I OSK 1863/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-10-13
NSAinneŚredniawsa
fundusz alimentacyjnynienależnie pobrane świadczeniaumorzenie długuszczególnie uzasadnione okolicznościsytuacja finansowastan zdrowiaalimentyświadczenia socjalneprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na decyzję odmawiającą umorzenia długu z tytułu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych, uznając brak szczególnie uzasadnionych okoliczności.

Skarżąca N.K. wniosła o umorzenie pozostałej kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, powołując się na pogorszenie stanu zdrowia i trudną sytuację finansową. Organy administracji obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił to stanowisko, podkreślając, że bieżące wydatki, nawet zwiększone, nie stanowią podstawy do umorzenia, a sytuacja skarżącej, choć trudna, nie wyklucza przyszłej spłaty zadłużenia.

Sprawa dotyczyła skargi N.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi odmawiającą umorzenia pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca argumentowała, że pogorszenie jej stanu zdrowia (krwawienia, udar mózgu) oraz zwiększone wydatki na środki higieniczne uniemożliwiają jej spłatę zadłużenia. Organy administracji uznały, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej, choć trudna, nie nosi cech „szczególnie uzasadnionych okoliczności” wymaganych do umorzenia długu zgodnie z art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podkreślono, że bieżące wydatki, nawet te związane ze zdrowiem, nie zwalniają z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, a społeczeństwo musi mieć pewność, że środki publiczne są wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i nie znalazły podstaw do umorzenia zadłużenia. Sąd zauważył również, że skarżąca nie uwzględniła otrzymania dodatkowych rent, które mogłyby pomóc w spłacie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, bieżące wydatki, nawet zwiększone, nie noszą cech wyjątkowych i nie stanowią podstawy do umorzenia, jeśli istnieje możliwość przyszłej spłaty zadłużenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że „szczególnie uzasadnione okoliczności” wymagają nadzwyczajnych, nieprzewidzianych zdarzeń losowych, a nie rutynowych wydatków związanych z funkcjonowaniem czy leczeniem. Trudna sytuacja materialna sama w sobie nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.p.o.u.a. art. 23 § 8

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Organ właściwy wierzyciela może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Pomocnicze

u.p.o.u.a. art. 23 § 1

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

u.p.o.u.a. art. 23 § 1a

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

u.p.o.u.a. art. 23 § 5

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

u.p.o.u.a. art. 23 § 6

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

u.p.o.u.a. art. 23 § 7

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

p.p.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 250 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji prawidłowo oceniły, że brak jest szczególnie uzasadnionych okoliczności do umorzenia długu. Bieżące wydatki, nawet związane ze zdrowiem, nie stanowią podstawy do umorzenia, jeśli istnieje możliwość przyszłej spłaty. Umorzenie długu w sytuacji braku wyjątkowych okoliczności naruszałoby interes fiskalny państwa i zaufanie obywateli do organów władzy.

Odrzucone argumenty

Pogorszenie stanu zdrowia i zwiększone wydatki na środki higieniczne stanowią szczególnie uzasadnione okoliczności. Organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego i nie uwzględniły wszystkich okoliczności faktycznych. Niewłaściwa ocena materiału dowodowego i stanu faktycznego sprawy przez organy.

Godne uwagi sformułowania

nie każda trudna sytuacja finansowa uzasadnia umorzenie pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Nie chodzi bowiem o subiektywne przekonanie co do zasadności umorzenia należności, które przecież każdy wnioskujący o taka ulgę posiada, ale o rzeczywisty brak możliwości zapłaty spowodowany nadzwyczajnymi, nieprzewidzianymi zdarzeniami losowymi. Bieżące wydatki, związane z funkcjonowaniem, nawet zwiększone wydatki na środki higieniczne, nie noszą cech wyjątkowych. Niedomaganie się od strony zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń, naruszałoby w sposób rażący nie tylko interes fiskalny Państwa, ale i wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy.

Skład orzekający

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

przewodniczący

Michał Zbrojewski

sprawozdawca

Tomasz Porczyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia „szczególnie uzasadnionych okoliczności” w kontekście umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ugruntowanie stanowiska, że trudna sytuacja materialna i zdrowotna sama w sobie nie jest wystarczająca do umorzenia, jeśli nie towarzyszą jej nadzwyczajne zdarzenia losowe."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ale zasady interpretacji uznania administracyjnego i pojęcia „szczególnie uzasadnionych okoliczności” mogą mieć szersze zastosowanie w prawie administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy konflikt między potrzebami obywatela a zasadami gospodarki finansowej państwa w kontekście świadczeń socjalnych. Pokazuje, jak sądy interpretują uznanie administracyjne i jakie kryteria stosują przy ocenie wyjątkowości sytuacji.

Czy problemy zdrowotne i brak pieniędzy wystarczą, by umorzyć dług? Sąd wyjaśnia, co to znaczy „szczególnie uzasadnione okoliczności”.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 68/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Michał Zbrojewski /sprawozdawca/
Tomasz Porczyński
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 877
art. 23 ust. 8
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 205 par. 2, art. 250 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 13 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2022 roku sprawy ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pozostałej do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi K. B., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 12 października 2021 r., znak: SKO.4111.87.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania N.K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art.1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570), art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 877 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.o.u.a.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 15 września 2021 r., znak: SOCVI.554.1853.2017.014095.FA.382.U, wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 23 ust. 1, ust. 1a , ust. 5, ust. 6, ust. 7, ust. 8 u.p.o.u.a. odmawiającą umorzenia pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 marca 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. w wysokości 1386,13 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania niniejszej decyzji w kwocie 389,57 zł, co w sumie stanowi kwotę 1775,70 zł.
W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że skarżąca posiada stałe dochody, a zatem spłata zadłużenia, w udzielonych ratach nie jest niemożliwa. W ocenie Prezydenta Miasta Łodzi bieżące wydatki związane z funkcjonowaniem nie noszą cech wyjątkowych. Organ wskazał, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dające podstawę do udzielenia ulgi w spłacie zadłużenia w postaci umorzenia pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 marca 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła N.K., nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją, podkreślając, że wydanie przez sąd wyroku oddalającego skargę strony w sprawie nienależnie pobranych świadczeń nie ma nic wspólnego z odrębnym postępowaniem, jakim jest odmowa umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Ponadto skarżąca podniosła, że znacząco od lipca 2021 r. pogorszył się jej stan zdrowia, zaś organ I instancji nie uwzględnił zwiększonych wydatków wnioskodawczyni na środki higieniczne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpoznaniu powyższego odwołania, przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy wskazało, że decyzją z dnia 8 grudnia 2017 r., znak: SOC.VI.3328-1/014095-A/1853/2017 Prezydent Miasta Łodzi orzekł o uznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane oraz o konieczności zwrotu przez N.K. nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 marca 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. w kwocie 1980,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania ww. decyzji w kwocie 66,77 zł, co w sumie stanowiło kwotę 2046,77 zł. Na mocy powyższej decyzji w marcu 2018 r. na poczet spłaty należności organ I instancji dokonał potrącenia z bieżąco wypłacanych N.K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego kwoty w wysokości 330,00 zł. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o sygn. akt II SA/Łd 428/18 z dnia 11 października 2018 r. oddalono skargę N.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi znak: SKO.4111.210.2017 z dnia 29 stycznia 2018 r. utrzymującą w mocy decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 8 grudnia 2017 r. znak: SOC.VI.3328-1/014095-A/1853/2017.
Następnie po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 17 grudnia 2021 r. o ulgę w spłacie zadłużenia decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 1 marca 2021 r., znak: SOCVI.554.1853.2017.014095.FA.94.0 rozłożono wnioskodawczyni pozostałą do spłaty należność w wysokości 1666,69 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania ww. decyzji w kwocie 412,33 zł, co w sumie stanowiło kwotę 2079,02 zł na 42 raty, tj. 41 rat w wysokości 50,00 zł miesięcznie oraz 1 ostatnią ratę w wysokości 29,02 zł, którą należy powiększyć o odsetki ustawowe za opóźnienie doliczone do dnia całkowitej spłaty zadłużenia. W okresie od marca 2021 r. do września 2021 r. na poczet spłaty przedmiotowej należności N.K. dokonała wpłat 7 rat w łącznej wysokości 350,00 zł (kwota główna 280,56 zł, odsetki 69,44 zł).
Od dnia 9 grudnia 2017 r., do dnia wydania zaskarżonej decyzji zostały doliczone odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości 408,93 zł. Wobec powyższego aktualnie kwota do zwrotu wynosi 1386,13 zł wraz z odsetkami w kwocie 389,57 zł, co łącznie stanowi kwotę 1775,70 zł.
W dniu 30 sierpnia 2021 r. N.K. złożyła w organie I instancji wniosek o umorzenie pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 marca 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r., wskazując na pogorszenie się sytuacji finansowej oraz zdrowotnej i na rzeczywisty brak możliwości spłaty rat od października 2021 r. Na poparcie swoich tez wyjaśniła, że obecnie mieszka sama, gdyż córka wyprowadziła się do koleżanki i w miarę możliwości pomaga skarżącej w zakupach żywnościowych. W dalszym ciągu skarżąca otrzymuje rentę oraz jest zatrudniona w niepełnym wymiarze na umowę o pracę w firmie K. Z odwołania wynika, że z uwagi na obfite krwawienia, skarżącą będzie czekał w najbliższym czasie zabieg łyżeczkowania i związane z tym dodatkowe wydatki na środki higieniczne, które i tak w ostatnim czasie, z uwagi na problemy zdrowotne, są zwiększone.
Na podstawie zebranych dokumentów ustalono, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Źródło utrzymania N.K. stanowi renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 810,73 zł netto miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę z tytułu zatrudnienia na 1/8 etatu w wysokości 293,17 zł netto miesięcznie. Stałe miesięcznie wydatki związane z utrzymaniem mieszkania to opłata za czynsz w wysokości 514,97 zł oraz za energię elektryczną i gaz w wysokości 90,87 zł. Jednakże strona ma przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 247,34 zł miesięcznie oraz dodatek energetyczny w wysokości 12,09 zł miesięcznie. Na zakup lekarstw skarżąca przeznacza miesięcznie kwotę w wysokości 102,31 zł, na dezynfekcję i środki czystości 90,00 zł miesięcznie, na telewizję i Internet 52,90 zł, na ubezpieczenie na życie 54,00 zł, na wykup migawki 48,00 zł. Organ I instancji rozpatrując podanie o ulgę w spłacie zadłużenia wziął pod uwagę jedynie podstawowe wydatki związane z utrzymaniem mieszkania oraz ochroną zdrowia i życia nie biorąc pod uwagę wydatków o charakterze prywatnym i konsumpcyjnym jak opłata za telefon czy też telewizję i Internet.
Kolegium, po przywołaniu treści art. 23 ust. 1, ust. 1a, ust. 7 i ust. 8 u.p.o.u.a., wyjaśniło, że wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem ale i celem określonej regulacji, co w praktyce oznacza, że uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. O istnieniu ważnego interesu obywatela decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o umorzeniu pozostałej do spłaty należności. W ocenie organu odwoławczego sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej w istocie nie jest łatwa. Jednak nie każda trudna sytuacja finansowa uzasadnia umorzenie pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Nie chodzi bowiem o subiektywne przekonanie co do zasadności umorzenia należności, które przecież każdy wnioskujący o taka ulgę posiada, ale o rzeczywisty brak możliwości zapłaty spowodowany nadzwyczajnymi, nieprzewidzianymi zdarzeniami losowymi, do których można zaliczyć klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, czy też inne nadzwyczajne względy. Bieżące wydatki, związane z funkcjonowaniem, nawet zwiększone wydatki na środki higieniczne, nie noszą cech wyjątkowych. Są ponoszone przez każdego człowieka i ściśle związane z jego funkcjonowaniem. Ich ponoszenie pomimo, że są istotnym obciążeniem budżetu, nie zwalnia z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta Miasta Łodzi, że w sprawie nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dające podstawę do udzielenia ulgi w spłacie zadłużenia w postaci umorzenia pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranych przez skarżącą świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 marca 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, N.K. zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym w szczególności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego – wszystkich dokumentów i załączników, a w szczególności wbrew regułom praworządności, które obrazują aktualny i zgodny ze stanem faktycznym, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być poparte rozstrzygnięcie.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi, N.K. stwierdziła, że popadła w nieprzewidziane okoliczności, które uniemożliwiają dalsze spłacanie. Wyjaśniła, że od lipca nieprawidłowo krwawi z dróg rodnych, co jest bardzo uciążliwe i ma znaczący wpływ na stan dochodowy, a skutki nie leczenia mogą być trudne do odwrócenia, w szczególności, że po pół roku krwawienia jest bardzo wysoka utrata zdrowia lub życia. Przyczyna krwawienia z powodu braku pieniędzy nie jest leczona. Skarżąca od 2009 r. jest po udarze mózgu, posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, nieprawidłowości jakie zachodzą w organizmie w różny sposób mają wpływ na czynności życia codziennego. Różny może być rozwój i przebieg schorzeń współistniejących, często nieprzewidywalny i z różnymi rokowaniami do powrotu do zdrowia, a pełna sprawność po 12 latach od udaru jest nie możliwa do osiągnięcia.
Odnosząc się do treści art. 23 ust. 8 u.p.o.u.a., skarżąca stwierdziła, że ustalenie wystąpienia tej przesłanki w każdym przypadku wymaga zatem od organu odniesienia się do ocen pozaprawnych. Przesłanka ta powinna być więc badana pod kątem oceny indywidualnej, przy uwzględnieniu wszystkich tych okoliczności, które w konkretnej sprawie kształtują sytuację wnioskodawcy i jego rodziny, jako szczególną z punktu widzenia słuszności i zasadności umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.
W ocenie skarżącej, uzasadnienie decyzji w ogóle nie jest zgodne ze stanem faktycznym. Każdy obywatel ponosi koszty utrzymania wpływające na budżet domowy, w tym w szczególności niezbędne do jego utrzymania. W ochronie zdrowia oraz kosztach pracy nie można ominąć kosztów dojazdu. Z kolei ubezpieczenie na zdrowie i życie jest bardzo ważne i potrzebne, a konieczność uzasadniona. Dodatkową nieprzewidywalną okolicznością jest fakt, że od dwóch lat globalnie świat boryka się z problemem epidemii covid-19, co oznacza wyższe koszty utrzymania.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie zdalnej Sąd postanowił dopuścić zgłoszone w piśmie pełnomocnika skarżącej z 12 października 2022r. dowody z dokumentów w postaci faktur i karty informacyjnej leczenia szpitalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 z zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz procesowymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o odmowie umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 01.03.2017 r. do 31.08.2017 r. w wysokości 1386,13 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania decyzji w kwocie 389,57 zł, co sumie stanowi kwotę 1775,70 zł stwierdził, że zostały one podjęte zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego, jak oczekuje tego skarżąca.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 23 ust. 8 ustawy, w myśl którego organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.
Z przywołanego wyżej unormowania wynika, że warunkiem zastosowania art. 23 ust. 8 ustawy jest wystąpienie szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny, a wydana w tym przedmiocie decyzja ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, choć nie musi podjąć rozstrzygnięcie pozytywne dla wnioskodawcy. W każdym jednak przypadku organ powinien rzetelnie uzasadnić swoje stanowisko w sprawie. Pojęcie "szczególnie uzasadnionych okoliczności" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w przepisach ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jednak w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że ustalenie wystąpienia tej przesłanki w każdym przypadku wymaga od organu odniesienia się do ocen pozaprawnych. Przesłanka ta powinna być więc badana po kątem oceny indywidualnej, przy uwzględnieniu wszystkich tych okoliczności, które w konkretnej sprawie kształtują sytuację osoby i jego rodziny jako szczególną z punktu widzenia słuszności i zasadności umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Nie ulega wątpliwości, że rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organ administracji zobligowany jest zbadać sytuację życiową wnioskodawcy oraz rodziny, którą tworzy (rozumianą jako sytuacja materialna, stan rodziny, stan zdrowotny czy zdolność podjęcia zatrudnienia). Przy ocenie wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 23 ust. 8 ustawy, znaczenie mają również przyczyny i okoliczności powstania zadłużenia. Organ administracji rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń zobligowany jest ocenić, czy w którejś z powyższych sfer wystąpiły zdarzenia, którym można by przypisać cechy "szczególnie uzasadnionych okoliczności". Występowanie samej tylko trudnej sytuacji majątkowej nie stanowi wystarczającej przesłanki umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Trudności te muszą być na tyle wyjątkowe, że wykluczają możliwość ewentualnej spłaty należności także w przyszłości (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 stycznia 2015 r. I OSK1593/13, 16 lutego 2017 r. I OSK 1863/15, 29 listopada 2012 r. I OSK 1045/12, 9 listopada 2012 r. I OSK 507/12 wszystkie dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc poczynione dotychczas uwagi ogólne na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że skarżąca nie pierwszy raz wystąpiła z wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Poprzedni wniosek był także przedmiotem kontroli tutejszego Sądu, który prawomocnym wyrokiem z 18 stycznia 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 740/18 uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na konieczność ustosunkowania się przez organ w uzasadnieniu decyzji opartej na uznaniu administracyjnym do sytuacji zdrowotnej skarżącej w świetle przytaczanych przezeń okoliczności (udar niedokrwienny mózgu) i torbieli w głowie córki oraz możliwości jej zarobkowania, a co za tym idzie rozważenia kompleksowo sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej odnosząc się do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz prawomocnym wyrokiem z 9 września 2020 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 134/20 oddalił skargę.
Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia stwierdzenie, że organy obu instancji prowadząc kolejne postępowanie wyjaśniające w sprawie wniosku skarżącej o umorzenie w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zebrały kompletny materiały dowodowy, na podstawie którego prawidłowo ustaliły aktualną sytuację życiową skarżącej i jej córki. W tym miejscu wskazać trzeba, że Sąd w całości podziela ustalenia organu w tym zakresie, czyniąc je swoimi. W oparciu o przedłożone przez skarżącą dokumenty organ ustalił wysokość dochodu skarżącej (1.103 zł 90 gr). Stałe miesięcznie wydatki związane z utrzymaniem mieszkania to opłata za czynsz w wysokości 514,97 zł oraz za energię elektryczną i gaz w wysokości 90,87 zł. Jednakże strona ma przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 247,34 zł miesięcznie oraz dodatek energetyczny w wysokości 12,09 zł miesięcznie. Na zakup lekarstw skarżąca przeznacza miesięcznie kwotę w wysokości 102,31 zł, na dezynfekcję i środki czystości 90,00 zł miesięcznie, na telewizję i Internet 52,90 zł, na ubezpieczenie na życie 54,00 zł, na wykup migawki 48,00 zł. Nadto organy administracji zweryfikowały i rzetelnie ocenił sytuację zdrowotną skarżącej, trafnie wywodząc, że strona legitymuje się co prawda orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i ma przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie mniej pracuje ale robi to jedynie na 1/8 etatu. Z twierdzeń skarżącej wynika, że córka przestała z nią zamieszkiwać i pomaga jej żywnościowo. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyważyło z jednej strony interes skarżącej a z drugiej strony interes społeczny, dochodząc ostatecznie do trafnego wniosku, że sytuacja skarżącej jest co prawda trudna, jednak jest szansa aby w przyszłości doszło do spłaty zadłużenia. Niedomaganie się od strony zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń, naruszałoby w sposób rażący nie tylko interes fiskalny Państwa, ale i wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy. Społeczeństwo i jego obywatele muszą żyć w przekonaniu, że organy Państwa dbają o to, aby pieniądze publiczne były wykorzystywane w sposób zgodny z ich przeznaczeniem i otrzymywały je wyłącznie osoby uprawnione. W przypadku umorzenia środków nienależnie pobranych, gdy nie zachodzi wyjątkowa sytuacja, organ mógłby narazić się na zarzut marnotrawienia środków publicznych.
Sąd pragnie zauważyć, że skarżąca całkowicie pominęła fakt, że otrzymała w ciągu roku zarówno 13 jak i 14 rentę które wpłacone do organu doprowadziły by prawie w całości do spłaty zadłużenia. Także część środków leczniczych, które skarżąca używa jak wynika z faktur jest tańsza niż skarżąca wskazywała w treści skargi.
Reasumując, skoro w sprawie nie występują "szczególnie uzasadnione okoliczności" w rozumieniu art. 23 ust. 8 ustawy, brak było podstaw do umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o czym organ orzekł w zaskarżonej decyzji. Skoro więc kontrolowane rozstrzygnięcie zostało podjęte z poszanowaniem przepisów prawa materialnego, a poprzedzające je postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z poszanowaniem reguł zdefiniowanych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
is

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI