I SA/Po 924/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-03-28
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamizajęcie nieruchomościawarialinie kablowebezpieczeństwo energetyczneinterwencjaprawo administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właścicieli nieruchomości na decyzję potwierdzającą zasadność zajęcia ich działki w celu awaryjnej naprawy linii kablowych.

Właściciele nieruchomości zaskarżyli decyzję potwierdzającą zasadność czasowego zajęcia ich działki, które miało na celu awaryjną naprawę linii kablowych. Skarżący zarzucali organom niewłaściwą wykładnię i zastosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz naruszenie przepisów K.p.a., w tym brak należytego zbadania przyczyn awarii i jej skutków. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły sytuację jako nagłą potrzebę zapobieżenia znacznej szkodzie, co uzasadniało zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n.

Sprawa dotyczyła skargi właścicieli nieruchomości na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta, która potwierdziła zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody w związku z awarią dwóch linii kablowych 0,4 kV. Wnioskodawca, E. Sp. z o.o., wystąpił o zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości, wskazując na konieczność natychmiastowej naprawy uszkodzonych kabli w celu zapobieżenia braku napięcia zasilającego odbiorców (w tym Banku) oraz zagrożeniom dla zdrowia, życia i mienia. Organy obu instancji uznały, że wystąpiła nagła potrzeba zapobieżenia znacznej szkodzie, co uzasadniało zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Właściciele zarzucali organom m.in. niewłaściwą wykładnię przepisów, brak zbadania przyczyn awarii oraz bezzasadne przyjęcie nagłej potrzeby działania, wskazując, że naprawa nastąpiła dopiero po ponad dwóch miesiącach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo oceniły sytuację jako wymagającą natychmiastowego działania w celu zapobieżenia znacznej szkodzie. Sąd podkreślił, że przedsiębiorca przesyłowy ma obowiązek zapewnienia ciągłości dostaw energii i bezpieczeństwa, a w sytuacjach nagłych nie może czekać na wydanie decyzji. Sąd uznał, że opóźnienie w pracach naprawczych wynikało z braku zgody właścicieli i konieczności postępowania administracyjnego, a nie z winy wnioskodawcy. Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania oceny organów co do konieczności naprawy i zagrożeń.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji nie jest zobowiązany do szczegółowego badania przyczyn i skutków awarii, jeśli przedsiębiorca przesyłowy, jako podmiot profesjonalny, uznał konieczność natychmiastowej naprawy w celu zapobieżenia znacznej szkodzie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przedsiębiorca przesyłowy posiada specjalistyczną wiedzę i jego ocena konieczności naprawy jest wystarczająca. Organ administracji nie ma kompetencji do oceny stopnia konieczności wykonania robót naprawczych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

u.g.n. art. 126 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 126 § 5

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

P.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami art. 126 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami art. 126 § 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Pomocnicze

u.g.n. art. 126 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 126 § 8

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami art. 126 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami art. 126 § 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 138 § 1

P.b. art. 5 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 61 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne art. 4 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody w związku z awarią linii kablowych uzasadnia zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n. Przedsiębiorca przesyłowy ma obowiązek natychmiastowego działania w przypadku awarii w celu zapewnienia ciągłości dostaw energii i bezpieczeństwa. Opóźnienie w pracach naprawczych spowodowane brakiem zgody właścicieli i postępowaniem administracyjnym nie dyskwalifikuje zasadności zajęcia nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Organ nie zbadał dokładnie przyczyn i skutków awarii. Nie zaszła nagła potrzeba zapobieżenia znacznej szkodzie, ponieważ naprawa nastąpiła po ponad dwóch miesiącach od złożenia wniosku. Organ nie przeprowadził oględzin nieruchomości. Wyciąg z systemu zgłoszeń awarii nie stanowił wiarygodnego dowodu.

Godne uwagi sformułowania

Przedsiębiorca przesyłowy nie może przyjąć biernej postawy w przypadku awarii, która wymaga natychmiastowej naprawy, by nieprzerwanie doprowadzać energię elektryczną do odbiorców. Rolą przedsiębiorcy przesyłowego jest m.in. zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, a także dbanie o bezpieczeństwo odbiorców i przeciwdziałanie zagrożeniom dla zdrowia i życia ludzkiego. Organ administracji nie ma kompetencji, by oceniać stopień konieczności wykonania robót, polegających na usunięciu awarii.

Skład orzekający

Karol Pawlicki

przewodniczący sprawozdawca

Waldemar Inerowicz

sędzia

Robert Talaga

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zajęcia nieruchomości w trybie nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkodzie, zwłaszcza w kontekście awarii infrastruktury energetycznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji awaryjnej i interpretacji art. 126 ust. 5 u.g.n. w kontekście infrastruktury przesyłowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między prawem własności a potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa publicznego w sytuacjach awaryjnych, co jest interesujące dla prawników i osób zainteresowanych prawem administracyjnym.

Sąd potwierdził prawo do zajęcia prywatnej nieruchomości w celu awaryjnej naprawy linii energetycznych.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 924/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Karol Pawlicki /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Talaga
Waldemar Inerowicz
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1914/23 - Wyrok NSA z 2025-06-06
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 126 ust. 1, ust. 2, ust. 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 134, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 28 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Asesor Sądowy WSA Robert Talaga Protokolant: starszy specjalista Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2023 roku sprawy ze skargi A. F.-Q., D. P. – P. , E. F., J. B., J. J., J. P., M. P. i P. F. na decyzję Wojewody z dnia 26 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 12 sierpnia 2022 r. nr [...], w trybie art. 126 ust. 8 w zw. z ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. - dalej: "u.g.n."), potwierdził zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości położonej w P., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], obręb [...], arkusz mapy [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody w związku z awarią dwóch linii kablowych 0,4 kV.
Przedstawiając przebieg postepowania organ wyjaśnił, że wnioskiem z 4 sierpnia 2022 r., uzupełnionym w dniu 9 sierpnia 2022 r., E. Sp. z o.o. wystąpił o udzielenie, w drodze decyzji na podstawie przepisów art. 126 ust. 5 u.g.n., zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości oraz potwierdzającej zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości położonej w P., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], obręb [...], arkusz mapy [...], będącej własnością P. F., A. F.-Q., E. F., J. J., M. P., D. P., J. P. i J. B..
Wnioskodawca przedstawił okoliczności warunkujące, jego zdaniem, wydanie decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości. Przedłożył wydruki z systemu dotyczące usterek nr [...] i [...], z których wynika, że 31 lipca 2022 r. o godz. 12:54 i 13:00 zgłoszono usterkę kabli niskiego napięcia: relacji [...] do [...] oraz relacji od [...] do [...] na posesji przy [...] w P.. Spółka wyjaśniła, że wystąpiła konieczność natychmiastowej naprawy uszkodzonych kabli w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody polegającej na braku napięcia zasilającego odbiorców (brak podstawowego zasilania Banku [...]) oraz braku utrzymania pewności zasilania 0,4kV pomiędzy dwoma stacjami. Opóźnienia naprawy uszkodzonych linii kablowych to ryzyko braku napięcia zasilającego odbiorców dla dwóch stacji transformatorowych, które zasilają łącznie 285 odbiorców, a tym samym zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz mienia, jak również wystąpienia pożaru.
W dniu 10 sierpnia 2022 r. przeprowadzono wizję nieruchomości przy [...]. Wobec braku możliwości wejścia na teren skontaktowano się telefonicznie z osobą przedstawiającą się jako zarządca, która odmówiła pracownikom ZGKiM [...] prawa wstępu na nieruchomość i przeprowadzenie czynności wyjaśniających. Osoba ta nie okazała również dokumentów, z których wynika prawo do reprezentowania współwłaścicieli nieruchomości. W związku z powyższym jako dowód w sprawie przyjęto oświadczenie wnioskodawcy, jak również dostępną dokumentację fotograficzną.
Opisana awaria linii kablowych 0,4kV wywołała konieczność natychmiastowego działania w celu jej usunięcia i uniknięcia powstania jej negatywnych skutków. Przedmiotowe linie niskiego napięcia zasilają odbiorców energii elektrycznej w rejonie [...], a utrzymanie możliwości przesyłu jest istotne ze względu na bezpieczeństwo mieszkańców, instytucji pożytku publicznego, miejscowych przedsiębiorców oraz pozostałych odbiorców energii elektrycznej. Opóźnienie w realizacji prac spowodować mogło zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz zagrożenie wstrzymania przesyłu energii elektrycznej oraz znaczne szkody.
Oceniając powyższe okoliczności organ stwierdził, że zaistniały przesłanki określone w art. 126 ust. 5 u.g.n., do zajęcia nieruchomości stanowiącej współwłasność osób fizycznych, oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb P., arkusz mapy [...], działka nr [...], warunkujące wydanie decyzji na podstawie przepisu art. 128 ust. 8 u.g.n., Zajęcie działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu P. nastąpiło 2 sierpnia 2022 r.
W odwołaniu z 30 sierpnia 2022 r. właściciele nieruchomości, reprezentowani przez pełnomocnika, zaskarżyli decyzję w całości, wnosząc o zmianę decyzji i orzeczenie odmowy potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia przedmiotowej nieruchomości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Wojewoda decyzją z 26 września 2022 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks - postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. - dalej: "K.p.a.") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydent Miasta [...]e w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji potwierdzającej przesłanki czasowego zajęcia nieruchomości.
Organ zaznaczył, że obowiązek i konieczność utrzymywania urządzeń i obiektów budowlanych w odpowiednim stanie technicznym wynika wprost z przepisów prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm. – dalej: "P.b.") istnieje obowiązek utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 P.b. Przepis art. 61 pkt 1 P.b. stanowi, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy.
Z kolei z treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1385 ze zm.) wynika m.in., że przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją paliw lub energii jest obowiązane utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w te paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych.
Zdaniem Wojewody w sprawie wystąpiła nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Z wydruku z systemu przedstawionego przez E. Sp. z o.o. wynika, że w dniu 31 lipca 2022 r. o godz. 12:54 i 13:00 zgłoszono usterkę kabli niskiego napięcia relacji [...] do [...] oraz relacji [...] do [...] na posesji przy [...] w P.. Przedsiębiorca przesyłowy wyjaśnił, że wystąpiła konieczność natychmiastowej naprawy uszkodzonych kabli w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody polegającej na braku napięcia zasilającego odbiorców oraz braku utrzymania pewności zasilania 0,4 kV pomiędzy dwoma stacjami. Brak natychmiastowej naprawy uszkodzonych linii kablowych zwiększa ryzyko braku napięcia zasilającego odbiorców dla dwóch stacji transformatorowych, zasilających łącznie 285 odbiorców, a tym samym przyczynia się do zwiększenia zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz mienia, jak również wystąpienia pożaru.
W ocenie organu odwoławczego w sprawie zaistniała potrzeba wymagająca bezwzględnie natychmiastowego działania. Przede wszystkim przedsiębiorca przesyłowy nie może przyjąć biernej postawy w przypadku awarii, która wymaga natychmiastowej naprawy, by nieprzerwanie doprowadzać energię elektryczną do odbiorców. Rolą przedsiębiorcy przesyłowego jest m.in. zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, a także dbanie o bezpieczeństwo odbiorców i przeciwdziałanie zagrożeniom dla zdrowia i życia ludzkiego. Przedsiębiorca przesyłowy jest zobowiązany również do natychmiastowego działania, jeśli ma możliwość przewidzenia, że brak natychmiastowej naprawy urządzeń przesyłowych może wywołać znaczne szkody.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że nie ma w sprawie znaczenia, czy obecnie w budynku przy [...] w P. znajduje się oddział [...] Energia elektryczna przepływająca przez urządzenia, znajdujące się na nieruchomości, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], obręb P., ark. mapy [...], KW nr [...] jest doprowadzana również do innych budynków. Nie ma znaczenia także fakt, czy na przedmiotowej nieruchomości wystąpiła "usterka" linii kablowej czy "uszkodzenie". W obu przypadkach konieczna jest naprawa linii przez przedsiębiorcę przesyłowego oraz wejście na teren nieruchomości. Ponadto organ zaznaczył, że nie ma kompetencji, by oceniać stopień konieczności wykonania robót, polegających na usunięciu awarii.
W skardze z 3 listopada 2022 r. skarżący A. F.-Q., D. P., E. F., J. B., J. J., J. P., M. P. i P. F., reprezentowani przez pełnomocnika, zaskarżyli decyzję w całości, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a. art. 126 ust. 1, 5 i 8 u.g.n.:
- poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że organ nie jest obowiązany badać dokładnie na czym polegają usterki, które miałyby w przyszłości wpływ na powstanie znacznej szkody,
- poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie nie zaszła nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, albowiem E. Sp. z o.o. przystąpiła do naprawy rzekomej usterki dopiero w dniu 26 października 2022 r., a zatem po upływie ponad dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku,
2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na:
- bezzasadnym przyjęciu, że w budynku położonym w P. przy pl. [...] znajduje się oddział [...]
- bezzasadnym przyjęciu, że organ nie jest zobowiązany badać na czym polegają usterki, które miałyby w przyszłości wpływ na powstanie znacznej szkody,
- bezzasadnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie zaszła nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, w sytuacji gdy podmiot, na rzecz którego wydano decyzję, przystąpił do wykonania rzekomej usterki dopiero w dniu 26 października 2022 r., a zatem po upływie ponad dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku,
- bezzasadnym przyjęciu, że wyciąg z systemu przedstawiający zgłoszenia awarii w dniu 31 lipca 2022 r. stanowi wiarygodny dowód potwierdzający konieczność zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, w sytuacji gdy nie zweryfikowano jakie podmioty zgłaszały awarię i jakich odbiorców dotyczy ryzyko wystąpienia przerw w dostawie prądu
- niewyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie weryfikacji podanych przez wnioskodawcę informacji co do faktu wystąpienia awarii, do podmiotów zagrożonych brakiem zasilania, rodzaju i przebiegu linii kablowych, które miały ulec awarii, miejscach awarii, a także z jakich przyczyn stwierdzono zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, a także zagrożenie pożarem,
b. art. 85 w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie oględzin nieruchomości w sytuacji usprawiedliwionej nieobecności zarządcy nieruchomości oraz konieczności zweryfikowania twierdzeń wnioskodawcy co do faktu wystąpienia awarii, do podmiotów zagrożonych brakiem zasilania, rodzaju i przebiegu linii kablowych, które miały ulec awarii.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca rozwinęła argumentację zarzutów.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.").
Stosownie do art. 126 ust. 1 u.g.n. w przypadkach, gdy wymaga tego siła wyższa lub nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja w tym zakresie zostaje wydana niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Decyzji takiej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 126 ust. 2 u.g.n.). Dopiero wówczas, gdy nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji możliwe jest uczynienie użytku z art. 126 ust. 5 u.g.n. i czasowe zajęcie nieruchomości bez uprzedniego uzyskania stosownej decyzji na to zezwalającej. Zatem przepisy ustawy przewidują dwa poziomy nagłości potrzeby zapobieżenia powstania znacznej szkody. Drugi z nich - kwalifikowany występuje w sytuacji, gdy oczekiwanie na wydanie przez starostę decyzji na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. uniemożliwiłoby zapobieżeniu powstania nagłej szkody lub innych skutków siły wyższej. W niniejszej sprawie na tę podstawę prawną powołał się wnioskodawca E. Sp. z o.o.
Nie budzi wątpliwości, że celem ustanowionych w drodze art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. dopuszczalnych form ograniczenia prawa własności jest ochrona bezpieczeństwa osób lub mienia, zagrożonych działaniem siły wyższej lub innymi czynnikami, przy czym potrzeba działania musi mieć cechy nagłości, a w przypadku art. 126 ust. 5 u.g.n., nawet szczególnej nagłości - gdy nie jest możliwe złożenie wniosku do starosty. Cel w jakim dokonuje się zajęcia nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n. i środki stanowiące formę tego zajęcia należą niewątpliwie do elementów podlegających ocenie w procesie badania, czy ograniczenie prawa własności dokonane na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n. stanowi celowy i proporcjonalny środek zmierzający do usprawiedliwionego, nadrzędnego celu jakim jest ochrona zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia.
Istotą przesłanki "nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody", o jakiej mowa w analizowanym przepisie jest taka nieprzewidywalna sytuacja lub stan, które nakazują szybkie działanie w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, przy czym podstawą wydania decyzji powinny być także wiarygodne informacje świadczące o potrzebie niezwłocznego działania. Wskazana "nagłość" powinna pozostawać w związku z koniecznością przeciwdziałania zdarzeniom, które miałyby w przyszłości wpływ na powstanie znacznej szkody. Chodzi zatem o możliwość wystąpienia zdarzenia, które może zaistnieć bez wpływu człowieka, jak i w wyniku popełnionych przez niego zaniechań, ponieważ szkoda może zaistnieć w każdym momencie, co wymaga odpowiedniej reakcji. Ponadto może się to wiązać także z wystąpieniem siły wyższej, czyli zdarzenia nie tyle powstałego bez wpływu człowieka co niedającego się przewidzieć; co nie oznacza, że nie można takiego zdarzenia się spodziewać w przyszłość z uwagi na stopień prawdopodobieństwa" (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1274/14, LEX nr 2035951).
Znaczenie dla zaistnienia tej przesłanki ma to, że potrzeba zapobieżenia znacznej szkodzie musi być nagła. Nie jest zatem dopuszczalne wydanie decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości na podstawie analizowanego przepisu w przypadku planowanych działań. Nagłość o jakiej mowa w analizowanym przepisie nie oznacza, że chodzi w nim o sytuacje, gdy ziści się już zagrożenie w postaci awarii, wybuchu czy rozszczelnienia. Tego rodzaju zagrożenie nie tyle ma być nieprzewidywalne, co z jego charakteru ma wynikać nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu szkody. Niezależnie zatem od tego, czy mamy do czynienia z nieprzewidywalnym zdarzeniem, czy też przewidywalnym bo wynikającym z nagłej potrzeby, co wymaga uprzednio dokonania pewnej oceny tej nagłości, norma prawna zawarta w art. 126 ust. 1 u.g.n. ma służyć minimalizowaniu powstania znacznej szkody, a więc określonego zagrożenia, które np. może wynikać z możliwości wystąpienia awarii, pożaru lub porażenia.
Przepis art. 126 ust. 5 u.g.n. z kolei stanowi, że w przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Jak przyjmuje się w doktrynie zajęcie nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 5 jest możliwe w sytuacji, gdy spełniona jest co najmniej jedna z przesłanek określonych w ust. 1 komentowanego artykułu, tj. zaistniał przypadek siły wyższej lub nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Zarówno siła wyższa, jak i możliwa do powstania znaczna szkoda muszą mieć tego rodzaju charakter, że zajęcie nieruchomości w celu zapobieżenia tym okolicznościom będzie związane z realizacją celów publicznych, a jednocześnie zaistniała dodatkowa przesłanka, tj. ze względu na nagłość oraz charakter siły wyższej i jej skutków lub grożącej szkody niemożliwe jest oczekiwanie na wydanie decyzji. Już wydanie decyzji zezwalającej na zajęcie jest uzasadnione potrzebą wyjątkowo szybkiego działania (por. wyrok NSA z 5 lutego 2009 r., I OSK 301/08, Lexis nr 2460742), zajęcie zatem nieruchomości bez uprzedniego uzyskania decyzji zezwalającej musi być uzasadnione koniecznością natychmiastowego działania (tak P. W. w Komentarzu do art. 126 u.g.n. pod red. Pawła Czechowskiego – Lex/el.).
Postępowanie prowadzone w trybie art. 126 ust. 5 i ust. 8 u.g.n. różni się zasadniczo od postępowań prowadzonych w trybie art. 124, art. 125, czy też art. 126 ust. 1 u.g.n. W odróżnieniu bowiem od tych trybów, wniosek składany przez wnioskodawcę nie ma na celu uzyskania tytułu prawnego do czasowego zajęcia nieruchomości, zastępującego zgodę jej właściciela, z uwagi na plany dokonania na niej w przyszłości określonych prac, lecz ma potwierdzić zasadność (usankcjonować) dokonanego już czasowego zajęcia nieruchomości. Konstrukcja tej regulacji sprawia zatem, iż wola właściciela nieruchomości nie ma w tej sytuacji znaczenia, zaś zgodnie z art. 126 ust. 5 u.g.n., to z mocy prawa powstaje po stronie właściciela nieruchomości obowiązek jej udostępnienia w celu zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w art. 126 ust. 1 u.g.n. lub też odpowiednio - w warunkach określonych w art. 126 ust. 1 i 5 w zw. z art. 126 ust. 10 u.g.n. - skutkom awarii, o których mowa w art. 124b u.g.n., zaś obowiązek ten podlega egzekucji administracyjnej.
W badanej sprawie organy uznały, że wystąpiły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji potwierdzającej przesłanki czasowego zajęcia nieruchomości. Wystąpiła nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Z wydruku z systemu przedstawionego przez E. Sp. z o.o. wynika, że w dniu 31 lipca 2022 r. o godz. 12:54 i 13:00 zgłoszono usterkę kabli niskiego napięcia relacji [...] do [...] oraz relacji [...] do [...] na posesji przy [...] w P.. Przedsiębiorca przesyłowy wyjaśnił, że wystąpiła konieczność natychmiastowej naprawy uszkodzonych kabli w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody polegającej na braku napięcia zasilającego odbiorców oraz braku utrzymania pewności zasilania 0,4 kV pomiędzy dwoma stacjami. Brak natychmiastowej naprawy uszkodzonych linii kablowych zwiększa ryzyko braku napięcia zasilającego odbiorców dla dwóch stacji transformatorowych, zasilających łącznie 285 odbiorców, a tym samym przyczynia się do zwiększenia zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz mienia, jak również wystąpienia pożaru. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym w przypadku sytuacji wymagających bezwzględnie natychmiastowego działania, a więc bez możliwości oczekiwania na wydanie decyzji na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n., możliwe jest wejście na teren w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n. Podkreślenia wymaga, że przepis ten stwarza szansę na legalne wejście na teren cudzej nieruchomości bez zgody jej właściciela, ale jedynie wówczas, gdy zaistnieje potrzeba wymagająca bezwzględnie natychmiastowego działania (wyrok WSA w Łodzi z 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 340/19, LEX nr 2689383).
Jak wykazały organy w przedmiotowej sprawie zaistniała potrzeba wymagająca bezwzględnie natychmiastowego działania. Przede wszystkim przedsiębiorca przesyłowy nie może przyjąć biernej postawy w przypadku awarii, która wymaga natychmiastowej naprawy, by nieprzerwanie doprowadzać energię elektryczną do odbiorców. Rolą przedsiębiorcy przesyłowego jest m.in. zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, a także dbanie o bezpieczeństwo odbiorców i przeciwdziałanie zagrożeniom dla zdrowia i życia ludzkiego. Przedsiębiorca przesyłowy jest zobowiązany również do natychmiastowego działania, jeśli ma możliwość przewidzenia, że brak natychmiastowej naprawy urządzeń przesyłowych może wywołać znaczne szkody.
W związku z powyższym prawidłowo organy orzekły o potwierdzeniu zaistnienia przesłanek zajęcia przedmiotowej nieruchomości w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody w związku z przedmiotową awarią.
Wbrew zarzutom skargi, nie ma znaczenia fakt, że prace naprawcze na terenie przedmiotowej nieruchomości miały miejsce dopiero w dniu 26 października 2022 r. Upływ ponad 2 miesięcy od daty złożenia wniosku był spowodowany głównie brakiem zgody właścicieli nieruchomości na przeprowadzenie prac przez E. Sp. z o.o. oraz koniecznością przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Długość tego okresu nie była zależna od E. Sp. z o.o., która podjęła prace już w dniu 2 sierpnia 2022 r., lecz była zmuszona zaprzestać prac, z uwagi na brak zgody administratora nieruchomości.
Podkreślić należy ponadto, że wnioskodawca - E. Sp. z o.o. jest podmiotem profesjonalnym, który posiada wiedzę w zakresie konieczności dokonania napraw linii kablowych. Organ administracji nie ma kompetencji, by oceniać stopień konieczności wykonania robót, polegających na usunięciu awarii. Jeżeli przedsiębiorca przesyłowy uznaje, że brak natychmiastowego usunięcia awarii w dużej mierze zwiększa ryzyko wystąpienia przerw w dostawie energii elektrycznej, przyczynia się do zmniejszenia bezpieczeństwa energetycznego oraz zwiększenia zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, to organ obowiązany jest wydać decyzję zgodnie z wnioskiem wnioskodawcy - w tym przypadku - w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n.
Organ nie jest również obowiązany badać dokładnie, na czym polegały stwierdzone usterki i jakie one mają wpływ na prawidłowe funkcjonowanie linii kablowych. Przedsiębiorstwo energetyczne jest podmiotem posiadającym specjalistyczną wiedzę dotyczącą pracy urządzeń energetycznych, dlatego trudno uznać iż wejście na teren nieruchomości wynikało z innego zdarzenia, niż usunięcie awarii. Ponadto E. Sp. z o.o. dostatecznie udowodniła, że zaszła konieczność zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, chociażby poprzez przedstawienie wyciągu z systemu przedstawiającego zgłoszenia awarii w dniu 31 lipca 2022 r. Z materiału dowodowego wynika, że przesłanki z art. 126 ust. 5 u.g.n. zostały spełnione, zatem organy miały podstawy orzec w przedmiocie potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia przedmiotowej nieruchomości, w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody, w związku z awarią dwóch linii kablowych 0,4 kV.
W kontekście powyższego nie znajdują również uzasadnienia zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.
Reasumując, Sąd uznał, że organy zgromadziły w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy, który należycie oceniły, dokonując prawidłowych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI