I OSK 1891/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.B., B.B. i M.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Spór koncentrował się wokół sposobu wyceny odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości przeznaczonej pod infrastrukturę energetyczną. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, twierdząc m.in. że rzeczoznawca majątkowy błędnie przyjął inne przeznaczenie nieruchomości niż wynikające z planu miejscowego, co skutkowało zaniżeniem odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (m.in. art. 124, 128, 130, 134, 154) pozwalają na ustalenie odszkodowania według wartości rynkowej, uwzględniając rodzaj, położenie, sposób użytkowania i przeznaczenie nieruchomości, a także ceny kształtujące się w obrocie. Sąd podkreślił, że przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym jest tylko jedną z okoliczności wpływających na wartość, a odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. W tej sprawie, mimo że nieruchomość była przeznaczona pod cele energetyczne, dopuszczalne było rolnicze wykorzystanie terenu, a szkody powstałe w wyniku budowy linii elektroenergetycznej (koleiny, zniszczenia upraw, naruszenie stosunków glebowych) miały charakter rolniczy. Sąd uznał, że wycena uwzględniająca te szkody i ograniczenie możliwości użytkowania na cele rolnicze była prawidłowa i odpowiadała rozmiarowi poniesionych szkód, a tym samym była słuszna w rozumieniu Konstytucji RP. NSA oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów KPA w zakresie oddalenia wniosku dowodowego o kontrolę operatu szacunkowego przez inną komisję oraz braku poinformowania strony o przeprowadzeniu dowodu z opinii. Sąd uznał, że organ prawidłowo przeprowadził kontrolę operatu, a skarżący mieli możliwość samodzielnego wystąpienia o taką kontrolę. Zarzut naruszenia przepisów o wyłączeniu biegłego również nie znalazł potwierdzenia, gdyż nie wykazano powiązań biegłej ze stronami postępowania, a argumentacja skarżących opierała się na przypuszczeniach. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących ustalania odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości pod infrastrukturę, w tym uwzględnianie szkód rolniczych i znaczenia planu miejscowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie nieruchomość ma podwójne przeznaczenie (energetyczne i rolnicze) i powstały szkody rolnicze.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dopuszczalne jest ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przeznaczonej na cele energetyczne przez realizację inwestycji energetycznej, z uwzględnieniem rolniczego sposobu wykorzystania tej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest ustalenie odszkodowania z uwzględnieniem rolniczego sposobu wykorzystania nieruchomości, jeśli szkody powstałe w wyniku inwestycji mają charakter rolniczy, a wycena odpowiada wartości poniesionych szkód.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że przeznaczenie nieruchomości pod infrastrukturę energetyczną nie wyklucza rolniczego sposobu jej wykorzystania, jeśli plan miejscowy na to zezwala. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości rzeczywiście poniesionych szkód, w tym zniszczonych upraw i ograniczenia możliwości użytkowania, uwzględniając stan nieruchomości sprzed inwestycji.
Czy naruszenie przepisów o wyłączeniu biegłego (art. 24 KPA) następuje w sytuacji, gdy istnieją jedynie przypuszczenia o powiązaniach biznesowych biegłego z inwestorem, bez konkretnych dowodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie przepisów o wyłączeniu biegłego nie następuje, jeśli zarzuty opierają się na niepotwierdzonych przypuszczeniach, a nie na faktach wskazujących na powiązania osobiste lub prawne.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że informacje o udziale biegłej w innych inwestycjach energetycznych na jej stronie internetowej, bez wskazania charakteru tego udziału, nie dowodzą powiązań skutkujących koniecznością wyłączenia. Podobnie, wskazanie na potencjalne powiązania spółki z inwestorem, bez dowodów, nie stanowi podstawy do wyłączenia.
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek uwzględnić wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z opinii innej komisji, jeśli posiada już dowód potwierdzający prawidłowość sporządzonego operatu szacunkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ może nie uwzględnić wniosku, jeśli okoliczność, na którą dowód ma być przeprowadzony, została już stwierdzona innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organ prawidłowo oddalił wniosek o kontrolę operatu przez inną komisję, ponieważ posiadał już dwie opinie potwierdzające prawidłowość sporządzonego operatu. Nie było podstaw do uznania, że kontrola przez wskazaną przez stronę komisję miałaby wyższą moc dowodową.
Przepisy (20)
Główne
Konstytucja RP art. 21 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do 'słusznego wynagrodzenia' za wywłaszczoną nieruchomość.
ugn art. 124 § 1 i 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Możliwość ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przez zezwolenie na zakładanie i przeprowadzanie urządzeń przesyłowych; obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego lub odszkodowania.
ugn art. 134 § 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określenie wysokości odszkodowania według wartości rynkowej nieruchomości, z uwzględnieniem jej rodzaju, położenia, sposobu użytkowania, przeznaczenia, stanu oraz aktualnie kształtujących się cen.
ugn art. 154 § 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Szacowanie wartości rynkowej nieruchomości musi uwzględniać cel wyceny, rodzaj, położenie, przeznaczenie w planie miejscowym (lub studium/decyzji WZ w braku planu) oraz dostępne dane o cenach nieruchomości podobnych.
Pomocnicze
ugn art. 128 § 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Odszkodowanie za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126, odpowiadające wartości poniesionych szkód i zmniejszeniu wartości nieruchomości.
ugn art. 129 § 5 pkt 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Obowiązek wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu w przypadkach określonych w ustawie, w tym w art. 124.
ugn art. 130 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustalenie wysokości odszkodowania według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a także jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu.
ugn art. 157 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Kontrola prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do należytego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 24 § 1 pkt 1 i 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki wyłączenia pracownika organu (w tym biegłego) od udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 78 § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeśli przedmiot dowodu ma znaczenie dla sprawy; możliwość nieuwzględnienia żądania dotyczącego okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami.
k.p.a. art. 79 § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu (ze świadków, biegłych, oględzin); prawo strony do udziału w przeprowadzeniu dowodu.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału.
k.p.a. art. 84 § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Zadania biegłego; podleganie wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24.
ppsa art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
ppsa art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
ppsa art. 157 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość przeprowadzenia kontroli operatu szacunkowego.
ppsa art. 183 § 1 i 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA; nieważność postępowania.
ppsa art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sąami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
rozporządzenie o wycenie art. 26 § 1-3
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
Szczegółowe zasady sporządzania operatu szacunkowego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 154 ust. 2 i 3 ugn przez błędną wykładnię i nieuprawnione przyjęcie, że przepis art. 154 ugn pozwala na przyjęcie innego przeznaczenia nieruchomości niż wynikające z MPZP. • Naruszenie art. 80 kpa w zw. z art. 154 ugn oraz § 26 ust. 1-3 rozporządzenia o wycenie przez bezkrytyczne podejście do operatu szacunkowego i dowolne przyjęcie wyceny jako gruntów rolnych. • Naruszenie art. 7 w zw. z art. 78 § 1 i 2 kpa przez oddalenie wniosku dowodowego o ocenę operatu przez Komisję Arbitrażową. • Naruszenie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 84 § 2 kpa oraz art. 134 § 1 ppsa przez niezastosowanie przepisów o wyłączeniu biegłego z uwagi na domniemane powiązania biznesowe. • Naruszenie art. 79 kpa w związku z art. 134 § 1 ppsa przez błędne przyjęcie, że strona była odpowiednio poinformowana o przeprowadzeniu dowodu z oceny Komisji Opiniującej.
Godne uwagi sformułowania
przeznaczenie nieruchomości w planie jest tylko jedną z okoliczności wpływających na wartość rynkową nieruchomości i odszkodowania • odszkodowanie musi odpowiadać wartości poniesionych szkód, a zatem nie może ich przewyższać • nie można uznać, że kontrola operatu przez Komisję Arbitrażową miałaby wyższą moc dowodową od pozyskanych opinii • argumentacja autora skargi kasacyjnej pozostaje w sferze niepotwierdzonych niczym przypuszczeń, a nie faktów
Skład orzekający
Zygmunt Zgierski
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Dybowski
sędzia
Maria Grzymisławska-Cybulska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości pod infrastrukturę, w tym uwzględnianie szkód rolniczych i znaczenia planu miejscowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie nieruchomość ma podwójne przeznaczenie (energetyczne i rolnicze) i powstały szkody rolnicze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego aspektu wyceny odszkodowań za ingerencję w prawo własności, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i inwestorów. Pokazuje, jak sąd interpretuje przepisy dotyczące ograniczenia korzystania z nieruchomości.
“Jak wycenić odszkodowanie za linię energetyczną na polu? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.