I OSK 1932/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną O. sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii stwierdzającą nieważność dekretowego orzeczenia z 1953 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu warszawskiego. Skarżąca spółka podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., argumentując, że orzeczenie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ było skierowane do wielu adresatów i wywołało skutek rzeczowy, a także zarzucała naruszenie przepisów postępowania przez zaniechanie rozpoznania istoty sprawy i nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. NSA uznał, że skierowanie orzeczenia administracyjnego do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednakże, sąd podkreślił, że kwestia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji tylko w części jest przedmiotem kontrowersji, ale wykształcił się pogląd dopuszczający takie rozwiązanie w uzasadnionych przypadkach. W niniejszej sprawie, sąd uznał, że orzeczenie dekretowe odmawiające przyznania prawa użytkowania wieczystego, skierowane do osoby zmarłej, nie wywołało skutku rzeczowego w całości i dopuszczalne jest stwierdzenie jego nieważności w części dotyczącej udziału osoby zmarłej. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na odmienność stanu faktycznego sprawy od sprawy rozstrzyganej przez TK oraz na fakt, że wyrok TK dotyczył decyzji przyznających prawa, a nie odmownych. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w kontekście skierowania orzeczenia do osoby zmarłej oraz dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji w części.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z dekretami warszawskimi i prawem własności czasowej/użytkowania wieczystego. Interpretacja dopuszczalności stwierdzenia nieważności w części może być stosowana w innych przypadkach wadliwych decyzji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy skierowanie orzeczenia administracyjnego do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skierowanie orzeczenia administracyjnego do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Uzasadnienie
Rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach osoby, która nie żyje, a zatem nie posiada zdolności prawnej, co do zasady nie jest prawidłowe i stanowi wadę, która rodzi skutek nieważności ze względu na rażące naruszenie prawa.
Czy dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej tylko w części, gdy wadą dotknięta jest tylko część rozstrzygnięcia (np. skierowanie do osoby zmarłej)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części, mimo braku wyraźnego przepisu kodeksowego, jeśli przemawiają za tym okoliczności sprawy i charakter rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Choć k.p.a. nie zawiera przepisu wprost dopuszczającego stwierdzenie nieważności decyzji w części, wykształcił się w orzecznictwie NSA pogląd dopuszczający taką możliwość w uzasadnionych przypadkach, zależnie od przyczyny nieważności i przedmiotu rozstrzygnięcia. W przypadku decyzji odmawnej, stwierdzenie nieważności w części dotyczącej osoby zmarłej może być dopuszczalne, o ile nie uniemożliwia to dalszego rozpoznania wniosku.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 46/13, kwestionujący art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie braku ograniczenia czasowego do stwierdzenia nieważności decyzji, ma zastosowanie do decyzji odmownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TK nie ma zastosowania do decyzji odmownych, ponieważ dotyczył sytuacji, gdy decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, a nie sytuacji odmowy przyznania prawa.
Uzasadnienie
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego zakwestionował brak ograniczenia czasowego możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Do tej kategorii nie należy decyzja odmowna, co oznacza, że wyrok TK nie miał zastosowania w tej sprawie.
Czy naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. przez brak odniesienia się do zarzutu skierowania orzeczenia do więcej niż jednego adresata miało istotny wpływ na wynik sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzone zaniechanie nie wywarło istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ zarzut ten nie uzasadniał uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Zarzut naruszenia przepisów postępowania dla swej skuteczności wymaga, aby naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym przypadku, nawet jeśli Sąd I instancji zaniechał odniesienia się do kwestii skierowania orzeczenia do więcej niż jednego adresata, nie uzasadniało to uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdyż zasadniczy zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie został uznany za zasadny.
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Skierowanie orzeczenia do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi przez sąd administracyjny, gdy brak podstaw do jej uwzględnienia.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania NSA o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Dz.U. 2024 poz 935 art. 156 § § 1 pkt 2
Podstawa stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis, który w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez TK w sprawie P 46/13.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi kasacyjnej co do naruszenia prawa materialnego, ale z urzędu biorąc pod uwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1 i 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wyroki Trybunału Konstytucyjnego mają moc prawną i są ostateczne. Organy władzy publicznej są związane ich treścią.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
u.g.n. art. 232
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Użytkowanie wieczyste jest prawem obciążającym konkretną nieruchomość gruntową.
u.g.n. art. 27–32
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepisy dotyczące oddawania w wieczyste użytkowanie nieruchomości gruntowej.
u.g.n. art. 214a § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Okoliczność związana ze stanem faktycznym sprawy, dotycząca odmowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste z uwagi na oddanie gruntu na rzecz osób trzecich.
dekret warszawski art. 7 § ust. 1 i 2
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Przepisy dotyczące uprawnionych do nabycia prawa własności czasowej lub użytkowania wieczystego oraz przyczyny odmowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skierowanie orzeczenia administracyjnego do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. • Dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części, jeśli wadą dotknięta jest tylko część rozstrzygnięcia.
Odrzucone argumenty
Orzeczenie dekretowe nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ było skierowane do wielu adresatów i wywołało skutek rzeczowy. • Sąd I instancji powinien uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 46/13. • Naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. przez brak odniesienia się do zarzutu skierowania orzeczenia do więcej niż jednego adresata miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Nie każde, nawet oczywiste naruszenie prawa, może być uznane za rażące w rozumieniu art 156 § 1 pkt 2 k.p.a. • Uczynienie adresatem decyzji osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. • Rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach osoby, która nie żyje, a zatem nie posiada zdolności prawnej, co do zasady nie jest prawidłowe i stanowi wadę, która rodzi skutek nieważności ze względu na rażące naruszenie prawa. • Sama dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji w części jest przedmiotem kontrowersji. • W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykształcił się pogląd, zgodnie z którym brak w k.p.a. przepisu wyraźnie dopuszczającego stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. nie wyklucza takiej możliwości.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący sprawozdawca
Mariola Kowalska
sędzia
Jolanta Górska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w kontekście skierowania orzeczenia do osoby zmarłej oraz dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji w części."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z dekretami warszawskimi i prawem własności czasowej/użytkowania wieczystego. Interpretacja dopuszczalności stwierdzenia nieważności w części może być stosowana w innych przypadkach wadliwych decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznych dekretów warszawskich i złożonej kwestii stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, gdy adresatem był nieżyjący już obywatel. Pokazuje to, jak stare regulacje mogą wpływać na współczesne spory prawne.
“Czy decyzja administracyjna skierowana do zmarłego jest nieważna? NSA rozstrzyga w sprawie dekretów warszawskich.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.