I OSK 1881/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-26
NSAAdministracyjneŚredniansa
niewykonanie wyrokubezczynność organugrzywnasankcjeprawo administracyjnenieruchomościużytkowanie wieczystePrezydent Miasta Stołecznego Warszawyskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, uznając wymierzone grzywny i sumy pieniężne za adekwatne, mimo długotrwałej bezczynności organu.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA, który wymierzył Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę i przyznał sumy pieniężne za niewykonanie wyroku z 2015 r. Skarżący domagali się wyższych kwot, argumentując, że dotychczasowe sankcje były niewystarczające do zmobilizowania organu. NSA oddalił skargę, uznając, że wymierzone kwoty były adekwatne, zwłaszcza w kontekście wydania decyzji administracyjnych przez organ po wniesieniu skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który nałożył na Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 5.000 zł oraz przyznał skarżącym po 1.000 zł za niewykonanie wyroku z 2015 r. Skarżący domagali się wyższych sankcji, argumentując, że dotychczasowe środki były niewystarczające i nie mobilizowały organu do działania. Podnosili również zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, a także przepisów Konstytucji i Konwencji o Prawach Człowieka. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że choć niewykonanie wyroku jest naganne, wysokość grzywny i sumy pieniężnej pozostawiona jest uznaniu sądu. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było wydanie przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy decyzji administracyjnych w dniu 28 października 2022 r., co nastąpiło po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku. NSA uznał, że w tej sytuacji wymierzone przez WSA grzywna i suma pieniężna były adekwatne, a żądania skarżących dotyczące maksymalnych kwot były nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że podstawową funkcją tych środków jest dyscyplinowanie organu i wymuszenie wykonania wyroku, a ich wysokość powinna być przewidywana pod kątem efektywności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wymierzone grzywna i suma pieniężna były adekwatne, ponieważ organ wydał decyzje administracyjne po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku, co należy uwzględnić przy ocenie skuteczności sankcji.

Uzasadnienie

NSA uznał, że wydanie decyzji przez organ po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku zmienia kontekst sprawy i sprawia, że grzywna i suma pieniężna wymierzone przez WSA są adekwatne, a żądania skarżących dotyczące wyższych kwot są nieuzasadnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 154 § 1, 6, 7

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy dotyczące wymierzania grzywny i przyznawania sum pieniężnych za niewykonanie wyroku.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 174 § 1, 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania).

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1, 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej przez NSA i przesłanki nieważności postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie przez NSA.

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wniesienie o zmianę wyroku w skardze kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 176 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zrzeczenie się rozprawy.

p.p.s.a. art. 182 § 2, 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania Wojewódzkich Sądów Administracyjnych art. 32 § 3

Wniesienie o rozpoznanie sprawy poza kolejnością.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 154 § 1, 6, 7 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie zbyt niskiej grzywny i sumy pieniężnej. Zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP i art. 6 EKPC przez brak skutecznego wyegzekwowania prawomocnego orzeczenia i nieprzyznanie odpowiedniego zadośćuczynienia za przewlekłość.

Godne uwagi sformułowania

grzywna w wysokości wymierzonej zaskarżonym wyrokiem, nie odniesie zamierzonego skutku suma pieniężna nie stanowi realnego środka mogącego przymusić organ do wydania rozstrzygnięcia praktyka orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w podobnych sprawach grzywien w wysokości kwot rzędu 1 - 4 tysięcy złotych, rosnących nieznacznie przy uwzględnieniu coraz to kolejnych skarg na niewykonanie wyroku przez organ, prowadzi do coraz bardziej lekceważącego podejścia organu do wykonania takiego wyroku wyroki traktowane będą jedynie jako zbiór luźnych sugestii, a nie rodzącymi egzekwowalne nakazy prawne orzeczeniami poważnego europejskiego kraju istniejące instytucje prawne mające za zadanie zmobilizować organ do wykonania prawomocnego wyroku sądowego, w rzeczywistości są nieskuteczne

Skład orzekający

Jolanta Rudnicka

przewodniczący sprawozdawca

Monika Nowicka

sędzia

Agnieszka Miernik

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących sankcji za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego, w szczególności uwzględnienie wykonania wyroku przez organ po wniesieniu skargi na niewykonanie przy ocenie adekwatności grzywny i sumy pieniężnej."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ wykonał wyrok po wniesieniu skargi kasacyjnej, co wpłynęło na ocenę adekwatności sankcji. Orzeczenie może być mniej miarodajne w przypadkach, gdy organ nadal pozostaje w bezczynności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje długotrwałą walkę obywateli o wykonanie wyroku sądu administracyjnego i frustrację związaną z opieszałością organu. Pokazuje również, jak sąd ocenia adekwatność sankcji w kontekście ostatecznego wykonania zobowiązania.

Osiem lat walki o wykonanie wyroku: czy grzywny i odszkodowania są wystarczające, by zmusić urzędników do działania?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1881/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 719/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-03
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 154 § 1, 6, 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 719/22 w sprawie ze skargi I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. na niewykonanie przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 719/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. na niewykonanie przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 na bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, w pkt 1. wymierzył Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 5.000 zł; w pkt 2. stwierdził, że bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 3. przyznał od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. sumę pieniężną w wysokości po 1.000 zł na rzecz każdego z nich; w pkt 4. zasądził od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. solidarnie kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Od powyższego wyroku skarżący, reprezentowani przez adwokata, złożyli skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w części, tj. odnośnie pkt 1 wyroku, w którym Sąd nie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny ponad tą orzeczoną w wysokości 5.000 zł oraz w pkt 3 w części, w jakiej Sąd nie przyznał od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie ponad tą orzeczoną w wysokości 1.000 zł – pomimo notorycznego i uporczywego niewykonywania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku sądu z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 (zaskarżony wyrok wydano w wyniku czwartej skargi na niewykonanie ww. wyroku w przedmiocie bezczynności).
Na podstawie § 32 ust 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, wniesiono o rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Wskazano, że jest to uzasadnione koniecznością pilnego przywrócenia stanu praworządności, w związku z rażącym i notorycznym ignorowaniem przez Prezydenta m.st. Warszawy wszystkich prawomocnych wyroków, wydanych dotychczas w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz Naczelny Sąd Administracyjny.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) prawa materialnego, tj. art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokości 5.000 zł i uznaniu, że wymierzona w tej wysokości będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu, w sytuacji, gdy z całokształtu okoliczności sprawy, a zwłaszcza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2022 r., wynika, że grzywna w wysokości wymierzonej zaskarżonym wyrokiem, nie odniesie zamierzonego skutku;
2) prawa materialnego, tj. art. 154 § 7 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci przyznania sumy pieniężnej w kwocie 1.000 zł na rzecz każdego ze skarżących i uznaniu jej wymiaru za wystarczający w niniejszej sprawie, podczas gdy suma ta nie stanowi realnego środka mogącego przymusić organ do wydania rozstrzygnięcia, ani też wystarczającej rekompensaty za skutki opieszałego i przewlekłego prowadzenia postępowania;
3) ewentualnie, w przypadku uznania ww. naruszeń za naruszenia prawa procesowego, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokości 5.000 zł i uznaniu, że wymierzona w tej wysokości będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu, w sytuacji, gdy z całokształtu okoliczności sprawy, a zwłaszcza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2022 r. wynika, że grzywna w wysokości wymierzonej zaskarżonym wyrokiem nie odniesie zamierzonego skutku;
4) analogicznie, w przypadku uznania ww. naruszeń za naruszenia prawa procesowego, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu art. 154 § 7 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci przyznania sumy pieniężnej w kwocie 1.000 zł na rzecz każdego ze skarżących i uznaniu jej wymiaru za wystarczający w niniejszej sprawie, podczas gdy suma ta nie stanowi realnego środka mogącego przymusić organ do wydania rozstrzygnięcia, ani też wystarczającej rekompensaty za skutki opieszałego i przewlekłego prowadzenia postępowania;
5) naruszenie przepisów Konstytucji tj. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2, art. 21 ust. 2, art. 21 ust. 1 w zw. z art. 20, art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 , a także naruszenie art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przez brak zastosowania w sposób skuteczny regulacji pozwalającej na wyegzekwowanie prawomocnego orzeczenia sądu, co prowadzi do wieloletniego stanu oczekiwania na merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku dotyczącego wywłaszczonej nieruchomości;
6) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ("Konwencja"), przez nieprzyznanie odpowiedniego zadośćuczynienia skarżącym za zaistniałą przewlekłość postępowania, którego zasadność przyznania wynika z treści przedmiotowego przepisu, a także orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w części, tj. co do pkt 1, przez wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokości maksymalnej, tj. dziesięciokrotnego przeciętnego, miesięcznego wynagrodzenia oraz co do pkt 3, przez zasądzenie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości maksymalnej, tj. pięciokrotności przeciętnego, miesięcznego wynagrodzenia, ponieważ w okolicznościach danej sprawy jedynie taka kwota może stanowić realny środek, mogący przymusić organ do wydania rozstrzygnięcia oraz realną rekompensatę za skutki opieszałego i przewlekłego prowadzenia postępowania. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto, wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że praktyka orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w podobnych sprawach grzywien w wysokości kwot rzędu 1 - 4 tysięcy złotych, rosnących nieznacznie przy uwzględnieniu coraz to kolejnych skarg na niewykonanie wyroku przez organ, prowadzi do coraz bardziej lekceważącego podejścia organu do wykonania takiego wyroku. Zdaniem skarżących orzeczenia zasądzające grzywnę w takiej wysokości, wbrew twierdzeniu Sądu, nie stanowią dla organu podstawy do rozwagi, a już na pewno nie mogą zmobilizować Prezydenta m.st. Warszawy do zakończenia sprawy zgodnie ze zobowiązaniem Sądu. Uznano, że w takiej sytuacji, wymierzona grzywna w wysokości jedynie 5.000 zł jest zdecydowanie niewystarczającą i nieodczuwalną sankcją, w szczególności biorąc pod uwagę art. 154 § 6 p.p.s.a., umożliwiający wymierzenie grzywny do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Podano, że zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2022 r., przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej w 2021 r. wyniosło 5662,53 zł. Wymierzona grzywna stanowi więc jedynie jednokrotność wynagrodzenia zgodnie z ww. wytycznymi.
Odnośnie przyznania sumy pieniężnej w wysokości po 1.000 zł na rzecz każdego ze skarżących wskazano, że organ znacząco przekroczył termin załatwienia sprawy wyznaczonej wyrokiem z 2015 r., od którego to upłynęło już 8 lat. Skarżący uważają, że tak daleko posunięte lekceważenie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie musi spotkać się z poważną reakcją, która zmobilizuje organ do załatwienia sprawy, gdyż w przeciwnym razie wyroki traktowane będą jedynie jako zbiór luźnych sugestii, a nie rodzącymi egzekwowalne nakazy prawne orzeczeniami poważnego europejskiego kraju. Zdaniem skarżących, jedynie przyznawanie wysokich sum pieniężnych mogłoby skłonić organ do podjęcia działań zmierzających do przyspieszenia załatwiania sprawy co potwierdza znana praktyka innych wydziałów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, oraz potraktowanie ww. spraw z właściwą surowością przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Podkreślono, że w przedmiotowej sprawie zaistniał stan długotrwałego braku możliwości wyegzekwowania prawomocnego orzeczenia sądu z dnia 23 października 2015 r., zobowiązującego Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku skarżących odnośnie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości. Zaznaczono, że skarżący mimo wieloletniego stanu oczekiwania na merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku, przeplatającego się z wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nakładającego symboliczne grzywny na organ niewykonujący wyroku WSA, nie mają możliwości doprowadzenia do sprawnego, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Istniejące instytucje prawne mające za zadanie zmobilizować organ do wykonania prawomocnego wyroku sądowego, w rzeczywistości są nieskuteczne, albowiem obywatele w dalszym ciągu są poza ochroną, a wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostają niewykonane przez organ administracji. Rezultatem istnienia takiego stanu rzeczy jest poważne naruszenie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Skarżący wskazali, że art. 6 Pierwszego Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności zapewnia prawo do rozstrzygnięcia sprawy przez sąd w rozsądnym terminie, bez nieuzasadnionej zwłoki, a także stanowi podstawowy element prawa do sądu i prawa do rzetelnego procesu. W ocenie skarżących, długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy, który został wyznaczony wyrokiem z dnia 23 października 2015 r. wskazuje na istotne naruszenie art. 6 Konwencji.
W piśmie z dnia 23 maja 2023 r. pełnomocnik Prezydenta m.st. Warszawy wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej ze względu na wykonanie przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15, poprzez wydanie w dniu 28 października 2022 r. decyzji administracyjnych rozpoznających wnioski dekretowe z dnia 29 stycznia 1948 r. i 25 maja 1949 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie zarzucili Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 154 §1, §6 i §7 p.p.s.a. w zw. z art.134 § 1 p.p.s.a., polegające na wymierzeniu organowi, ich zdaniem, zbyt niskiej grzywny i zasądzeniu zbyt niskiej sumy pieniężnej. W skardze kasacyjnej podkreślono, że grzywna w wysokości wymierzonej zaskarżonym wyrokiem "nie odniesie zamierzonego skutku", a zasądzona suma pieniężna "nie stanowi realnego środka mogącego przymusić organ do wydania rozstrzygnięcia". Zauważyć zatem należy, że formułując w powyższy sposób zarzuty uszło uwadze skarżących, że w rozpoznawanej sprawie Prezydent m.st. Warszawy wydał w dniu 28 października 2022 r. decyzje, w których rozpoznał wnioski dekretowe złożone przez W. Z. dotyczące części nieruchomości nieobjętych decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 16 września 2014 r. - do rozpoznania których organ był zobowiązany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. I SAB/Wa 498/15. Tym samym nie można aktualnie w rozpoznawanej sprawie twierdzić, że celem grzywny jest przymuszenie organu do wydania decyzji, czy też, że suma pieniężna zasądzona w wysokości określonej w zaskarżonym wyroku nie stanowi realnego środka mogącego przymusić organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Rozstrzygnięcie to zostało bowiem już wydane. Z uwagi na to, że wymienione powyżej decyzje rozstrzygające wniosek dekretowy zostały wydane już po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku Sąd I instancji prawidłowo postąpił wymierzając grzywnę i zasądzając określoną w wyroku sumę pieniężną. Zgodnie bowiem z art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.
Środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a. zawsze znajdują zastosowanie w przypadku niewykonania prawomocnego wyroku. Jest to stan co do zasady zawsze naganny i możliwy do obiektywnego stwierdzenia. Ustawodawca nie zdecydował się jednak na obligatoryjne sankcjonowanie go za pomocą wskazanych środków, jak też na określenie ich wysokości w sposób bezwzględny, w ściśle określonej wysokości.
Ustawodawca, przewidując nałożenie grzywny za niewykonanie prawomocnego wyroku i możliwość przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, nie określił przesłanek miarkowania ich wysokości, wskazując jedynie ich maksymalną dopuszczalną wysokość. Nie została określona ani wysokość minimalna, ani też nie wskazano wprost jakichkolwiek kryteriów, jakimi powinien w takich przypadkach kierować się sąd administracyjny. Określenie wysokości zarówno grzywny, jak i sumy pieniężnej zostało pozostawione w każdym z indywidualnych przypadków do uznania sądu i uzależnione od okoliczności z tym przypadkiem związanych. Rolą sądu jest uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, co też w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji uczynił w sposób prawidłowy i wyczerpujący.
Sąd Wojewódzki wyczerpująco wyjaśnił motywy wyroku wskazując, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi kolejnej grzywny. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że wymierzając grzywnę w wysokości 5000 zł. Sąd I instancji wziął pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z dnia 23 października 2015 r., uwzględnił okoliczność, że jest to kolejna skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku, a także, że organ wydał w dniu 28 października 2022 r. decyzje w przedmiocie żądania objętego wnioskami dekretowymi z dnia 29 stycznia 1948 r. i z dnia 25 maja 1949 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego grzywna wymierzona w wysokości określonej w zaskarżonym wyroku, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, jest adekwatną sankcją dla Prezydenta m.st. Warszawy za niewykonanie ww. wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny ma bowiem na uwadze okoliczność wykonania przez organ wyroku z dnia 23 października 2015 r., w dacie wydawania wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną.
Prawidłowa jest także ocena Sądu Wojewódzkiego, gdy chodzi o przyznanie na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej w wysokości po 1.000 zł. Suma przyznana w tej wysokości jest adekwatna do zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych i charakteru sprawy. Sąd I instancji podał, że ustalając wymiar przyznanej skarżącym sumy pieniężnej miał na uwadze potrzebę zrekompensowania w części dolegliwości, z jakimi musi zmierzyć się strona domagająca się ochrony w sytuacji przewlekłego prowadzenia jej sprawy w warunkach rażącej bezczynności organu w wykonaniu prawomocnego wyroku. Jednakże przy określaniu wysokości sumy pieniężnej Sąd I instancji miał na uwadze również okoliczność wydania decyzji w sprawie w dniu wyrokowania i trafnie uznał za nieuzasadnione zawarte w skardze żądanie ustalenia sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, tj. pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, dla każdego ze skarżących, uznając je za nadmierne i nieznajdujące usprawiedliwienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.
Trzeba w tym miejscu zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie czterokrotnie rozpoznawał skargi na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku z dnia 23 października 2015r. sygn. I SAB/Wa 498/15 (wyroki z dnia: 21 grudnia 2016 r., sygn. I SA/Wa 1199/16; 18 października 2017 r., sygn. I SA/Wa 869/17; 25 września 2018 r., sygn. I SA/Wa 1052/18; 9 stycznia 2020 r., sygn. I SA/Wa 1731/19). W każdym z tych wyroków Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzał grzywny w wysokości od 1000 zł do 3000 zł. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku z dnia 9 stycznia 2020 r., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2021 r., sygn. I OSK 2741/20, uchylił częściowo wyrok Sądu I instancji i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 20.000 złotych, zwiększając kwoty przyznanych sum do wysokości 5.000 złotych na rzecz każdego ze skarżących ( łącznie 25 tys. zł.). W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania okoliczności są o tyle odmienne od spraw wyżej wymienionych, że organ wydał decyzje w sprawie po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku. Okoliczność tę, która niewątpliwie miała wpływ na wysokość wymierzonej grzywny i zasądzonej sumy pieniężnej sumy pieniężnej, należało w sprawie uwzględnić.
Podstawową bowiem funkcją grzywny oraz sumy pieniężnej jest reakcja na niewykonanie prawomocnego wyroku, środki te mają charakter dyscyplinujący, w przypadku grzywny towarzyszy mu element represyjności, zaś w przypadku sumy pieniężnej również element kompensacyjności, z tym, że suma pieniężna nie ma funkcji odszkodowawczej, co wynika z (art. 154 § 4 i 5 p.p.s.a.). Oba ww. środki mają w pierwszym rzędzie na celu wymuszenie wykonania prawomocnego wyroku, przy ich nakładaniu i określaniu ich wysokości należy mieć na uwadze przewidywaną efektywność.
Z wyżej opisanych powodów nie mogły być uwzględnione zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 154 §1, §6 i §7 p.p.s.a. w zw. z art.134 §1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił również zarzutu naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Konstytucji R.P. ze względu na sposób ich sformułowania.
Formułując bowiem zarzut naruszenia podniesionych w skardze kasacyjnej przepisów Konstytucji wskazano, że naruszenie to polega na: " braku zastosowania w sposób skuteczny regulacji pozwalającej na wyegzekwowanie prawomocnego orzeczenia sądu, co prowadzi do wieloletniego stanu oczekiwania na merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku dotyczącego wywłaszczonej nieruchomości." Tak sformułowany zarzut jest nieadekwatny do okoliczności rozpoznawanej sprawy, a w szczególności do wydania decyzji i tym samym wykonania prawomocnego wyroku.
Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przez nieprzyznanie odpowiedniego zadośćuczynienia skarżącym za zaistniałą przewlekłość postępowania, którego zasadność przyznania wynika z treści przedmiotowego przepisu, a także orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał bowiem skarżącym sumę pieniężną stosowną do okoliczności sprawy, w tym do wydania w sprawie decyzji. Należy także zauważyć, że za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2015 r., sygn. I SA/Wa 498/15 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2021 r., sygn. I OSK 2741/20 przyznał sumy pieniężne po 5000 zł dla każdego skarżącego. W sytuacji, gdy po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie organ administracji wyrok wykonał i wydał w sprawie decyzje, Sąd I instancji zasądzając kwoty po 1000 zł na rzecz każdego ze skarżących, słusznie uznał, że żądanie ustalenia sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, tj. pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, dla każdego ze skarżących, byłoby nadmierne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI