I OSK 1930/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA w Kielcach, który uchylił decyzję SKO odmawiającą przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Sprawa dotyczyła sytuacji skarżącej, która była wdową po zmarłym mężu i samotnie wychowywała syna. Pozostawała jednak w nieformalnym związku z konkubentem, z którym miała córkę, i wspólnie wychowywali tę córkę. SKO odmówiło przyznania dodatku, uznając, że skarżąca nie spełnia definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, ponieważ wychowuje wspólnie z konkubentem co najmniej jedno dziecko. WSA w Kielcach uchylił decyzję SKO, opierając się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i interpretując przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób korzystny dla skarżącej, wskazując, że status osoby samotnie wychowującej dziecko nie jest uzależniony od zawarcia nowego związku, jeśli władza rodzicielska nad dzieckiem z poprzedniego związku przysługuje wyłącznie jednemu z rodziców. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną SKO za zasadną. Sąd kasacyjny stwierdził, że WSA błędnie zinterpretował art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślono, że definicja osoby samotnie wychowującej dziecko musi być rozpatrywana w kontekście definicji rodziny. Skoro skarżąca wychowuje wspólnie córkę z jej ojcem (konkubentem), tworzy z nim rodzinę w rozumieniu ustawy, co wyklucza jej status jako osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku. NSA odwołał się do wyroku NSA z 12 stycznia 2022 r. (I OSK 760/19), wskazując na potrzebę spójności przepisów i istotę samotnego wychowania jako braku wsparcia ze strony drugiego rodzica. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja definicji osoby samotnie wychowującej dziecko w kontekście ustawy o świadczeniach rodzinnych, zwłaszcza w sytuacjach rodzin zrekonstruowanych i związków nieformalnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach dotyczących innych świadczeń lub innych ustaw.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba pozostająca w nieformalnym związku partnerskim i wychowująca wspólnie z partnerem dziecko z tego związku, może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko z poprzedniego związku na potrzeby przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, jeśli wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
Uzasadnienie
NSA uznał, że definicja osoby samotnie wychowującej dziecko musi być rozpatrywana w kontekście definicji rodziny. Skoro skarżąca wychowuje wspólnie córkę z jej ojcem (konkubentem), tworzy z nim rodzinę w rozumieniu ustawy, co wyklucza jej status jako osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku. Istota samotnego wychowania polega na braku wsparcia ze strony drugiego rodzica.
Czy wykładnia art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna uwzględniać orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące poprzedniego brzmienia przepisu (art. 3 pkt 17) i jego niezgodności z Konstytucją?
Odpowiedź sądu
Tak, ale z uwzględnieniem kontekstu definicji rodziny i istoty samotnego wychowania.
Uzasadnienie
NSA odwołał się do orzecznictwa TK, ale podkreślił, że obecne brzmienie przepisu i jego systemowe powiązanie z definicją rodziny prowadzi do odmiennych wniosków niż te, które mogły wynikać z analizy poprzedniego przepisu w oderwaniu od kontekstu.
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 3 § pkt 17a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, która wyklucza osoby wychowujące wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
u.ś.r. art. 11a § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § pkt 16
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja rodziny, która obejmuje partnerów i ich dzieci, nawet jeśli nie są oni wspólnymi rodzicami wszystkich dzieci.
u.ś.r. art. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
k.r.o. art. 93 § ust. 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 94 § ust. 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 95 § ust. 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wychowywanie wspólnie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem wyklucza status osoby samotnie wychowującej dziecko. • Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko musi być rozpatrywana w kontekście definicji rodziny. • Istota samotnego wychowania polega na braku wsparcia ze strony drugiego rodzica.
Odrzucone argumenty
Status osoby samotnie wychowującej dziecko nie jest uzależniony od zawarcia nowego związku, jeśli władza rodzicielska nad dzieckiem z poprzedniego związku przysługuje wyłącznie jednemu z rodziców. • Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko i definicja rodziny mają odrębne cele i nie muszą być ze sobą ściśle powiązane w kontekście przyznawania świadczeń.
Godne uwagi sformułowania
Nie można bowiem postawić znaku równości pomiędzy sytuacją osoby stanu wolnego wychowującą dziecko z wcześniejszego związku i nie wychowującą jednocześnie innego dziecka wspólnie z jego rodzicem (...) i osobą, która oprócz dziecka z wcześniejszego związku posiada również co najmniej jedno dziecko z rodzicem, z którym je aktualnie wychowuje. Taka osoba nie jest przecież samotna.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Maciej Dybowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja definicji osoby samotnie wychowującej dziecko w kontekście ustawy o świadczeniach rodzinnych, zwłaszcza w sytuacjach rodzin zrekonstruowanych i związków nieformalnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach dotyczących innych świadczeń lub innych ustaw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i porusza kwestię interpretacji przepisów w złożonych sytuacjach rodzinnych, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Czy nowy partner wyklucza dodatek dla samotnej matki? NSA rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.