I OSK 1927/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego wnioskodawczyni, która nie posiadała obywatelstwa polskiego i nie spełniała określonych warunków pobytowych oraz prawa do pracy w Polsce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Rzecznika Praw Dziecka, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, opierając się na wykładni językowej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Rzecznika Praw Dziecka, uchylił wyrok WSA. Sąd kasacyjny uznał, że WSA nieprawidłowo ograniczył się do wykładni językowej, pomijając wykładnię systemową i celowościową przepisów. Podkreślono, że świadczenie wychowawcze jest świadczeniem na rzecz dziecka, a kluczowe dla jego przyznania jest obywatelstwo dziecka, a nie rodzica. Wnioskodawczyni miała troje małoletnich dzieci będących obywatelami polskimi. NSA odwołał się do zasad konstytucyjnych dotyczących ochrony rodziny, macierzyństwa i dziecka (art. 18, 71, 72 Konstytucji RP) oraz zakazu dyskryminacji (art. 32 Konstytucji RP), wskazując, że odmowa przyznania świadczenia ze względu na obywatelstwo rodzica stanowi naruszenie tych zasad i dyskryminację polskich dzieci. Sąd kasacyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, wskazując, że organ powinien uwzględnić, iż faktycznymi beneficjentami świadczenia są małoletni obywatele polscy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego w kontekście obywatelstwa dziecka i rodzica, zasady konstytucyjne dotyczące ochrony rodziny i zakazu dyskryminacji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej cudzoziemca ubiegającego się o świadczenie na rzecz dziecka będącego obywatelem polskim. Może wymagać analizy w kontekście innych świadczeń socjalnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy odmowa przyznania świadczenia wychowawczego cudzoziemce, matce małoletnich obywateli polskich, narusza zasady konstytucyjne dotyczące ochrony rodziny, macierzyństwa i dziecka oraz zakaz dyskryminacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa przyznania świadczenia wychowawczego wyłącznie z powodu obywatelstwa rodzica, gdy dziecko jest obywatelem polskim, narusza zasady konstytucyjne i prowadzi do dyskryminacji polskich dzieci.
Uzasadnienie
Świadczenie wychowawcze jest świadczeniem na rzecz dziecka, a kluczowe dla jego przyznania jest obywatelstwo dziecka. Odmowa przyznania świadczenia ze względu na obywatelstwo rodzica stanowi naruszenie zasad konstytucyjnych (ochrona rodziny, macierzyństwa, dziecka, zakaz dyskryminacji) i prowadzi do nierównego traktowania polskich dzieci.
Czy wykładnia językowa przepisu jest wystarczająca do odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, czy należy stosować wykładnię systemową i celowościową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykładnia językowa nie jest wystarczająca, gdy prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub celami ustawy. Należy stosować wykładnię systemową i celowościową.
Uzasadnienie
Zasada pierwszeństwa wykładni językowej nie wyklucza stosowania innych metod wykładni, zwłaszcza gdy wykładnia językowa prowadzi do wyników sprzecznych z Konstytucją lub celem ustawy. Prawo administracyjne musi uwzględniać wartości demokratycznego państwa prawnego.
Przepisy (20)
Główne
u.p.p.w.d. art. 1 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim bez żadnych warunków.
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakaz równego traktowania przez władze publiczne podmiotów podobnych i zakaz dyskryminacji.
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Małżeństwo, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Państwo uwzględnia w swojej polityce gospodarczej i społecznej dobro rodziny i udziela pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji.
Konstytucja RP art. 72 § ust. 1 zdanie pierwsze
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Władze publiczne zapewniają dziecku ochronę prawną.
Konstytucja RP art. 241 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego.
Dz.U. 2023 poz 810 art. 1 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 2023 poz 810 art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 1 § ust. 2 pkt 2 lit. d
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Prawo do świadczenia przysługuje cudzoziemcom m.in. posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z pewnymi wyłączeniami.
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Wnioskodawcą może być matka dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na jej utrzymaniu.
u.p.z.i.r.p. art. 87 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Cudzoziemiec będący małżonkiem obywatela polskiego, posiadający zezwolenie na pobyt czasowy w związku z zawarciem związku małżeńskiego, jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę.
u.p.z.i.r.p. art. 87 § ust. 2 pkt 5
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Cudzoziemiec przebywający na terytorium RP na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla potwierdzającego złożenie wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był zwolniony z tego obowiązku na podstawie pkt 1-4.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 9
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 18
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 32
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 71
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 72
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 91 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 241 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenie wychowawcze służy dziecku, a kluczowe jest jego obywatelstwo polskie, a nie obywatelstwo rodzica. • Odmowa przyznania świadczenia ze względu na obywatelstwo rodzica narusza zasady konstytucyjne (ochrona rodziny, macierzyństwa, dziecka, zakaz dyskryminacji) i prowadzi do nierównego traktowania polskich dzieci. • Należy stosować wykładnię systemową i celowościową przepisów, a nie ograniczać się do wykładni językowej, gdy prowadzi ona do sprzeczności z Konstytucją lub celem ustawy.
Odrzucone argumenty
Wykładnia językowa przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest jednoznaczna i wystarczająca do odmowy przyznania świadczenia cudzoziemce. • Obywatelstwo rodzica jest uzasadnionym kryterium różnicującym w dostępie do świadczeń socjalnych. • Ochrona konstytucyjna rodziny i dziecka nie oznacza przyznania świadczenia wszystkim dzieciom, niezależnie od statusu prawnego rodziców.
Godne uwagi sformułowania
Świadczenie wychowawcze jest świadczeniem na rzecz dziecka, a kluczowe jest jego obywatelstwo polskie, a nie rodzica. • Odmowa przyznania świadczenia ze względu na obywatelstwo rodzica stanowi naruszenie zasad konstytucyjnych i prowadzi do dyskryminacji polskich dzieci. • Wykładnia językowa nie jest wystarczająca, gdy prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Piotr Niczyporuk
członek
Piotr Przybysz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego w kontekście obywatelstwa dziecka i rodzica, zasady konstytucyjne dotyczące ochrony rodziny i zakazu dyskryminacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej cudzoziemca ubiegającego się o świadczenie na rzecz dziecka będącego obywatelem polskim. Może wymagać analizy w kontekście innych świadczeń socjalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i porusza kwestie obywatelstwa, praw dziecka oraz wykładni prawa w kontekście zasad konstytucyjnych, co jest istotne dla prawników i obywateli.
“Czy obywatelstwo rodzica może pozbawić polskie dziecko świadczenia wychowawczego? NSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.