I OSK 1909/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, uznając, że plan miejscowy przesądza o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy kanalizacji i przepompowni, wskazując na fikcyjne rokowania i brak zbadania alternatywnych lokalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że plan miejscowy wiąże organy i właściciela, a rokowania były wystarczające, a pas technologiczny uzasadniony.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez W. S.A. od wyroku WSA w Krakowie, który uchylił decyzje o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy sieci kanalizacyjnej i przepompowni ścieków. Sąd pierwszej instancji uznał, że rokowania były fikcyjne, a organy nie zbadały alternatywnych lokalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że obowiązujący plan miejscowy wiąże zarówno organy, jak i właścicieli, i precyzyjnie określa lokalizację inwestycji celu publicznego. W związku z tym organy nie miały obowiązku poszukiwania innych wariantów, a jedynie musiały dostosować decyzję do ustaleń planu. NSA uznał również, że uwzględnienie pasa technologicznego wokół przewodów jest dopuszczalne i konieczne dla bezpieczeństwa oraz zgodności z przepisami technicznymi, a rokowania z właścicielką, mimo braku porozumienia, zostały przeprowadzone zgodnie z prawem. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli plan miejscowy wiążąco określa lokalizację inwestycji, organ nie ma obowiązku poszukiwania innych wariantów, a jedynie musi dostosować decyzję do ustaleń planu.
Uzasadnienie
Plan miejscowy jako akt prawa miejscowego jest wiążący. Organy administracji muszą respektować jego postanowienia, a ustalenia planu dotyczące lokalizacji inwestycji celu publicznego przesądzają o jej niezbędności w danym miejscu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
u.g.n. art. 124 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dopuszcza ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w celu zakładania i przeprowadzania przewodów oraz urządzeń infrastruktury technicznej, w tym pasa technologicznego.
u.g.n. art. 124 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa wymóg przeprowadzenia rokowań z właścicielem przed wydaniem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
u.p.z.p. art. 15 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa, że plan miejscowy może zawierać zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej oraz szczególne warunki zagospodarowania terenów i ograniczenia w ich użytkowaniu.
Uchwała Rady Miasta [...] Nr CXII/1159/06 art. § 12, § 13, § 17, § 20 ust. 3 tiret pierwszy, § 20 ust. 4 lit. a tiret 4 oraz § 2 ust.l pkt. 1 lit. b - załącznik Nr 2
Plan miejscowy dopuszcza budowę inwestycji celu publicznego w postaci sieci kanalizacyjnej i pompowni ścieków w obszarze działki skarżącej, a przebieg tych urządzeń został wskazany w treści uchwały.
Pomocnicze
u.g.n. art. 112 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ogólna zasada dotycząca konieczności badania alternatywnych rozwiązań, która jest jednak podporządkowana wiążącym ustaleniom planu miejscowego.
u.p.z.p. art. 6 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 14 § 8
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.g.n. art. 124 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Niewłaściwe zastosowanie przez WSA, który uznał, że organ powinien badać dodatkowe ustalenia w zakresie poszukiwania innych wariantów lokalizacji celu publicznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Plan miejscowy wiąże organy i właściciela, przesądzając o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Organ nie ma obowiązku badania alternatywnych lokalizacji, jeśli plan miejscowy określa przebieg inwestycji. Uwzględnienie pasa technologicznego jest dopuszczalne i konieczne dla bezpieczeństwa i zgodności z przepisami technicznymi. Rokowania z właścicielem zostały przeprowadzone prawidłowo, mimo braku porozumienia.
Odrzucone argumenty
WSA uznał, że rokowania były fikcyjne. WSA uznał, że organy nie zbadały alternatywnych lokalizacji. WSA uznał, że pas technologiczny nie mógł być objęty decyzją.
