I OSK 189/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-02-22
NSAAdministracyjneWysokansa
dekret warszawskinacjonalizacjanieruchomościużytkowanie wieczystestwierdzenie nieważnościzawieszenie postępowaniaprawo administracyjnespółka akcyjnasąd administracyjny

NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Budownictwa, uznając, że zawieszenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego było nieuzasadnione, gdyż nacjonalizacja przedsiębiorstwa nie przesądzała o braku interesu prawnego spółki w tej sprawie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Budownictwa od wyroku WSA uchylającego postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1971 r. odmawiającej ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz Browarów. Minister argumentował, że nacjonalizacja przedsiębiorstwa i jego majątku, w tym roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego, stanowiła zagadnienie wstępne. Sąd uznał jednak, że nacjonalizacja przedsiębiorstwa nie przesądza o braku interesu prawnego spółki w postępowaniu dotyczącym decyzji z 1971 r. i że organ administracji nie wykazał podstaw do zawieszenia postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił postanowienie Ministra o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1971 r. odmawiającej ustanowienia wieczystego użytkowania gruntu na rzecz Browarów. Sprawa wywodziła się z wniosku Browarów o stwierdzenie nieważności decyzji z 1971 r., która odmawiała ustanowienia użytkowania wieczystego ze względu na przeznaczenie terenu pod inwestycje. Minister Budownictwa zawiesił postępowanie, argumentując, że rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej legalności orzeczenia z 1948 r. o nacjonalizacji przedsiębiorstwa Browarów jest zagadnieniem wstępnym, które wpłynie na ocenę interesu prawnego Browarów. Sąd pierwszej instancji uznał, że nacjonalizacja przedsiębiorstwa nie jest zagadnieniem wstępnym dla sprawy stwierdzenia nieważności decyzji z 1971 r. NSA w wyroku oddalającym skargę kasacyjną podkreślił, że decyzja z 1971 r. odmawiała ustanowienia użytkowania wieczystego z powodu planu zagospodarowania przestrzennego, a nie nacjonalizacji. Sąd wskazał, że organ administracji nie wykazał, iż nacjonalizacja uniemożliwia Browarom skuteczne wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z 1971 r. oraz że organ nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego. NSA stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione, a interes prawny spółki w stwierdzeniu nieważności decyzji nie może być kwestionowany na tym etapie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nacjonalizacja przedsiębiorstwa nie stanowi zagadnienia wstępnego, które uzasadniałoby zawieszenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej ustanowienia użytkowania wieczystego, a organ administracji nie wykazał podstaw do zawieszenia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzja odmawiająca ustanowienia użytkowania wieczystego była oparta na planie zagospodarowania przestrzennego, a nie na nacjonalizacji. Nacjonalizacja przedsiębiorstwa nie przesądza o braku interesu prawnego spółki w postępowaniu dotyczącym decyzji z 1971 r. Organ administracji nie wykazał, że nacjonalizacja uniemożliwia spółce skuteczne wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

k.p.a. art. 97 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Dz.U. 1946 nr 3 poz 17 art. 3 § 1

Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej

Dz.U. 1946 nr 3 poz 17 art. 6 § 1

Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

dekret warszawski art. 5

Ustawa z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

dekret warszawski art. 6

Ustawa z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

dekret warszawski art. 8

Ustawa z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. art. 71-76

k.h. art. 40

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks Handlowy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nacjonalizacja przedsiębiorstwa nie przesądza o braku interesu prawnego spółki w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 1971 r. Organ administracji nie wykazał podstaw do zawieszenia postępowania. Organ administracji nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego.

Odrzucone argumenty

Nacjonalizacja przedsiębiorstwa i jego majątku, w tym roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego, stanowi zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania. Spółka nie ma interesu prawnego w postępowaniu nadzorczym z uwagi na nacjonalizację. Decyzja z 1971 r. nie została doręczona spółce, co czyni ją prawnie nieistniejącą.

Godne uwagi sformułowania

nacjonalizacja wszelkich roszczeń wynikających z art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie wypełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie – często w stopniu mającym istotny wpływ na wynika sprawy – przepisów postępowania administracyjnego. interes prawny tej Spółki - co do zasady - w stwierdzeniu nieważności decyzji nie może być kwestionowany.

