I OSK 1916/23

I OSK 1916/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Gl 814/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-03-31
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 17 czerwca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych T. S.A. z/s w K. i Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 814/22 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia nieruchomości 1. oddala skargi kasacyjne, 2. oddala wniosek M.K. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 31 marca 2023 r. II Sa/Gl 814/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.K. (Skarżąca) na decyzję Wojewody Śląskiego (Wojewoda) z [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia nieruchomości uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Z. (Starosta) z [...] stycznia 2022 r. nr [...] i zasądził od Wojewody na rzecz Skarżącej 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok Sądu Wojewódzkiego został zaskarżony w całości dwoma skargami kasacyjnymi.
Wojewoda zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 124 ust. la ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 344, dalej: "u.g.n.") w związku z art 108 ustawy z 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r, poz. 775, dalej: "k.p.a."), poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy istnieje w obrocie prawnym decyzja z art. 124 ust. 1 u.g.n. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, z wnioskiem o niezwłoczne zajęcie nieruchomości wystąpił podmiot, który wykazał, że realizacja na nieruchomości inwestycji celu publicznego jest uzasadniona zarówno ważnym interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem strony oraz ważnym interesem gospodarczym.
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez uznanie, że organy nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności w odniesieniu do okoliczności uzasadniających konieczność niezwłocznego zajęcia nieruchomości, podczas gdy organy obu instancji prawidłowo i w niezbędnym zakresie zebrały materiał dowodowy i dokonały analizy sprawy oraz wyjaśniły wszystkie istotne kwestie pozwalające na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, a dokonana przez orzekające w sprawie organy ocena materiału dowodowego nie nosi cech dowolności,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 61 § 4 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że naruszenie przez organ I instancji ww. przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkować winno uchyleniem decyzji obu organów administracji, podczas gdy nie wskazano jaki istotny wpływ na wynik sprawy miało uchybienie tym przepisom,
c) art. 145 §1 pkt 1 lit, c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez niezasadne uwzględnienie skargi z uwagi na naruszenie przez organy obu instancji wskazanych przepisów postępowania oraz sformułowanie w związku z tym błędnych wytycznych, podczas gdy wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzedzone zostało wyjaśnieniem istotnych okoliczności mających znaczenie dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, a dokonana przez orzekające w sprawie organy ocena materiału dowodowego nie nosi cech dowolności,
d) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, że organy obu instancji naruszył te przepisy pomimo wyjaśnienia stanu faktycznego i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, a także zgodnie z przepisami prawa (normami prawa materialnego i normami proceduralnymi) i podania szczegółowo motywów rozstrzygnięcia w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n.
e) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na nieoddaleniu skargi na decyzję Wojewody mimo że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, został wszechstronnie rozpatrzony i potwierdza prawidłowość wydanej decyzji, a dokonana w sprawie ocena materiału dowodowego nie nosi cech dowolności,
Mając na uwadze powyższe zarzuty Wojewoda wniósł :
1. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty na zasadzie art. 188 p.p.s.a. poprzez oddalenie w całości skargi złożonej przez Skarżącą,
ewentualnie
2. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.,
3. o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kasacyjnie organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skargę kasacyjną wniósł również Uczestnik postępowania – T. SA, który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił :
I. na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 iit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, iż uzasadnione pozostaje uchylenie zaskarżonej przez Uczestniczkę M.K. decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z [...] stycznia 2022r. nr [...] podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy w pełni uzasadniały uwzględnienie wniosku i wydanie na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
II. na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a. art. 6 ust. 2 u.g.n. - poprzez błędną wykładnię tj. uznanie, iż Skarżącemu pomimo, iż realizowana przez Skarżącego inwestycja obejmująca linię dwutorową napowietrzną 110 kV relacji J.-S. stanowi inwestycję celu publicznego nie powinno zostać udzielone zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, podczas gdy z okoliczności sprawy w sposób bezsporny wynikało, że powyższe pozostaje uzasadnione i konieczne, właśnie ze względu na charakter realizowanej inwestycji,
b. art. 124 ust. 1a u.g.n. - poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, iż:
i. nie zostały spełnione przesłanki do niezwłocznego zajęcia nieruchomości i nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy Skarżący wykazał, że niezwłoczne zajęcie nieruchomości pozostaje konieczne ze względu na zapewnienie sprawnej i terminowej realizacji inwestycji mającej na celu poprawę bezpieczeństwa zasilania obszaru [...],
ii. celem wykazania spełnienia przesłanek wynikających z art. 124 ust. 1 a u.g.n. nie jest wystarczające oparcie się na twierdzeniach zawartych we wniosku złożonym przez Uczestnika, podczas gdy ze stanowisk reprezentowanych na gruncie judykatury jednoznacznie wynika, iż postępowanie dowodowe prowadzone w tego typu postępowaniach pozostaje ograniczone, a Uczestnik nie był zobowiązany do zapewnienia rozstrzygającym w sprawie organom dalszej dokumentacji dotyczącej modernizowanej linii elektroenergetycznej;
c. art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2022 r, poz. 1385 z późn. zm.) - poprzez jego niezastosowanie tj. nieuwzględnienie przez Sąd I instancji, iż Uczestnik pozostaje podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy prawo energetyczne, a co za tym idzie ciążą na nim szczególne obowiązki związane m.in. z zapewnieniem zdolności sieci do bezawaryjnego i stałego przesyłania energii elektrycznej.
Wskazując na powyższe uchybienia uczestnik wniósł:
1. na podstawie art. 176 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi;
względnie w przypadku braku uwzględnienia wniosku zawartego w pkt. 1 powyżej, na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a. - uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
2. na podstawie art. 200 w zw. z 203 p.p.s.a. o zasądzenie od Skarżącej na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedziach na skargi kasacyjne Skarżąca wniosła o ich oddalenie i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Spór w sprawie dotyczy prawidłowości decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości Skarżącej. Organy obu instancji uznały, że w sprawie zaistniały przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 124 ust 1a u.g.n., przeciwnego zdania była Skarżąca.
Sąd Wojewódzki uchylając decyzje organów wskazał, że podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że budowa (przebudowa) odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy oraz interes społeczny. Jednakże stanowisko to nie oznacza, że realizacja takiej inwestycji celu publicznego skutkuje automatycznie spełnieniem przesłanek z art. 124 ust. 1a u.g.n. w związku z art. 108 k.p.a. Każdorazowo stanowisko to należy odnieść do okoliczności faktycznych danej sprawy, tj. do konkretnej inwestycji, przy uwzględnieniu jej charakteru, cech i parametrów.
Sąd Wojewódzki wyjaśnił następnie, że materiał dowodowy zgromadzony w rozpoznawanej sprawie ograniczył się do wniosku uczestnika postępowania. Do wniosku nie zostały załączone żadne dokumenty, które by wskazywały na konieczność uzyskania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącej. Wniosek Uczestnika zawiera przy tym same ogólne stwierdzenia, iż zadania ustawowe nałożone na uczestnika postępowania, a przede wszystkim cel i zakres Projektu świadczą o wystąpieniu w sprawie przesłanek ustawowych do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Argumenty te nie zostały jednak odniesione do żadnych konkretnych okoliczności dotyczących realizowanego Projektu, a wynikających np. z harmonogramu realizacji Projektu, z umów z kontrahentami, z wykazów awarii, napraw czy przerw w dostawach energii, z innych dokumentów obrazujących stan techniczny linii elektroenergetycznej. Wniosek Uczestnika nie wskazuje na cechy i parametry tego konkretnego Projektu, które przemawiałyby na koniecznością uzyskania zezwolenia. Uczestnik nie wskazał konkretnych przesłanek uzasadniających potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości Skarżącej w związku z realizacją tego konkretnego Projektu.
Podsumowując Sąd Wojewódzki wskazał, że organy obu instancji swoje stanowisko oparły jedynie na tych ogólnych twierdzeniach Uczestnika, nie dokonując ich weryfikacji i nie przeprowadzając żadnych własnych ustaleń w sprawie. Oceniając przesłanki wydania zezwolenia organy ograniczyły się do przywołania przepisów i orzecznictwa sądów administracyjnych, a następnie stanowiska Uczestnika. Organy zatem nie przeprowadziły w sposób należyty ewaluacji przesłanek pozwalających na wydanie decyzji z art. 124 ust. 1a u.g.n.
Rozpoznanie obu skarg kasacyjnych poprzedzić należy przypomnieniem, że decyzja, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., wydawana jest, o ile w obrocie prawnym istnieje decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, której podstawę prawną stanowi art. 124 ust. 1 u.g.n. Co istotne, z brzmienia art. 124 ust.1a u.g.n. wynika, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. nie jest jedynym warunkiem wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Dla wydania decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. konieczne jest ustalenia zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 108 k.p.a. lub też zaistnienia ważnego interesu gospodarczego.
Nie można zatem wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadniać samym charakterem planowanej inwestycji. Innymi słowy fakt, że planowana inwestycja ma charakter celu publicznego jako przewidziana w art. 6 ust. 2 u.g.n. nie przesądza jeszcze o konieczności wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Rozpoznanie skargi kasacyjnej Wojewody wymaga odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa materialnego, bowiem ustalenie jego prawidłowej wykładni jest niezbędne dla oceny prawidłowości stanowiska Sądu Wojewódzkiego jak również dla zasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Zarzut naruszenia prawa materialnego to jest art. 124 ust.1a u.g.n. w związku z art. 108 k.p.a. Wojewoda uzasadniał błędną wykładnią i przyjęciem że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Tak sformułowany zarzut oznacza, że Wojewoda kwestionuje nie tyle wykładnię przywołanych przepisów ile stanowisko Sądu, że w sprawie nie zostało wykazane, iż zaistniały przesłanki wskazane w cytowanych przepisach. Oznacza to, że Wojewoda w istocie kwestionuje stanowisko Sądu co do prawidłowości poczynionych przez organ w sprawie ustaleń faktycznych.
Jak wynika jednak z uzasadnienia skargi kasacyjnej, wadliwości wykładni art. 124 ust. 1a u.g.n. Wojewoda upatruje w nałożeniu przez Sąd Wojewódzki na organy obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego co do zaistnienia przyczyn wskazanych we wniosku. Wojewoda podkreśla bowiem, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, inwestor nie jest zobligowany do przedłożenia dokumentów świadczących o konieczności jak najszybszej budowy, czy też do wykazania, że bezpieczeństwo energetyczne regionu jest zagrożone, a wystąpienie przesłanki ważnego interesu społecznego czy też ważnego interesu gospodarczego nie jest kwestią wykazania ile raczej uargumentowania.
Sąd kasacyjny pogląd powyższy, stanowiący powtórzenie stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2016 r. I OSK 33/16 w pełni podziela i za zbyt daleko idące uznaje stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do zakresu przyszłego postępowania dowodowego.
Zwrócić jednak należy uwagę, że stan faktyczny rozpatrywanej sprawy odmienny był od stanu faktycznego sprawy zakończonej wyrokiem z 7 września 2016r. W sprawie zakończonej wyrokiem z 7 września 2016 r. Inwestor wyjaśnił, że inwestycja obejmuje części działek stanowiące teren elektroenergetycznej infrastruktury technicznej na terenach powierzchniowej eksploatacji surowców naturalnych oznaczony symbolem E-E6 oraz część tereny elektroenergetycznej infrastruktury technicznej na gruntach rolnych oznaczony symbolem C-EI. Na terenach tych ustalono lokalizację napowietrznej linii energetycznej 400 kV. Wskazano również, że projektowi temu Unia Europejska nadała status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach.
Informacji takich, dotyczących np. terminów realizacji projektu czy też zasad finansowania w niniejszej sprawie nie podano.
Odmienny był również stan faktyczny w sprawie zakończonej przywołanym przez Wojewodę wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2016 r. I OSK 1648/15. Jak wynika z jego uzasadnienia, budowa planowanej linii wchodziła w zakres realizowanego programu rozbudowy sieci przesyłowej w Polsce pod nazwą "Połączenie Polska-Litwa", stanowiącego istotny element w tworzeniu wspólnego europejskiego rynku energii poprzez zamknięcie tzw. pierścienia bałtyckiego. Dlatego Unia Europejska nadała - decyzją nr 1364/2006/WE - projektowi status priorytetowy i partycypowała w jego kosztach. Linia ta znalazła się na liście projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania Unii Europejskiej w zakresie rozbudowy połączeń elektroenergetycznych między Państwami Członkowskimi pod poz. 2.29 Załącznika III do Decyzji pn. Transeuropejskie Sieci Energetyczne. Projekt ten jest ponadto współfinansowany z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Priorytet X "Bezpieczeństwo energetyczne w tym dywersyfikacja źródeł energii", Działanie 10.1 "Rozwój systemów przesyłowych energii elektrycznej, gazu ziemnego i ropy naftowej oraz budowa i przebudowa magazynów gazu ziemnego", i winien być zrealizowany do końca 2015 r., pod groźbą utraty wielomilionowych środków unijnych.
W kolejnym z cytowanych przez Wojewodę wyroków to jest w wyroku z 18 kwietnia 2019 r. I OSK 64/19 wyjaśniono, że w toku postępowania administracyjnego wykazano, że przedmiotowa linia 110 kV P jest złym stanie technicznym, co stwarza niebezpieczeństwo występowania niespodziewanych wyłączeń linii.
Również w stanie faktycznym kolejnej, przywołanej przez Wojewodę sprawie zakończonej wyrokiem z 10 grudnia 2020 r. I OSK 1548/20, wnioskodawca odwoływał się nie tylko do wskazanej również i w niniejszej sprawie dyrektywy 2012/27/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, która została wdrożona do polskiego porządku prawnego ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej ale i do uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia dokumentu «Polityka energetyczna do 2030 roku», ale także do przejętego przez Radę Ministrów w dniu 17 kwietnia 2012 r. Drugiego Krajowego Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej dla Polski 2011 oraz przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 20 października 2014 r. Krajowego Planu Działań dotyczącego efektywności energetycznej dla Polski 2014 (Trzeci).
Wyrok z 6 kwietnia 2022 r. I OSK 1828/21 dotyczył natomiast sprawy, w której inwestor wskazał, iż "Projektowana linia elektroenergetyczna jest ważnym elementem dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego aglomeracji [...]" oraz, że "ze względu na brak możliwości zasilenia południowych dzielnic (...) oraz miejscowości (....), przez długi okres czasu nie byty wydawane warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej dla nowych odbiorców".
Z wyroku z 25 października 2013 r. I OSK 2166/12 wynika zaś, że uzasadniając konieczność wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wnioskodawca powołał się m.in. na Raport Zespołu do Spraw Zbadania Przyczyn i Skutków Katastrofy Energetycznej, powołanego przez właściwego Wojewodę. Ta okoliczność (jak wynika z uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji) została przywoływana również w sprawie zakończonej wyrokiem wydanym 25 października 2013 r. I OSK 21900/12.
Także w sprawie I OSK 1834/18 podane zostały dane dotyczące planowanego zamierzenia : inwestor wyjaśnił, że planowana budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV (...) łączyć będzie określone istniejące stacje elektroenergetyczne 110/15 kV:m wskazana została długość linii, podano, że przebiegać ona będzie przez dwa powiaty w tym trzy gminy (konkretnie opisane), linia będzie budowana od podstaw na całej długości. Inwestor wyjaśnił również, że obecnie zasikanie obszaru jedynie dwoma istniejącymi, wskazanymi we wniosku liniami, może powodować komplikacje, zwłaszcza w okresach zwiększonego poboru energii elektrycznej i podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych. Podkreślił też, że z uwagi na uwarunkowania klimatyczne oraz wymagania związane z ochroną przyrody wyrażone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, prace budowlane będą mogły być prowadzone w wąskim przedziale czasowym każdego roku.
Ze stanów faktycznych spraw zakończonych przywołanym przez Wojewodę wyrokami wynika, że przywoływane w nich były konkretne, właściwe dla danej inwestycji okoliczności, z których można było wyprowadzić wniosek o spełnieniu przesłanek z art. 1242 ust 1a u.g.n.
Prowadzi to do wniosku, że niezasadne są zarzuty objęte punktami 2.a., c, d i e petitum skargi kasacyjnej. Stawiając powyższe zarzuty Wojewoda podkreślał, że wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego w postępowaniu toczącym się w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. nie prowadzi się szczegółowego postępowania dowodowego. Zwracał uwagę na fakt, że opisywane przez Uczestnika przedsięwzięcie ma zapewnić bezpieczeństwo energetyczne poprzez poprawę jakości i niezawodności zasilania odbiorów energii elektrycznej. Zwracał również uwagę, że Uczestnik, jako przedsiębiorstwo energetyczne zobowiązana jest zapewnić ciągłość i niezawodność dostaw energii przy zachowaniu wymagań jakościowych. Wyjaśniał, że skoro planowana modernizacja sieci ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstwo na większym obszarze, to w sprawie występujące zarówno interes społeczny jak i gospodarczy.
Sąd kasacyjny rozpoznający sprawę przedstawionych powyżej argumentów nie neguje. Nie negował ich również Sąd Wojewódzki. Sąd Wojewódzki słusznie jednak zwrócił uwagę, że ustalając, czy zaistniały okoliczności uzasadniające wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości odnieść się należy do okoliczności faktycznych danej sprawy, tj. do konkretnej inwestycji, przy uwzględnieniu jej charakteru, cech i parametrów.
Tymczasem w niniejszej sprawie Uczestnik wnioskujący o wydanie decyzji ograniczył się jedynie do wskazania, że jest przedsiębiorstwem użyteczności publicznej, mającym na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb ludności w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, obowiązanym w świetle przepisów ustawy – prawo energetyczne do utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia energię w sposób ciągły i niezawodny. Uczestnik wskazał również, że celem Projektu jest poprawa bezpieczeństwa energetycznego na wskazanym obszarze i zapewnienie niezawodności linii energetycznych oraz zapewnienie lepszego potencjału energetycznego Polski a także realizacja zobowiązań wynikających z członkowstwa w Unii Europejskiej, dotyczących sprawności i efektywności końcowego wykorzystania energii elektrycznej, co wynika z postawień dyrektywy 2012/27/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, której postawienia zostały wprowadzone do polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 264 ze zm.).
Przywołane wyżej fragmenty uzasadnienia wniosku Uczestnika mają charakter ogólny i blankietowy i mogłyby znaleźć się we wniosku każdego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, działającego na podstawie przepisów ustawy – Prawo energetyczne.
Jedyna informacja dotycząca tego konkretnego zamierzania zawarta we wniosku to informacja, że dotychczasowa linia energetyczna na odcinku J.-S. jest coraz bardziej zawodna i podatna na awarie, co stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa zasilania odbiorców w energię elektryczną na terenie województwa śląskiego i małopolskiego oraz informacja o pozyskaniu prawa do dysponowania 156 nieruchomościami z łącznej liczby 171 działek.
Jednak również powyższa informacja ma charakter konkretny jedynie w zakresie przebiegu linii i ilości nieruchomości co do których pozyskano prawo do dysponowania na cele realizacji planowanego zamierzenia.
Jak już wskazano, Sąd kasacyjny nie neguje znaczenia bezpieczeństwa energetycznego, konieczności modernizacji linii energetycznych ani też znaczenia prądu elektrycznego zarówno dla gospodarstw domowych jak i dla przedsiębiorców. Nie można jednak argumentami odnoszącymi się wyłącznie do owych powszechnie znanych faktów uzasadniać, że w danej sprawie zaistniały przesłanki innego (to jest niezmiernie ważnego) interesu społecznego, wyjątkowo ważnego interesu strony oraz ważnego interesu gospodarczego. Zaistnienie tych przesłanek musi być odniesione do realiów danej sprawy.
Argumentacja Wojewody co do przeprowadzenia w sprawie postępowania dowodowego jest niezrozumiała. Jak wynika z akt sprawy organ nie prowadził żadnego postępowania dowodowego.
Zasadny był natomiast zarzut objęty punktem 2.b. petitum skargi kasacyjnej. Rację ma organ wskazując, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może skutkować uchyleniem decyzji o ile naruszenie, którego dopuścił się organ uznane zostanie za mające istotny wpływ na wynik sprawy. W realiach niniejszej sprawy Skarżąca ani na etapie odwołania ani na etapie skargi do Sądu Wojewódzkiego nie wskazała, na jakie okoliczności i dowody mogłaby się powołać, gdyby nie zaniechanie, którego dopuściły się organy. Wpływu owego zaniechania na wynik sprawy nie wyjaśnił również Sąd Wojewódzki, nie dostrzega go również Sąd kasacyjny. Uznanie tego zarzutu za zasadny nie mogło jednak doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
W skardze kasacyjnej Uczestnika podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczą jednak wyłącznie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że uzasadnienie pozostaje uchylenie zaskarżonej decyzji podczas gdy – w ocenie Uczestnika - okoliczności sprawy uzasadniały wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Innymi słowy, Uczestnik przywołał jako wzorce kontroli wyłącznie przepis wynikowy jakim jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., stosowany przez Sąd w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 135 p.p.s.a. pozwalający sądowi administracyjnemu na uchylenie decyzji organów obu instancji. Dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Uczestnik wskazał, że nie zasługuje na uznanie stanowisko, że organy obu instancji naruszyły dyspozycję art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Sposób uzasadnienia powyższych zarzutów wskazuje jednak, że (podobnie jak Wojewoda) Uczestnik stoi na stanowisku, iż w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. nie prowadzi się postępowania dowodowego o zakresie analogicznym do poprzedzającego wydanie decyzji przewidzianej w art. 124 ust. 1 u.g.n. Oznacza to, że również w ocenie Uczestnika, Sąd Administracyjny wadliwie przyjął, że w toku postępowania wywołanego wnioskiem, o którym mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego weryfikującego zasadność argumentacji przedstawionej we wniosku.
Sąd kasacyjny rozpoznający sprawę podziela stanowisko, że wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wymaga – jak wskazano w cytowanym już wyroku z 7 września 2016 r. raczej uargumentowania wystąpienie przesłanek z art. 124 ust 1a u.g.n. niż ich wykazania, zatem faktycznie wymóg zebrania pełnego materiału dowodowego co do zasady może zostać uznany za zbyt daleko idący. Jak już jednak wyżej wskazano, złożony przez Uczestnika wniosek miał charakter blankietowy, nie odnosił się do cech, parametrów i przedstawienia tej konkretnej inwestycji.
Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że przywołany przez Uczestnika wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 6 października 2021 r. II SA/Gl 152/21 wydany został w sprawie, w której we wniosku podkreślono, że inwestycja jest ważna z punktu widzenia interesu gospodarczego państwa oraz interesu społecznego, albowiem jest ona realizowana w ramach państwowego systemu wsparcia inwestycji z zakresu energetyki odnawialnej wprowadzonego, aby umożliwić Polsce realizację wymaganych prawem unijnym i międzynarodowym tzw. celów redukcyjnych (zmniejszenie emisji CO2). Wskazano, iż "w wyniku realizacji całej inwestycji zostanie wyprodukowane ponad 200 GWh energii elektrycznej rocznie, czyli wartość równa rocznemu zaopatrzeniu na energię elektryczną ok. 50 tys. gospodarstw domowych i skutkująca redukcją CO2 na poziomie 170.000 ton rocznie."
Podobnie w sprawie zakończonej cytowanym przez Uczestnika wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 sierpnia 2021 r. II SA/Łd 259/21 wnioskodawca wskazał we wniosku, że zły stan techniczny oraz przestarzałe rozwiązania technologiczne nie pozwalają na dalszą eksploatację istniejącej linii, konieczna jest ingerencja w celu powstrzymania dalszej degradacji linii. Istniejąca sieć dystrybucyjna nie spełnia aktualnych wymagań stawianych liniom energetycznym. Planowane prace służyć mają podniesieniu poziomu bezpieczeństwa użytkowania, umożliwią też przyłączenie Farmy Wiatrowej (...) oraz pełne wykorzystanie Farmy Wiatrowej (...). Po zrealizowaniu planowanej inwestycji znikną bariery techniczne, ograniczające możliwości produkcyjne istniejących elektrowni wiatrowych oraz powstaną warunki do przyłączenia nowych mocy wytwórczych OZE w powiecie (...).
Wskazano również, że inwestycja objęta kwestionowaną decyzją, jest współfinansowana w znacznej części ze środków unijnych. Brak zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej działki uniemożliwiłby wykonanie inwestycji w wymaganym terminie, co groziłoby koniecznością zwrotu części lub całości kwoty dofinansowania.
Jak już wskazano, że sam fakt, iż planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego nie przesądza automatycznie o dopuszczalności wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., podobnie jak okoliczność, że jej wykonawcą jest podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy prawo energetyczne. Konieczne jest odniesienie się przez podmiot wnioskujący o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości do realiów danej sprawy, którego to odniesienia w niniejszej sprawie zabrakło.
Prowadzi to do konieczności oddalenia obu skarg kasacyjnych, bowiem wyrok Sądu administracyjnego pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Jak już wyjaśniono, w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. inwestor zobligowany jest do wykazania, przedstawiając konkretne informacje dotyczące planowanej inwestycji, że w sprawie zachodzą przesłanki pozwalające na zezwolenie na niezwłoczne zajęcie inwestycji. Tego zaś elementu skonkretyzowania wniosku nie było w rozpoznawanej sprawie. Odpowiednie skonkretyzowanie wniosku i odwołanie się do realiów danej sprawy pozwala na dokonanie przez organ oceny, czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n. pozwalające na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W zależności od oceny przedstawionych argumentów, organ może zdecydować się na ewentualne przeprowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego, w tym ewentualnie dowodowego.
Sąd kasacyjny wskazuje końcowo, że dostrzega, iż wyrokiem z 26 stycznia 2024 r. I OSK 1228/21 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 26 stycznia 2021 r. i oddalił skargę Skarżącej na decyzję w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Zatem rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym wyroku ale zobligowany będzie również do wzięcia pod uwagę okoliczności, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna i prawomocna decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości Skarżącej.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargi kasacyjne. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie pełnomocnicy Organu i Uczestnika– na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekli się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Wniosek Skarżącej o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego został oddalony. Skarżąca nie była w toku postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, nie powstały zatem po jej stronie koszty, które mogłyby podlegać zasądzeniu.