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano skutecznie równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie, co też ma miejsce w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI