I OSK 1863/24

I OSK 1863/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III SA/Kr 195/24 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-04-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 26 września 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 września 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 195/24 w sprawie ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 24 listopada 2023 r. nr SKO-NP-4115-243/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] nr ŚR.5222.69.2023 z 24 maja 2023 r., 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz E. C. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 195/24 oddalił skargę E.C. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu (Kolegium) z [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Skarżąca wnioskiem z 3 kwietnia 2024 r. (data wpływu do organu) wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieką nad niepełnoprawną matką, S.C., która legitymuje się orzeczeniem z 23 września 2019 r., kwalifikującym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe (znaczny stopień niepełnosprawności powstał u S.C. 18 lutego 2019 r.). Na podstawie wywiadu środowiskowego organ pierwszej instancji ustalił, że w niniejszej sprawie istnieje możliwość zorganizowania opieki nad matką przy współudziale rodzeństwa tak, aby wnioskodawczyni nie musiała rezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nadto stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie spełniona została przesłanka z art. 17 ust.1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm., dalej "u.ś.r."), która uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki.
Kolegium po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] listopada 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wskazało, że okoliczność, iż niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki powstała w okresie późniejszym niż wymaga tego art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreśliło jednak, że oprócz Skarżącej jest jeszcze czworo dzieci niepełnosprawnej, które w równym stopniu co ona są zobowiązane do zapewniania matce opieki, w tym córka C., która mieszka w tym samym budynku co matka, druga córka T., która mieszka w bezpośrednim sąsiedztwie i syn mieszkający w tej samej miejscowości - to w jego ocenie - istnieje możliwość zorganizowania opieki nad niepełnosprawną, tak aby odciążyć Skarżącą, by nie musiała rezygnować z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku podzielił argumentację organów i stwierdził, że nie sposób przyjąć, że rezygnacja z pracy bądź zaniechanie podjęcia aktywności zawodowej przez Skarżącą w dacie złożenia wniosku (30 marca 2023 r.) wynikało wyłącznie z konieczności opiekowania się chorą matką. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w jego ocenie czynności, takie jak: przygotowywanie i podawanie posiłków, realizacja recept, umawianie wizyt lekarskich, pranie, sprzątanie, zakupy nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności Skarżącej, są to przecież czynności wykonywane w każdym gospodarstwie domowym. Pozwala to z jednej strony przyjmować, że czynności te nie angażują specjalnie dodatkowego czasu Skarżącej, skoro także jej dotyczą, z racji wspólnego zamieszkiwania z matką, a z drugiej stwierdzić, że są one wykonywane także przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i mogą być realizowane tak przed rozpoczęciem pracy, jak też po jej zakończeniu albo w dni wolne od pracy (np. w weekendy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził również, że przy opiece nad matką może Skarżącej pomóc rodzeństwo mieszkające w niedalekiej odległości.
Skarżąca wywiodła od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez stronę skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz, że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę skarżącą zatrudnienia nie występuje zawiązek przyczynowy;
2. Art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dziecku osoby niepełnosprawnej konieczne jest wykazanie, iż pozostałe dzieci niepełnosprawnej są obiektywnie niezdolne do sprawowania opieki i wywiązywania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu nakazuje przyjąć, iż możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego przez pozostałe osoby zobowiązane w tym samym stopniu pozostaje bez wpływu na prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego;
3. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezasadnym uznaniu, iż obowiązkiem strony skarżącej było przedłożenie dokumentacji medycznej na potwierdzenie schorzeń osoby niepełnosprawnej, podczas gdy ustawa nie przewiduje obowiązku wykazywania stanu zdrowia niepełnosprawnej w żaden inny sposób aniżeli legitymowanie się właściwym orzeczeniem o niepełnosprawności.
II. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj.:
1. art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") poprzez nieuwzględnienie przy orzekaniu całości okoliczności faktycznych w przedmiotowej sprawie w postaci niewzięcia pod uwagę faktu, iż strona skarżąca od 2022 r. pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z rezygnacją z zatrudnienia i sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną;
2. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przy nieuwzględnieniu całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
3. art. 151 p.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej "k.p.a."), bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody.
Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Na podstawie ww. zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Jednocześnie Skarżąca oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten przyznaje określone uprawnienie orzecznicze sądowi administracyjnemu. Nie stwarza jednak wnoszącemu skargę podstaw do żądania, aby sąd zakresem orzekania objął akty wydane we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, innych niż zaskarżony akt. Tak więc, to do sądu należy ocena, czy w danej sprawie przepis ten należy zastosować, gdyż jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 135 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania w razie oddalenia skargi, a takie rozstrzygnięcie zaskarżono skargą kasacyjną (vide: wyrok NSA z dnia 17 maja 2018 r., I FSK 205/18; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2018 r., I FSK 568/16; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2018 r., I OSK 2093/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zarzut naruszenia tegoż przepisu uznać należy za nietrafny.