Skład orzekający

Joanna Runge - Lissowska

przewodniczący

Jolanta Rajewska

członek

Stanisław Nowakowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zawieszenia postępowania administracyjnego, zakres nacjonalizacji przedsiębiorstw, interes prawny strony w postępowaniu administracyjnym, obowiązki organów w zakresie gromadzenia dowodów."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z dekretami powojennymi i nacjonalizacją, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie do współczesnych spraw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z nacjonalizacją mienia po II wojnie światowej i jej wpływu na późniejsze postępowania administracyjne, co jest interesujące z perspektywy historyczno-prawnej i praktycznej dla prawników zajmujących się reprywatyzacją i prawem nieruchomości.

Nacjonalizacja przedsiębiorstwa a prawo do użytkowania wieczystego: NSA rozstrzyga spór o grunty warszawskie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 189/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Jolanta Rajewska
Stanisław Nowakowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1241/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-10-26
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
art. 3 ust 1 i art 6 ust 1
Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 97 § 1pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska Sędziowie: sędzia NSA Stanisław Nowakowski (spr.) sędzia NSA Jolanta Rajewska Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1241/06 w sprawie ze skargi [...] Browarów [...] pod firmą "[...]" Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1241/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 24 maja 2006 r., uchylił postanowienie nr [...], Ministra Budownictwa, mocą którego utrzymał w mocy postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania wszczętego na wniosek [...] Browarów [...] pod firmą "[...]" z siedzibą w W. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. [...] W. nr [...] z dnia [...] października 1971 r. o odmowie ustanowienia na rzecz [...] Browarów [...] użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], (nr hip. [...]) – do cza su rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów legalności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego własność na Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez [...] Browary [...] p. f. "[...] " S.A.
Sąd pierwszej instancji przytoczył następujący stan faktyczny sprawy: Nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], która zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W. z dnia 27 września 1948 r. I. dz. [...] stanowiła własność [...] Browarów [...] pod firmą "[...] " S.A., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy m. [...] W., a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).
W dniu 1 października 1948 r. [...] Browary [...] pod firmą "[...]" S.A. zwróciły się do Zarządu Miejskiego m. [...] W., z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym do przedmiotowej nieruchomości. Prezydium Rady Narodowej decyzją z dnia [...] października 1971 r. odmówiło ustanowienia na ich rzecz prawa wieczystego użytkowania gruntu przedmiotowej nieruchomości i stwierdziło, że zgodnie z art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Państwa. Decyzja ta została doręczona m. in. [...] Zakładom [...].
W dniu 16 października 2003 r. [...] Browary [...] pod firmą "[...]" S.A. zwróciły się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r. o odmowie ustanowienia prawa wieczystego użytkowania.
Minister Transportu i Budownictwa, który przejął zadania Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że na ocenę przesłanek wynikających z przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. będzie miał wpływ wynik postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów w sprawie legalności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez [...] Browary [...].
Minister Budownictwa, w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez [...] Browary [...] p. f. "[...]" S.A., wyznaczy zakres przedmiotowy postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r. oraz przesądzi o interesie prawnym [...] Browarów w tym postępowaniu. Minister Budownictwa podał, że decyzja z dnia [...] października 1971 r. stwierdzała, iż wszystkie budynki położone na nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] przeszły na własność Państwa na podstawie art. 8 dekretu z 1945 r., przy czym na podstawie orzeczenia nr 5 z 1948 r. te same budynki przeszły na własność Państwa wcześniej jako części składowe przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą [...] Browary [...] "[...]" S.A. w W.. Zwrócił również uwagę, że fakt nacjonalizacji wszelkich roszczeń wynikających z art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. w konsekwencji oznacza, że dopóki pozostaje w obrocie prawnym orzeczenie nr [...], [...] Browary [...] nie mogą skutecznie wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r., jako że wszelkie prawa dotyczące przedmiotowej nieruchomości, a w tym prawo do żądania wszczęcia postępowania w trybie nadzoru zostało przejęte na własność Państwa wraz z nacjonalizacją Przedsiębiorstwa.
Ponadto Minister Budownictwa wskazał, że sprawa stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez [...] Browary [...] p. f. "[...]" S.A. była przedmiotem rozpoznania Ministra Finansów, który odmówił stwierdzenia nieważności tego orzeczenia w części dotyczącej upaństwowienia fabryki wódek i likierów, natomiast stwierdził wydanie tego orzeczenia z naruszeniem prawa w części dotyczącej upaństwowienia browaru, palarni kawy i wytwórni wód gazowanych. Kolejno Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 listopada 2002 r., sygn. akt IV SA 467/01 uchylił decyzje Ministra Finansów w części dotyczącej browaru, wytwórni wód gazowanych i wytwórni namiastek kawy i cykorii. W uzasadnieniu zaś wskazał, że organ orzekający obowiązany był zawiesić postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] z dnia 20 listopada 1948 r. w części dotyczącej wymienionego przedsiębiorstwa - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. wystąpić do Ministra Rolnictwa o rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego, jakim będzie decyzja określająca składniki majątkowe wymienionego przedsiębiorstwa.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że z akt sprawy wynika, iż Minister Finansów, postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r., zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Natomiast Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r., zawiesił postępowanie mające na celu określenie składników majątkowych przedsiębiorstwa, czyli postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] maja 1954 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...] Browary [...] p. f. "[...]" S.A. do czasu odnalezienia protokołów zdawczo-odbiorczych wymienionych w tym orzeczeniu.
Wskazano, że Minister Budownictwa podkreślił, iż zgodnie z pkt 1 orzeczenia z dnia [...] maja 1954 r. składniki majątkowe przedmiotowego przedsiębiorstwa przechodzą na własność Państwa z wyłączeniem gruntów położonych na obszarze m. st. Warszawy, ale łącznie z uprawnieniami przysługującymi z tytułu dotychczasowej własności tych gruntów na podstawie art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Skargę na powyższe postanowienie wniosły [...] Browary [...] p. f. "[...]" S.A. w W. zarzucając naruszenie przepisów art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu oraz naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r. jest bezprzedmiotowe i w związku z tym nie można było go zawiesić. Obowiązkiem organu było umorzenie postępowania. Wynika to z tego, że decyzja z 1971 r. nie została stronie - skarżącej spółce doręczona i w związku z tym ta "decyzja" w znaczeniu prawnym nie istnieje, tzn. nie weszła do obrotu prawnego. Wymienione w decyzji [...] Zakłady [...] w W. z siedzibą przy ul. [...] nie były tożsame ze skarżącą spółką. W istocie decyzja wymieniała w rozdzielniku [...] Zakłady [...], później przemianowane na przedsiębiorstwo państwowe Zakłady [...] w W.. Przedsiębiorstwo państwowe zostało zlikwidowane w 1993 r. Wniosek o przyznanie własności czasowej złożyły [...] Browary [...] p. f. "[...]" S.A. w W. i to do nich powinna być adresowana decyzja i im doręczona. Ponadto w skardze podniesiono, że twierdzenie o "nacjonalizacji wszelkich roszczeń wynikających z art. 5-8 dekretu z dnia 26 9aździernika 1945 r." jest niezasadne i nie ma podstawy prawnej. Zgodnie, bowiem z art. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17), upaństwowieniu podlegały przedsiębiorstwa, a nie roszczenia wynikające z dekretu warszawskiego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, wynik postępowania w sprawie legalności orzeczenia nr 5 Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez [...] Browary [...] p. f. "[...]" S.A. nie jest zagadnieniem wstępnym, od którego zależy rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. [...] W. z dnia [...] października 1971 r. o odmowie ustanowienia na rzecz [...] Browarów [...] pod firmą "[...]" S.A. użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] i wydanie decyzji.
Sąd przyjął, że z całokształtu sprawy wynika, iż nacjonalizacja dotyczyła przedsiębiorstw prowadzonych przez Spółkę [...] Browary [...] p.f. "[...]", nie zaś samej Spółki, która nigdy nie została wykreślona z powodu upaństwowienia z rejestru handlowego.
