I OSK 1896/22

I OSK 1896/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Elżbieta Kremer /przewodniczący/
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
IV SA/Po 104/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-06-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 30 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 104/22 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 14 grudnia 2021 r. nr SKO-SR-4188/47/2021 w przedmiocie uznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego za świadczenia nienależnie pobrane oraz zobowiązanie do ich zwrotu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 2 czerwca 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 104/22 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z 14 grudnia 2021 r. nr SKO-SR-4188/47/2021 w przedmiocie uznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego za świadczenia nienależnie pobrane oraz zobowiązanie do ich zwrotu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.":
1. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", przez jego błędną wykładnię, dokonaną z pominięciem reguł wynikających z tej ustawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez ich niezastosowanie, w efekcie czego Sąd I instancji błędnie przyjął, że organy administracji w sposób wystarczający i należyty ustaliły stan faktyczny sprawy.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów udzielonej pomocy prawnej, które nie zostały opłacone w całości ani w części, według norm przepisanych. Ponadto, złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Jak podkreślono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Sąd I instancji błędnie uznał, że nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Przepis art. 30 ust. 1 u.ś.r. nie posługuje się pojęciem świadczenia nienależnego, lecz nienależnie pobranego, co pociąga za sobą określone konsekwencje prawne. Treść tego przepisu pozwala na przyjęcie stwierdzenia, że nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Dopiero bowiem, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można mówić o takim świadczeniu, i w efekcie orzekać o jego zwrocie. Nie jest możliwe orzekanie o tych sprawach równocześnie, w jednej decyzji. Tak uznał NSA w wyroku z 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 619/10.
Decyzja nakazująca zwrot otrzymanych świadczeń jest bezpośrednią konsekwencją wcześniejszego uznania tych świadczeń za nienależnie pobrane. Oznacza to, że organ orzekając w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, nie bada ponownie okoliczności faktycznych i prawnych, które leżały u podstaw uznania wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane. Dlatego, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, konieczne jest uprzednie przeprowadzenie i ostateczne zakończenia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń. Dopiero wówczas otwiera się droga do orzekania w sprawie zwrotu takiego nienależnie pobranego świadczenia i dopiero na przyszłym etapie uzasadnione jest pouczanie wnoszącej skargę kasacyjną, że może wnioskować o umorzenie w całości lub w części kwoty nienależnie pobranych świadczeń, albo o rozłożenie na raty.
Zatem, organ administracyjny błędnie i przedwcześnie dokonał potrącenia kwoty 576 zł z bieżących wypłat przysługujących wnoszącej skargę kasacyjną, uniemożliwiając jej wystąpienie ze stosownym wnioskiem, o którym mowa w art. 30 ust. 9 u.ś.r.
Wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że inny jest zakres postępowania o ustalenie nienależnie pobranych świadczeń, a inny – o zwrot nienależnie pobranych świadczeń. W pierwszym postępowaniu należy zbadać, czy w danej sprawie występują przesłanki zawarte w art. 30 ust. 2 pkt 1 – 4 u.ś.r., natomiast w drugim – m.in. przesłanki z art. 30 ust. 1 i 5 u.ś.r.
Dlatego też, Sąd I instancji niezasadnie oddalił skargę, w sytuacji gdy organy administracji w jednej decyzji orzekły o uznaniu danego świadczenia za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia.
Jak podkreśliła wnosząca skargę kasacyjną, uzasadniając zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, Sąd ten błędnie przyjął, że w okresie 1 czerwca 2017 r. – 31 lipca 2017 r. nie przysługuje jej zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a wypłacona z tego tytułu kwota 597 zł jest nienależnie pobranym świadczeniem. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, w okresie gdy wypłacono jej sporne świadczenia nie pobierała świadczeń alimentacyjnych. Zgodnie z ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w X. [...] listopada 2017 r. świadczenia alimentacyjne zostały jej przyznane dopiero od 1 października 2017 r. Wnosząca skargę kasacyjną, z uwagi na swoją sytuację (upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym), nie miała świadomości co do skutków prawnym sytuacji, w jakiej się znalazła. W niniejszej sprawie organy administracji jedynie częściowo przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami wynikającymi z powołanych przepisów K.p.a. i nie w pełni prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy.
Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Rozpoznanie zarzutów skargi kasacyjnej należało poprzedzić przypomnieniem stanu sprawy. Otóż Burmistrz Miasta X. decyzją z 1 czerwca 2017 r. nr OSR.8250.163.2017 przyznał A. A. zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat na okres 01.05.2017 – 31.10.2017 w kwocie 95,00 zł miesięcznie, dodatek do zasiłku z tytułu urodzenia dziecka w kwocie 1 000,00 zł w miesiącu czerwcu 2017 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 193,00 zł na okres 01.05.2017 – 31.10.2017.
Burmistrz Miasta X. decyzją z 17 kwietnia 2019 r. nr OSR.8250.163.03.2017, po wznowieniu postępowania zakończonego ww. decyzją z 1 czerwca 2017 r., uchylił decyzję własną za okres od 01.05.2017 do 31.07.2017 r., przyznał na okres 01.05.2017 – 31.05.2017 zasiłek rodzinny na syna w kwocie 95,00 zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres 01.05.2017 – 31.05.2017 w kwocie 193,00 zł oraz odmówił prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres 01.06.2017 - 31.07.2017.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie decyzją z 17 czerwca 2019 r. nr SKO-SR-4188/14/2019 utrzymało w mocy decyzję wydaną w I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z 30 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 767/19 oddalił skargę A. A. na decyzję z 17 czerwca 2019 r.
Następnie, Burmistrz Miasta X. decyzją z 9 października 2020 r. nr OSR.8250.163.04.2017 uznał, że kwota 190,00 zł wypłacona za okres od 1 czerwca 2017 r. do 31 lipca 2017 r. z tytułu zasiłku rodzinnego na rzecz dziecka oraz kwota 386,00 zł wypłacona za okres od 1 czerwca 2017 r. do 31 lipca 2017 r. z tytułu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, na rzecz dziecka, są nienależnie pobranymi świadczeniami oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 576,00 zł za okres od 1 czerwca 2017 r. do 31 lipca 2017 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 lipca 2017 r. do dnia spłaty. Zaznaczył, że kwota nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych zostanie potrącona z bieżących wypłat.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie decyzją z 10 grudnia 2020 r. nr SKO-SR-4188/45/2020 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 29 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 248/21 stwierdził, że skarga A. A. na decyzję z 10 grudnia 2020 r. jest zasadna, jednakże z przyczyn innych niż w niej wskazane. Sąd uznał, że organ nie był uprawniony do zobowiązania A. A. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami. W zakresie odsetek od nienależnie pobranych świadczeń organ działał zatem bez podstawy prawnej.
Burmistrz Miasta X., kolejny raz rozpatrując sprawę, decyzją z 25 października 2021 r. nr OSR.8250.163.06.2017 uznał, że kwota 190,00 zł wypłacona A. A. za okres od 1 czerwca 2017 r. do 31 lipca 2017 r. z tytułu zasiłku rodzinnego na rzecz dziecka oraz kwota 386,00 zł wypłacona za okres od 1 czerwca 2017 r. do 31 lipca 2017 r. z tytułu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, są nienależnie pobranymi świadczeniami oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 576,00 zł za okres od 1 czerwca 2017 r. do 31 lipca 2017 r. Zaznaczył, że kwota nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych zostanie potrącona z bieżących wypłat.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie decyzją z 14 grudnia 2021 r. nr SKO-SR-4188/47/2021, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta X. z 25 października 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 2 czerwca 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 104/22 oddalił skargę A. A. na decyzję z 14 grudnia 2021 r. Sąd uznał, że zaskarżone w obecnym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzje nie zobowiązują A. A. do zwrotu świadczeń nienależnie pobranych z odsetkami, przy czym niewątpliwie sporne świadczenia są świadczeniami pobranymi nienależnie, a zatem skarżąca zasadnie została obowiązana do ich zwrotu.
Stanowisko Sądu I instancji należało uznać za zasadne, a zrzuty skargi kasacyjnej nie mogły skutecznie tego stanowiska podważyć.
Skarga kasacyjna zawiera zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a. W takim przypadku, co do zasady, w pierwszej kolejności powinny podlegać rozpoznaniu zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania. W przypadku jednak sformułowania zarzutów, przedstawianych jako skutek przyjęcia przez sąd wojewódzki określonego poglądu w sferze prawa materialnego, z czym nie zgadza się autor skargi kasacyjnej, prezentujący inny pogląd w sferze prawa materialnego niż ten, który przyjęto za podstawę wyroku, właściwe jest rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia prawa materialnego. Zasadność zarzutów natury procesowej może się okazać skuteczna jedynie wówczas, gdy przyjęcie przez sąd wojewódzki określonego poglądu w sferze prawa materialnego okazałoby się wadliwe.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 30 ust. 1 u.ś.r. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane i co – zdaniem autora skargi kasacyjnej – nastąpiło z pominięciem reguł wynikających z tej ustawy.
Pogląd ten jest niezasadny. W istocie, w orzecznictwie sądów administracyjnych pierwotnie przyjmowano, że nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie mogło być orzeczone w tej samej decyzji co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Wskazywano, że w myśl art. 30 ust. 1 u.ś.r. do zwrotu jest obowiązana osoba, która pobrała nienależne świadczenie, dopiero zatem, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, to można o takim świadczeniu mówić i nakazywać jego zwrot. Nie jest natomiast możliwe orzekanie o tych sprawach równocześnie, czyli w jednej decyzji (tak cytowany w skardze kasacyjnej wyrok NSA z 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 619/10, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym niemniej pogląd ten stracił na aktualności z chwilą wejścia w życie z dniem 18 września 2015 r. ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1302). Ustawa ta znowelizowała przepisy art. 30 ust. 3 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprowadzono w ustawie określenie jednej "decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych". Tym samym z woli ustawodawcy organy administracji uzyskały uprawnienie do tego, by w drodze jednej decyzji administracyjnej stwierdzać zarówno istnienie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jak i orzekać o ich zwrocie (por. wyrok NSA z 20 września 2018 r. sygn. akt I OSK 824/18).
Organy orzekające w tej sprawie prawidłowo więc zastosowały przepisy ustawy w tym brzmieniu. Oznacza to, że pozbawiony racji okazał się zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 u.ś.r.
Odniesienie się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymaga natomiast zwrócenia uwagi, że kontrolowany wyrok został wydany w warunkach związania wynikającego z art. 153 i art. 170 P.p.s.a., co autor skargi kasacyjnej zupełnie pomija, pomimo tego, że Sąd I instancji na wstępie swych rozważań prawnych podkreślił, że zachodzi związanie oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 248/21, którym Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z 10 grudnia 2020 r. nr SKO-SR-4188/45/2020 w przedmiocie uznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego za świadczenia nienależnie pobrane oraz zobowiązania do ich zwrotu wraz z poprzedzającą ją decyzją Burmistrza Miasta X. z 9 października 2020 r. nr OSR.8250.163.04.2017. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, podstawę uchylenia zaskarżonych decyzji stanowiło wyłącznie zobowiązanie skarżącej do zwrotu świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, wbrew treści art. 30 ust. 2b u.ś.r. Natomiast w odniesieniu do pozostałych okoliczności sprawy, Sąd w uzasadnieniu tego wyroku uznał, że organy obu instancji prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Sąd wskazał w szczególności, że decyzja organu I instancji z 1 czerwca 2017 r. nr OSR.8250.163.2017, przyznająca skarżącej zasiłek rodzinny na dziecko na okres 01.05.2017-31.10.2017 w kwocie 95,00 zł miesięcznie, dodatek do zasiłku z tytułu urodzenia dziecka w kwocie 1000,00 zł w miesiącu czerwcu 2017 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 193,00 zł na okres 01.05.2017-31.10.2017, decyzją tego organu z 17 kwietnia 2019 r. nr OSR.8250.163.03.2017, po wznowieniu postępowania została uchylona za okres 01.05.2017-31.07.2017. Jednocześnie organ przyznał skarżącej na okres 01.05.2017-31.05.2017 zasiłek rodzinny na dziecko w kwocie 95,00 zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres 01.05.2017-31.05.2017 w kwocie 193,00 zł oraz odmówił prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres 01.06.2017-31.07.2017. Powyższa decyzja z 17 kwietnia 2019 r. została utrzymana decyzją SKO z 17 czerwca 2019 r., SKO-SR-4188/14/2019, a następnie skarga od tej decyzji została oddalona wyrokiem WSA w Poznaniu z 30 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 767/19. Sąd zaznaczył, że wyrok ten jest prawomocny. Tym samym – jak wskazał WSA w Poznaniu w wyroku z 29 lipca 2021 r. - przesłanka z art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. niewątpliwie została spełniona, tzn. świadczenie rodzinne zostało przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Sąd Wojewódzki stwierdził ponadto, że organ był uprawniony do potrącenia nienależnie pobranych świadczeń z bieżących wypłat na podstawie art. 30 ust. 6 u.ś.r.
W świetle art. 153 P.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są co do zasady związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu określona w art. 170 P.p.s.a. wyraża się zaś w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu.
Sąd I instancji prawidłowo zatem uwzględnił ocenę prawną wynikającą z wcześniejszego wyroku tego Sądu z 29 lipca 2021 r., jak i wziął pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia z 30 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 767/19.
W tej sytuacji Sąd I instancji zasadnie uznał, że nienależnie pobranym świadczeniem jest w szczególności świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie tej odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego (art. 30 ust. 2 pkt 4 in fine u.ś.r.). Organ, a na dalszym etapie postępowania również Sąd I instancji, byli związani ostateczną decyzją z 17 czerwca 2019 r. nr SKO-SR-4188/14/2019, która spełnia wymagania decyzji określonej w art. 30 ust. 2 pkt 4 in fine u.ś.r. Skoro zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka został prawomocnie uznany za świadczenie nienależnie pobrane we wskazanym w decyzji okresie, to konieczne było zastosowanie art. 30 ust. 1 u.ś.r., na podstawie którego zobowiązano skarżącą do zwrotu świadczeń. Organ wydając decyzję na podstawie 30 ust. 1 u.ś.r. bada jedynie, czy świadczenie rodzinne zostało uznane za nienależnie pobrane. Na tym etapie postępowania nie bada ani subiektywnego przeświadczenia strony, ani jej sytuacji życiowej (wyrok NSA z 25 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2065/17). Od organu nie wymaga się wykazania winy strony, co oznacza, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane dochodzi w każdym przypadku uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia w trybie wznowienia postępowania, także gdy świadczeniobiorca nie zawinił w uzyskaniu świadczenia, które jej w istocie nie przysługiwało (W. Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz, C. H. Beck 2014, s. 336-337, 343, nb 13).
Sąd I instancji zasadnie skargę oddalił, ponieważ organ prawidłowo zobowiązał skarżącą kasacyjnie do zwrotu świadczenia, które okazało się świadczeniem nienależnie pobranym. Tym samym niezasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., przez ich niezastosowanie.
Skarga kasacyjna nie zawiera więc usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.