Na aprobatę nie może również zasługiwać zarzut z pkt II podpunkt 2 petitum skargi kasacyjnej, wskazać bowiem należy, że przepis art. 151 p.p.s.a. jest tzw. przepisem wynikowym, który reguluje sposób rozstrzygnięcia sprawy i który tym samym nie może stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (zob. np.: wyrok NSA z dnia 16 września 2025 r. sygn. akt III OSK 770/25; wyrok NSA z 17 lipca 2025 r., sygn. akt I OSK 1784/23; wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 1914/23).
Za uzasadniony należało natomiast uznać zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Zgodzić się bowiem należy ze Skarżącą, że w niniejszej sprawie nie bez znaczenia jest fakt, że jeszcze w trakcie wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji (aż do 31 października 2023 r.) Skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną matką. Wyjaśnić w związku z tym należy, że w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie zaś z art. 16a u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:
1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub
2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że podobnie jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, również przy ocenie przesłanek przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego istotne jest to, czy istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą a rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) przez opiekuna. Okoliczność, że dana osoba rezygnuje z zatrudnienia albo nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie stanowi więc sama w sobie wystarczającej przesłanki nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Koniecznym jest bowiem, aby rezygnacja z zatrudnienia lub jego podjęcia była powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Niezbędne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Aby można było przyznać stronie specjalny zasiłek opiekuńczy, w rezultacie kluczowe znaczenie ma zbadanie okoliczności i powodów tej rezygnacji. Nadto należy ustalić, że zachodzi wyraźny i bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą. Tym samym przyznanie świadczenia rodzinnego w tej formie wymagało spełnienia m.in. przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (art. 16a ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.). Wobec przyznania Skarżącej powyższego zasiłku, warunek ten musiał zostać przez organy oceniony jako wypełniony – już w poprzednim okresie (mimo, że w tamtym okresie Skarżąca również miała czworo rodzeństwa). Niezrozumiałe jest zatem zachowanie organów i Sądu pierwszej instancji przy ocenie powyższej okoliczności na gruncie wniosku o inne świadczenie rodzinne.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zaznaczyć, że w obrocie prawnym nie powinno dochodzić do przypadku funkcjonowania indywidualnych aktów administracyjnych, które na gruncie tych samych okoliczności faktycznych sprawy i przy istnieniu tożsamych przesłanek materialnoprawnych rozbieżnie kształtują sytuację prawną strony postępowania. Odmienna ocena sytuacji Skarżącej w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne w stosunku do oceny sformułowanej wcześniej w postępowaniu o specjalny zasiłek opiekuńczy, przy zbieżnych przesłankach przyznania obu tych świadczeń, bez jednoczesnego rzetelnego uzasadnienia przyjętego w tym zakresie stanowiska stanowi bowiem naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) ale przede wszystkim zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), nakazującej rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) przez dokonanie swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Tych uchybień w toku kontrolowanego postępowania nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji oddalając skargę.
Sąd kasacyjny podkreśla również, że jak wynika z wywiadu środowiskowego, matka Skarżącej ma zaawansowane otępienie starcze, jest bez kontaktu logicznego, nie komunikuje się, nie jest w stanie wykonać żadnych czynności samoobsługowych, jest osobą leżącą, całkowicie zależną od innych osób. Wymaga karmienia, pieluchownania, mycia, przebierania, pielęgnacji odleżyn, podawania leków, pomiaru glikemii. W wywiadzie wskazano również, że Skarżąca sprawuje nad matką stałą, całodzienną opiekę, musi podporządkować swój dzienny rozkład zajęć domowych wykonywaniu czynności związanych z opieką.
Wbrew zatem stanowisku Sądu pierwszej instancji, wykonywane przez Skarżącą czynności opiekuńcze wymagają pełnej jej dyspozycyjności. Nie ma również racji Sąd uznając, że czynności te mogą być wykonane przez Skarżącą przed pracą lub po jej zakończeniu. Nie sposób przyjąć, by możliwe było przygotowanie i podanie posiłków, zmiana pieluchomajtek, podawanie leków osobie niepełnosprawnej, leżącej, bez kontaktu z otoczeniem, wyłącznie przed pracą czy też po pracy, albo – jak to sugeruje sąd – wyłącznie w dni wolne od pracy. W realiach niniejszej sprawy uznać należy, że opieka sprawowana przez Skarżącą nad matką wyłącza możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, uznał on również, że za odmową przyznania wnioskowanego świadczenia przemawia fakt, że matka Skarżącej ma jeszcze czworo dzieci (trzy siostry i brata), które obowiązane są wobec niej do alimentacji, co oznacza, że Skarżąca zobowiązana jest w pierwszej kolejności do podjęcia czynności mających na celu zorganizowanie opieki nad matką przy wykorzystaniu możliwości czy to finansowych czy też faktycznych (sprawowanie opieki) swojego rodzeństwa. Innymi słowy Sąd pierwszej instancji uznał, że ocena czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a świadczoną opieką winna uwzględniać możliwości świadczenia opieki również przez inne osoby zobowiązane do alimentacji wobec osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Stanowisko to jest nieuzasadnione.
Z przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wynika, aby przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było stwierdzenie, że obok osoby ubiegającej się o świadczenie są również inne osoby, na których w tym samym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej i które mogłyby w pewnym zakresie opiekować się osobą niepełnosprawną lub udzielać wsparcia finansowego opiekunowi takiej osoby. Nie jest zatem dopuszczalna odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na to, że obowiązek alimentacyjny spoczywa także na innych osobach oraz, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jak i pozostałe osoby, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej, mogłyby podzielić między siebie obciążenia związane z opieką nad osobą niepełnosprawną, co wnioskującemu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego umożliwiłoby podjęcie zatrudnienia. Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wynika, aby przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność istnienia, oprócz Skarżącej, rodzeństwa należącego do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie i uprawnionych do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd pierwszej instancji dopuścił się zatem naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię akceptując stanowisko organu odwoławczego o nieprzysługiwaniu Skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na posiadanie czwórki rodzeństwa zobowiązanej do alimentacji względem niepełnosprawnej matki.
Kolejno należy wskazać, że nieprawidłowe jest twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wystarcza do określenia zakresu potrzeb osób niepełnosprawnych (opieki, pielęgnacji, wsparcia), a temu celowi ma służyć dodatkowo dokumentacja medyczna, z której wynikałyby zalecenia lekarskie co do zakresu pomocy innych osób w funkcjonowaniu niepełnosprawnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie neguje, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. zakłada związek między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Ocenie w związku z tym podlegać może, czy ubiegający się o świadczenie jest osobą sprawującą opiekę. Przepis ten nie zakłada jednak, że do oceny organu należy zakres potrzeb osoby niepełnosprawnej. To wyspecjalizowany organ orzeka o stopniu niepełnosprawności, a w konsekwencji o potrzebie uzyskiwania stałego bądź długookresowego wsparcia ze strony opiekuna. W przypadku matki Skarżącej organ ten orzekł o takiej potrzebie i znacznym ograniczeniu jej możliwości samodzielnej egzystencji. W takim przypadku osoba z kręgu zobowiązanych do alimentacji może podjąć decyzję o podjęciu się osobistej opieki i rezygnacji z zatrudnienia. To orzeczenie o niepełnosprawności rozstrzyga, że osoba niepełnosprawna wymaga stałej opieki lub pomocy ze strony innych osób. Podjęcie się takiej opieki, w przypadku rezygnacji z zatrudnienia, skutkuje po stronie osoby zobowiązanej do alimentacji, uprawnieniem do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 6 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 2816/23).
Sąd Wojewódzki uznał również, że rezygnacja z pracy przez Skarżącą nie była podyktowana wyłącznie opieką nad matką, ponieważ udało jej się przez trzy i pół roku godzić pracę na pełnym etacie ze sprawowaniem tejże opieki.
Odnosząc się do tego zarzutu w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że przyznając Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy po upływie trzech i pół roku godzenia pracy na pełnym etacie ze sprawowaniem organy nie kwestionowały, iż zachodził związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez nią z zatrudnienia a opieką nad matką. Ani organy ani Sąd Wojewódzki nie wyjaśnili w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć, z jakich powodów inaczej należy ocenić te same okoliczności przy wystąpieniu przez Skarżącą z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Nie można również za prawidłową przyjąć wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w świetle której świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane jedynie w sytuacji wystąpienia przez ewentualnego opiekuna z wnioskiem o jego przyznanie niezwłocznie po dacie wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Sam fakt, że opiekun przez pewien czas godził pracę zawodową z opieką nad osobą bliską nie wyłącza możliwości późniejszego przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. O istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki przesądza nie to czy Skarżąca wcześniej pracowała oraz kiedy to miało miejsce, lecz to, jaki jest aktualny, rzeczywisty zakres sprawowanej przez nią opieki nad matką i jednocześnie jakie są potrzeby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń. Jak już wyżej wskazano, prawidłowa ocena stanu faktycznego sprawy prowadzi do wniosku, że zakres opieki sprawowanej przez Skarżącą nad matką wyłącza możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia.
Uznając, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 i art. 193 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną (art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.