Podkreśla się, że odróżnienia wymaga pojęcie składu struktury przedsiębiorstwa od zagadnienia własności jego poszczególnych elementów. Z akt sprawy wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] stanowiła własność Spółki "[...]" jako osoby prawnej, zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W. z dnia 27 września 1948 r. I. dz. [...] (k-4 akt własnościowych).
Podniesiono w uzasadnieniu wyroku, że zarówno orzeczenie nr 5 Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. dotyczące przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą [...] Browary [...] p.t. "[...]" S. A. w W., jak i orzeczenie Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] maja 1954 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...] Browary [...] p. f. "[...]" S.A. dotyczą przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa prowadzonego przez [...] Browary [...] pod firmą "[...]" S.A. w W.. A zatem orzeczenia te nie dotyczą majątku Spółki, który ta posiadała poza majątkiem przedsiębiorstwa.
Minister Budownictwa wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną zaskarżonemu orzeczeniu zarzucając:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej P.p.s.a.) a to w postaci naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj. art. 3 ust 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3 poz. 17 ze zm.) w związku z §§ 71-76 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa poprzez przyjęcie, że składnikiem przejętego przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą [...] Browary [...] p.f. "[...]" S.A. w W. nie były m.in. roszczenia wynikające z art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279);
2. art. 97 §1 pkt 4 w związku z art. 28 ustawy k.p.a. poprzez uznanie, że znacjonalizowanie przedsiębiorstwa i związanego z nim majątku nie ma wpływu na status strony skarżącej spółki [...] Browary [...] p.f. "[...]" S.A. w W. w postępowaniu nadzorczym oraz na samo rozstrzygnięcie dotyczące roszczeń za przejęte nieruchomości w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r.; art. 40 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks Handlowy (Dz. U. Nr 54 poz. 502) poprzez nieprawidłowe ustalenie składników przedsiębiorstwa tj. uznanie, że w skład nacjonalizowanego przedsiębiorstwa nie wchodziły nieruchomości i prawa z nimi związane, w tym. m.in. roszczenia dekretowe dotyczące nieruchomości położonej przy ul. [...].;
3. oraz przez niezastosowanie art. 77 ust. 1 k.p.a. w związku z art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, skutkującym nieuwzględnieniem ciążącego na organie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego;
Nadto:
4. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, bowiem uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
a. art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez sformułowanie w uzasadnieniu okoliczności nie znajdujących poparcia w materiale dowodowym oraz błędnych wskazań dla dalszego postępowania organu;
b. art. 133 § 1 ustawy P.p.s.a. poprzez podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i w sprzeczności co do zgromadzonego materiału dowodowego uwzględnionego w uzasadnieniu postanowienia organu,
c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że organ naruszył przepisy postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik Ministra - radca prawny - wnosi o:
-uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie,
-zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, że przejęte na podstawie art. 3 w związku z art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. przedsiębiorstwa przeszły z mocy samego prawa na własność Państwa w całości wraz z majątkiem w najszerszym znaczeniu, bez wyłączenia jakichkolwiek obiektów stanowiących składniki przedsiębiorstwa w chwili przejścia i bez względu na to, czyją były własnością. Jeżeli zatem określony składnik mienia wchodził w skład struktury przedsiębiorstwa, to niezależnie od stosunków własnościowych i reguł jego wprowadzenia do działalności przedsiębiorstwa podlegał on nacjonalizacji.
W przedmiotowej sprawie za istotne uważa pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną, że orzeczeniem Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] maja 1954 r. zatwierdzono protokół zdawczo - odbiorczy przedsiębiorstwa [...] Browary [...] p.f. "[...]" S.A. Zgodnie z punktem 1 orzeczenia z dnia [...] maja 1954 r. składniki majątkowe przedmiotowego przedsiębiorstwa przechodzą na własność Państwa z wyłączeniem gruntów położonych na obszarze m. [...] W., ale łącznie z uprawnieniami przysługującymi z tytułu dotychczasowej własności tych gruntów na podstawie art. 5-8 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Nieruchomość warszawska jako grunt przy ul [...] przeszła na podstawie dekretu na własność państwa z dniem 21 listopada 1945 r. Tym samym, w ocenie pełnomocnika Ministra, niemożliwa była jej późniejsza nacjonalizacja, jednakże byłym właścicielom dekret ten przyznawał prawa, które mogli dochodzić w odrębnym postępowaniu. Postępowanie dekretowe było przeprowadzone i zakończone decyzją Prezydium Rady Narodowej m. [...] W. nr [...] z dnia [...] października 1971 r. o odmowie ustanowienia na rzecz [...] Browarów [...] p.f. "[...]" S.A. użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...]. W prowadzonym postępowaniu nadzorczym dotyczącym oceny legalności decyzji z dnia [...] października 1971 r., mając na uwadze powyższe rozważania, w szczególności istnienie ostatecznych decyzji nacjonalizacyjnych, pojawiły się istotne zagadnienia, które niewątpliwie wpłyną na ostateczne rozstrzygnięcie organu. Zdaniem Ministra Budownictwa z uwagi na to, że wszczęte zostały postępowania dotyczące oceny legalności również wymienionych orzeczeń nacjonalizacyjnych i są one prowadzone przez inne organy, to zagadnienia te jako wstępne i istotne dla przedmiotowej sprawy uprawniały do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.
[...] Browary [...] p.f. "[...]" we wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną wnoszą o jej oddalenie zarzucając jej "oczywistą bezzasadność". Uczestnik postępowania wskazuje, że zarzut naruszenia art. 40 kodeksu handlowego jest bezzasadny skoro przepis ten już nie istniał w chwili wniesienia skargi kasacyjnej. Nadto podnosi się, że zarzut naruszenia § § 71 do 76 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. nie stanowi naruszenia przepisów prawa materialnego, bo te przepisy takiego charakteru nie mają. Nie podziela się także zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 w związku z art. 153, 133 § 1 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Zdaniem uczestnika całkowicie błędna jest wykładnia przepisu art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17), bowiem z godnie z art. 1 tej ustawy na własność Państwa były przejmowane przedsiębiorstwa a nie spółki prawa handlowego i ich cały majątek.
Odpowiadając na skargę kasacyjną Spółka podkreśla, że odmowa ustanowienia użytkowania wieczystego jaka miała miejsce w 1971 r. dotyczyła nieruchomości przejętej w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, a tym samym nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy, która dotyczy nacjonalizacji przedsiębiorstwa Spółki a nie komunalizacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Z treści decyzji z dnia [...] października 1971 r. [...] wynika bezspornie, że Prezydium Rady narodowej m. [...] W. odmówiło ustanowienia użytkowania wieczystego [...] Browarom [...] pod firmą "[...]" S.A. z powodu tego, że plan zagospodarowania przestrzennego terenu nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] przeznaczony został pod inwestycje zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] lipca 1971 r. nr [...] wydaną przez to Prezydium. Odmowa zatem wynikała wyłącznie z tego, że korzystanie przez wnioskodawcę z gruntu będącego przedmiotem sprawy nie dawało się pogodzić – jak to określił organ – z przeznaczeniem terenu według planu zagospodarowania przestrzennego.
Z kolei wniosek [...] Browarów [...] z dnia 16 października 2003 r. dotyczy wyłącznie stwierdzenia nieważności opisanej decyzji z dnia [...] października 1971 r. W uzasadnieniu wniosku podano jako zasadniczy argument mający świadczyć o wadliwości decyzji z dnia [...] października 19971 r. to, że w dniu wydania tej decyzji grunt przy ul. [...] nie był już "nieruchomością warszawską" i przepisy dekretu nie miały w stosunku do niego zastosowania a to z tej przyczyny, że wcześniej 11 grudnia 1948 r. został przejęty na własność Państwa. Za nadużycie prawa uczestnik uważał powołanie się w decyzji z dnia [...] października 1991 r. na plan zagospodarowania przestrzennego także wobec nie doręczenia tej decyzji wnioskodawcy – uważa on, że i z tego względu doszło do rażącego naruszenia prawa.
W postanowieniu dotyczącym zawieszenia postępowania w ogóle nie ma odniesienia się do tych argumentów. Podana w uzasadnieniu motywacja wskazuje, że organ administracji analizuje sprawę w taki sposób jak gdyby chodziło wyłącznie o analizę sprawy pod względem zgodności z dekretem z 1946 r., a nie o stwierdzenie nieważności decyzji z 1971 r., która to decyzja na nacjonalizacje nie wskazuje. Wprawdzie zarzuty zmierzające w kierunku wykazania braku podstaw ze strony uczestnika postępowania do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1971 r. należy oczywiście rozważyć także gdyby zachodziły przesłanki o jakich mowa w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna natomiast podnosi te same argumenty jakie wynikają z orzeczenia o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Zarzuty skargi kasacyjnej nie można uznać za usprawiedliwione, skoro nie można na tym etapie postępowania stwierdzić, by w ogóle odnosiły się do zaskarżonego wyroku. Oczywiście zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. co do zasady zawsze odnosi się do istoty zawieszenia postępowania przez organ administracji ale już nie ma bezpośredniego przełożenia w zakresie rozstrzygnięcia sądu administracyjnego, który nie stosuje przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie decyzja o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego dotyczyła Spółki [...] Browary [...] pod firmą "[...]" S.A., a zatem interes prawny tej Spółki - co do zasady - w stwierdzeniu nieważności decyzji nie może być kwestionowany. Kwestie zaś związane z okolicznością dotyczącą nacjonalizacji wszelkich roszczeń wynikających z art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. gdyż w obrocie prawnym pozostaje orzeczenie nr [...], z którym w skardze kasacyjnej wiąże się przekonanie, że [...] Browary [...] nie mogą skutecznie wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r., jako że wszelkie prawa dotyczące przedmiotowej nieruchomości, a w tym prawo do żądania wszczęcia postępowania w trybie nadzoru, zostało przejęte na własność Państwa wraz z nacjonalizacją przedsiębiorstwa, nie zostało na tym etapie postępowania wykazane. Zebranie materiału dowodowego nie należy bowiem do sądu administracyjnego ale do organu. To organ administracji ma obowiązek stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wyczerpująco zebrać materiał dowodowy i ustalić stan faktyczny sprawy. Nie wypełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie – często w stopniu mającym istotny wpływ na wynika sprawy – przepisów postępowania administracyjnego. Zatem tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej wniesionej przez organ administracji publicznej nie może być żadną miarą uznany za usprawiedliwiony i trafny.
Zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3 poz. 17 ze zm.) nie został w sprawie wykazany. Należy zwrócić ponownie uwagę na treść decyzji z dnia [...] października 1971 r.. W decyzji tej nie ma żadnej wzmianki o przejęciu przedsiębiorstwa Spółki oraz, że ta okoliczność była powodem odmowy przyznania użytkowania wieczystego. Strona zainteresowana ma więc prawo dociekać jakie rzeczywiście były powody odmowy przyznania prawa i – stosownie do okoliczności – domagać się wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Na etapie wstępnego postępowania nie jest więc możliwe określenie, czy w ogóle w tej sprawie można odwołać się do przepisów dekretu z dnia 3 stycznia 1946 r. Gdyby zachodziły w sprawie przesłanki z art. 6 dekretu, które uniemożliwiałyby stronie występowanie z roszczeniami, to sytuacja się zmienia ale to trzeba by bezspornie wykazać. Z przejęcia na podstawie przepisu art. 6 ust. 1 ustawy z 1946 r., całego mienia przedsiębiorstwa i przysługujących mu praw niemajątkowych nie wynikało jednak uprawnienie do przejęcia całego majątku właściciela nacjonalizowanego przedsiębiorstwa, ale wyłącznie takiego, który należał do przedsiębiorstwa podlegającego przejęciu na podstawie art. 2 lub 3 tej ustawy. Strona uczestnicząca zaprzecza natomiast jakoby przejęto cały majątek Spółki.
Skarga kasacyjna wbrew zarzutom uczestnika napisana jest profesjonalnie a drobne błędy nie zasługują na tak krytyczną ocenę jaką przedstawił członek zarządu Spółki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zostały wystarczająco przedstawione argumenty mające odnosić się do rzekomo występującego zagadnienia wstępnego w sprawie. Jednakże nie można na tym etapie postępowania wykluczyć, że stan faktyczny sprawy zostanie pogłębiony i wówczas sytuacja się odmieni.
Organ administracji winien także wykorzystać wszelkie sposoby by uzyskać więcej materiału obrazującego faktyczny przebieg nacjonalizacji oraz – co w tej sprawie istotne – rozważyć jakie znaczenie ma treść decyzji z dnia 7 października 2007 r. i jak tę treść powiązać z argumentacją przedstawioną w skardze kasacyjnej. Do tej pory tego nie zrobiono a zatem nie było podstaw do zawieszenia postępowania.
Z tych więc względów skarga kasacyjna jako nie wykazująca usprawiedliwionych podstaw została na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalona.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI