I OSK 191/06

I OSK 191/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig - Maciszewska
Janina Antosiewicz
Zbigniew Rausz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Stopnie i tytuły naukowe
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1107/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-08-11
Skarżony organ
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Zbigniew Rausz (spr.) Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Izabella Kulig-Maciszewska Protokolant Justyna Nawrocka po rozpoznaniu w dniu 27 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1107/04 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od A. R. na rzecz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymała w mocy swą decyzję z dnia [...] nr [...] odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Lekarskiego I Akademii Medycznej im. [...] w [...] z dnia 18 października 2000 r. o nadaniu dr A. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego.
Z akt sprawy oraz ustaleń organu wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2003 r. sygn. akt I SA 1604/02 uchylił decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia 22 kwietnia 2002 r. nr BCK-IV-0-1329/2001, która po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymała w mocy decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia [...] nr [...] odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Lekarskiego I Akademii Medycznej im. [...] w [...] z dnia 18 października 2000 r. o nadaniu A. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego.
W tej sytuacji sprawa rozpatrzenia wniosku A. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału z dnia 18 października 2000 r. stała się powtórnie przedmiotem postępowania Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, która decyzją z dnia [...] po raz kolejny odmówiła zatwierdzenia wyżej wymienionej uchwały.
W uzasadnieniu swego stanowiska Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wskazała, że Sekcja Nauk Medycznych, po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wysłuchaniu opinii dwóch nowo powołanych recenzentów oraz przeprowadzeniu dyskusji z udziałem recenzentów Rady Wydziału, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw uchyleniu decyzji Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Lekarskiego I Akademii Medycznej im. [...] w [...] z dnia 18 października 2000 r. o nadaniu A. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego (za uchyleniem decyzji 5, przeciw 18, wstrzymujących się 4 osoby).
Z oceny dokonanej przez nowych recenzentów i Sekcję Nauk Medycznych, w skład której wchodzą głównie profesorowie nauk medycznych, dysponujący niezbędną wiedzą do własnej oceny wartości osiągnięć habilitantki, wynika, że rozprawa habilitacyjna posiada konkretne, zasadnicze wady podważające jej wartość jako pracy naukowej stanowiącej dowód posiadania przez skarżącą kwalifikacji wymaganych od kandydata do stopnia naukowego doktora habilitowanego. Ponadto dorobek naukowy habilitantki po uzyskaniu stopnia naukowego doktora ma niewielką wartość naukową, opublikowany był w mało znaczących czasopismach naukowych i nie może być uznany za dorobek znaczny, wymagany od kandydatów do habilitacji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów wniosła A. R. W obszernym uzasadnieniu skargi, uzupełnionym pismem z dnia 30 lipca 2005 r., skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa, to jest: art. 7, 8, 10 § 1, art. 77 § 1, art. 79 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przez to, że pomimo zobowiązania Centralnej Komisji przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2003 r. w zaskarżonej decyzji nie ustosunkowała się ona do pozytywnej opinii wydanej przez prof. dr hab. J. G.. Decyzja nie zawiera motywów pominięcia tej opinii. Nadto skarżąca powołała się na wszystkie zarzuty zgłaszane wcześniej w postępowaniu zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2003 r. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o stwierdzenie jej nieważności, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 §1 pkt 2 Kpa) oraz wskazanie, na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy po wysłuchaniu zespołu specjalistów składającego się z członków Centralnej Komisji reprezentujących następujące dziedziny: z nauki medycyny – epidemiologia, medycyna publiczna (społeczna), z nauki chemii (biochemia), z nauk humanistycznych (politologia), z nauk rolniczych (kształtowanie środowiska).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję uznał, że skargę należało uwzględnić, chociaż z innych przyczyn, niż w niej podniesione, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Jak wskazał Sąd, z akt sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie przewód habilitacyjny rozpoczął się pod rządami ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz.U. Nr 65. poz. 386 ze zm.). Z dniem 1 maja 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. Nr 65, poz. 595). Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 tej ustawy przewody doktorskie i habilitacyjne, niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy, są przeprowadzane na podstawie przepisów dotychczasowych. Dlatego postępowanie w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Lekarskiego I Akademii Medycznej im. [...] w [...] z dnia 18 października 2000 r. o nadaniu dr A. J. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego toczyło się z zastosowaniem zasad przewidzianych w ustawie z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych.
Oznacza to, że w przedstawionej sprawie miał zastosowanie przepis art. 29 ust.1 tej ustawy, który stanowi, że w zakresie w niej nieuregulowanym, do postępowania w sprawach nadania tytułu naukowego lub stopni naukowych, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepis art. 32 ust. 1 ustawy stanowiący, że Centralna Komisja w zakresie wydawanych przez siebie decyzji pełni funkcje centralnego organu administracji państwowej a także art. 34 powołanej ustawy, który określa organy Centralnej Komisji i stanowi, m.in., że kompetencje tych organów, sposób wyboru prezydium, jej organizację i tryb działania określa statut. Statut taki został uchwalony w dniu 19 kwietnia 1991 r. W tej sytuacji zważyć należy, że zgodnie z § 13 ust.1 Statutu Centralnej Komisji wnioski w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych rozpatruje Prezydium Komisji będące jej organem. Zgodnie natomiast z art. 34 ust. 1 ustawy skład Prezydium ustalany jest zgodnie z § 1 Statutu.
Z analizy akt sprawy wynika, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji, Prezydium Centralnej Komisji liczyło 11 członków (Skład Osobowy Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych w kadencji 2003-2005). Potwierdza to także lista obecności Prezydium Centralnej Komisji w dniu [...] (nr [...]). Z listy tej wynika, że zamiast nieobecnego prof. M. M. (przewodniczącego Sekcji V) obecny był na posiedzeniu prof. J. S. (zastępca przewodniczącego Sekcji V). Z wyciągu z protokołu nr [...] wynika natomiast, że jeden z członków Prezydium prof. M. N. był nieobecny w czasie głosowania uchwały Prezydium Komisji, mimo iż jego podpis znajduje się na liście obecności nr [...], jednak zgodnie z § 7 Statutu Prezydium mogło w takim składzie osobowym wiążąco przegłosować przedmiotową uchwałę.
Wydaną w oparciu o podjętą uchwałę decyzję z dnia [...] podpisało 10 z 12 osób wymienionych w tym orzeczeniu jako Prezydium Komisji. Dwie osoby nie podpisały decyzji, a obok ich nazwisk zamieszczono adnotacje "nieob." Z akt sprawy wynika, że prof. J. S. podpisał decyzję zastępując na posiedzeniu w dniu [...] przewodniczącego Sekcji V prof. M. M. (zgodnie z § 12 Statutu), natomiast prof. M. N. nie podpisał decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że § 4 Statutu zawiera upoważnienie dla Prezydium Komisji do wydawania w imieniu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów decyzji w sprawach nadawania stopni naukowych. Jednakże decyzje wydawane przez organ kolegialny stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy tworząc całość są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do podpisywania decyzji – zgodnie z art. 107 §1 kpa, W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2000 r. sygn. akt I SA 1109/00 (niepubl.) i z dnia 27 lutego 2003 r. sygn. akt II SA 455/02 (Wokanda 2003/7-8/76), a także w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2003 r. sygn. akt III RN 135/03 (OSNP 2004/16/274) ustalono, iż z uwagi na to, że organ kolegialny działa in corpore, podpis powinien być złożony przez wszystkich członków organu kolegialnego. Ani ustawa, ani Statut nie upoważniają Prezydium do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Centralnej Komisji w innym składzie osobowym. Wydanie decyzji administracyjnej nie jest bowiem tożsame z przegłosowaniem w formie uchwały stanowiska Prezydium jako organu Centralnej Komisji. W tej sytuacji brak w zaskarżonej decyzji podpisu prof. M. N., będącego członkiem Prezydium Centralnej Komisji, jest niezgodny z przepisami postępowania administracyjnego.
Zgodnie z zapisami Statutu, prowadzenie postępowania opiniodawczego i podejmowanie uchwał w zakresie ustawowych zadań Centralnej Komisji związanych z nadaniem stopni naukowych i tytułów naukowych należy do zadań sekcji (§ 6 ust. 1 pkt 2, § 8). Na sekcji, jako organie najbardziej kompetentnym do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć, ciąży obowiązek pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyrażenia swojej opinii co do merytorycznych przesłanek nadania m.in. stopnia naukowego. Taka opinia stanowiła również podstawę wydania przez Prezydium (§ 12 pkt 2 Statutu) przedmiotowej decyzji. Przebieg posiedzenia, zarówno Sekcji, jak i Prezydium Komisji, jest protokołowany. Protokół, zgodnie z treścią art. 68 §1 kpa powinien odzwierciedlać przebieg posiedzenia, tak w zakresie przedstawionych opinii recenzentów, dyskusji, jak i trybu i sposobu podejmowania uchwał. Z protokołu powinno wynikać kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Przede wszystkim jednak z protokołu musi jednoznacznie wynikać jakiej treści uchwała była głosowana, w jakiej formie dokonano głosowania oraz jaki był wynik głosowania. Te podstawowe elementy muszą znaleźć się w protokole, bowiem dopiero wtedy Sąd może dokonać oceny czy w przeprowadzonym postępowaniu zachowano rygory prawne co do jego przebiegu, ustalić przebieg samego głosowania i co było przedmiotem głosowania.
W niniejszej sprawie, w świetle treści innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, przedmiot przeprowadzonego w dniu 9 lutego 2004 r. tajnego głosowania budzi uzasadnione wątpliwości co do treści uchwały, która była na tym posiedzeniu głosowana. Z treści wyciągu z protokołu posiedzenia Sekcji Nauk Medycznych z dnia 9 lutego 2004 r. wynika, że przedmiotem głosowania było uchylenie poprzedniej decyzji Centralnej Komisji ("za uchyleniem poprzedniej decyzji Centralnej Komisji 5 głosów, przeciw 18, wstrzymujących się 4"). Z treści zaskarżonej decyzji z dnia [...] wynika natomiast, że na posiedzeniu Sekcji padło "za zatwierdzeniem decyzji 5 głosów, przeciw 18, wstrzymujących się 4" – co sugerowałoby, że głosowano zatwierdzenie poprzedniej decyzji – a w tej sytuacji głosy oddane za i przeciw wnioskowi należałoby liczyć odwrotnie, z czego wynikałoby, że większość członków Sekcji, wbrew temu co twierdzi Komisja, opowiedziała się za uchyleniem poprzedniej decyzji Centralnej Komisji. Natomiast z odpowiedzi na skargę z dnia 12 lipca 2004 r. nadesłanej przez Centralną Komisję wynika, że "5 członków sekcji głosowało za zatwierdzeniem uchwały Rady Wydziału o nadaniu dr A. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego, 18 było przeciw, a 4 wstrzymało się od głosu", co sugeruje ponowne głosowanie nad zatwierdzeniem uchwały Rady Wydziału. Choć każda z zaprezentowanych przez organ interpretacji głosowania jest niekorzystna dla skarżącej, nie można jednoznacznie ustalić, co zostało poddane pod głosowanie: uchylenie poprzedniej decyzji Komisji, zatwierdzenie tej decyzji, czy zatwierdzenie uchwały Rady Wydziału i jak należało interpretować głosy oddane za i przeciw poddanemu pod głosowanie wnioskowi. Wynik głosowania podany w uzasadnieniu decyzji sugeruje, że większość członków Sekcji opowiedziało się przeciwko "zatwierdzeniu decyzji" Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału o nadaniu stopnia naukowego. Wątpliwości takie nie powstałyby, gdyby protokół prawidłowo oddawał przebieg posiedzenia i zawierał wszelkie elementy przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego a uzasadnienie wydanej decyzji było z nim w pełni zgodne. Należy przy tym zaznaczyć, że z wyciągu z protokołu posiedzenia Sekcji nie wynika, kto sporządził protokół, który w niektórych miejscach zamiast przedstawiać "jakie uwagi zgłosiły obecne osoby" (art. 68 § 1 kpa) zawiera, zdaniem Sadu, ocenę tych wypowiedzi. Nadto przedstawione Sądowi wyciągi protokołów posiedzeń Sekcji i Prezydium Komisji nie zawierają podpisów wszystkich osób uczestniczących w posiedzeniach. Uniemożliwia to zbadanie prawidłowości sporządzenia protokołów. Zgodnie bowiem z art. 68 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. Zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2000 r. sygn. akt SA/Rz 2134/98 (niepubl.) protokół nieodpowiadający wymaganiom formalnym art. 68 nie może być podstawą ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2005 r. złożyła Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając wyrokowi:
1. naruszenie przepisów postępowania – tj. na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, a w szczególności przepisów: art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych; art. 134 § 1 p.p.s.a. , art.135 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. , art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. i art. 152 p.p.s.a, art.153 p.p.s.a., art. 127 K.p.a. w zw. z art. 29 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz.U. Nr 65, poz. 386 ze zm.), przez:
– stwierdzenie, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia innych przepisów procedury administracyjnej przy wydaniu zaskarżonej decyzji, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w zakresie niewłaściwej wykładni wyników głosowania przy zastosowaniu zasady bezwzględnej większości oddanych głosów i składanych podpisów pod decyzją organu kolegialnego – co skutkuje koniecznością uchylenia decyzji.
– niewłaściwą interpretację zasady "odpowiedniości" stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do procedury przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów w zakresie nie uregulowanym przepisami szczególnymi.
– stwierdzenie, że protokół Prezydium Centralnej Komisji nie odpowiada wymogom z art. 68 kpa i nie może stanowić podstawy ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy.
– przekroczenie granicy swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym odnośnie stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego i zakresu kontroli procedury przy wydawaniu decyzji przez Centralną Komisję.
– sprzeczności sentencji orzeczenia z treścią uzasadnienia.
2. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a w szczególności przepisów art. 17, art. 32, art. 34 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz.U. Nr 65, poz. 386 ze zm.), § 7, 12 ust. 2 i § 13 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia 19 kwietnia 1991 r. ze zm.; przepisów art. 68 § 1 kpa, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 33 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 12 września 1990 r., przez:
– uznanie, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów formalnych i narusza prawo w stopniu powodującym jej uchylenie, oraz wskazanie, że została podjęta niezgodnie z przepisami postępowania administracyjnego,
– niewłaściwą interpretację na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego i przepisów szczególnych dotyczących Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, trybu podejmowania uchwał i wydawania decyzji przez organ kolegialny,
– stwierdzeniu, że wydanie decyzji administracyjnej nie jest tożsame z przegłosowaniem w formie uchwały stanowiska Prezydium jako organu Centralnej Komisji w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego,
– ustalenie, że członek organu kolegialnego nie biorący udziału w głosowaniu uchwały ma obowiązek podpisać decyzję z niej wynikającą.
Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w rozważaniach swych Sąd błędnie przeprowadził analizę art. 29 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym, który stanowi, że w postępowaniu o nadanie tytułu doktora. habilitowanego w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten wskazuje jednoznacznie, że przepisy kpa stosuje się odpowiednio, a nie w zastępstwie ustawy i wydanego na jej podstawie Statutu, mając na uwadze szczególny tryb podejmowania uchwał w głosowaniu tajnym. Wyłania się podstawowy problem prawny, jak należy rozumieć "odpowiednie stosowanie kpa w sprawach nieuregulowanych w ustawie" ( w tym przypadku ustawy z dnia 12 września 1990 r.). Problem "odpowiedniości" to problem prawa i formalnego, i materialnego. Generalnie "odpowiednie stosowanie" – to takie stosowanie przepisów, które uwzględnia ich treść, ale o tyle, o ile nie ma odrębnego uregulowania w danych przepisach szczególnych oraz – tu ważne w przypadku Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów o ile jest to możliwe w ramach ustawowej konstrukcji ustrojowej danego organu. Z tego ostatniego powodu nie można do Centralnej Komisji zastosować przepisów kpa o upoważnianiu pracowników, czy też o protokołach, a także części przepisów kpa dotyczących np. udziału strony w postępowaniu, rozprawy. Przykładowo nie sposób zastosować wprost art. 68 kpa przez odczytanie i podpisanie protokołu przez wszystkich obecnych wraz z zastrzeżeniami. Należy przy tym mieć na uwadze tryb podejmowania decyzji w głosowaniu tajnym przez organ kolegialny. Postępowanie Centralnej Komisji do chwili wydania decyzji ma charakter niejawny (§ 14 statutu).
Zdaniem skarżącej nie można się zgodzić z zarzutem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że niespełnienie wymogów formalnych odnośnie protokołu dyskwalifikuje ten dokument jako podstawę ustaleń faktycznych sprawy. Jest to przykład niewłaściwego stosowania przepisów kpa do postępowania przed Centralną Komisją. Poza przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 27, 87, 93 tego kodeksu) nie ma przepisów szczególnych, które odnosiłyby się wyłącznie do organów kolegialnych. Zatem oprócz kpa tryb wydawania decyzji administracyjnych przez organ kolegialny określają przepisy szczególne, regulujące organizację i działanie organu kolegialnego, w tym zwłaszcza przesłanki ważności decyzji w formie uchwał. W związku z powyższym powstaje pytanie, czy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego motywowane ochroną praw strony skarżącej ma dostateczne oparcie w przepisach kpa.
Przepis § 7 Statutu stanowi, że uchwały Prezydium Komisji i Sekcji Komisji zapadają bezwzględną większością oddanych głosów w obecności co najmniej połowy liczby członków. Wykładnię takiego trybu głosowania wskazał Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 20.09.1995 r. W 18/94 (OTK 1995/1/7): "bezwzględna większość głosów" oznacza co najmniej o jeden głos więcej od sumy pozostałych ważnie oddanych głosów, tj. przeciwnych i wstrzymujących się. Taką interpretację należy zastosować przy ocenie wyników głosowania zarówno na posiedzeniu Prezydium, jak i Sekcji. Zarzut błędnej interpretacji wyniku głosowania na posiedzeniu Sekcji Nauk Medycznych w dniu 9 lutego 2004 r. jest chybiony. Z protokołu wynika, że przedmiotem głosowania był wniosek o uchylenie poprzedniej decyzji z dnia [...] i zatwierdzenie uchwały Rady Wydziału. Wniosek ten nie uzyskał bezwzględnej większości (za uchyleniem było 5 głosów, przeciw 18, wstrzymujących się 4). Ponadto protokół prawidłowo odzwierciedla skład członków Sekcji i recenzentów oraz przebieg dyskusji.
Wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzasadnienie decyzji nie pozostaje w sprzeczności z wynikami głosowania. Jednoznacznie się stwierdza, że Sekcja w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw uchyleniu decyzji z dnia [...]. Natomiast wyniki głosowania zostały niefortunnie przyporządkowane do stanowiska Sekcji wobec decyzji Rady Wydziału. Głos za uchyleniem poprzedniej decyzji był jednocześnie głosem za zatwierdzeniem uchwały
Rady Wydziału. Jednakże nie ma to wpływu na końcowy wynik głosowania i rozstrzygnięcie sprawy.
Zdaniem skarżącej, nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że brak w zaskarżonej decyzji podpisu prof. M. N. – członka Prezydium Centralnej Komisji, jest niezgodny z przepisami postępowania administracyjnego. Decyzja została podpisana przez tych członków Prezydium, którzy brali udział w jej podjęciu. Jako błędny należy traktować pogląd, że organ kolegialny działa in corpore i podpis powinien być złożony przez wszystkich członków organu kolegialnego, niezależnie od udziału w głosowaniu. Powołanie się przy tym na poparcie swego stanowiska na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie i Sądu Najwyższego jest chybione. Przyjęta linia orzecznicza w powołanych wyrokach wskazuje jedynie, że wszyscy członkowie organu kolegialnego biorący udział w podjęciu decyzji obowiązani są do jej podpisania. Dopuszczalne jest też, aby ci członkowie organu kolegialnego, którzy w konkretnej sprawie zajęli odmienne stanowisko niż większość podpisali taką decyzję. Taki utrwalony pogląd znalazł swoje uzasadnienie we wcześniejszej uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1992 r., III AZP 17/92 (OSNCP 1993, nr 3, poz. 25): "Decyzja zarządu gminy lub miasta powinna być podpisana przez wszystkich członków zarządu, biorących udział w podjęciu decyzji". Dopiero po nowelizacji ustawy o samorządzie terytorialnym ustawą z dnia 29 września 1995 r. decyzję wydaną przez samorząd gminy w sprawach z zakresu administracji publicznej podpisuje tylko wójt lub burmistrz. Niezależnie od umocowania ustawowego zasadą pozostaje, że decyzje wydawane przez organy kolegialne powinny być podpisane przez wszystkich członków organu, biorących udział w podjęciu konkretnej decyzji, nie zaś dodatkowo przez osoby nie uczestniczące w głosowaniu.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 12 grudnia 2003 r., sygn. akt III RN 135/03 (OSNP 2004/16/274) Sąd Najwyższy podkreślił, że "praktyka funkcjonowania organów kolegialnych wskazuje na poszczególne etapy przy podejmowaniu rozstrzygnięcia: po przeprowadzeniu postępowania dowodowego odbywa się dyskusja, a następnie przeprowadzane jest głosowanie nad proponowanym rozstrzygnięciem sprawy. Przyjęta w ten sposób uchwała – decyzja administracyjna organu kolegialnego jest «opatrywana podpisami» osób uczestniczących w jej przyjęciu albo przez sporządzenie odrębnego dokumentu, który jest podpisywany przez wszystkie osoby uczestniczące w jego przyjęciu, albo też przez ujęcie treści rozstrzygnięcia przyjętego w wyniku głosowania w protokole posiedzenia, do którego załączona jest podpisana przez uczestników posiedzenia lista obecności członków organu kolegialnego". Taka praktyka podpisywania decyzji administracyjnych (art. 104 kpa) podejmowanych przez organy kolegialne orzekające jest zgodna z art. 107 § 1 kpa pokreślił Sąd Najwyższy. A contrario członkowie organu kolegialnego nie biorący udziału w głosowaniu (w podjęciu uchwały), nie podpisują decyzji. Byłoby to wręcz sprzeczne z przepisami prawa. Żaden przepis kpa nie stawia wymogu podpisania decyzji przez członka gremium nie biorącego udziału w jej podjęciu. Takie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie ma racjonalnego i prawnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach i orzecznictwie.
Powyższe stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawiera wewnętrzne sprzeczności. W tym stanie rzeczy wyrok rażąco narusza przepisy prawa materialnego i postępowania, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przykładowo na str. 6 uzasadnienia wyroku Sąd podkreśla: "Podpisy te mają odzwierciedlać skład organu orzekającego w sprawie", i dodaje (na str. 5): "zgodnie z § 7 Statutu Prezydium mogło w takim składzie osobowym wiążąco przegłosować przedmiotową uchwałę".
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła A. R. wnosząc o jej oddalenie albowiem jej zdaniem zaskarżony wyrok prawa nie narusza.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 sierpnia 2005 r., o którym wyżej mowa Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta ma usprawiedliwione podstawy.
Ustawodawca w ustawie z 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz.U. Nr 65, poz. 386 z późn. zm.) wprost nie przesądził, który z organów Centralnej Komisji jest właściwy do wydawania decyzji w sprawach dotyczących zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału o nadaniu stopnia naukowego i w jakim składzie osobowym (ilościowo) organ ten może w sposób prawnie ważny podejmować w tej sprawie uchwałę – decyzję. Upoważnił on w art. 34 ust. 5 powołanej ustawy Centralną Komisję pełniącą w zakresie wydawanych przez siebie decyzji funkcję centralnego organu administracji państwowej do uchwalenia przez nią statutu, który określić miał skonkretyzować - kompetencje organów Centralnej Komisji, sposób wyboru Prezydium Centralnej Komisji, jej organizację i tryb działania oraz sposób powoływania recenzentów. Na tej podstawie uchwalony został na plenarnym posiedzeniu Centralnej Komisji w dniu 19 kwietnia 1991 r. Statut Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych (zmieniony w 1994 r. i 2003 r.). W myśl § 13 Statutu wnioski o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych rozpatruje Prezydium Komisji. Tak więc to Prezydium Centralnej Komisji będąc organem kolegialnym jest właściwe do wydania decyzji w imieniu Centralnej Komisji m.in. w sprawach o zatwierdzenie uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego. Zgodnie z treścią § 7 Statutu Prezydium Komisji podejmuje uchwały bezwzględną większością oddanych głosów przy obecności co najmniej połowy liczby członków, zaś uchwały w sprawach zatwierdzenia uchwał rad wydziałów i rad naukowych dotyczących nadania stopni naukowych oraz przedstawienia kandydata do tytułu naukowego zapadają w głosowaniu tajnym. Przepis ten zatem określa w sposób jednoznaczny jaka liczba członków organu kolegialnego jest niezbędna dla ważności podejmowanych przez ten organ uchwał – decyzji (bo w tym przypadku uchwała organu kolegialnego jest równoznaczna decyzji administracyjnej).
Błędem jest więc twierdzenie Sądu I instancji, że dla ważności decyzji – uchwały Prezydium Centralnej Komisji konieczne jest by została ona podjęta a co za tym idzie i podpisana przez cały skład osobowy tego organu (wszystkich jego członków). W odniesieniu bowiem do członków organu kolegialnego warunek wynikający z art. 107 § 1 kpa (podpis osoby upoważnionej do podjęcia decyzji) zostanie spełniony przez złożenie pod decyzją podpisów wszystkich członków składu orzekającego (czyli tych członków organu kolegialnego, którzy uczestniczyli przy wydaniu decyzji). Decyzja administracyjna, która wydana jest w postaci uchwały podejmowanej przez organ kolegialny stanowi wyraz woli przejawianej przez zespół osób fizycznych pełniących na podstawie określonych procedur prawnych funkcję posiadaczy tych praw i obowiązków, które ustawa przypisuje organowi kolegialnemu. Uchwałę – decyzję należy uznać za podjętą z chwilą wyrażenia woli przez organ kolegialny w sposób prawem określony tzn. najczęściej w drodze głosowania (tajnego lub jawnego) zwykłą lub kwalifikowaną większością głosów obecnych członków danego organu przy zachowaniu minimalnej a koniecznej dla możności podejmowania uchwał liczby uczestniczących osób (quorum). Jeżeli zatem spełniony zostanie wymóg postawiony w § 7 Statutu Centralnej Komisji to z punktu widzenia formalnoprawnego podjęta przez organ Komisji uchwała – decyzja jest ważna. Niekiedy ustawodawca sam wprost w ustawie określa ściśle skład liczbowy organu kolegialnego, który uprawniony jest do załatwienia określonego rodzaju spraw w drodze decyzji administracyjnej, czy też przesądza o tym, że dla ważności uchwały – decyzji organu kolegialnego wymagana jest obecność określonej liczby jego członków. W przypadku Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych (obecnie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów) ustawodawca jak zaznaczono wyżej kwestię zarówno organu właściwego do podejmowania decyzji dotyczącej zatwierdzenia uchwały rady wydziału w sprawie nadania stopnia naukowego jak i sposobu podejmowania tego rodzaju decyzji w tym i liczby członków organu kolegialnego niezbędnych dla ważności podejmowanej przezeń uchwały – decyzji pozostawił samej Centralnej Komisji do uregulowania w statucie.
W rozpoznawanej sprawie stosownie do zasad procedowania organu kolegialnego jakim jest Prezydium Centralnej Komisji określonych w Statucie oraz zgodnie z wymaganiami zawartymi w art. 107 § 1 kpa, które należy w tym wypadku zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 12 września 1990 r. stosować odpowiednio mając na uwadze charakter, i skład i prawem określone zasady funkcjonowania organów Centralnej Komisji, Komisja ta poprzez ww. organ w dniu [...] wydała decyzję utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Lekarskiego I Akademii Medycznej im. [...] w [...] z 18 października 2000 r. o nadaniu dr A. J. R. stopnia naukowego dr habilitowanego, w której końcowej części po pouczeniu o środkach zaskarżenia (skardze do sądu administracyjnego) wymienione są nazwiska wszystkich członków Prezydium Komisji w tym również i tych, którzy nie byli obecni przy podejmowaniu tej decyzji i jej nie podpisali. Z tej listy członków Prezydium wynika, że z jedenastoosobowego składu Prezydium Komisji nieobecni byli: przewodniczący Sekcji V prof. M. M., w zastępstwie którego udział w obradach Prezydium wziął prof. J.S. jako Z-ca Przewodniczącego Sekcji Nauk Matematycznych, Fizycznych, Chemicznych i Nauk o Ziemi oraz prof. M. N. Zastępca Przewodniczącego Sekcji miał na tym posiedzeniu Prezydium stosownie do postanowień § 12 ust. 1 Statutu uprawnienia członka Prezydium. Wynika z tego, że skład osobowy Prezydium Komisji w czasie rozpatrywania sprawy A. R. liczył 10 osób (na 11). Jednomyślnie ten skład Prezydium podjął uchwałę – decyzję utrzymującą w mocy decyzję wydaną przez ten organ w dniu 21 kwietnia 2001 r. Nie może zatem budzić wątpliwości, że wymogi określone w § 7 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji, od których zależy ważność podejmowanych przez Prezydium Komisji uchwał – decyzji – zostały w tym wypadku spełnione. Stwierdzenie zawarte w protokole (wyciągu) z posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji nr [...] z [...], iż w czasie głosowania nieobecny był prof. M. N. wskazuje, iż nie brał on udziału podczas rozpatrywania sprawy dr A. R. Zatem brak podpisu tego członka Prezydium przy zachowaniu wymaganego Statutem dla ważności uchwały – decyzji tego organu quorum nie może wbrew twierdzeniom Sądu I instancji rzutować na ważność podjętej [...] w tej sprawie decyzji.
Nie można też w świetle dokumentacji sprawy podzielić wątpliwości Sądu I instancji, że są trudności w ustaleniu jakiej treści uchwała była przedmiotem głosowania na posiedzeniu Sekcji Nauk Medycznych w dniu 9 lutego 2004 r. w sprawie dr A. R. Z protokołu (wyciągu) z posiedzenia Sekcji Nauk Medycznych z 9 lutego 2004 r., który jest najbardziej miarodajnym dokumentem tej kwestii wynika w sposób niewątpliwy, że przedmiotem głosowania było uchylenie poprzedniej decyzji Centralnej Komisji z [...] odmawiającej zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Lekarskiego I Akademii Medycznej im. [...] w [...] z 18 października 2000 r. o nadaniu dr A. J. R. stopnia naukowego dr habilitowanego. Wynik tego głosowania wskazał, że za uchyleniem omawianej decyzji Centralnej Komisji z [...] (niekorzystnej dla dr R.) opowiedziało się 5 osób, 18 było przeciw a 4 wstrzymały się. Czyli było niewątpliwe, że nie została podjęta przez Sekcję uchwała za uchyleniem poprzedniej decyzji wydanej w tej sprawie. Sytuacji w tym względzie nie zmienia twierdzenie jakie znalazło się w uzasadnieniu decyzji Centralnej Komisji z [...], które wskazywało, iż przedmiotem głosowania Sekcji było "zatwierdzenie" poprzedniej decyzji Centralnej Komisji. Zarówno bowiem dalsza treść uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji podjętej po ponownym rozpatrzeniu sprawy jak i przytoczone w nim argumenty oraz dokument źródłowy jakim jest protokół z posiedzenia Sekcji z 9 lutego 2004 r. wskazują, iż powyższe stwierdzenie jest wynikiem błędu. Nieusunięcie tego błędu z uzasadnienia decyzji z [...] w sposób przewidziany prawem nie jest uchybieniem, które skutkować winno uchyleniem tej decyzji. Nie można też podzielić zarzutów Sądu, że protokoły sporządzone przez organy Centralnej Komisji z ich posiedzeń nie spełniają wymogów określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy bowiem mieć na uwadze, że stosownie do postanowień art. 29 ust. 1 ustawy z 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych w postępowaniach dotyczących m.in. nadania stopnia naukowego albo tytułu naukowego w zakresie nieuregulowanym ustawą, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Określenie, że przepisy kpa stosuje się nie wprost a jedynie odpowiednio oznacza, iż przepisy kpa mogą być stosowane z uwzględnieniem specyfiki organu jakim jest Centralna Komisja i postępowanie przed nim. Nie wszystkie zatem wymagania jakie protokołom stawia kpa mogą być do spełnienia w postępowaniu przed Centralną Komisją.
Zdaniem NSA znajdujące się w aktach sprawy protokoły (wyciągi) z posiedzeń Sekcji oraz Prezydium Centralnej Komisji mieszczą się w standardzie wymogów stawianych przez kpa protokołom. Jeśli natomiast Sąd I instancji, który dysponował wyciągami protokołów z posiedzeń Sekcji Nauk Medycznych i Prezydium Komisji miał wątpliwości kto dokumenty te sporządził oraz kto je podpisał, ponieważ nie wynikało to z wyciągów to wątpliwości te mógł wyjaśnić w trybie przewidzianym w art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, żądając od organu przedłożenia oryginałów protokołów.
Powyższe wskazuje, że zaskarżony skargą kasacyjną wyrok jest wadliwy ponieważ nie było powodu, z przyczyn podanych w uzasadnieniu tego wyroku, do uchylenia decyzji Centralnej Komisji z [...]. Z tego też względu na podstawie art. 185 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.