I OSK 1892/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Rozwoju, potwierdzając, że decyzja z 1978 r. o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa była wadliwa proceduralnie i nie mogła być uznana za zaświadczenie.
Minister Rozwoju złożył skargę kasacyjną na wyrok WSA, który uchylił decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1978 r. dotyczącej przejęcia nieruchomości rolnej. Minister argumentował, że decyzja z 1978 r. była jedynie zaświadczeniem, a nie decyzją administracyjną. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że WSA prawidłowo ocenił, iż decyzja z 1978 r. posiadała cechy decyzji administracyjnej, była wadliwie doręczona i weszła do obrotu prawnego, co uzasadniało jej uchylenie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju. Decyzja ta umarzała postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1978 r. dotyczącej przejęcia nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa. Minister Rozwoju zarzucał wyrokowi WSA naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc m.in., że decyzja z 1978 r. była jedynie zaświadczeniem, a nie decyzją administracyjną, ponieważ nie zawierała oznaczenia stron i nie została doręczona właścicielce. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż decyzja z 1978 r. posiadała wszystkie cechy decyzji administracyjnej zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami KPA, mimo wadliwego doręczenia. Sąd podkreślił, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego i stała się ostateczna. NSA stwierdził również, że zarzuty dotyczące charakteru dokumentu z 1978 r. jako zaświadczenia były przedwczesne, ponieważ organ odwoławczy nie ocenił, czy decyzja ta jest dotknięta wadą nieważności. W konsekwencji, NSA uznał, że wyrok WSA był prawidłowy, a skarga kasacyjna niezasadna.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Dokument z 1978 r. posiadał cechy decyzji administracyjnej, a nie zaświadczenia, i wszedł do obrotu prawnego, mimo wadliwości doręczenia.
Uzasadnienie
Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że decyzja z 1978 r. zawierała wszystkie wymagane elementy decyzji administracyjnej zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami KPA, w tym oznaczenie stron (Skarb Państwa i H.S.), podstawę prawną, osnowę, datę i pouczenie o odwołaniu. Wskazanie w rozdzielniku instytucji państwowych nie wykluczało jej charakteru decyzji, a stwierdzenie o doręczeniu i uprawomocnieniu się, mimo wadliwości, oznaczało wejście do obrotu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (36)
Główne
k.p.a. art. 99 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 99 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.g.t.m.o. art. 38 § ust. 3
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
u.g.t.m.o. art. 38 § ust. 6
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
k.p.a. art. 107 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 217 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 217 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 76 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 76 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 135
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 97
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 218 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 70
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 176 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo ocenił, że decyzja z 1978 r. posiadała cechy decyzji administracyjnej. Decyzja z 1978 r. weszła do obrotu prawnego mimo wadliwości doręczenia. Niedoręczenie decyzji właścicielce stanowiło podstawę do jej wzruszenia.
Odrzucone argumenty
Decyzja z 1978 r. była jedynie zaświadczeniem, a nie decyzją administracyjną. Brak doręczenia decyzji właścicielce oznaczał, że nie weszła ona do obrotu prawnego. Charakter dokumentu z 1978 r. powinien być oceniany według aktualnych przepisów KPA. WSA naruszył przepisy postępowania, w tym art. 141 § 4 ppsa, poprzez lakoniczne uzasadnienie.
Godne uwagi sformułowania
"decyzja" z 6 kwietnia 1978 r. posiadała wszystkie cechy przewidziane dla tej formy rozstrzygnięcia w art. 99 § kpa obowiązującego w dacie jej wydania "oznacza, że została doręczona drugiej stronie postępowania i tym samym weszła do obrotu prawnego" "organ administracji wydając przedmiotową decyzję [z 6 kwietnia 1978 r.] stwierdził fakt przejścia z mocy prawa na własność Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność skarżącej." Charakter dokumentu ocenia się w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu jego wydania (zasada tempus regit actum).
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sędzia
Maciej Dybowski
przewodniczący sprawozdawca
Marek Stojanowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów KPA dotyczących charakteru dokumentów urzędowych, wadliwości doręczeń oraz oceny decyzji wydanych w przeszłości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia nieruchomości rolnej na podstawie ustawy z 1961 r. i interpretacji przepisów KPA z lat 70. XX wieku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy interpretacji starej decyzji administracyjnej i jej charakteru prawnego, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Czy decyzja sprzed ponad 40 lat może zostać wzruszona z powodu wadliwego doręczenia?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1892/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2375/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-03-11
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1961 nr 32 poz 159
art. 38 ust. 3
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 99 § 1, art. 217 i art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2375/19 w sprawie ze skargi H.S. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 23 lipca 2019 r. nr DO.4.6613.69.2017.RF w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2375/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi H.S. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 23 lipca 2019 r. nr DO.4.6613.69.2017.RF w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z 5 października 2017 r. nr IGR-VIII.7511.1.20.2015.MJ; 2. zasądził od Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącej H.S. kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (k. 29, 32-35v akt sądowych).
Skargę kasacyjną wywiódł Minister Rozwoju (dalej skarżący kasacyjnie), reprezentowany przez r. pr. R.G., zaskarżając wyrok IV SA/Wa 2375/19 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:
I. prawa materialnego:
1. art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 217 § 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że kontrolowana "decyzja" z 6 kwietnia 1978 r. zawierała rozstrzygnięcie, podczas gdy z treści tego dokumentu wynika, że zawiera on jedynie poświadczenie faktu i stanu prawnego, który został ustalony przez organ administracji w oparciu o prowadzone ewidencje, ewentualne rejestry bądź inne dane znajdujące się w osiadaniu organu administracji, a tym samym odpowiada aktualnie ustawowej definicji zaświadczenia;
2. art. 107 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 kpa przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że kontrolowana "decyzja" z 6 kwietnia1978 r. zawierała oznaczenie strony lub stron, podczas gdy z treści tej "decyzji" wynika, że organ nie oznaczył stron i nie zamierzał im doręczyć tej "decyzji", gdyż w rozdzielniku umieścił tylko instytucje państwowe nieposiadające interesu prawnego w sprawie, tj. Państwowe Biuro Notarialne, organ prowadzący ewidencję gruntów i organ podatkowy;
3. art. 107 § 1 pkt 4 w zw. z art. 6 kpa przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że wskazanie podstawy prawnej w treści dokumentu świadczy o nadaniu mu formy decyzji, podczas gdy niewątpliwie wskazanie podstawy prawnej nie jest zastrzeżonym tylko dla decyzji; skoro bowiem organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, to każda czynność organu, w tym również czynność materialno-techniczna może w swej treści zawierać wskazanie podstawy prawnej;
4. art. 38 ust. 6 w zw. z art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. nr 22 poz. 159 ze zm., dalej ugtmo lub ustawa z 1961 r.) przez błędną wykładnię, co przejawia się w błędnym uznaniu, że sprawa przejścia nieruchomości na mocy art. 38 ust. 3 podlegała rozstrzygnięciu w drodze decyzji, podczas gdy z art. 38 ust. 6 wynika wniosek przeciwny;
5. art. 38 ust. 6 w zw. z art. 38 ust. 3 ustawy z 1961 r. w zw. z art. 217 § 1 kpa przez jego błędną wykładnię, co przejawia się w błędnym uznaniu, że skoro ówcześnie obowiązująca procedura administracyjna (kpa) w dacie wydania "decyzji" z 6 kwietnia 1978 r. nie regulowała zasad wydawania zaświadczeń przez organy administracji, to brak było możliwości wydania przez organ administracji dokumentu urzędowego stanowiącego potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, będącego przejawem wiedzy, a nie woli organu co do określonych okoliczności, mimo że do skutecznego złożenia wniosku o wpis Skarbu Państwa w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów (sporządzonego na podstawie art. 38 ust. 6 ugtmo) wymagane było urzędowe potwierdzenie zdarzenia wskazanego w art. 38 ust. 3 ugtmo, a więc koniecznym było wydanie dokumentu urzędowego, który według aktualnej nomenklatury określa się mianem zaświadczenia;
6. art. 156 § 1 pkt 1-7 w zw. z art. 217 § 1 kpa przez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że w postępowaniu nadzorczym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji charakter dokumentu ustala się w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu jego wydania, podczas gdy w rzeczywistości należy oceniać charakter dokumentu w oparciu o przepisy kpa w aktualnym brzmieniu;
II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 133 § 1 w zw. z art. 76 § 1 i 3 kpa przez błędne przyjęcie, że ocena organu zawarta w klauzuli ostateczności nadanej "decyzji", posiadająca cechy dokumentu urzędowego, ma charakter niewzruszalny, podczas gdy wadliwość tej klauzuli jest oczywista i wynika z treści rozdzielnika znajdującego się pod treścią "decyzji";
2. art. 133 § 1 w zw. z art. 16 § 1 kpa przez przyjęcie przez Sąd l instancji stanowiska, że decyzja korzysta z waloru ostateczności - mimo braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających wprowadzenia do obrotu prawnego przez doręczenie stronie, a wręcz przeciwnie - z treści rozdzielnika do "decyzji" wynika, że organ nie zamierzał decyzji doręczyć żadnej ze stron, gdyż rozdzielnik ten wymienia urzędy i organy państwowe, które w sposób oczywisty nie były stronami postępowania (organ podatkowy, organ prowadzący ewidencje gruntów i Państwowe Biuro Notarialne);
3. art. 141 § 4 w zw. z art 133 § 1 ppsa przez:
a. lakoniczne uzasadnienie tezy, że "decyzja" z 6 kwietnia 1978 r. wprawdzie nie została doręczona właścicielce nieruchomości, lecz została rzekomo doręczona "drugiej stronie postępowania" bez skonkretyzowania, co Sąd rozumie pod pojęciem drugiej strony postepowania" (ewentualnie kim była "druga strona postępowania") z podaniem danych pozwalających ją zidentyfikować;
b. błędne uznanie, że decyzja wywołała skutki prawne w postaci przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa, podczas gdy rzeczone skutki prawne (przejście własności nieruchomości na Skarb Państwa) zaszły z mocy prawa, a "decyzja" z 6 kwietnia 1978 r. nie miała charakteru prawotwórczego, lecz tylko zawierała potwierdzenie zaistnienia skutku z mocy prawa;
4. art. 133 § 1 ppsa przez niestaranną analizę akt sprawy i niedokładną lekturę zaskarżonej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z 23 lipca 2019 r., co przejawia się w powierzchownej analizie kontrolowanej "decyzji" z 6 kwietnia 1978 r., co skutkowało niedostrzeżeniem faktu, że decyzja ta nie mogła być doręczona żadnej ze stron, gdyż w jej rozdzielniku znalazły się jedynie podmioty w sposób oczywisty nieposiadające przymiotu strony (Państwowe Biuro Notarialne, organ podatkowy, organ prowadzący ewidencję gruntów);
5. art. 141 § 4 ppsa przez:
a. zaniechanie uzasadnienia oceny, że pismo ("decyzja") z 6 kwietnia 1978 r. zawiera
rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 99 kpa, w brzmieniu obowiązującym w dacie jego wydania, w aktualnym zaś brzmieniu w art. 107 § 1 pkt 5 kpa, a nie jak twierdzi organ nadzoru - poświadczenie faktów lub stanu prawnego, o których mowa aktualnie w art. 217 § 2 pkt 1 i 2 oraz art. 218 § 1 kpa (tj. w przepisach regulujących treść zaświadczeń);
b. brak należytego uzasadnienia tezy, że powołanie się przez organ administracji w treści pisma z 6 kwietnia 1978 r., stosownej podstawy prawnej art. 97 kpa w ówczesnym brzmieniu (tj. art. 104 § 1 kpa) regulującej kwestię wydawania decyzji, oznacza pismo, takie pismo należy traktować jako decyzję;
6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 ppsa przez błędne uchylenie decyzji organu ze względu na naruszenie przepisów postępowania i niewskazanie konkretnych przepisów postępowania, które zdaniem WSA zostały naruszone przez organ.
Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 23 lipca 2019 r.; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji; zasądzenie [zwrotu] kosztów postępowania według norm przepisanych; przeprowadzenie rozprawy (art. 176 § 2 ppsa).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie postawionych zarzutów (k. 47-52 akt sądowych).
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Według art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze ppsa. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
W złożonej skardze kasacyjnej Minister powołał obie podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, zarzucając zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i prawa materialnego.
Przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju (dalej Minister) z 23 lipca 2019 r. nr DO.4.6613.69.2017.RF (dalej decyzja z 23 lipca 2019 r.), którą to decyzją Minister, powołując art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej kpa w brzmieniu obowiązującym dnia 23 lipca 2019 r.), uchylił decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z 5 października 2017 r. nr IGR-Vlll. 7511.1.20.2015.MJ (dalej decyzja z 5 października 2017 r.) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w J. z 6 kwietnia 1978 r. nr 8221/9/78 (dalej decyzja z 6 kwietnia 1978 r.) i umorzył postępowanie w całości. [decyzja z 23 lipca 2019 r. w błędnie nieponumerowanych aktach Ministra; decyzja 5 października 2017 r. w błędnie nieponumerowanych aktach Wojewody; decyzja 6 kwietnia 1978 r. w aktach archiwalnych - w błędnie nieponumerowanych aktach Wojewody]. Przedmiot i zakres rozstrzygnięcia decyzji z 23 lipca 2019 r. zadecydował o zakresie kontroli zaskarżonego wyroku.
Podniesione w rozpoznanej skardze kasacyjnej zarzuty zamierzają przede wszystkim do podważania stanowiska Sądu I instancji, który stwierdził, że decyzja z 23 lipca 2019 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa w brzmieniu obowiązującym dnia 23 lipca 2019 r.).
Z uwagi na konstrukcję zarzutów i charakter przedmiotowej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny postanowił odnieść się łącznie do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego z drugiej (art. 174 pkt 2 ppsa) podstawy kasacyjnej.
Zarzuty naruszenia: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 ppsa; art. 133 § 1 w zw. z art. 76 § 1 i 3 kpa; art. 133 § 1 w zw. z art. 16 § 1 kpa; art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 ppsa oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 ppsa - każdy z nich wskazany jako wzorce kontroli samoistnie - (zarzuty II.4 i II.5 petitum skargi kasacyjnej) okazały się niezasadne.
Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa wskazany samoistnie (pkt II.5 petitum skargi kasacyjnej) i w związku z innymi wzorcami kontroli (punkty II.3 i II.6 skargi kasacyjnej), nie zasługiwały na uwzględnienie.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi art. 141 § 4 ppsa i poddaje się kontroli kasacyjnej. Sąd I instancji nie jest obowiązany szczegółowo odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji w jego ocenie niemających istotnego znaczenia dla zbadania zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich argumentów powołanych w skardze, jeśli argumentacja sądu łącznie przesądza o ich bezzasadności (wyrok NSA z: 8.4.2008 r. II FSK 1965/06; 19.1.2012 r. I OSK 62/11, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, R. Stankiewicza, M. Grzywacza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 746, nb 22).
Sąd I instancji odniósł się do wszystkich istotnych zarzutów i argumentów. W szczególności prawidłowo wskazał, że wbrew stanowisku organu kontrolowane rozstrzygnięcie [decyzja z 6 kwietnia 1978 r.] posiada wszystkie cechy przewidziane dla tej formy rozstrzygnięcia w art. 99 § kpa obowiązującego w dacie jej wydania (s. 6-7 uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 2375/19) - w brzmieniu Dz.U. z 1960 r. nr 30 poz. 168; zm. z 1962 r. nr 33 poz. 156; z 1963 nr 29 poz. 172; z 1975 nr 16 poz. 91.
"Decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji państwowej i strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, osnowę i datę decyzji, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego." (art. 99 § 1 kpa w ówczesnym brzmieniu).
"Jeżeli decyzja nie uwzględnia żądania strony w całości lub w części, rozstrzyga sporne interesy stron albo nakłada na stronę lub stwierdza nałożony na nią obowiązek, powinna zawierać faktyczne i prawne uzasadnienie." (art. 99 § 2 kpa w ówczesnym brzmieniu).
Sąd I instancji trafnie uznał, że decyzja z 6 kwietnia 1978 r. zawiera wszystkie konieczne elementy decyzji administracyjnej: zawiera oznaczenie organu administracji państwowej; w osnowie decyzji wskazuje strony: Skarb Państwa i Obywatelkę H.S. córkę A. i R. jako właścicielkę przedmiotowej nieruchomości; powołuje podstawę prawną ("art. 97 KPA i art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach /Dz. U. Nr 22 z 1969 r. poz. 159/"), zawiera osnowę i datę decyzji; pouczenie że od decyzji "służy odwołanie do Wojewody Olsztyńskiego za moim pośrednictwem w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia"; popis z podaniem stanowiska służbowego podpisującego (art. 99 § 1 kpa w ówczesnym brzmieniu); zawiera - choć skąpe - uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 99 § 2 kpa w ówczesnym brzmieniu; J. Starościak w: I. Iserson, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Wyd. Pr. 1970, s. 207-209, uw. 1-8 do art. 99 kpa w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Naczelnika; poglądy Komentatorów zachowujące aktualność w dacie wydania decyzji z 6 kwietnia 1978 r.). W kontrolowanej sprawie nie było konieczne sięganie do dorobku orzeczniczego Naczelnego Sądu Administracyjnego, wypracowanego po utworzeniu w 1980 r. NSA na tle dokumentów, które nie odpowiadały formie decyzji, ale zachowywały konieczne minimum, by uznać je za decyzje (A. Wróbel w:, M. Jaśkowska, M. Milbrandt-Gotowicz Kodeks postępowania Administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2020, s. 564-565, cz. I, uw. 8 do art. 104).
Niewątpliwie "drugą stroną postępowania" był Skarb Państwa, na który to Skarb Państwa z mocy prawa przeszło prawo własności przedmiotowej nieruchomości rolnej. Trafnie Sąd I instancji uznał, że poczynione starannym pismem adnotacje na decyzji z 6 kwietnia 1978 r.: "wysłano listem poleconym dn. 22.IV.78" z nieczytelnym podpisem; także w postaci pieczęci podłużnej "Decyzja niniejsza jako niezaskarżona w terminie uprawomocniła się dnia 20.IV.1978 Podpis", gdzie datę "20.IV.[...]78" i nieczytelny podpis złożono rękopiśmiennie, "oznacza, że została doręczona drugiej stronie postępowania i tym samym weszła do obrotu prawnego" (s. 7 uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 2375/19).
Słusznie Sąd I instancji uznał, że niedoręczenie decyzji [z 6 kwietnia 1978 r.] dotychczasowej właścicielce nieruchomości wiązało się z pozbawieniem jej czynnego udziału na tym jego etapie i mogło stanowić podstawę do wzruszenia decyzji w trybie wznowieniowym.
Skarżący kasacyjnie w zarzucie II.3.b przeinacza stanowisko Sądu I instancji, który nie uznał, że "[...] decyzja [z 6 kwietnia 1978 r.] wywołała skutki prawne w postaci przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa [...]", bowiem Sąd I instancji trafnie uznał, że "organ administracji wydając przedmiotową decyzję [z 6 kwietnia 1978 r.] stwierdził fakt przejścia z mocy prawa na własność Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność skarżącej. [...] Zawarte w wydanej [6 kwietnia 1978 r.] decyzji rozstrzygnięcie polegało na stwierdzeniu przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania, a tym samym na potwierdzeniu tego, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 38 ust. 3 ww. ustawy." (s. 6-7 uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 2375/19). Choć Sąd I instancji nie wskazał, że tego rodzaju decyzje w polskiej kulturze prawnej określa się deklaratoryjnymi (M. Romańska w: red. H. Knysiak-Sudyka w: Kodeks postępowania Administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2023, uw. 16 do art. 104 kpa), to w żaden sposób nie uznał, że "decyzja wywołała skutki prawne w postaci przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa". Tym samym zarzuty podniesione w punktach II.3, II.5 i II.6 petitum skargi kasacyjnej, zakresie naruszenia art. 141 § 4 ppsa okazały się niezasadne.
Zaskarżony wyrok nie narusza art. 133 § 1 w zw. z art. 76 § 1 i 3 kpa; art. 133 § 1 w zw. z art. 16 § 1 kpa; art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 ppsa (punkty II.1, II.2, II.3 i II.4 ppsa - zarówno wskazanego jako wzorzec kontroli samoistny, jak i w związku z pozostałymi wzorcami kontroli.
Sąd I instancji wydał wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy; starannie przeanalizował akta sprawy i dokonał prawidłowej analizy zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji należycie ocenił decyzję z 6 kwietnia 1978 r. jako dokument publiczny (art. 70 kpa w brzmieniu obowiązującym w dniu 6 kwietnia 1978 r.; E. Iserzon - op. cit., s. 160-162, uw. 12-13); obecnie dokument urzędowy (art. 76 § 1 i 3 kpa w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z 23 lipca 2019 r.). Rozdzielnik pod treścią decyzji nie wpływa na ocenę owej decyzji. Decyzja ta stała się ostateczna (art. 12 kpa w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzenia, że się "uprawomocniła"; E. Iserzon - op. cit., s. 64-65, uw. 1-4). Sąd I instancji słusznie uznał, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego, czemu dał w sposób przekonujący wyraz w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku.
Skoro Sąd I instancji trafnie uznał, że zaskarżona decyzja naruszyła art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa w brzmieniu obowiązującym dnia 23 lipca 2019 r., obowiązany był na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa zaskarżoną decyzję uchylić. Sąd I instancji wskazując, że organ I instancji nie dokonał w sprawie wystarczających ustaleń faktycznych (s. 8 akapit 2 uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 2375/19), w istocie miał na uwadze naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) i obowiązku w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z 5 października 2017 r.), przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ppsa uchylił także decyzję z 5 października 2017 r.
Zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 1-7 w zw. z art. 217 § 1 kpa; art. 38 ust. 6 w zw. z art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. nr 22 poz. 159, zm. z 1972 r. nr 27 poz. 193, z 1974 r. nr 14 poz. 84) zarówno samoistnie, jak i w zw. z art. 217 § 1 kpa, okazały się przedwczesne. Trafnie Sąd I instancji uznał, że skoro organ odwoławczy nie dokonał oceny, czy kontrolowana decyzja [z 6 kwietnia 1978 r.] dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 kpa, to Sąd I instancji nie mógł odnieść się do przepisów prawa materialnego - w szczególności art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa i art. 38 ust. 6 w zw. z art. 38 ust. 3 ugtmo. Charakter dokumentu ocenia się w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu jego wydania (zasada tempus regit actum). Dopiero merytoryczne zbadanie decyzji z 6 kwietnia 1978 r. w oparciu o owe wzorce kontroli w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym, uczyni możliwym dokonanie kontroli tak podjętych decyzji przez Sąd administracyjny w oparciu o owe materialnoprawne wzorce kontroli (zarzuty I.4, I.5, I.6 petitum skargi kasacyjnej).
Z przyczyn wyżej podniesionych, decyzja z 6 kwietnia 1978 r., nie mogła być zaświadczeniem w rozumieniu art. 217 § 1 i § 2 pkt 1 i 2 kpa w brzmieniu obowiązującym w dniu 23 lipca 2019 r., co czyni zarzuty naruszenia art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 217 § 1 i 2 pkt 1 i 2 kpa i art. 107 § 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa (zarzut I.1 i I.6 - w zakresie obejmującym jako wzorzec art. 107 § 1 kpa) nieusprawiedliwionymi.
Zarzuty naruszenia art. 107 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 kpa oraz art. 107 § 1 pkt 4 w zw. z art. 6 kpa, okazały się niezasadne. Art. 107 § 1 pkt 3 i 4 kpa nie obowiązywały w dacie wydania decyzji z 6 kwietnia 1978 r. Dla uniknięcia zbędnych powtórzeń należy odwołać się do wyżej przedstawionych rozważań dotyczących oznaczenia stron w punkcie 1 osnowy decyzji z 6 kwietnia 1978 r. Wymieniona w osnowie decyzji z 6 kwietnia 1978 r. H.S. ma przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu; na ocenę tego statusu nie ma wpływu, czy Naczelnik Gminy w postępowaniu, w którym wydał decyzję z 6 kwietnia 1978 r. miał wolę doręczenia H.S. owej decyzji. Zaskarżony wyrok nie narusza art. 6 kpa ani w brzmieniu obowiązującym w dniu 6 kwietnia 1978 r. (E. Iserzon - op. cit., s. 53-56) ani w dniu 23 lipca 2019 r.
Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI