I OSK 1928/24

I OSK 1928/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /sprawozdawca/
Joanna Skiba
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1412/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-05-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 475
art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Małopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1412/23 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 3 lipca 2023 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2) odstępuje od zasądzenia od A. Z. na rzecz Wojewody Małopolskiego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1412/23, po rozpoznaniu skargi A. Z., uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 3 lipca 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną.
Wydanie powyższego wyroku poprzedzone było następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi.
W dniu 11 maja 2023 r. skarżący złożył w Grodzkim Urzędzie Pracy wniosek o uznanie go za osobę bezrobotną.
Decyzją z dnia 16 maja 2023 r. Prezydent Miasta Krakowa odmówił uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 11 maja 2023 r., wskazując że skarżący nie spełnia warunków koniecznych do uzyskania statusu bezrobotnego.
W piśmie z dnia 17 maja 2023 r. adresowanym do skarżącego Grodzki Urząd Pracy wskazał, że z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżący pełni funkcję prokurenta w spółce U. sp. z o.o. Pełnienie funkcji w zarządach osób prawnych, które uzyskały wpis do rejestru przedsiębiorców na podstawie przepisów ustawy o KRS oznacza wykonywanie pracy, co stoi w sprzeczności z definicją bezrobotnego, którą jest osoba niezatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej. Ponadto, podstawą nabycia statusu osoby bezrobotnej jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.
Odwołanie od ww. decyzji z dnia 16 maja 2023 r. wniósł skarżący.
Ponadto skarżący złożył pismo zatytułowane "Złożenie prokuratury przez prokurenta", zawierające oświadczenie o złożeniu przez niego z dniem 13 maja 2023 r. prokury adresowane do Zarządu U. sp. z o.o.
Decyzją z dnia 3 lipca 2023 r. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący pełni funkcję prokurenta w spółce U. sp. z o.o., a jej pełnienie stanowi negatywną przesłankę do uznania za osobę bezrobotną, ponieważ nie można przewidzieć kiedy skarżący będzie zobowiązany do wykonywania czynności związanych z prowadzeniem tego podmiotu. Organ wskazał, że przyczyną odmowy uznania skarżącego za osobę bezrobotną jest brak zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Wojewoda Małopolski zwrócił uwagę, że co prawda skarżący przedłożył oświadczenie o rezygnacji z funkcji prokurenta, jednakże z jego treści nie wynika, że zostało ono skutecznie złożone zarządowi spółki.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił:
- naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia poprzez odmowę uznania skarżącego za osobę bezrobotną, pomimo spełnienia wszystkich przesłanek przyznania takiego statusu, ponieważ skarżący pozostaje osobą niezatrudnioną, niewykonującą pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy;
- naruszenie art. 77 i art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całości dostępnego materiału dowodowego, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zakresu gotowości do podjęcia zatrudnienia przez skarżącego i braku przeszkód w takim podjęciu, w szczególności w odniesieniu do zakresu obowiązków prokurenta;
- naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony w wyniku niezbadania przez organ I, jak i II instancji faktycznego zaangażowania skarżącego w roli prokurenta w U. sp. z o.o.;
- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść decyzji poprzez dokonanie dowolnych, nieznajdujących potwierdzenia w treści zebranego w sprawie materiału dowodowego ustaleń faktycznych;
- naruszenie art. 1 i 11 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie gotowości do pojęcia zatrudnienia przez skarżącego i braku przeszkód do jego podjęcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględniając skargę w pierwszej kolejności wskazał, że zaskarżona decyzja Wojewody Małopolskiego została wydana w wadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy. Organ II instancji, wbrew obowiązkom wynikającym z zasady aktualności postępowania administracyjnego, nie uwzględnił zmian w stanie faktycznym, które zaistniały po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji – w postaci wykreślenia skarżącego z KRS spółki jako prokurenta. Pismem z dnia 11 czerwca 2023 r. skarżący przedłożył pismo zawierające złożenie prokury przez skarżącego. Z odpisu zupełnego KRS spółki U. sp. z o.o. wynika, że w dniu 16 czerwca 2023 r. wykreślono skarżącego z rejestru przedsiębiorców z funkcji prokurenta. W rezultacie, w dacie orzekania przez Wojewodę Małopolskiego skarżący nie był już prokurentem spółki U. sp. z o.o., a zatem odpadła przeszkoda, w której organ upatrywał braku możliwości uznania skarżącego za osobę bezrobotną. Co więcej, w świetle powyższych okoliczności, wadliwe były ustalenia przyjęte za podstawę decyzji Wojewody Małopolskiego, że skarżący nie złożył skutecznej rezygnacji z funkcji prokurenta.
Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Organ nie zweryfikował bowiem twierdzeń skarżącego o rezygnacji z funkcji prokurenta przed wydaniem decyzji, mimo że miał możliwość ustalenia tej okoliczności w ogólnodostępnym rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a dokonane ustalenia o braku skutecznej rezygnacji z funkcji prokurenta, nie znajdują oparcia w materiale dowodowym sprawy.
Ponadto wskazano, że niezależnie od tego, czy skarżący był w dacie orzekania prokurentem spółki, czy złożył skuteczną rezygnację z pełnionej funkcji, wadliwe było przyjęcie przez organ I i II instancji, że sam fakt pełnienia funkcji prokurenta wyklucza uzyskanie statusu bezrobotnego. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia nie wynika, aby pełnienie funkcji prokurenta w spółce prawa handlowego wykluczało uzyskanie statusu bezrobotnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia bezrobotnym może być tylko osoba "gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy". Warunek ten musi spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Organ administracji publicznej był zatem zobowiązany dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, w celu ustalenia czy pełnienie przez stronę funkcji prokurenta ograniczało gotowość do podjęcia pracy przez skarżącego. Tymczasem, zdaniem Sądu, organy pominęły zupełnie te okoliczności w swoich rozważaniach, przyjmując wadliwie, że pełnienie przez skarżącego funkcji prokurenta wyklucza przyznanie mu statusu bezrobotnego, ponieważ oznacza, że skarżący wykonuje pracę na rzecz U. sp. z o.o.
Sąd dostrzegł także, że uzasadnienie decyzji organu I instancji zostało sporządzone z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Zasadnicze podstawy odmowy uznania skarżącego za osobę bezrobotną zostały wskazane bowiem nie w decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, lecz w odrębnym piśmie skierowanym do skarżącego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda Małopolski, zarzucając naruszenie:
1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 475 ze zm.), polegającą na przyjęciu, że pełnienie funkcji prokurenta w spółce z o.o. nie wyklucza uzyskania statusu bezrobotnego, podczas gdy właściwa interpretacja wskazuje, że pełnienie takiej funkcji i wykonywanie czynności z tym związanych wykluczają uzyskanie takiego statusu;
2) prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez uznanie, że datą przyjmowaną dla ustalenia statusu danej osoby jako bezrobotnej nie jest dzień jej rejestracji w urzędzie pracy, podczas gdy właściwa interpretacja przepisu, jak i orzecznictwo wskazują, iż miarodajną chwilą dla oceny spełnienia przesłanek rejestracji jako osoby bezrobotnej jest moment złożenia wniosku.
Mając na uwadze powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, ewentualnie;
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie;
3) zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Jednocześnie Wojewoda Małopolski oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 p.p.s.a, nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami środka zaskarżenia, wyznaczonymi wskazanymi w nim podstawami, tj.: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna jest zasadna.
W skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, tym samym ustalone okoliczności faktyczne sprawy nie są kwestionowane, ani podważane.
Pierwszy zarzut dotyczy naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (dalej ustawa) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, iż pełnienie funkcji prokurenta w spółce z o.o. nie wyklucza uzyskania statusu bezrobotnego, podczas gdy pełnienie takiej funkcji i wykonywanie czynności z tym związanych wyklucza uzyskanie takiego statusu.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 11 u.p.z. wypada wskazać, iż legalna definicja "osoby bezrobotnej", o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. skonstruowana jest jako suma przesłanek (warunków) koniecznych do łącznego spełnienia. Przy czym by można było zyskać status osoby bezrobotnej jedna część z nich musi zostać spełniona (warunki pozytywne), a druga nie może się ziścić (warunki negatywne). Nie ulega wątpliwości, iż niewykonywanie innej pracy zarobkowej jest jednym z warunków negatywnych uzyskania statusu osoby bezrobotnej wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. Omawiana ustawa zawiera własną definicję pojęcia "innej pracy zarobkowej" stanowiąc, iż oznacza to wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych (art. 2 ust. 1 pkt 11 u.p.z.). Analizując zakres legalnej definicji pojęcia "innej pracy zarobkowej" należy jasno wskazać, iż jego desygnatem nie jest konieczność uzyskiwania jakiegokolwiek przychodu (zarobku) z tytułu wykonywanej pracy lub świadczonych usług. Samo wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni wypełnia ustawową definicję tegoż pojęcia. Tak więc należy uznać, iż posługując się na gruncie przepisów u.p.z. legalną definicją pojęcia "innej pracy zarobkowej" ustawodawca sam opisał sposób i zakres użycia definiowanego wyrażenia. Tym samym, w sytuacji użycia przez ustawodawcę legalnej definicji określonego pojęcia w ujęciu formalnym (metajęzykowym), niemożliwe do akceptacji są próby jego interpretacji przy użyciu wykładni językowej odnoszącej się wyłącznie do definiowanego pojęcia a pomijające treść jego legalnej definicji. Nie jest zatem zasadne stanowisko, iż warunkiem wykonywania innej pracy zarobkowej jest konieczność pobierania za wykonywaną pracę zarobku. Tego rodzaju rozumienie pojęcia "innej pracy zarobkowej" opierałoby się na uzupełnieniu definicji tegoż pojęcia o element, którego legalna definicja jest pozbawiona (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2594/16).