Godne uwagi sformułowania
ustalenia planu miejscowego – jako aktu prawa miejscowego – mają charakter normatywny i są wiążące nie można zatem wymagać od organu administracji orzekającego na podstawie art. 124 u.g.n., aby ponownie weryfikował "niezbędność" przebiegu inwestycji przy obowiązującym planie miejscowym prawidłowa wykładnia art. 124 ust. 1 u.g.n. dopuszcza ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości zarówno w planowanym przebiegu linii przesyłowej, jak i w przebiegu przypisanego do niej pasa technologicznego celem rokowań poprzedzających ewentualne wywłaszczenie nie jest realizacja wszelkich oczekiwań właściciela, lecz sprawdzenie, czy istnieje możliwość polubownego uzgodnienia warunków udostępnienia nieruchomości
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na cele inwestycji celu publicznego w kontekście planu miejscowego, dopuszczalności pasa technologicznego oraz wymogów rokowań."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy istnieje obowiązujący plan miejscowy precyzujący lokalizację inwestycji celu publicznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a realizacją inwestycji celu publicznego, z kluczowym rozstrzygnięciem dotyczącym pierwszeństwa planu miejscowego nad potrzebą badania alternatywnych rozwiązań przez organy administracji.
“Plan miejscowy kluczem do inwestycji celu publicznego: NSA rozstrzyga spór o ograniczenie prawa własności.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1909/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-06-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-08-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/ Monika Nowicka Symbol z opisem 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane II SA/Kr 20/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-03-23 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 344 art. 112 ust. 3, art. 124 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.) Dz.U. 2022 poz 503 art. 14 ust. 8 w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 9 i 10 i art. 6 ust. 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 20/23 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 października 2022 r. nr WS-VI.7536.1.41.2022.MK w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od J. R. na rzecz [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w Krakowie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 marca 2023 r. sygn. II SA/Kr 20/23 uchylił decyzje Wojewody [...] i Prezydenta Miasta [...] dotyczące ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości J.R., uznając je za wadliwe. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że kluczowymi przyczynami uchylenia były fikcyjne rokowania prowadzone przez inwestora, które polegały jedynie na jednostronnym przedstawieniu propozycji finansowej bez rzetelnego dialogu i uwzględnienia stanowiska właścicielki, a także brak wykazania niezbędności lokalizacji przepompowni ścieków na konkretnie tej działce. Wskazano, że organy nie zbadały alternatywnych rozwiązań i nie uzasadniły, dlaczego właśnie ta lokalizacja jest konieczna i stanowi najmniejsze obciążenie dla właścicielki. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że decyzja o ograniczeniu prawa własności jest formą wywłaszczenia, co wymaga szczególnej ostrożności i wyważenia interesów, a także precyzyjnego określenia zakresu ingerencji. Na przyszłość organy powinny dbać o rzetelne rokowania, w których inwestor dokładnie poinformuje o wpływie inwestycji na nieruchomość i możliwościach jej dalszego wykorzystania, a także rozważy propozycje właściciela. Wskazano, że konieczne jest również szczegółowe uzasadnienie niezbędności i optymalności wybranego rozwiązania, minimalizującego uciążliwość dla właściciela, oraz precyzyjne określenie wszystkich parametrów technicznych w decyzji. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodły W. S.A. w [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: 1) art. 124 ust. 1 in fine, ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. 2023, poz. 344- dalej: u.g.n.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa polegające na uznaniu, że wydanie decyzji o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla inwestycji celu publicznego powinno być poprzedzone dodatkowymi ustaleniami organu w zakresie poszukiwania innych wariantów dla lokalizacji celu publicznego, mniej uciążliwych dla właściciela, podczas gdy organ jest związany ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który precyzyjnie wskazuje zakres i przebieg inwestycji celu publicznego; 2) art. 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z § 12 , § 13, § 17, § 20 ust. 3 tiret pierwszy, § 20 ust. 4 lit. a tiret 4 oraz § 2 ust.l pkt. 1 lit. b - załącznik Nr 2, uchwały nr CXII/1159/06 Rady Miasta [...] z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego Nr 433, poz. 2733 z dnia 26 lipca 2006 r.) poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy postanowienia uchwały nr CXII/1159/06 Rady Miasta [...] dopuszczają budowę inwestycji celu publicznego w postaci sieci kanalizacyjnej i pompowni ścieków w obszarze działki skarżącej, a przebieg tych urządzeń został wskazany w treści uchwały, w tym także na rysunku planu obejmującym infrastrukturę techniczną- gospodarka wodno-ściekowa; 3) art. 124 ust. 1 w zw. art. 14 ust. 8 w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 9 i 10 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r. poz. 503 ze zm.- dalej: u.p.z.p.), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy właściwy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, stanowiący akt prawa miejscowego, podlega ogólnym zasadom wykładni prawa, które nie zostały zastosowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, co skutkowało błędnym przyjęciem, że pomimo ograniczenia prawa własności nieruchomości skarżącej w akcie planistycznym, wskazanie w planie lokalizacji pompowni i przebiegu urządzeń kanalizacyjnych do i z pompowni, wymaga się dodatkowego wykazania przesłanki niezbędności urządzenia pompowni we wskazanej lokalizacji; 4) art. 124 ust. 3 w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż rokowania zostały przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że inwestor celu publicznego przeprowadził realne rokowania, w trakcie których wystąpił o zgodę na zajęcie nieruchomości, dokładnie wskazał przebieg sieci i lokalizację pompowni, podał powierzchnię zajętości nieruchomości pod planowane urządzenia, a także złożył ofertę ekwiwalentu pieniężnego za udostępnienie. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i wydanie wyroku reformatoryjnego, na zasadzie art. 188 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi strony; ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024, poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Analiza przywołanych w niniejszej sprawie podstaw skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że złożona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie błędnie ocenił stan prawny i faktyczny sprawy, uchylając decyzję Prezydenta Miasta [...] z 22 kwietnia 2022 r. oraz decyzję Wojewody [...] z 31 października 2022 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości – działki nr [...] o pow. [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] – na której zaplanowano realizację sieci kanalizacji sanitarnej i przepompowni ścieków. Zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowa nieruchomość jest objęta ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Sidzina – Południe" (uchwała Rady Miasta [...] Nr CXIII/1159/06 z dnia 28 czerwca 2006 r.). Plan ten jednoznacznie przewiduje przebieg inwestycji kanalizacyjnej przez działkę nr [...] oraz lokalizację na niej przepompowni ścieków. Z rysunku infrastruktury technicznej (załącznik nr 2 do planu) wynika, że przez teren spornej nieruchomości zaplanowano przebieg kolektora kanalizacyjnego wraz z punktem przepompowni – usytuowanym wewnątrz działki. Ustalenia planu miejscowego – jako aktu prawa miejscowego – mają charakter normatywny i są wiążące zarówno dla organów administracji publicznej, jak i dla właścicieli nieruchomości. Oznacza to, że organy administracji obowiązane są respektować postanowienia planu i realizować inwestycje celu publicznego zgodnie z wyznaczonym w planie przebiegiem infrastruktury, dopóki plan ten obowiązuje. Właściciele nieruchomości objętych planem również podlegają jego ustaleniom. Plan bezpośrednio kształtuje sytuację prawną właścicieli gruntów na obszarze nim objętym, ograniczając m.in. sposób zagospodarowania terenu zgodnie z przyjętymi przeznaczeniami. Skoro zatem plan miejscowy wskazuje konkretnie lokalizację sieci kanalizacyjnej oraz przepompowni na działce skarżącej, to zarówno inwestor, jak i organy administracji nie mogli samowolnie modyfikować ustalonego przebiegu inwestycji. Organy administracji publicznej, działając na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., musiały ściśle dostosować zakres decyzji ograniczającej prawo własności do ram wyznaczonych przez plan. W konsekwencji organy nie miały kompetencji do korygowania przebiegu inwestycji wskazanego w planie miejscowym, ani do nakazywania inwestorowi wyboru innej trasy, skoro plan miejscowy przesądził o lokalizacji urządzeń infrastruktury technicznej właśnie na działce nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym wyroku wyszedł z błędnego założenia, jakoby organ powinien był zbadać alternatywne warianty przebiegu kanalizacji i lokalizacji przepompowni, celem znalezienia rozwiązania mniej ingerującego w prawo własności skarżącej. Taki obowiązek wywiódł Sąd pierwszej instancji z ogólnej zasady wynikającej z art. 112 ust. 3 u.g.n. oraz akcentując zasadę "najmniejszej uciążliwości" przy wywłaszczaniu (w tym przy ograniczaniu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n.). Jakkolwiek jednak, co do zasady przebieg planowanej inwestycji powinien być jak najmniej uciążliwy dla właściciela, a zakres ingerencji w prawo własności – sprowadzony do niezbędnego minimum, to w realiach niniejszej sprawy zasada ta została dochowana – i to właśnie dzięki ustaleniom planu miejscowego oraz działaniom organów zgodnym z tym planem. Plan miejscowy wskazał taki przebieg sieci, który uwzględnia ład przestrzenny i potrzeby infrastrukturalne całego obszaru, godząc je z interesem właścicieli nieruchomości na etapie procedury planistycznej. Na etapie procedury planistycznej trasę kanalizacji oraz miejsce przepompowni ustalono na działce skarżącej – co finalnie zostało utrwalone w akcie prawa miejscowego. Nie można zatem wymagać od organu administracji orzekającego na podstawie art. 124 u.g.n., aby ponownie weryfikował "niezbędność" przebiegu inwestycji przy obowiązującym planie miejscowym, gdyż oznaczałoby to podważanie rozstrzygnięć planistycznych i w praktyce kwestionowanie ustaleń planu. Innymi słowy, przesłanka braku możliwości realizacji celu publicznego w inny sposób (art. 112 ust. 3 u.g.n.) jest – przy istnieniu ważnego planu miejscowego przewidującego daną inwestycję – dopełniona przez ustalenia tego planu. Organ ograniczający korzystanie z nieruchomości nie musi poszukiwać innych wariantów lokalizacyjnych inwestycji, skoro obowiązujące przepisy miejscowego planu jednoznacznie przewidują jej realizację w konkretnym miejscu Zauważyć trzeba, że nawet w braku planu miejscowego warunkiem dopuszczalności decyzji z art. 124 u.g.n. jest zgodność inwestycji z ustaleniami decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. Również wtedy organy administracji są związane wcześniej przyjętymi rozstrzygnięciami co do lokalizacji inwestycji. Tym bardziej zatem, przy obowiązującym planie miejscowym organ nie mógł odstąpić od ustalonego w nim przebiegu sieci i lokalizacji przepompowni. W konsekwencji zarzut Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jakoby organ powinien był dodatkowo badać zasadność usytuowania przepompowni lub rozważyć inne poprowadzenie przewodów, jest nietrafny. Tego rodzaju analiza "wariantów" nie wynika ani z przepisów prawa (które nakazują jedynie zgodność z planem), ani z istoty postępowania wywłaszczeniowego w trybie art. 124 u.g.n. przy prawnie przesądzonej lokalizacji inwestycji celu publicznego. Starosta (tu Prezydent Miasta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej) powinien natomiast ocenić, czy zakres ingerencji w daną nieruchomość nie wykracza poza konieczny – co uczynił, ograniczając decyzję do pasa gruntu ściśle potrzebnego na ułożenie dwóch przewodów kanalizacyjnych i posadowienie przepompowni. Decyzja nie obejmowała całej nieruchomości, lecz jedynie 304 m² powierzchni w formie wąskiego pasa technologicznego (po 1 m po obu stronach dwóch równoległych kolektorów) oraz 63 m² pod przepompownię. Jest to powierzchnia niezbędna do wykonania prac i późniejszej eksploatacji urządzeń – łącznie ok. 367 m², co stanowi jedynie około 26% powierzchni działki. Pozostała część nieruchomości nie została dotknięta inwestycją i pozostaje do dyspozycji właścicielki, co spełnia postulat minimalnej uciążliwości. Sam fakt, że przepompownia zlokalizowana jest wewnątrz działki, a nie przy jej granicy, wynika z uwarunkowań technicznych i układu sieci wynikającego z planu. W świetle powyższego nie można zarzucać organom zaniechania obowiązków przez brak analizy innych wariantów. Plan miejscowy narzucił konkretny wariant, a organ prawidłowo ocenił, że inwestycja w tym kształcie jest konieczna dla realizacji celu publicznego i nie da się jej zrealizować w sposób mniej ingerujący w prawo własności skarżącej. Nietrafny okazał się także pogląd Sądu pierwszej instancji, jakoby organy administracji naruszyły prawo, uwzględniając w decyzjach tzw. pas technologiczny wokół przewodów, co rzekomo miałoby wykraczać poza dyspozycję art. 124 ust. 1 u.g.n. Istotnie, w zaskarżonej decyzji zezwolono nie tylko na ułożenie samych rur kanalizacyjnych i urządzeń przepompowni, ale także sprecyzowano, że inwestycja obejmie pas o szerokości 1 m po każdej stronie przewodów. Ujęcie pasa technologicznego w decyzji było nie tylko dopuszczalne, ale wręcz konieczne dla jednoznacznego określenia zakresu ograniczenia prawa własności. Decyzja wydana na podstawie art. 124 u.g.n. musi dokładnie wskazywać przebieg inwestycji przez nieruchomość oraz zakres uszczuplenia władztwa właściciela, tak aby wyznaczyć m.in. strefę ochronną (technologiczną) wokół instalacji. Sam przepis art. 124 ust. 1 u.g.n., choć wprost mówi o "zakładaniu i przeprowadzeniu przewodów i urządzeń", jest rozumiany wąsko, to jednak nie na tyle wąsko, by wykluczyć objęcie decyzją niezbędnego pasa terenu wokół urządzeń. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lutego 2021 r., I OSK 2248/20 oraz w wyroku z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1062/20 dostrzegając rozbieżność orzecznictwa w tym zakresie, zaakcentował cel instytucji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i konsekwentnie wyraził pogląd, że prawidłowa wykładnia art. 124 ust. 1 u.g.n. dopuszcza ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości zarówno w planowanym przebiegu linii przesyłowej, jak i w przebiegu przypisanego do niej pasa technologicznego, nawet jeśli na danej nieruchomości nie zostaną posadowione fizycznie żadne urządzenia. Ze stanowiskiem tym trzeba się zgodzić. Warunkiem jest jedynie precyzyjne określenie w decyzji obszaru objętego ograniczeniem, czemu w niniejszej sprawie stało się zadość. Decyzja organu pierwszej instancji dokładnie opisała długości projektowanych przewodów, szerokość pasa (1 m z każdej strony) oraz powierzchnię pasa (304 m²). Należy zauważyć, że pas technologiczny nie stanowi odrębnego "nowego" ograniczenia poza zakresem inwestycji, lecz jest bezpośrednio związany z posadowieniem urządzeń przesyłowych – wyznacza strefę gruntu niezbędną do prac budowlanych, późniejszej konserwacji sieci oraz zapewnienia ochrony instalacji (np. zakaz zabudowy w bezpośrednim sąsiedztwie rurociągów). Uwzględnienie takiego pasa mieści się więc w dyspozycji art. 124 ust. 1 u.g.n. i służy realizacji celu publicznego w sposób bezpieczny i zgodny z przepisami technicznymi. Wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ I instancji nie wykroczył poza swoje kompetencje. Przeciwnie, prawidłowo wykonał obowiązek jednoznacznego określenia zasięgu ograniczenia praw właściciela. W tym miejscu warto raz jeszcze zaakcentować, że plan miejscowy przewidywał rozbudowę systemu kanalizacji sanitarnej na danym terenie wraz z zachowaniem odpowiednich stref ochronnych dla infrastruktury. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 12 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, miejscowy plan określa m.in. "zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej" oraz "szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu". W ramach tych ustaleń plan "Sidzina – Południe" przewidział parametry sieci kanalizacyjnej i lokalizację przepompowni, co z natury rzeczy obejmowało również zapewnienie strefy technicznej wokół tych urządzeń. Decyzja administracyjna realizująca postanowienia planu musiała te kwestie uwzględnić. W rezultacie zarzut Sądu pierwszej instancji dotyczący rzekomej niedopuszczalności ustanowienia pasa technologicznego na podstawie art. 124 u.g.n. jest niezasadny, bo sprzeczny z praktyką planistyczną. Nietrafne jest też stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do rzekomych uchybień w spełnieniu przesłanki uprzednich rokowań z właścicielem nieruchomości (art. 124 ust. 3 u.g.n.). Sąd pierwszej instancji uznał, jakoby negocjacje prowadzone przez inwestora z J.R. były wadliwe lub pozorne, zarzucając organom zaniechanie należytego zbadania tej kwestii. Ocena taka nie znajduje jednak potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym ani w obowiązujących przepisach. Z akt sprawy wynika, że inwestor – W. S.A. – kilkakrotnie kontaktował się z właścicielką działki nr [...], dążąc do uzyskania jej zgody na przeprowadzenie inwestycji. W szczególności pismem z czerwca 2021 r. Spółka zaproponowała J.R. ustanowienie odpłatnej służebności lub innej formy udostępnienia gruntu za jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie [...] zł. Właścicielka odmówiła przyjęcia tych warunków, deklarując natomiast gotowość sprzedaży całej nieruchomości. Odpowiedź ta wykraczała poza zakres żądania inwestora. Spółka nie była zainteresowana nabyciem gruntu w całości, gdyż planowana inwestycja ingeruje jedynie w niewielką część działki (podziemne przewody i przepompownia nie uniemożliwiają dalszego korzystania z pozostałego obszaru nieruchomości). Inwestor odmówił zatem wykupu działki, oceniając – nie bezzasadnie – że taka transakcja byłaby nieracjonalna przy tak ograniczonym zakresie inwestycji i stanowiłaby nieproporcjonalny wydatek środków publicznych. Tym samym rokowania nie doprowadziły do zawarcia porozumienia, gdyż właścicielka nie wyraziła zgody na udostępnienie działki na warunkach proponowanych przez inwestora. W myśl art. 124 ust. 3 u.g.n. i utrwalonego orzecznictwa, taka sytuacja wypełnia przesłankę "nieuzyskania zgody właściciela nieruchomości" – co otwiera drogę do wydania decyzji administracyjnej. Należy przypomnieć, że ustawa nie precyzuje formy ani przebiegu rokowań. Wystarczające jest, by inwestor podjął próbę uzyskania zgody właściciela, przedstawiając mu istotne warunki planowanej inwestycji. Jeżeli mimo wymiany stanowisk strony nie osiągnęły porozumienia, oznacza to spełnienie negatywnej przesłanki – braku zgody, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Inwestor w niniejszej sprawie dopełnił wymogu rokowań, przedstawiając ofertę i poznając stanowisko właścicielki. Nie można wymagać od inwestora, by godził się na warunki stawiane przez właściciela wykraczające poza ustawowy cel rokowań, jakim jest uzyskanie zgody na założenie urządzeń (np. żądanie sprzedaży całej działki, podczas gdy inwestycja nie wymaga tak daleko idącej ingerencji). Warto zauważyć, że celem rokowań poprzedzających ewentualne wywłaszczenie nie jest realizacja wszelkich oczekiwań właściciela, lecz sprawdzenie, czy istnieje możliwość polubownego uzgodnienia warunków udostępnienia nieruchomości. W przypadku J.R. takiej zgody nie osiągnięto, bowiem właścicielka przedłożyła własną kontrpropozycję (wykup gruntu), która nie znajdowała uzasadnienia w skali inwestycji. Organy słusznie zatem uznały, że rokowania zakończyły się wynikiem negatywnym. Trafnie też Wojewoda [...] wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, że brak porozumienia w drodze cywilnoprawnej wymagał wydania aktu administracyjnego w celu realizacji ważnej inwestycji celu publicznego na podstawie obowiązującego planu miejscowego. Zaznaczyć należy, że prawa właścicielki nieruchomości pozostają zabezpieczone przez prawo do odszkodowania. Zgodnie z art. 128 u.g.n. wszczęto odrębne postępowanie zmierzające do ustalenia i wypłaty należnego jej odszkodowania za ustanowione ograniczenie. Właścicielka może również skorzystać z innych instrumentów ochrony swojego interesu (np. jeżeli wskutek realizacji inwestycji nie będzie mogła korzystać z nieruchomości w dotychczasowy sposób, może żądać wykupu pozostałej części nieruchomości – art. 124a u.g.n.). W realiach sprawy nic jednak nie wskazuje, by takie skutki nastąpiły: inwestycja ma charakter podziemny (z wyjątkiem niewielkiej przepompowni), nie pozbawia właścicielki władztwa nad pozostałym terenem, a po zakończeniu budowy nieruchomość może być nadal użytkowana w sposób zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem (teren pozostawał niezabudowany i nadal będzie mógł być np. wykorzystany rolniczo lub pod zieleń). Podsumowując, rokowania zostały przeprowadzone zgodnie z prawem, a zarzut Sądu pierwszej instancji o ich rzekomej wadliwości jest nieuprawniony. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę J.R. na decyzję Wojewody [...], jako bezzasadną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI