I OSK 1898/25

I OSK 1898/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Bk 435/25 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2025-07-15
I OZ 315/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odmówiono wstrzymania wykonania decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku K.B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 15 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 435/25 w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 12 grudnia 2024 r. nr 406.815/E-8/25/24 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu opieki społecznej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 435/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 12 grudnia 2024 r. nr 406.815/E-8/25/24 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu opieki społecznej.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący, zastępowany przez adwokata, wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego ma zatem na celu ochronę przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa służy temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2018 r., II OZ 1129/18).
Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności.
Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Wniosek powinien przy tym zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Dopiero takie informacje umożliwiają Sądowi ocenę, czy istotnie wykonanie zaskarżonego aktu będzie wiązało się z wyrządzeniem szkody majątkowej, która będzie znaczna w kontekście ogólnej sytuacji finansowej strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania aktu. Brak zobrazowania tej sytuacji powoduje, że niemożliwe jest dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji w tej konkretnej sytuacji może się wiązać z ryzykiem wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia i niepoparte stosownymi dokumentami, nie mogą natomiast stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Wyjaśnić również należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem w postępowaniu wywołanym wnioskiem opartym na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd nie ocenia legalności zaskarżonego aktu, a jedynie spełnienie przesłanek warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej (m.in. postanowienia NSA: z 25 maja 2018 r., II OZ 549/18 i z 17 lutego 2017 r., II OZ 117/17). O naruszeniu prawa i skutkach tego naruszenia sąd orzeka w orzeczeniu kończącym postępowanie sądowe. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu sąd może jedynie ocenić, czy zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. usprawiedliwiające wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji. Sąd nie dokonuje natomiast oceny legalności zaskarżonego aktu, gdyż prowadziłoby to do niedopuszczalnego "przedsądu".
Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 12 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 435/25, po rozpoznaniu wniosku K.B., zwanego dalej "skarżącym lub "wnoszącym zażalenie", odmówił wstrzymania wykonania wyżej wskazanej decyzji. W uzasadnieniu Sąd przytoczył sytuację finansową i życiową skarżącego na podstawie dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, zwracając przy tym uwagę na lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie złożonego wniosku. Sąd wskazał, iż niewątpliwie opłata za pobyt wnuka w DPS w wysokości 300,00 złotych miesięcznie stanowi obciążenie dla skarżącego w jego aktualnej sytuacji życiowej. Niemiej jednak uznano, że sytuacja skarżącego pozostaje stabilna, albowiem posiada stałą pracę i wynagrodzenie w kwocie ok. 3.000,00 złotych. Również mieszkająca z nim matka dysponuje comiesięczną rentą rodzinną w kwocie ok. 2.000,00 zł. Oznacza to, że dochód rodziny wynosi łącznie ok. 5.000,00 zł miesięcznie. Równocześnie zwrócono uwagę, że skarżący uzyskał częściowe zwolnienie z opłaty. Wskazano, że brak dołączenia do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jakiejkolwiek dokumentacji podważającej tą zgromadzoną przez organ nie pozwala na stwierdzenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji rzeczywiście może spowodować trudne do odwrócenia skutki, czy też znaczną szkodę. Zdaniem Sądu nie potwierdziła się teza wskazywana w uzasadnieniu wniosku, że wskutek wykonania decyzji skarżący zostałby pozbawiony środków niezbędnych do utrzymania.
Wniesione przez skarżącego zażalenie na ww. postanowienie zostało oddalone postanowieniem NSA z 27 maja 2025 r., sygn. akt I OZ 315/25. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, a uzyskiwany przez ich oboje dochód opiewa na kwotę ok. 5.000,00 zł. Przedstawiony zakres miesięcznych wydatków na utrzymanie wyżej wymienionych (wliczając w to zakup leków) obliczony został na kwotę ok. 1.600,00 zł miesięcznie. W konsekwencji powyższego – nawet przyjmując, że czynione przez skarżącego nakłady na utrzymanie pozostają na wyższym poziomie – dysponuje on kwotą pozwalającą na uiszczenie zobowiązania z tytułu opłaty za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej. Zobowiązanie z tego tytułu stanowi jedynie 6% dochodu, jakim łącznie dysponują skarżący i jego matka. Sytuacja majątkowa wnoszącego zażalenie nie wskazuje na to, aby wykonanie obowiązku zapłaty kwoty wynikającej z decyzji pociągało dla niego skutki w postaci szkody, w tym przypadku w postaci uszczerbku majątkowego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. We wniosku skarżącego nie wykazano konkretnych, istotnych okoliczności w świetle przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., dających podstawę do uznania, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności nie wskazano okoliczności świadczących o dezaktualizacji ocen zawartych w ww. postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2025 r., sygn. akt I OZ 315/25 oraz poprzedzającym je postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 12 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 435/25.
Wnioskodawca, zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, nie uprawdopodobnił nawet w najmniejszym stopniu ani zagrożenia wyrządzeniem znacznej szkody, ani nieodwracalności skutków wykonania zaskarżonej decyzji, ograniczając się do wskazania, że wykonanie decyzji, obligujące skarżącego do dokonywania opłat przed prawomocnym orzeczeniem, zagraża podstawowym potrzebom skarżącego i jego bliskim, w szczególności w świetle jego sytuacji zdrowotnej i mieszkaniowej. Tymczasem wykazanie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymaga przedstawienia danych pozwalających ocenić skalę potencjalnej szkody, takich jak wysokość dochodów, ponoszone wydatki, rzeczywiste możliwości finansowe oraz inne istotne okoliczności. To na wnioskodawcy ciążył obowiązek ich ujawnienia i odpowiedniego uprawdopodobnienia. Nie jest natomiast rolą sądu wykazanie istnienia powyższych przesłanek.
W związku z powyższym stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania unormowanej w art. 61 § 3 p.p.s.a. instytucji ochrony tymczasowej.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.