Przede wszystkim gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych. Gotowość do podjęcia zatrudnienia oznacza, że dana osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę. Gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych, istniejących po stronie zainteresowanego.
Dokonując wykładni pojęcia osoby bezrobotnej, które uregulowane zostało w art. 2 ust.1 pkt 2 lit. a do lit. m zauważyć należy, że w definicji tej mamy zarówno przesłanki pozytywne, które muszą być spełnione aby uzyskać status osoby bezrobotnej jak i przesłanki negatywne, a więc takie okoliczności, które uniemożliwiają nabycie tego statusu, wymienione przesłanki mają bardzo różnorodny charakter niejednokrotnie odwołują się do innych regulacji. Równocześnie stwierdzić należy, że w powyższych przepisach tworzących pojęcie osoby bezrobotnej brak bezpośredniego odesłania do przepisów kodeksu spółek handlowych w tym również przepisów regulujących problematykę organów, zasad reprezentacji w poszczególnych rodzajach spółek, czy też instytucji prokury. Niemniej w praktyce orzeczniczej te zagadnienia się pojawiają. Zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych rozstrzygana była kwestia dotycząca możliwości uzyskania statusu osoby bezrobotnej przez osobę, która pełniła funkcje prezesa, czy też członka w zarządzie spółki prawa handlowego. Mianowicie kwestia spełnienia "warunku gotowości do podjęcia pracy" przez członka zarządu spółki prawa handlowego, w tym, również pełniącego tę funkcję nieodpłatnie była już przedmiotem licznych rozważań sądów administracyjnych. Przykładowo w wyrokach - WSA we Wrocławiu z dnia 16 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 247/14, WSA w Gliwicach z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 1145/16, WSA w Bydgoszczy z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 1139/21, NSA z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 1983/14 i z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 2666/17, w których zajęto stanowisko, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek do uzyskania statusu bezrobotnego. W kolejnym wyroku z dnia 14 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 4159/18 NSA stwierdził, że w pełni podziela pogląd orzecznictwa sądowoadministracyjnego, zgodnie z którym nie jest rolą organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy badanie rzeczywistego zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić należy, że organy orzekające w sprawie statusu osoby bezrobotnej nie są uprawnione do monitorowania i wykazywania, czy i w jakim wymiarze czasowym, kiedy członek zarządu podejmuje działania na rzecz spółki, a tym samym badanie, czy mimo pełnionej funkcji mógłby podjąć zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy. W sytuacji bowiem pełnienia przez daną osobę funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, rzeczywiste możliwości podjęcia przez nią pracy są co najmniej ograniczone w stosunku do tych, jakie istnieją, gdy bezrobotny nie wykonuje żadnego zajęcia. Zatem sprawowanie funkcji członka zarządu spółki kapitałowej stanowi negatywną okoliczność, która nie pozwala na uzyskanie statusu osoby bezrobotnej.
Z kolei zagadnienie dotyczące możliwości uzyskania statusu osoby bezrobotnej przez osobę, która w dacie rejestracji w urzędzie pracy była prokurentem w spółce z o.o., było między innymi przedmiotem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2287/22. Wyrokiem tym NSA uchylił wyrok Sądu I instancji, którym uchylono zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji o odmowie uznania za osobę bezrobotną z powodu pełnienia funkcji prokurenta w spółce z o.o. W uzasadnieniu wyroku NSA podniósł, że zgodzić się trzeba z organem, że choć różne są funkcje prezesa zarządu spółki, jej likwidatora czy prokurenta, to odmienności te nie są aż tego rodzaju by nie można było w takich samych postępowaniach, czyli w postępowaniach o przyznanie statusu bezrobotnego, prowadzonych z inicjatywy ww. osób, posiłkować się poglądami orzecznictwa wyrażonymi w takich, analogicznych sprawach. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychyla się do tego stanowiska, a w konsekwencji przyjmuje, że poglądy wypracowane w orzecznictwie sądowym dotyczące osób pełniących funkcje w zarządzie spółek z o.o. mają również zastosowanie do tych przypadków gdy osoba ubiegająca się o uzyskanie statusu osoby bezrobotnej jest prokurentem w spółce.
Powyższego stanowiska, nie wyklucza, ani nie niweczy fakt, że prokura w znaczeniu materialnoprawnym stanowi stosunek pełnomocnictwa. Zauważyć bowiem należy na istotne różnice pomiędzy prokurą (uregulowaną w rozdziale III działu VI Przedstawicielstwo) a pełnomocnictwem (uregulowanym w rozdziale II działu VI Przedstawicielstwo) co wynika z regulacji kodeksu cywilnego.
Prokury może udzielić jedynie przedsiębiorca w rozumieniu art. 43¹ k.c., a zatem osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 33¹ § 1 k.c., prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Oprócz prowadzenia działalności gospodarczej spełniony musi być wymóg, aby przedsiębiorca udzielający prokury podlegał obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców lub do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Kolejna istotna różnica pomiędzy prokurą a pełnomocnictwem polega na ustawowo zdefiniowanym zakresie umocowania prokurenta do reprezentowania mocodawcy: o zakresie umocowania pełnomocnika decyduje sam mocodawca, udzielając pełnomocnictwa ogólnego, rodzajowego lub do poszczególnych czynności; tymczasem zakres umocowania prokurenta jest określony w każdym wypadku ściśle przez ustawę (art. 109¹ § 1 k.c.) i obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych. Tak określony zakres prokury nie może być skutecznie ograniczony wobec osób trzecich, i to nawet gdyby była im znana treść ewentualnych ograniczeń w stosunku wewnętrznym, który często łączy prokurenta z mocodawcą. Strona dokonująca czynności z prokurentem ujawnionym w rejestrze przedsiębiorców lub CEIDG nie musi badać zakresu jego umocowania; również prokurent nie musi upewniać się, że danej czynności, w granicach "prowadzenia przedsiębiorstwa" i z zastrzeżeniem art. 109³ k.c., może dla mocodawcy dokonać. Tym samym prokura jest jedną z klasycznych konstrukcji prawa handlowego, która stwarza przedsiębiorcom alternatywną do osobistej możliwość uczestnictwa w stosunkach prawnych obrotu gospodarczego, natomiast to kto w konkretnych okolicznościach faktycznych jest zaangażowany w prowadzenie danego przedsiębiorstwa w jakim zakresie czasowym i przedmiotowym, a więc czy członkowie zarządu, czy prokurenci nie ma prawnego znaczenia w postępowaniu w sprawie ustalenia statusu bezrobotnego takiej osoby, w obu przypadkach, tj. zarówno członka zarządu spółki z o.o. jak i prokurenta takiej spółki osoby te nie mogą uzyskać statusu osoby bezrobotnej z uwagi niespełnienie przesłanki gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.
Dodatkowym potwierdzeniem zasadności powyższego stanowiska, zgodnie z którym jeżeli w chwili rejestracji w urzędzie pracy osoba rejestrująca jest członkiem zarządu spółki z o.o. lub prokurentem spółki to nie może uzyskać statusu osoby bezrobotnej, jest art. 2 ust.1 pkt 2 lit. f ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem bezrobotny oznacza osobę, która nie złożyła wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis: - zgłosiła do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo – nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, dnia podjęcia działalności z gospodarczej. Z powołanego przepisu wynika podstawowa zasada, że samo złożenie wniosku o wpis do CEIDG, bez względu czy przedsiębiorca podjął i wykonuje działalność gospodarczą, a jeżeli podjął z jakim zaangażowaniem czasowym to się łączy, powoduje, że nie może uzyskać statusu osoby bezrobotnej, czyli zasada ta oparta została o kryterium czysto formalne jakim jest złożenie wniosku o wpis. Natomiast po złożeniu wniosku o wpis do CEIDG uzyskanie statusu bezrobotnego możliwe jest w dwóch wskazanych przypadkach, tj. po złożeniu wniosku o zawieszenie wykonywanej działalności, albo wniosek o wpis do CEIDG wskazywał późniejszy termin podjęcia działalności gospodarczej, a termin ten jeszcze nie minął. Te dwa wskazane przypadki, w których po złożeniu wniosku o wpis do CEIDG można uzyskać status osoby bezrobotnej, oparte zostały również o jednoznacznie sformułowane kryteria formalne jakimi są: zawieszenie wykonywanej działalności gospodarczej, albo późniejszy termin podjęcia działalności gospodarczej wskazany we wniosku o podjęcie działalności jeszcze minął. Powyższe rozwiązania dotyczące możliwości uzyskania statusu osoby bezrobotnej przez przedsiębiorców będących osobami fizycznymi i prowadzącymi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG oparte zostały o wskazane wyżej kryteria formalne. Podobnie wypracowane w orzecznictwie sądowym stanowisko zgodnie z którym osoba zarejestrowana w urzędzie pracy a będąca w chwili rejestracji członkiem zarządu spółki z o.o. lub prokurentem spółki nie może uzyskać statusu osoby bezrobotnej, oparte jest o kryterium formalne jakim jest bycie członkiem zarządu lub prokurentem, a nie ustalenia faktyczne dotyczące zakresu i zaangażowania tych osób w działalność spółki.
Przechodząc do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj art. 33 ust. 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że datą przyjmowaną dla ustalenia statusu danej osoby jako bezrobotnej nie jest dzień jej rejestracji w urzędzie pracy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest zasadny.
Zarzut ten został sformułowany w związku z poglądem jaki wyraził Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku (s. 5 uzasadniania), że zaskarżona decyzja Wojewody została wydana w wadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy, albowiem organ II instancji wbrew obowiązkom wynikającym z zasady aktualności postępowania administracyjnego nie uwzględnił zmian w stanie faktycznym sprawy, które zaistniały po wydaniu decyzji przez organ I instancji, albowiem jak wynika z odpisu KRS Spółki U. sp. z o.o. w dniu 16 czerwca 2023 r. A. Z. został wykreślony z funkcji prokurenta.
Odnosząc się do tego zarzutu należy mieć na uwadze, że postępowanie administracyjne w sprawie uzyskania statusu osoby bezrobotnej, które kończy się wydaniem decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, ma szczególny charakter w stosunku do typowego postępowania administracyjnego. Ten szczególny charakter przejawia się między innymi w tym, że datą istotną dla ustalenia statusu osoby bezrobotnej, a tym samym datą na którą ustala się czy spełnione zostały przesłanki do uznania danej osoby za bezrobotną zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest data rejestracji tej osoby w urzędzie pracy. To data rejestracji w urzędzie pracy ma w tym postępowaniu prawne znaczenie i na tę datę organ będzie ustalał, okoliczności faktyczne i prawne w danej sprawie dotyczące statusu bezrobotnego. Ta data rejestracji ma prawne znaczenie zarówno dla organu I jak i organu II instancji, stąd też zmiany okoliczności faktycznych, które nastąpiły w trakcie postępowania odwoławczego nie mają prawnego znaczenia dla oceny decyzji organu I instancji, albowiem ocena ta zawsze dokonywana jest na dzień rejestracji w urzędzie pracy. W konkluzji należy wskazać, że jak wynika z treści art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 ustawy, datą miarodajną dla ustalenia statusu danej osoby jako bezrobotnej jest dzień jej rejestracji w urzędzie pracy.
W rozpoznawanej sprawie A. Z. zarejestrował się w urzędzie pracy w dniu 11 maja 2023 r., w dniu 16 maja 2023 r. organ I instancji wydał decyzje o odmowie uznania za bezrobotnego, w dniu 16 czerwca 2023 r. A. Z. został wykreślony z KRS z funkcji prokurenta Spółki U. sp. z o.o., a w dniu 3 lipca 2023 r. organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Mając powyższe na uwadze, datą miarodajną dla ustalenia statusu osoby bezrobotnej był dzień 11 maja 2023 r., a zmiany które nastąpiły po tej dacie nie mają prawnego znaczenia.
Zauważyć należy, że w innej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w prawomocnym wyroku z dnia 19 sierpnia 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 414/21 zajął stanowisko zgodnie z którym, miarodajną chwilą dla oceny spełnienia przesłanek rejestracji jako osoby bezrobotnej jest moment złożenia wniosku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne.
Zgodnie z art. 188 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Skorzystanie z instytucji procesowej, o której mowa w tym przepisie, możliwe jest również w sytuacji, gdy nie wnosił o to wnoszący skargę kasacyjną (zob. wyrok NSA z dnia 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 2536/04, OSP 2006, nr 7-8, poz. 80; wyrok NSA z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1494/07).
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i oddalił skargę.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia od A. Z. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego uznając, że zachodzi szczególny przypadek o którym mowa w tym przepisie.