I OSK 1936/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Inwestycji i Rozwoju, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję ustalającą odszkodowanie za wywłaszczony grunt, ze względu na braki w operacie szacunkowym.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Inwestycji i Rozwoju od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję ustalającą odszkodowanie za wywłaszczony pod drogę grunt. Minister zarzucał sądowi błędy w zastosowaniu prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania, w tym wadliwe uznanie operatu szacunkowego. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję z powodu niekompletności i niejasności operatu szacunkowego, który nie wyjaśniał metody i techniki wyceny części składowych nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Inwestycji i Rozwoju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra ustalającą odszkodowanie za wywłaszczony pod drogę grunt. Minister zarzucał sądowi naruszenie prawa materialnego poprzez pominięcie art. 18 ust. 1 specustawy drogowej oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.) przez błędne przyjęcie, że organ niedostatecznie wyjaśnił istotne okoliczności sprawy i nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów strony. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie kasacyjne jest związane granicami skargi. W pierwszej kolejności oceniono zarzuty procesowe. NSA stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ operat szacunkowy, stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania, był niekompletny i niejasny. W szczególności brak było wyjaśnienia zastosowanej metody i techniki wyceny części składowych nieruchomości w ramach podejścia kosztowego. Brak tych informacji uniemożliwiał weryfikację wniosków rzeczoznawcy. NSA wskazał, że organ administracji powinien dokonać kontroli formalnej i merytorycznej operatu, a w przypadku wątpliwości co do wiadomości specjalnych, ocena powinna nastąpić w trybie art. 157 u.g.n. Ponieważ operat był wadliwy, sąd I instancji zasadnie zaniechał subsumpcji wadliwie ustalonych okoliczności do normy prawa materialnego. NSA odniósł się również do zarzutu naruszenia prawa materialnego, wyjaśniając, że odszkodowanie ustalone na podstawie art. 18 ust. 1 specustawy drogowej dotyczy tylko tych części składowych nieruchomości, które znajdują się na wydzielonej pod drogę działce przejętej na rzecz Skarbu Państwa. Skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, operat szacunkowy był niekompletny i niejasny, co uniemożliwiło weryfikację wniosków rzeczoznawcy i stanowiło naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
NSA uznał, że brak wyjaśnienia metody i techniki wyceny części składowych nieruchomości w operacie szacunkowym deprecjonuje ten dowód i uniemożliwia prześledzenie sposobu rozumowania rzeczoznawcy, co prowadzi do naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (35)
Główne
specustawa drogowa art. 18 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4a
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 11f § ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 18 § ust. 1e
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 135
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 134 § ust. 2 – 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 135 § ust. 2-4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 130 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 84
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 157 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 157 § ust. 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 153 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
rozporządzenie art. 21 § § 21 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
rozporządzenie art. 22 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
rozporządzenie art. 23 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
rozporządzenie art. 23 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
rozporządzenie art. 23 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
rozporządzenie art. 23 § ust. 4
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
rozporządzenie art. 23 § ust. 5
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
u.g.n. art. 154 § ust. 1 in fine
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193 § zdanie 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193 § zdanie 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niekompletność i niejasność operatu szacunkowego, w szczególności brak wyjaśnienia metody i techniki wyceny części składowych nieruchomości, co uniemożliwia weryfikację wniosków rzeczoznawcy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 18 ust. 1 specustawy drogowej) i przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.) podniesione przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w skardze kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Merytoryczna ocena operatów szacunkowych – zarówno przez organy administracji publicznej jak i sądy administracyjne – nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. Nie budzi wątpliwości, iż operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego stanowi dowód z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Odszkodowanie należne w powyższym trybie obejmuje zatem tylko części składowe nieruchomości przejętej pod drogę na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Zygmunt Zgierski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyceny nieruchomości i ustalania odszkodowania za wywłaszczenie pod drogi publiczne, zwłaszcza w kontekście wadliwości operatów szacunkowych i zakresu kontroli sądowej nad opiniami biegłych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod drogi publiczne na podstawie specustawy drogowej i wadliwości operatu szacunkowego. Może mieć szersze zastosowanie do oceny dowodów z opinii biegłych w postępowaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu wywłaszczeń – ustalania odszkodowania, a kluczowe jest tu zagadnienie oceny dowodu z operatu szacunkowego, co jest częstym problemem w praktyce.
“Wadliwy operat szacunkowy może zniweczyć decyzję o odszkodowaniu za wywłaszczony grunt.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1936/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-09-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-07-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/ Zygmunt Zgierski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane IV SA/Wa 3242/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-03-05 Skarżony organ Minister Insfrastruktury i Budownictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 174 pkt 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Dnia 29 września 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 września 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Inwestycji i Rozwoju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3242/18 w sprawie ze skargi L. C. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 marca 2019 r., IV SA/Wa 3242/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. C. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunt przejęty pod drogę, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1.) i rozstrzygnął o kosztach postępowania (pkt 2.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Minister Inwestycji i Rozwoju, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: l. naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w przepisie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowania polegające na pominięciu treści art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U.2018.1474 ze zm.), dalej jako "specustawa drogowa", z którego wynika, iż wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania, wskutek niesłusznego zarzucenia organowi błędnego uznania prawidłowości operatu szacunkowego uwzględniającego wycenę stanu nieruchomości, w tym części składowych znajdujących się na gruncie w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej; II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że decyzja uchylona zaskarżonym wyrokiem została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że organ niedostatecznie wyjaśnił istotne okoliczności sprawy, gdy tymczasem organ ustalił należne odszkodowanie w sposób zgodny z przepisami prawa i zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, który był wystarczający do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia; III. na podstawie art, 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że decyzja uchylona zaskarżonym wyrokiem została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów strony podniesionych w toku postępowania, podczas gdy uzasadnienie uchylonej decyzji zawiera wszystkie elementy przewidziane przepisami prawa oraz stanowisko organu w zakresie istotnych dla sprawy zarzutów strony skarżącej podniesionych w toku postępowania. Wskazując na powyższe okoliczności wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. W piśmie z dnia [...] października 2019 r. skarżąca L. C. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek. Mając na uwadze, iż przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznanie skargi wypada rozpocząć od zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przechodząc zatem do oceny zarzutów podniesionych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy zauważyć ogólną zasadę szacowania wartości wywłaszczonych nieruchomości, zgodnie z którą podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości. Wyjątek od tej zasady stanowi określenie wartości odtworzeniowej nieruchomości, przewidziany w art. 135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2018.121 z zm.), dalej jako "u.g.n.", który znajduje zastosowanie w sytuacji gdy ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, a to z uwagi na to, że tego rodzaju nieruchomości nie występują w obrocie (vide: E.Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, uwagi do art. 134; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r., I OSK 509/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przy określaniu wartości odtworzeniowej nieruchomości, oddzielnie określa się wartość gruntu i oddzielnie wartość jego części składowych; przy określaniu wartości gruntu stosuje się przepisy art. 134 ust. 2 – 4 u.g.n.; przy określaniu wartości budynków lub ich części, budowli, urządzeń infrastruktury technicznej i innych urządzeń szacuje się koszt ich odtworzenia, z uwzględnieniem stopnia zużycia (art. 135 ust. 2-4 u.g.n.). Nie budzi także zastrzeżeń konstatacja, iż ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 u.g.n.). W okolicznościach badanej sprawy doszło do przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie D., w obrębie B., oznaczonej jako działki nr [...] o powierzchni 0,00034 ha, nr [...] o powierzchni 0,0032 ha i nr [...] o powierzchni 0,0187 ha, będącej własnością skarżącej L. C. Przejście prawa własności ww. nieruchomości nastąpiło z dniem [...] października 2017 r. na skutek wydania decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa, znak: [...] na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 18 ust. 1 i ust. 1e specustawy drogowej. W związku z powyższym konieczne stało się ustalenie odszkodowania należnego dawnej właścicielce. W tym celu, dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęte z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawo własności nieruchomości, opracowany został operat szacunkowy z dnia [...] września 2017 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego. Operat ów opisał przedmiot wyceny wskazując, iż na ww. działkach gruntu znajduje się szczegółowo przedstawiona zabudowa, stanowiąca części składowe gruntu. W dalszej części operatu odrębnie przedstawiona została wycena wartości rynkowej gruntu oraz wartości części składowych. Wartość gruntu oszacowana została przy zastosowaniu podejścia porównawczego i metody porównywania parami. Grunt oszacowano na kwotę 24.086,00 PLN. Natomiast wartość części składowych oszacowano podejściem kosztowym na kwotę 58.261,00 PLN. Nie budzi wątpliwości, iż operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego stanowi dowód z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Organ rozpatrując taki dowód powinien stosować się do ogólnych reguł postępowania dowodowego, wyrażonych m.in. w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jednocześnie przepis art. 157 ust. 1 u.g.n. wskazuje, że oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych, na warunkach określonych w tym przepisie. Oceny tej dokonuje się także w przypadku rozbieżnych operatów szacunkowych określających wartość tej samej nieruchomości dla tożsamego celu wyceny, przy czym wówczas art. 157 ust. 1 u.g.n. stosuje się odpowiednio (art. 157 ust. 4 u.g.n.). Zestawienie powyższych regulacji k.p.a. i u.g.n prowadzi do wniosku, że opinia rzeczoznawcy majątkowego określająca wartość nieruchomości, winna być w toku prowadzonego postępowania poddana analizie na dwóch płaszczyznach: formalnej i merytorycznej. Nie budzi wątpliwości, iż kontrola formalna owego dowodu, obejmująca m.in. zbadanie tego czy opinia została sporządzona i podpisana przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, czy jest logiczna i kompletna, czy nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, należy do organu administracji i jest dokonywana na podstawie przepisów k.p.a. (vide: wyrok NSA z dnia 10 lipca 2015 r., I OSK 2546/13; wyrok NSA z dnia 20 maja 2015 r., I OSK 2329/13; wyrok NSA z dnia 21 października 2014 r., I OSK 345/13; wyrok NSA z dnia 16 października 2014 r., I OSK 611/13; wyrok NSA z dnia 27 lutego 2020 r., I OSK 1978/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z kolei kontrola opinii rzeczoznawcy na płaszczyźnie merytorycznej obejmuje elementy, które można podzielić na te nie wkraczające w sferę wiadomości specjalnych i te w sferę tą wkraczające. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zwracał uwagę, że merytoryczna ocena operatów szacunkowych – zarówno przez organy administracji publicznej jak i sądy administracyjne – nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. W tym bowiem zakresie operat szacunkowy może być oceniony, a w konsekwencji tego także podważony jedynie przez ocenę dokonaną w trybie art. 157 ust. 1 i 4 u.g.n., a więc wyłącznie w następstwie oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonanej przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych (vide: wyrok NSA z dnia 5 września 2009 r., I OSK 2085/11; wyrok NSA z dnia 8 maja 2013 r., I OSK 2138/11; wyrok NSA z dnia 5 lutego 2014 r., I OSK 1612/12; wyrok NSA z dnia 31 lipca 2019 r. I OSK 1906/17; wyrok NSA z dnia 27 lutego 2020 r., I OSK 1978/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Tym samym, zakres kontroli operatu szacunkowego dokonywanej przez organy administracji uzależniony jest od charakteru dostrzeżonych w nim nieprawidłowości, a w szczególności od charakteru zarzutów podnoszonych wobec operatu. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, zarzuty skarżącej wobec operatu szacunkowego wskazane zostały w pismach z dnia [...] marca 2018 r. i [...] kwietnia 2018 r. Analiza owych zarzutów wskazuje, iż mają one zróżnicowany charakter. Stąd ich ocenę wypada rozpocząć od elementów formalnych. Niespełnienie przez operat szacunkowy warunków formalnych podważa jego wiarygodność jako dowodu w sprawie, co uniemożliwia potwierdzenie legalności decyzji wydanej w oparciu o taki dowód. W powyższym zakresie, za trafny należy uznać wniosek Sądu I instancji tyczący niekompletności i niejasności operatu, a w szczególności niewyjaśnienia kwestii zastosowanego sposobu wyceny części składowych nieruchomości. Nie budzi wątpliwości, że części składowe przedmiotowej nieruchomości zostały oszacowane przy zastosowaniu podejścia kosztowego. Szacowanie podejściem kosztowym polega na określaniu wartości nieruchomości przy założeniu, że wartość ta odpowiada kosztom jej odtworzenia, pomniejszonym o wartość zużycia nieruchomości. Przy podejściu tym określa się oddzielnie koszt nabycia gruntu i koszt odtworzenia jego części składowych (art. 153 ust. 3 u.g.n.). Za koszt odtworzenia części składowych gruntu, o którym mowa w art. 153 ust. 3 u.g.n., przyjmuje się kwotę równą kosztom ich odtworzenia lub kosztom ich zastąpienia, pomniejszoną o wartość zużycia tych części składowych (§ 21 ust. 2 rozporządzenia). Przy metodzie kosztów odtworzenia określa się koszty odtworzenia części składowych gruntu przy zastosowaniu tej samej technologii i materiałów, które wykorzystano do wzniesienia lub powstania tych części składowych, zaś przy metodzie kosztów zastąpienia określa się koszty zastąpienia części składowych gruntu częściami składowymi o takiej samej funkcji i podobnych parametrach użytkowych, jakie mają części składowe, których wartość określa się, lecz wykonanymi przy wykorzystaniu aktualnie stosowanych technologii i materiałów (§ 22 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Metodę kosztów odtworzenia lub kosztów zastąpienia stosuje się przy użyciu techniki szczegółowej, techniki elementów scalonych albo techniki wskaźnikowej (§ 23 ust. 1 rozporządzenia). Przy użyciu techniki szczegółowej koszty odtworzenia albo koszty zastąpienia określa się na podstawie ilości niezbędnych do wykonania robót budowlanych oraz cen jednostkowych tych robót (§ 23 ust. 2 rozporządzenia). Przy użyciu techniki elementów scalonych koszty odtworzenia albo koszty zastąpienia określa się na podstawie ilości scalonych elementów robót budowlanych oraz cen scalonych elementów tych robót (§ 23 ust. 3 rozporządzenia). Przy użyciu techniki wskaźnikowej koszty określa się jako iloczyn ceny wskaźnikowej oraz liczby jednostek odniesienia, dla których ta cena została ustalona. Technikę wskaźnikową można stosować tylko wtedy, gdy obiekty, których wartość określa się, są porównywalne z obiektami, dla których znane są ceny wskaźnikowe (§ 23 ust. 4 rozporządzenia). Przy użyciu powyższych technik uwzględnia się koszty dokumentacji i nadzoru (§ 23 ust. 5 rozporządzenie). Brak wskazania w operacie szacunkowym, a nadto późniejszy brak wyjaśnienia w toku postępowania administracyjnego, kwestii związanych z metodą i techniką oszacowania wartości części składowych przedmiotowej nieruchomości, w ramach zastosowanego do oszacowana tych składników podejścia kosztowego, deprecjonuje operat stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji. Brak wskazania w operacie tak elementarnych informacji jak metoda i technika oszacowania wartości odtworzeniowej nieruchomości uniemożliwia prześledzenie sposobu rozumowania rzeczoznawcy i nieweryfikowalnymi czyni wnioski wyprowadzone w operacie co do części składowych szacowanej nieruchomości. Tak sporządzony operat nie może być uznany za kompletny, spójny i logiczny. Wyjaśnienie powyższych kwestii w sposób niebudzący wątpliwości winno poprzedzić decyzję wydaną w niniejszej sprawie. Skoro tak się nie stało, to trafnie Sąd I instancji uznał, iż organ odwoławczy naruszył art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, będące następstwem nieustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę w toku postępowania, co stanowi dodatkowo naruszenie zasady budowania zaufania do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. Podjęta przez organ odwoławczy, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, próba wskazania, iż naniesienia na gruncie przedmiotowej nieruchomości wycenione zostały przy zastosowaniu techniki wskaźnikowej, o której mowa w § 23 ust. 1 i 4 rozporządzenia, jest spóźniona i w istocie potwierdza braki operatu szacunkowego w jego części odnoszącej się do szacowania wartości części składowych nieruchomości. Nadto argumentacja zawarta w motywach skargi kasacyjnej jest jedynie wynikiem wnioskowania organu z okoliczności sprawy. Nie wynika ona natomiast z materiału dowodowego sprawy pochodzącego od rzeczoznawcy majątkowego. Uprawnieniem rzeczoznawcy majątkowego pozostaje wybór właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomość, który winien zostać przez rzeczoznawcę uzewnętrzniony wobec stron postępowania, tak aby możliwa była sprawdzalność procesu i wyników oszacowania nieruchomości z punktu widzenia parametrów oszacowania wskazanych w art. 154 ust. 1 in fine u.g.n. Powyższe uwagi niezasadnymi czynią zarzuty podniesione w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Dostrzegając wady prawne w zakresie ustalonej w postępowaniu administracyjnym podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy, Sąd I instancji zasadnie zaniechał subsumpcji wadliwie ustalonych okoliczności sprawy do normy prawa materialnego. Zabieg ten pozostawał bowiem przedwczesny. Stąd też nie można uznać za trafny zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 18 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 4a specustawy drogowej. Wypada natomiast dostrzec związek powyższej regulacji z zakresem istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych. Wszak to norma prawa materialnego wskazuje fakty istotne z punktu widzenia żądania rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej (vide: B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck 2017, s. 456-457). Trafnie w tym kontekście autor kasacji wskazuje na ograniczony charakter odszkodowania ustalanego w trybie art. 18 w związku z art. 12 ust. 4 specustawy drogowej. Zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a tejże ustawy, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Skoro w hipotezie art. 18 ust. 1 specustawy drogowej nawiązuje się do odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a tejże ustawy, to należy uznać, iż ustalenie odszkodowania dotyczy nieruchomości, o których mowa w art. 12 ust. 4 tej ustawy. W przepisie tym jest zaś mowa o nieruchomościach lub ich częściach, które stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego. Unormowaniu temu towarzyszy przepis art. 12 ust. 1 specustawy drogowej, zgodnie z którym decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości. Wedle art. 11f ust. 1 pkt 6 specustawy drogowej decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera m.in. oznaczenie nieruchomości lub ich części według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Z przepisów tych wynika, że w razie zatwierdzenia podziału nieruchomości, przez nieruchomość, o której mowa w art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, należy rozumieć część nieruchomości powstałą w wyniku podziału zatwierdzonego decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, która stała się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Skoro zatem według art. 18 ust. 1 specustawy drogowej chodzi o stan nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, to w grę wchodzi stan, do którego doszło w wyniku podziału nieruchomości. Odszkodowanie należne w powyższym trybie obejmuje zatem tylko części składowe nieruchomości przejętej pod drogę na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (vide: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2016 r., I OSK 1659/16; wyrok NSA z dnia 9 lutego 2017 r., I OSK 1926/16; wyrok NSA z dnia 8 maja 2012 r, I OSK 2297/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Tak więc dokonane w toku dotychczasowego postępowania ustalenie, iż na terenie zajętej pod drogę publiczną działki nr [...] znajduje się tylko część dwóch basenów, uzasadnia ustalenie odszkodowania w powyższym trybie wyłącznie za te części składowe gruntu, które znajdują się na wydzielonej pod drogę działce, przejętej na rzecz Skarbu Państwa, także w sytuacji gdy skutkiem budowy drogi na ww. działce będzie zniszczenie całych basenów znajdujących się także na działkach sąsiednich. Powyższe wymaga dokonania w toku niniejszej sprawy ustaleń co do zakresu naniesień stanowiących części składowe przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni dodatkowo treść art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n., w kontekście możliwości dalszego wykorzystywania sporządzonego w niniejszej sprawie operatu szacunkowego z dnia [...] września 2017 r. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia. Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI