I OSK 1914/22

I OSK 1914/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Bd 1547/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-03-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 17 ust. 1b, art. 27 ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 1547/21 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2021 r. sygn. [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku na rzecz J. R. kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 15 marca 2022 r. sygn. II SA/Bd 1547/21 oddalił skargę J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Wyrok wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021 r. skarżąca J. R. zwróciła się do Burmistrza Miasta [...] o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem S. R. . Do wniosku załączono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stwierdzające, że niepełnosprawność S. R. istnieje od 32 roku życia oraz oświadczenie J. R. o rezygnacji z pobieranej emerytury w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.
Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej kasacyjnie, że w świetle zebranego materiału dowodowego nie ma możliwości przyznania skarżącej kasacyjnie wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie ustawowych przesłanek. Organ wskazał jednocześnie, że strona powinna przedłożyć, o ile posiada, dokumenty wskazujące na spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego - tj. dokument wskazujący, że ustalony stopień niepełnosprawności u osoby niepełnosprawnej powstał przed ukończeniem 18 lub 25 roku życia oraz dokument potwierdzający zawieszenie prawa do emerytury - co umożliwi wydanie decyzji pozytywnej.
Ustosunkowując się do tego zawiadomienia pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. podniósł, że uzależnienie przyznania świadczenia od przedłożenia wskazywanych dokumentów jest nieprawidłowe. Stanowisko to, w zakresie dotyczącym wezwania do przedłożenia dokumentu potwierdzającego, że niepełnosprawność S. R. powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub 25 roku życia w przypadku nauki, uzasadniono skutkami wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. W odniesieniu do żądania zawieszenia prawa do emerytury wskazano, że złożenie takiego wniosku może nastąpić w następstwie informacji o spełnieniu przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Zaakcentowano, że zadaniem organów jest taka koordynacja działań aby osoby uprawnionej nie pozostawić bez należnego jej świadczenia nawet przez krótki czas.
Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, uzasadniając swoje stanowisko niespełnieniem przesłanki o której mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. - dalej jako "u.ś.r." oraz "ustawa o świadczeniach rodzinnych") – ponieważ niepełnosprawność S. R. powstała po 25 roku życia, oraz ziszczeniem się przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., bowiem skarżąca kasacyjnie ma ustalone prawo do emerytury i nie zawiesiła prawa do jej pobierania.
Od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej wniósł odwołanie, domagając się uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy i zarzucając:
- niedopuszczalne oparcie decyzji odmownej na art. 17 ust. 1b u.ś.r., którego niezgodność z Konstytucją RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności, stwierdził Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13;
- niezasadną odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia bez uprzedniego poinformowania skarżącej, że - wyłączną - przeszkodą przyznania jej świadczenia jest pobieranie emerytury i wyznaczenia odpowiedniego terminu do przedłożenia decyzji o zawieszeniu emerytury.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało, że w jego ocenie zawieszenie prawa do emerytury nie uchyla negatywnej przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nadal istnieje ustalone prawo do emerytury, a zawieszenie powoduje jedynie brak jej wypłaty w tym okresie. Wskazując na wady decyzji pierwszoinstancyjnej w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, Kolegium stwierdziło jednocześnie, że okoliczność ustalenia J. R. prawa do emerytury skutkuje utratą uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego.
W złożonej do Sądu Wojewódzkiego skardze podniesiono zarzuty naruszenia:
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w zw. z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP przez błędną wykładnię, sprzeczną z konstytucyjnymi zasadami równości i sprawiedliwości społecznej, polegającą na przyjęcie, że negatywna przesłanka w postaci prawa do emerytury nie może zostać uchylona poprzez zawieszenie tego prawa na rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
- art. 9 i art. 79a k.p.a. poprzez brak poinformowania skarżącej, że spełnia pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a jedyną przeszkodą do jego przyznania jest pobieranie emerytury i brak wyznaczenia jej odpowiedniego terminu celem uzyskania decyzji o zawieszeniu emerytury.
Oddalając skargę J. R. Sąd Wojewódzki wskazał, że prawidłowo odmówiono jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem posiada ona prawo do emerytury. W ocenie Sądu Wojewódzkiego organy prawidłowo odmówiły więc skarżącej kasacyjnie przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem w sprawie ziściła się przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegająca na realizacji prawa do emerytury w postaci pobierania tego świadczenia i braku woli skarżącej zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że przed wydaniem decyzji skarżąca została pouczona i wezwana do podjęcia stosownych czynności w celu wyeliminowania ww. przeszkody (realizacji prawa do emerytury) w przyznaniu jej wnioskowanego świadczenia, jednak tego nie uczyniła. Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że wyraz zastosowania prawidłowej wykładni przepisów u.ś.r. przez organy stanowi skierowane przez organ I instancji do pełnomocnika skarżącej pismo z dnia [...] czerwca 2021 r., gdzie organ wskazał na czynności, które winna podjąć skarżąca kasacyjnie w celu spełnienia wszystkich wymaganych przepisami przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że organ I instancji kierując się na etapie postępowania administracyjnego właściwą interpretacją art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodną z dyrektywami wykładni systemowej i celowościowej, oraz uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy tj. fakt posiadania i pobierania emerytury, wezwał stronę do przedłożenia decyzji o zawieszeniu wypłaty emerytury - co stanowiło w umożliwienie dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia. Nie wykluczono odgórnie możliwości przyznania skarżącej kasacyjnie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to że posiada ona ustalone prawo do emerytury, uzależniając tę możliwość od okoliczności faktycznego pobierania przez nią świadczenia emerytalnego. Powyższe, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, świadczy o prawidłowym działaniu organu I instancji, który w toku postępowania w pełni wykorzystał przysługujące mu instrumenty prawne i podjął czynności zmierzające do umożliwienia uzyskania przez skarżącą kasacyjnie ze świadczenia korzystniejszego, realizując tym samym obowiązki wynikające z art. 9 i art. 79a k.p.a. Skoro jednak skarżąca kasacyjnie nie wyraziła jednoznacznej woli wyeliminowania przesłanki negatywnej związanej z pobieraniem emerytury, poprzez przedłożenie decyzji o zawieszeniu emerytury, to tym samym organ nie miał możliwości przyznania jej świadczenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła J. R. , zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie:
I. prawa materialnego, tj.: art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na przyjęciu, że skarżąca kasacyjnie powinna przedłożyć decyzję o zawieszeniu prawa do emerytury przed uzyskaniem zapewnienia, że świadczenie pielęgnacyjne zostanie jej przyznane.
II. przepisów postępowania, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej "p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 79a k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi wskutek błędnego uznania, że organ I instancji przed wydaniem decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, udzielił wyczerpujących wyjaśnień i wskazówek umożliwiających uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego tj. poinformował o konieczności przedłożenia decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury a J. R. nie dopełniła wskazanych przez organ I instancji warunków, co było podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy organ I instancji uzależnił wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie tylko od zawieszenia prawa do emerytury, ale również od wykazania spełnienia przesłanki dotyczącej wieku powstania niepełnosprawności, uznanej przez Trybunał Konstytucyjny, za sprzeczną z Konstytucją, co oznacza, że zawieszenia prawa do emerytury na tym etapie postępowania administracyjnego nie doprowadziłoby do uzyskania przez skarżącą kasacyjnie świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto naraziłoby ją na pozostania bez jakiegokolwiek świadczenia stanowiącego jej jedyne źródło utrzymania;
b) art. 133 § 1 p.p.s.a. przez dokonanie przez Sąd I instancji samodzielnego ustalenia faktycznego o braku woli J. R. kasacyjnie zawieszenia prawa do emerytury.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz.U. 2023, poz. 1634 – dalej jako: "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Przedstawienie motywów wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymaga zastrzeżenia, że skarga kasacyjna formułując zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów "p.p.s.a.", "k.p.a." oraz "ustawy o świadczeniach rodzinnych" jednocześnie nie definiuje tych skrótów. Analiza treści skargi kasacyjnej doprowadziła Sąd do wniosku, że zarzuty te dotyczą odpowiednio: ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2022, poz. 329), ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021, poz. 735 - dalej jako: "k.p.a.") oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020, poz. 111 - dalej jako: u.ś.r.") i w tak wytyczonym zakresie Sąd skargę kasacyjną rozpoznał.
Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna okazała się skuteczna, ponieważ podniesione w niej zarzuty okazały się w części uzasadnione.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W takiej sytuacji rozpatrzeniu w pierwszej kolejności, co do zasady, podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.
Zasadnie Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz art. 79a k.p.a.
Przepis art. 9 k.p.a. ustanawia zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli. Natomiast art. 8 § 1 k.p.a. nakłada na organy obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonując oceny działań podjętych w trybie art. 79a k.p.a. należy mieć na uwadze, że dodany ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) przepis art. 79a k.p.a. ustanawia dodatkowy obowiązek informacyjny organu względem strony postępowania, który koncentruje się wokół identyfikacji niespełnionych (bądź niewykazanych) przesłanek uwzględnienia żądania (W. Chróścielewski (red.), Z. Kmieciak (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, publ. LEX, 2019). Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej powinna być zatem również kwestia prawidłowości działań podejmowanych przez organy w trybie art. 79a k.p.a. Realizacji tego obowiązku wyrazu nie dał Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie. Tymczasem, prawidłowość działań podejmowanych w trybie art. 79a k.p.a. ma szczególnie doniosłe znaczenie właśnie w sprawach dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych, gdzie szczególnie istotne jest wnikliwe rozważenie okoliczności faktycznych - konkretnej - sprawy i uważne rozpatrzenie ich przez pryzmat intencji ustawodawcy. W tej kategorii spraw (dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych), nie sposób formułować uniwersalne rozwiązania i przyjmować założenie, że będą one adekwatne do danych kategorii stanów faktycznych. Zauważyć bowiem trzeba, że problematyka sytuacji wnioskodawców ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne, a mających ustalone już prawo do emerytury stanowi zagadnienie szczególnie złożone, którego zawiłość prawna ma swoje źródło w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014, poz. 1443). Okoliczność ta miała istotne znaczenie również w badanej sprawie. Z różnych przyczyn wykreowane zostały uwarunkowania, w których stosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, każdorazowo rodzi pytanie o poszanowanie konstytucyjnej zasady równości. Wbrew stanowisku Kolegium, również wzgląd na zasady konstytucyjne prowadzi do wniosku, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Przyjmuje się, że wybór ten może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251). Podkreślić jednak należy, że dla opiekunów pobierających emerytury złożenie wniosku o ich zawieszenie i wstrzymanie wypłaty wiązać się może z obawą pozostania przez pewien okres bez środków do życia (wznowienie wypłaty zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS następuje nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty) bądź z obawą czy świadczenie w ogóle zostanie przyznane. Na te okoliczności w toku całego postępowania administracyjnego, jak i przed Sądem Wojewódzkim bezskutecznie wskazywała skarżąca kasacyjnie. Dlatego trafnie podnosił pełnomocnik skarżącej kasacyjnie, że na organach przed wezwaniem do złożenia wymaganej decyzji o wstrzymaniu wypłaty ciąży obowiązek ustalenia czy w realiach danej sprawy wezwanie jest celowe. Organ musi w pierwszej kolejności ustalić, że wnioskodawca poza tylko wykazaniem okoliczności związanej z prawem do emerytury spełnia wszystkie przesłanki do przyznania mu świadczenia z art. 17 u.ś.r. W przypadku uznania, że przesłanek tych nie spełnia z innych przyczyn niż wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. wezwanie nie powinno być do strony kierowane. W badanej sprawie bezsporne pozostaje, że skarżącą kasacyjnie poinformowano, że w świetle zebranego materiału dowodowego nie ma możliwości przyznania jej wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie ustawowych przesłanek. Jednocześnie jednak, została ona zobowiązana do przedłożenia, o ile posiada, dokumentów wskazujących na spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – tj. dokumentu wskazującego, że ustalony stopień niepełnosprawności u osoby niepełnosprawnej powstał przed ukończeniem 18 lub 25 roku życia oraz dokumentu potwierdzającego zawieszenie prawa do emerytury. Trafnie w tym przypadku skarżąca kasacyjnie podnosi, że zawieszenie prawa do emerytury powinno nastąpić po ustaleniu, że spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Taka sytuacja nie miała miejsca w badanej sprawie. Bezspornie, skarżącej kasacyjnie nie stworzono realnej możliwości dokonania wyboru świadczenia korzystniejszego. Bezpodstawnie w tej sytuacji, stawia się jej zarzut braku woli zawieszenia świadczenia emerytalnego. Skarżąca kasacyjnie od początku postępowania deklarowała wolę zawieszenia świadczenia emerytalnego, jednak jak trafnie podnosiła w toku całego postępowania, byłoby to celowe tylko wówczas gdyby, jedyną wskazywaną przeszkodą przyznania jej wnioskowanego świadczenia, był fakt pobierania przez nią emerytury. Jako nieracjonalne jawi się natomiast wezwanie do zawieszenia emerytury osoby, którą poinformowano, o niespełnieniu przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W konsekwencji rację ma skarżąca kasacyjnie, że w okolicznościach badanej sprawy doszło do naruszenia art. 27 ust. 5 u.ś.r. Skoro, bowiem przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ powinien przedsięwziąć takie działania, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia. Zważywszy na wady postępowania, opisane powyżej, skarżącej kasacyjnie dokonania tego wyboru w istocie nie umożliwiono. Jakkolwiek, bowiem wystosowano do niej wezwanie w trybie art. 79a k.p.a. to obarczone było ono istotnymi wadami. Szczególnie zaakcentować trzeba też, że skarżąca kasacyjnie nie pozostawała bierna w toku postępowania, ale konsekwentnie reagowała na działania organu I instancji, trafnie wytykając wady w podejmowanych przez ten organ działań.
W tym stanie sprawy za usprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez jego niewłaściwe zastosowanie. W badanej sprawie mamy do czynienia ze - szczególną sytuacją - złożoną i proceduralnie dalece niestandardową. Stwierdzenie niekonstytucyjności części przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nałożyło na organy administracji publicznej orzekające w sprawach świadczeń rodzinnych trudne zadanie interpretowania i stosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób wymagający uwzględnienia ochrony wskazywanych przez Trybunał Konstytucyjny wartości. Jednocześnie TK zwrócił uwagę, że problemem konstytucyjny stanowi taki mechanizm, który ryzyko nieprawidłowego działania aparatu administracyjnego przerzuca na osobę ubiegającą się o zasiłek (pkt 5.2. uzasadnienia do wyroku TK z dnia 23 października 2007 r. sygn. P 28/07). To rolą organów było umożliwienie skarżącej kasacyjnie skorzystania z prawa wyboru przewidzianego w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Błędnie oceniono zaistnienie przesłanek z art. 27 ust. 5 u.ś.r wywodząc ujemne dla skarżącej kasacyjnie skutki prawne, w oparciu o wadliwe pouczenie wystosowane do niej w trybie art. 79a k.p.a. dnia 29 czerwca 2021 r.
Niezasadnie natomiast Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie ustalenia o braku woli skarżącej kasacyjnie zawieszenia prawa do emerytury. Na podstawie art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy (...). Podstawą orzekania jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku postępowania administracyjnego. W istocie skarga kasacyjna kwestionuje dokonaną przez Sąd Wojewódzki ocenę ustalonego stanu faktycznego. Tymczasem, przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Nie służy on również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy (zob.: wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2021 r., II GSK 1158/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze zasadność zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz art. 79a k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik strony oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. i stwierdzając, że istota sprawy została wystarczająco wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił wyrok Sądu I instancji oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 wyroku w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę, że w sprawie prawomocnie przesądzone pozostaje, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, a wezwanie do zawieszenia emerytury musi poprzedzać jednoznaczne ustalenie, że wnioskodawca poza wykazaniem okoliczności związanej z prawem do emerytury spełnia wszystkie przesłanki do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego.