I OSK 193/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną PKP S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Rozwoju odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa, z mocy prawa, za odszkodowaniem, prawa własności gruntu oraz prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności znajdujących się na nim budynków na rzecz PKP S.A. Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym niezastosowanie art. 7, 75, 77, 80 KPA, poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania dowodów i nierozpatrzenie materiału dowodowego wszechstronnie. Podnosiła, że nieruchomość była we władaniu PKP S.A. i znajdowały się na niej elementy infrastruktury kolejowej. Zarzucono również naruszenie art. 141 § 4 PPSA z powodu nienależytego uzasadnienia wyroku WSA. W zakresie prawa materialnego, spółka wskazywała na naruszenie art. 37a ustawy o komercjalizacji PKP, art. 4 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, § 3 pkt 7 rozporządzenia o budowlach kolejowych oraz art. 336 i 339 KC. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na stronie wnioskującej, a organy nie mają obowiązku poszukiwania dowodów za stronę, zwłaszcza gdy ta, mimo wezwań, nie przedstawiła stosownych dokumentów. WSA prawidłowo uznał, że przedstawione przez PKP S.A. dokumenty (wypisy z rejestru gruntów, ewidencji środków trwałych, księgi wieczystej, oświadczenia) nie dowodziły, iż w dniu 28 lutego 2003 r. na działce znajdowała się linia kolejowa i pozostawała ona we władaniu spółki. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego, uznając, że nie wykazano spełnienia przesłanek z art. 37a ustawy o komercjalizacji PKP, a zarzuty naruszenia prawa materialnego w istocie kwestionowały ustalenia faktyczne, co jest niedopuszczalne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaWykazanie, że ciężar dowodu w sprawach o uwłaszczenie nieruchomości kolejowych spoczywa na wnioskodawcy (PKP S.A.) i że brak wystarczających dowodów na władanie nieruchomością w kluczowej dacie uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Podkreślenie roli aktywnego udziału strony w postępowaniu dowodowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. i przepisów ustawy o komercjalizacji PKP. Interpretacja dowodów i ich znaczenia dla daty 28.02.2003 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak wystarczających dowodów na władanie nieruchomością przez PKP S.A. w dniu 28 lutego 2003 r. uzasadnia odmowę stwierdzenia nabycia prawa własności i użytkowania wieczystego gruntu kolejowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, PKP S.A. nie przedstawiło wystarczających dowodów potwierdzających władanie nieruchomością i jej zagospodarowanie jako infrastruktury kolejowej w kluczowej dacie, a organy nie miały obowiązku poszukiwania tych dowodów za stronę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przedstawione przez PKP S.A. dokumenty, pochodzące z daty późniejszej niż 28 lutego 2003 r., nie mogły stanowić dowodu na istnienie infrastruktury kolejowej i władanie gruntem w tej dacie. Oświadczenia spółki uznano za niewystarczające, a organy administracji nie miały obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów potwierdzających żądanie strony, zwłaszcza po jej pasywnej postawie mimo wezwań.
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 75, 77, 80 KPA) miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zaniechaniu wyczerpującego zebrania dowodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów KPA o istotnym wpływie na wynik sprawy, ponieważ ciężar dowodu w znacznej mierze spoczywał na stronie wnioskującej, która nie wykazała należytej staranności.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że inicjatywa dowodowa spoczywa częściowo na stronach, a obowiązek organu wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego nie zwalnia strony z aktywnego udziału i przedstawiania dowodów. PKP S.A. nie odpowiedziało na wezwania organów do przedstawienia dokumentów.
Czy uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe z powodu nieodniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do kontroli instancyjnej, a sąd nie miał obowiązku szczegółowo odnosić się do każdego zarzutu.
Uzasadnienie
Sąd NSA stwierdził, że wyrok WSA zawierał wskazanie stanu faktycznego i podstawy rozstrzygnięcia, a ewentualna wadliwość uzasadnienia musiałaby uniemożliwiać kontrolę instancyjną, co nie miało miejsca. Sąd może oceniać zarzuty całościowo.
Przepisy (14)
Główne
ustawa o komercjalizacji PKP art. 37a § ust. 1 i 2
Ustawa o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Wymaga łącznego spełnienia przesłanek: grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego ani PKP SA na dzień 28.02.2003 r. ORAZ w tej dacie grunt wchodził w skład linii kolejowych i pozostawał we władaniu PKP SA.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego nie zwalnia strony z aktywnego udziału i przedstawiania dowodów.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o komercjalizacji PKP art. 15
Ustawa o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Wymaga wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu w skardze kasacyjnej.
u.t.k. art. 4 § ust. 2
Ustawa o transporcie kolejowym
Definicja linii kolejowej (stan na 28.02.2003 r.).
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Niezbadanie kwestii zajęcia terenu pod linię i posiadania nieruchomości w dniu 28.02.2003 r. jako zarzut naruszenia prawa materialnego, który w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie posiadania samoistnego. Niezastosowanie jako zarzut naruszenia prawa materialnego, który w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia skuteczny, gdy uzasadnienie uniemożliwia kontrolę instancyjną.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 PPSA w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 KPA) poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania dowodów i nierozpatrzenie materiału dowodowego wszechstronnie. • Naruszenie art. 141 § 4 PPSA przez nienależyte uzasadnienie wyroku WSA. • Naruszenie prawa materialnego (art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji PKP) poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego. • Naruszenie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji PKP poprzez mylne przyjęcie, że sporna działka nie pozostawała w dniu 28.02.2003 r. we władaniu PKP S.A. • Naruszenie art. 4 ust 2 ustawy o transporcie kolejowym (w brzmieniu z 28.02.2003 r.) poprzez wadliwe przyjęcie, że działka nie wchodziła w skład linii kolejowej. • Naruszenie § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej (definicja podtorza). • Naruszenie art. 336 k.c. przez niezbadanie kwestii zajęcia terenu pod linię i posiadania nieruchomości w dniu 28.02.2003 r., nieuwzględnienie domniemania posiadania samoistnego (art. 339 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek materialnoprawnych [...] spoczywać powinien na stronie wnioskującej o uwłaszczenie • obowiązek ten nie zwalnia stron postępowania z czynnego udziału w toczącym się postępowaniu i inicjowania przeprowadzenia określonych środków dowodowych • nie można wnioskować, że organ ma prowadzić postępowanie tak długo i skutecznie, aż znajdzie dowody potwierdzające żądanie strony • nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie • skarżąca pomimo wezwania przez organy nie przedstawiła dodatkowych dowodów w sprawie • dokumenty opracowane zostały według stanu istniejącego po tej dacie, a nie według stanu istniejącego na nieruchomości w dniu 28 lutego 2003 r. • nie było podstaw do przyjęcia, że na dzień 28 lutego 2003 r. na działce nr [..] znajdowała się linia kolejowa oraz że w tej dacie pozostawała ona we władaniu skarżącej Spółki, skoro nie przedstawiono dokumentów na relewantną dla postępowania datę 28 lutego 2003 r. • zarzuty dotyczące treści uzasadnienia wyroku mogą być skutecznie postawione w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w art. 141 § 4 p.p.s.a. […]
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący sprawozdawca
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Piotr Niczyporuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykazanie, że ciężar dowodu w sprawach o uwłaszczenie nieruchomości kolejowych spoczywa na wnioskodawcy (PKP S.A.) i że brak wystarczających dowodów na władanie nieruchomością w kluczowej dacie uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Podkreślenie roli aktywnego udziału strony w postępowaniu dowodowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. i przepisów ustawy o komercjalizacji PKP. Interpretacja dowodów i ich znaczenia dla daty 28.02.2003 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z własnością gruntów kolejowych i dowodzeniem posiadania w przeszłości, co jest istotne dla branży nieruchomości i transportu. Nacisk na ciężar dowodu i rolę strony w postępowaniu jest pouczający dla prawników.
“PKP S.A. przegrywa walkę o grunty kolejowe – kluczowy dowód zadecydował o wyniku sprawy.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.