I OSK 1930/23

I OSK 1930/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II SA/Ke 156/23 - Wyrok WSA w Kielcach z 2023-04-12
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1421
48b ust. 1 pkt 1, art. 48b ust. 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 156/23 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Kielcach z dnia 4 stycznia 2023 r. nr 1.2023 w przedmiocie nakazu uboju świń 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. W. na rzecz Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Kielcach kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 156/23, oddalił skargę T.W. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Kielcach z dnia 4 stycznia 2023 r., która utrzymywała w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z 30 listopada 2022 r., w sprawie nakazu uboju 7 sztuk świń i zakazu dalszej hodowli.
Skargę kasacyjną od wyroku wywiódł T.W. zarzucając Sądowi pierwszej instancji:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
a) art. 48b ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych (dalej: u.o.z.z.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie I uznanie przez organ, że skarżący nie usunął uchybień określonych w decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia 13 czerwca 2022 roku, co w konsekwencji doprowadziło do wydania w dniu 30 listopada 2022 r. decyzji nakazującej ubój 7 sztuk świń znajdujących się w gospodarstwie skarżącego i wydania zakazu dalszej hodowli świń w siedzibie stada skarżącego o numerze [...], podczas gdy skarżący zastosował się do wskazań Powiatowego Lekarza Weterynarii, co winno skutkować uchyleniem przez Sąd przedmiotowej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej;
b) art. 48b ust. 3 u.o.z.z. w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 140 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wybór przez organ środka bardziej radykalnego, istotnie ingerującego w prawo własności skarżącego, tj. wydania decyzji o uboju zwierząt znajdujących się w gospodarstwie Skarżącego oraz zakazu ich utrzymania.
2) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
a) 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i brak wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżący nie zastosował się do wskazań Powiatowego Lekarza Weterynarii i nie usunął dostrzeżonych podczas kontroli w dniu 12 maja 2022 roku uchybień, podczas gdy skarżący usunął uchybienia, co w ocenie skarżącego winno prowadzić do uwzględnienia skargi, uchylenia zaskarżonej decyzji organu lI instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji świętokrzyskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Kielcach z dnia 4 stycznia 2023 r. nr 1.2023 i utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 30 listopada 2022 r. nr 11/2022; a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Świętokrzyski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Kielcach wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od skarżącego na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił zarówno stan faktyczny, jak i dokonał właściwej subsumpcji prawa materialnego oraz procesowego, w szczególności mając na względzie wymogi formalne przewidziane w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z 2020, poz. 1421 - dalej: u.o.z.z.), rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 sierpnia 2021 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz.U. z 2021, poz.1485), jak również właściwe przepisy postępowania administracyjnego oraz konstytucyjne standardy ochrony prawa własności.
Niesłusznie zasadnicze zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się na twierdzeniu, iż organ administracji błędnie ustalił stan faktyczny, nie wykazując, iż skarżący nie zrealizował nałożonych na niego nakazów w zakresie wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściami do pomieszczeń, w których utrzymywane są świnie, oraz przed wjazdami do gospodarstwa i wyjazdami z niego. Skarżący formułuje na tej podstawie zarzut naruszenia art. 48b ust. 3 u.o.z.z. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a także wywodzi naruszenie przepisów Konstytucji RP – art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 140 k.c., wskazując na nieproporcjonalną ingerencję w prawo własności.
Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 48b ust. 3 u.o.z.z. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nie usunął uchybień określonych w decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kielcach z dnia 13 czerwca 2022 r. Zdaniem skarżącego, zastosował się on do wskazań Powiatowego Lekarza Weterynarii, co winno skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Zarzut ten jest bezzasadny. Jak słusznie, bowiem ustalono, a co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, skarżący nie wykonał w pełni nałożonych na niego obowiązków wynikających z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 sierpnia 2021 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz.U. 2021, poz. 1485). Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy są wymogi dotyczące mat dezynfekcyjnych, zawarte w § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 tego rozporządzenia. Zgodnie z tymi przepisami, a także literalnym brzmieniem decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 13 czerwca 2022 r., maty te muszą być stale utrzymywane w stanie zapewniającym skuteczność działania środka dezynfekcyjnego. Wbrew twierdzeniom skarżącego, ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniu 22 października 2022 r. jednoznacznie wskazują na dalszy brak wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściami do pomieszczeń, w których utrzymywane są świnie, i wyjściami z tych pomieszczeń, a także przed wjazdami do gospodarstwa i wyjazdami z niego - w sposób - zapewniający skuteczność dezynfekcji. Stwierdzono, że skarżący zastosował "sztuczną trawę", co zostało przez organy administracji, a następnie przez Sąd pierwszej instancji, słusznie uznane za niewystarczające. Materiał ten nie posiada warstwy izolującej od podłoża, co uniemożliwia stałe utrzymywanie środka dezynfekcyjnego na jego powierzchni i w konsekwencji nie zapewnia wymaganej skuteczności dezynfekcji. Organy wyraźnie zakwestionowały spełnienie wymogu skuteczności działania środka dezynfekcyjnego przez "sztuczną trawę", a to ustalenie pozostaje niepodważone. Podkreślić należy, że protokół z kontroli z dnia 22 października 2022 r., zawierający negatywną ocenę stanu faktycznego, został podpisany przez skarżącego bez zastrzeżeń. Dopiero w odwołaniu od decyzji z dnia 30 listopada 2022 r. skarżący zgłosił zastrzeżenia.
W świetle art. 48b ust. 3 u.o.z.z., w przypadku gdy posiadacz zwierząt nie zastosuje się do nakazów usunięcia stwierdzonych uchybień w określonym terminie, powiatowy lekarz weterynarii wydaje decyzję nakazującą zabicie lub ubój zwierząt oraz zakazującą utrzymywania zwierząt tych gatunków. Jest to decyzja o charakterze związanym, co oznacza, że organ nie ma swobody wyboru innego środka prawnego, jeśli przesłanki określone w przepisie zostaną spełnione. Niewykonanie choćby jednego z nakazów nałożonych ostateczną decyzją z art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z. aktualizuje obowiązek zastosowania rygorystycznej normy art. 48b ust. 3 u.o.z.z. W przedmiotowej sprawie stwierdzone niezgodności dotyczyły co najmniej dwóch kluczowych obszarów bioasekuracji. Zatem zarzut niewłaściwego zastosowania art. 48b ust. 3 u.o.z.z. jest nieuzasadniony.
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 48b ust. 3 u.o.z.z. w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 140 k.c. poprzez wybór przez organ środka bardziej radykalnego, istotnie ingerującego w prawo własności. Zdaniem skarżącego, decyzja o uboju zwierząt powinna być podejmowana jedynie w ostateczności. Ten zarzut również jest niezasadny. Celowość, racjonalność i skuteczność decyzji nakazującej zabicie lub ubój zwierząt nie podlega badaniu w toku postępowania administracyjnego, ani sądowoadministracyjnego, gdyż przedmiotem kontroli jest jedynie legalność zaskarżonej decyzji. Konieczność zastosowania drastycznych środków wynika ze specyfiki zwalczania afrykańskiego pomoru świń (ASF), a niestosowanie zasad bioasekuracji, w sytuacji utrzymujących się ognisk ASF w kraju (w tym 8 ognisk w województwie świętokrzyskim w IV kwartale 2021 r., gdy gospodarstwo skarżącego położone było na obszarze objętym ograniczeniami I – "strefa niebieska"), stwarzało realne zagrożenie niekontrolowanego szerzenia się wirusa. Celem decyzji o nakazie uboju jest ochrona systemu bioasekuracji i uniemożliwienie prowadzenia hodowli przez podmioty nieprzestrzegające przepisów, a nie ukaranie hodowcy. Organ wykazał zasadę proporcjonalności poprzez wcześniejsze nałożenie nakazu usunięcia uchybień z wyznaczonym terminem. Dopiero wobec niewykonania tych nakazów, organ był zobligowany do zastosowania bardziej rygorystycznego środka. Argumentacja skarżącego dotycząca wejścia w życie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 maja 2023 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń, które złagodziło wymogi dla gospodarstw utrzymujących świnie wyłącznie na własny użytek, nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Nowe przepisy weszły w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji oraz wyroku Sądu pierwszej instancji. W niniejszej sprawie zastosowanie poprzednio obowiązujących przepisów było prawidłowe, a stwierdzone naruszenia miały miejsce w czasie ich obowiązywania.
Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępwoania administracyjnego (Dz.U. z 2022, poz. 200 – dalej: k.p.a.) poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i brak wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżący nie zastosował się do wskazań Powiatowego Lekarza Weterynaryjnego i nie usunął dostrzeżonych uchybień.
Zarzut ten również jest chybiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Ustalenia organów oparte były na protokołach kontroli z dnia 12 maja 2022 r. i 22 października 2022 r., podpisanych przez skarżącego bez zastrzeżeń. Okoliczność rzekomego "zaakceptowania" przez kontrolującego wyłożenia "sztucznej trawy" nie znajduje potwierdzenia w treści protokołów kontroli, gdzie w punkcie 25 zaznaczono "X" w rubryce N (negatywna ocena), a opisy "Przed bramami wyłożone wykładziny" stanowią jedynie adnotacje stwierdzające stan faktyczny, a nie jego akceptację. W niniejszej sprawie, ustaleniu podlegały okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, a brak akceptacji skarżącego dla ustaleń protokołów kontroli nie ma istotnego znaczenia, jeśli te ustalenia nie zostały skutecznie podważone, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. W świetle art. 48b ust. 3 u.o.z.z., obowiązek wydania decyzji o nakazie uboju i zakazie dalszej hodowli aktualizuje się już w przypadku niewykonania jednego z nakazów pierwotnej decyzji z dnia 13 czerwca 2022 r. Przeprowadzanie kolejnej kontroli po wydaniu decyzji o zakazie dalszego utrzymywania świń w gospodarstwie skarżącego byłoby pozbawione racjonalnych podstaw. Zarzut nieuwzględnienia zapisu "nie dotyczy" w protokole kontroli z października 2022 r. w części II pkt 24 jest również bezzasadny. Jak wyjaśnił organ, a co potwierdził Sąd pierwszej instancji, zapis ten odnosił się do braku osobnej furtki wejściowej do gospodarstwa, co oznaczało, że jedyny ciąg komunikacyjny prowadził przez bramę wjazdową i ten punkt nie podlegał ocenie. Nie miał on zatem wpływu na wydaną decyzję. Odnosząc się do kwestii postępowania dowodowego na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, wskazać trzeba, że przeprowadzenie dowodów ze zdjęć przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w przypadku dokumentów, o ile jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zarzuty skargi kasacyjnej nie podważyły prawidłowości zaskarżonego wyroku.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. 1 sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.