I OSK 1904/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i Wojewody Mazowieckiego, które odmawiały potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Sprawa dotyczyła spadkobierców W. L., który przed II wojną światową był właścicielem nieruchomości w miejscowości [...] (woj. wołyńskie). W. L. został aresztowany przez władze sowieckie w 1940 r., uznany za zmarłego w 1946 r., a jego spadek po nim nabyli m.in. synowie J. L. i J. L. Organy administracji oraz WSA uznały, że prawo do rekompensaty nie przysługuje, ponieważ W. L. nie powrócił na terytorium Polski po wojnie. NSA uznał jednak, że organy obu instancji nie zbadały wszechstronnie materiału dowodowego. Sąd podkreślił, że śmierć właściciela w wyniku działań wojennych w okresie II wojny światowej spełnia wymogi "pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej" w rozumieniu ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. NSA wskazał, że spadkobiercy (żona W. L. i synowie J. L. i J. L.) opuścili byłe terytorium RP w związku z wojną, co może stanowić podstawę do przyznania rekompensaty. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o rekompensacie za mienie zabużańskie, zwłaszcza w kontekście śmierci właściciela w wyniku działań wojennych i prawa spadkobierców.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z mieniem zabużańskim i wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy śmierć właściciela nieruchomości na byłym terytorium RP w wyniku działań wojennych wyklucza prawo jego spadkobierców do rekompensaty z tytułu pozostawienia tej nieruchomości poza obecnymi granicami RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, śmierć właściciela w wyniku działań wojennych nie wyklucza prawa spadkobierców do rekompensaty, jeśli spełnione są inne przesłanki ustawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że śmierć właściciela w trakcie działań wojennych w okresie II wojny światowej spełnia wymogi "pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej". Brak jest podstaw do oczekiwania, by obywatel RP, który zmarł w okresie II wojny światowej, nie opuszczając terytorium RP, musiał pozostawić nieruchomość poza obecnymi granicami RP w wyniku wypędzenia lub opuszczenia związanego z wojną.
Czy organy administracji i sąd niższej instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy w sprawie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, w szczególności dotyczące ustalenia daty śmierci i okoliczności opuszczenia terytorium RP przez właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy obu instancji nie zbadały wszechstronnie materiału dowodowego i dowolnie przyjęły, że właściciel nigdy nie opuścił byłych terenów RP, ignorując postanowienie o uznaniu za zmarłego i jego kontekst.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że postanowienie o uznaniu za zmarłego jedynie oznacza chwilę śmierci, a niekoniecznie oznacza, że osoba ta nie opuściła terytorium RP w wyniku działań wojennych. Organy powinny były zwrócić się o akta sprawy do sądu powszechnego w celu dokładniejszego wyjaśnienia okoliczności.
Czy sąd administracyjny powinien zawiesić postępowanie w sprawie prawa do rekompensaty do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem powszechnym dotyczącego uchylenia postanowienia o uznaniu za zmarłego?
Odpowiedź sądu
Choć sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wniosku o zawieszenie, NSA uznał, że kwestia ta mogła mieć wpływ na wynik sprawy, a organy nie zbadały wystarczająco materiału dowodowego.
Uzasadnienie
NSA odniósł się do zarzutu naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wskazując, że fakultatywne zawieszenie postępowania zależy od uznania sądu, które nie może być dowolne. Sąd pierwszej instancji wskazał na możliwość wznowienia postępowania, ale NSA uznał, że materiał dowodowy nie został wystarczająco zbadany.
Przepisy (31)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa z 8 lipca 2005 r. art. 1 § ust. 1a i 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rekompensaty przysługuje również osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami RP w związku z umową z ZSRR z 15 lutego 1951 r., a także osobom zmuszonym do opuszczenia byłego terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.
ustawa z 8 lipca 2005 r. art. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Jednym z warunków nabycia prawa do rekompensaty jest opuszczenie byłego terytorium RP lub niemożność powrotu na to terytorium z przyczyn określonych w art. 1.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa z 8 lipca 2005 r. art. 5 § ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa z 8 lipca 2005 r. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa z 8 lipca 2005 r. art. 7 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. null
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 533
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 529 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 529 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Prawo prywatne międzydzielnicowe art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 sierpnia 1926 roku o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych
Prawo prywatne międzydzielnicowe art. 15
Ustawa z dnia 2 sierpnia 1926 roku o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych
Prawo prywatne międzydzielnicowe art. 16
Ustawa z dnia 2 sierpnia 1926 roku o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych
Prawo prywatne międzydzielnicowe art. 32
Ustawa z dnia 2 sierpnia 1926 roku o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych
Code Civil art. 1401
Kodeks Napoleona
Code Civil art. 1402
Kodeks Napoleona
Dz.U. 2024 poz 935 art. 188
Argumenty
Skuteczne argumenty
Śmierć właściciela nieruchomości na Kresach w wyniku działań wojennych nie wyklucza prawa spadkobierców do rekompensaty. • Organy administracji nie zbadały wszechstronnie materiału dowodowego, w tym postanowienia o uznaniu za zmarłego i jego kontekstu historycznego. • Spadkobiercy opuścili byłe terytorium RP w związku z wojną, co może stanowić podstawę do przyznania rekompensaty.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów i WSA, że brak powrotu właściciela na terytorium Polski po wojnie wyklucza prawo do rekompensaty. • Uznanie, że nieruchomość stanowiła wyłączną własność W. L., a nie majątek wspólny małżonków.
Godne uwagi sformułowania
śmierć właściciela nieruchomości w trakcie działań wojennych w okresie II wojny światowej, spełnia wymogi "pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej" • organy obu instancji całkowicie dowolnie przyjęły, że były właściciel mienia pozostawionego na kresach nigdy nie opuścił byłych terenów RP • postanowienie o uznaniu za zmarłego jedynie oznaczono chwilę jego śmierci na 31 grudnia 1946 r.
Skład orzekający
Piotr Niczyporuk
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Dybowski
sędzia
Arkadiusz Blewązka
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o rekompensacie za mienie zabużańskie, zwłaszcza w kontekście śmierci właściciela w wyniku działań wojennych i prawa spadkobierców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z mieniem zabużańskim i wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznego problemu mienia zabużańskiego i prawa do rekompensaty, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na jego wymiar sprawiedliwości i historyczny kontekst.
“Prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie: śmierć właściciela w czasie wojny nie przekreśla szans spadkobierców.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.