I OSK 1862/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-19
NSAAdministracyjneŚredniansa
piecza zastępczaopłata za pobytpełnoletnośćdzieckorodzicprawo rodzinnekodeks postępowania administracyjnegoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymisamorządowe kolegium odwoławcze

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, potwierdzając, że rodzice ponoszą odpowiedzialność finansową nawet po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, jeśli nadal przebywa ono w pieczy za zgodą placówki.

Sprawa dotyczyła odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że uzyskanie przez córkę pełnoletności nie zwalnia rodzica z opłat, zwłaszcza gdy dziecko nadal przebywało w placówce za zgodą dyrektora. Skarga kasacyjna podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując skutki prawne umieszczenia dziecka w pieczy po osiągnięciu przez nie pełnoletności i umorzeniu postępowania zabezpieczającego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji i organów administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez M.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Decyzja ta utrzymała w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Katowice odmawiające odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Kluczową kwestią było ustalenie, czy rodzic może być zwolniony z opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej po jego usamodzielnieniu się i osiągnięciu pełnoletności. Skarżący argumentował, że postępowanie zabezpieczające zostało umorzone po osiągnięciu przez córkę pełnoletności, co powinno skutkować brakiem obowiązku ponoszenia opłat. Sąd pierwszej instancji uznał, że pełnoletność dziecka i jego pobyt w domu dziecka nie oznaczały zakończenia pobytu w pieczy zastępczej, zwłaszcza że uzyskał on zgodę dyrektora placówki na dalsze przebywanie. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że orzeczenie sądu powszechnego o umieszczeniu w pieczy zastępczej wiąże inne organy na mocy art. 365 § 1 KPC. Sąd odwoławczy stwierdził, że skarżący kasacyjnie nie wykazał podstaw do zwolnienia z opłat zgodnie z obowiązującymi przepisami, a jego argumentacja była polemiką z prawidłowym orzeczeniem sądu niższej instancji. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, rodzic ponosi opłatę, jeśli dziecko, które osiągnęło pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, nadal przebywa w placówce za zgodą dyrektora, zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że osiągnięcie przez dziecko pełnoletności w trakcie pobytu w pieczy zastępczej nie kończy automatycznie jego pobytu w pieczy, jeśli uzyskało zgodę na dalsze przebywanie. Orzeczenie sądu powszechnego o umieszczeniu w pieczy wiąże inne organy, a rodzice nadal ponoszą opłaty zgodnie z przepisami ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.w.s.r.i.s.p.z. art. 193 § ust. 1 pkt 2, ust. 1a, ust. 2, ust. 6, ust. 7a do 8

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

u.w.s.r.i.s.p.z. art. 194 § ust. 1, 2 i 3

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

u.w.s.r.i.s.p.z. art. 37 § ust. 2

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo placówce opiekuńczo-wychowawczej, za zgodą odpowiednio rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25. roku życia, jeżeli uczy się w szkole.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.w.s.r.i.s.p.z. art. 32 § ust. 1

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Pieca zastępcza jest sprawowana w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców.

u.w.s.r.i.s.p.z. art. 35 § ust. 1

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 35a, art. 58 ust. 1 pkt 2 i 3 i art. 103 ust. 2 pkt 2 i 3.

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.c. art. 365 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.

k.r.o. art. 109 § § 2 pkt 5

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

k.p.c. art. 755 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 732

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dziecko, które osiągnęło pełnoletność w trakcie pobytu w pieczy zastępczej, może nadal przebywać w placówce za zgodą dyrektora, co nie zwalnia rodzica z obowiązku ponoszenia opłat.

Odrzucone argumenty

Osiągnięcie przez dziecko pełnoletności i umorzenie postępowania zabezpieczającego powinno skutkować brakiem obowiązku ponoszenia opłat przez rodzica. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez sąd pierwszej instancji (art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.c., art. 81a k.p.a.). Naruszenie prawa materialnego (art. 109 § 2 pkt 5 k.r.o. w zw. z art. 755 § 1 pkt 4 k.p.c. i art. 732 k.p.c., art. 7a k.p.a., art. 193 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej).

Godne uwagi sformułowania

Kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania przez sąd. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Orzekanie 'na podstawie akt sprawy' oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.

Skład orzekający

Zygmunt Zgierski

przewodniczący

Karol Kiczka

sprawozdawca

Dariusz Chaciński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady ponoszenia opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej po osiągnięciu pełnoletności, jeśli dziecko nadal przebywa w placówce za zgodą dyrektora. Interpretacja związania organów administracji orzeczeniami sądów powszechnych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z pieczą zastępczą i pełnoletnością dziecka. Wymaga uwzględnienia konkretnych przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz orzeczeń sądu powszechnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest istotna dla prawników zajmujących się prawem rodzinnym i administracyjnym, ponieważ wyjaśnia kwestię odpowiedzialności finansowej rodziców za pobyt dziecka w pieczy zastępczej po osiągnięciu przez nie pełnoletności. Jest to jednak kwestia dość specyficzna i niekoniecznie zainteresuje szeroką publiczność.

Czy rodzic musi płacić za pobyt pełnoletniego dziecka w pieczy zastępczej? NSA wyjaśnia.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1862/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Karol Kiczka /sprawozdawca/
Zygmunt Zgierski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Gl 290/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-05-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art 7a art 77 § 1 art 81a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art 133 § 1 art 145 § 1 pkt 1 lit a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant sekretarz sądowy Dominik Kozarski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 290/21 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 grudnia 2020 r. nr SKO.PS/41.5/1110/2020/14853/AA w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 290/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 23 grudnia 2020 r. nr SKO.PS/41.5/1110/2020/14853/AA w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej też jako SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Katowice z dnia 15 października 2020 r., odmawiającą odstąpienia od ustalenia M.Z. opłaty za pobyt dziecka: Z.Z. – umieszczonego w pieczy zastępczej od dnia 4 lipca 2019 r. do dnia 20 października 2019 r. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zaistniały przesłanki całkowitego lub częściowego odstąpienia od ustalenia opłaty. Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 1a, ust. 2, ust. 6, ust. 7a do 8 oraz art. 194 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821; dalej ustawa, ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej) za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice solidarnie ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł M.Z.
Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, uzyskanie przez córkę skarżącego pełnoletniości (połączone z pobytem w domu dziecka) nie spowodowało, że nie przebywała ona dalej w pieczy zastępczej. Nadto, córka skarżącego wystąpiła do dyrektora placówki o możliwość dalszego przebywania w domu dziecka, na co uzyskała zgodę. Nieuzasadniona jest argumentacja strony prowadząca do zwolnienia skarżącego z opłat – tłumacząca, że w trakcie pobytu w ośrodku córka odwiedzała dziadków, czy też wyjechała ze znajomymi. Ustawa przewiduje jeden przypadek zmniejszenia opłaty w przypadku nieprzebywania fizycznie dziecka w placówce. Otóż zgodnie z jej art. 193 ust. 6a ustawy "opłaty, o której mowa w ust. 1, nie ponosi się za okres, w którym dziecko umieszczone w pieczy zastępczej przebywa u rodziców". Taka sytuacja nie miała jednak w rozpatrywanej sprawie miejsca i zarzuty skargi w tym zakresie są nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się także przesłanek do częściowego zwolnienia skarżącego z przedmiotowej opłaty. Nie została wskazana, a zatem spełniona żadna z okoliczności wymienionych w § 3 uchwały Rady Miasta Katowice nr XVI/260/15 z dnia 16 września 2015 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł M.Z. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 133 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.c. i art. 81a k.p.a. poprzez pominięcie dowodu ze znajdujących się aktach sprawy postanowień Sądu Rejonowego Katowice Zachód w Katowicach, z których wynika, że wobec uzyskania przez Z.Z. pełnoletniości (co nastąpiło w dniu 22 lipca 2019 r.) postępowanie w sprawie objęcia jej pieczą zastępczą zostało przez Sąd umorzone w dniu 24 września 2019 r., a która to okoliczność w zakresie jej skutków prawnych powinna być poddana ocenie w trybie art. 81a § 1 k.p.a., czego organy I i II instancji zaniechały,
a w rezultacie:
2. naruszenie prawa materialnego, a to:
- art. 109 § 2 pkt 5 k.r.o. w zw. z art. 755 § 1 pkt 4 k.p.c. i art. 732 k.p.c. poprzez błędne uznanie, że umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej na mocy postanowienia Sądu o zabezpieczeniu, wydanego na 4 dni przed osiągnięciem przez uprawnionego pełnoletniości jest skuteczne, także w sytuacji upadku tego zabezpieczenia po upływie tego okresu wskutek umorzenia postępowania zabezpieczającego i opiekuńczego
- art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w realiach niniejszej sprawy zachodzą poważne wątpliwości, co do normy prawnej będącej podstawą dla nałożenia na stronę obowiązku uiszczenia opłaty za. pobyt dorosłego dziecka w pieczy zastępczej.
- a w konsekwencji naruszenie art. 193 ustawy o pieczy poprzez błędne uznanie, że w przypadku braku podstaw prawnych (tj. odpowiedniego orzeczenia sądu) dla przebywania osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej rodzice takiej osoby są zobowiązani do ponoszenia kosztów jej utrzymania i pobytu w takiej pieczy.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach dochodząc jej oddalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna (środek odwoławczy) została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
W związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania przez sąd (por. wyrok TK z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki NSA z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 614/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie powołano się na obie podstawy kasacyjne. Zawarte w środku odwoławczym zarzuty kasacyjne w istotnej części powtarzają treści zarzutów skierowanych wobec ostatecznej decyzji SKO, które były przedmiotem oceny Sądu I instancji, co ma swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Rozpoznawana przez Sąd odwoławczy skarga kasacyjna stanowi polemikę z prawidłowym orzeczeniem Sądu wojewódzkiego.
Kluczową kwestią w rozpoznawanej sprawie jest to, czy Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę na ostateczną decyzje SKO, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Katowic z dnia 15 października 2020 r., odmawiającą odstąpienia od ustalenia M.Z, opłaty za pobyt dziecka: Z.Z. – umieszczonego w pieczy zastępczej od dnia 4 lipca 2019 r. do dnia 20 października 2019 r. Wokół powyższego skupiają się zarzuty skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny wykonując sądowoadministracyjną kontrolę instancyjną podziela argumentację Sądu wojewódzkiego oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych uprzednio rozstrzygnięć organów i następnie orzeczenia Sądu I instancji stanowiła ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Na wstępnie realizowanej sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej należy przypomnieć, że przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakacyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862; B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).
Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).
Wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy, przychylając się do stanowiska, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. dyskwalifikuje skargę kasacyjną (zob. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. Tytułem przykładów ilustrujących wzmiankowane wyżej usterki skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji można przywołać następujące niestaranności: w zarzucie nr 1 odnoszącym się do naruszenia przepisów postępowania przywołano art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a., który stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozważanym zarzucie kasator wskazuje na naruszenie "art. 133 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.c. i art. 81a k.p.a. (...)"; w jednej części tego zarzutu ogólnie wskazuje na naruszenie 81a k.p.a. zupełnie pomijając okoliczność, że ten artykuł obejmuje 2 różnej treści jurydycznej paragrafy (§), gdzie § 2 tej jednostki redakcyjnej zawiera z kolei 4 punkty o różnej treści normatywnej. Natomiast w końcowej części omawianego zarzutu kasator wskazuje konkretnie art. 81a § 1 k.p.a. Jednocześnie w analizowanym zarzucie nr 1 wskazuje na naruszenie art. 80 kodeksu postępowania cywilnego, który nie był stosowany w sprawie (zapewne autor miał na względzie przepis art. 80 k.p.a.).
Środek odwoławczy wskazuje na naruszenie art. 7a k.p.a., zupełnie pomijając okoliczność, że ten artykuł obejmuje 2 różnej treści jurydycznej paragrafy (§), gdzie § 2 tej jednostki redakcyjnej zawiera z kolei 2 punkty o różnej treści normatywnej.
Analogiczna usterka dotyczy zarzutu naruszenia art. 193 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Środek odwoławczy ogólnie wskazuje na naruszenie art. 193 w/w ustawy, zupełnie pomijając okoliczność, że ten artykuł obejmuje wiele różnych treści jurydycznych zawartych w kilkunastu ustępach (ust.).
Sąd odwoławczy – co wskazywano szerzej wyżej – nie jest w szczególności uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. Powyższe wpływa negatywnie na skuteczność środka zaskarżania.
Wbrew stanowisku skargi kasacyjnej wyrok nie naruszył art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z przywoływanymi przepisami prawa. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić skuteczną podstawę kasacyjną, np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Żadna z wymienionych okoliczności w sprawie nie wystąpiła, zatem zarzut naruszenia tego przepisu jest chybiony.
Za nieusprawiedliwione należy także uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności 77 § 1 k.p.a. oraz innych przywoływanych norm (przepisów) prawnych. Naruszenie w/w przepisów może bowiem mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzegł, iż rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W niniejszej sprawie Sąd zasadnie podzielił stanowisko organu i uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane.
Należy podkreślić, że o zakresie postępowania dowodowego decyduje nie subiektywne przekonanie strony, lecz treść przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danej sprawie. Niezbędne dowody przeprowadza się w celu ustalenia okoliczności, które rzeczywiście mogą mieć znaczenie prawne dla sprawy. W niniejszej sprawie organ odwoławczy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe oraz wyjaśnił i przeanalizował wszystkie te okoliczności, które były niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, a ponadto w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia, co zasadnie zaakceptował Sąd I instancji.
W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, co w pełni podziela rozpoznający sprawę Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (zob. wyroki NSA: z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18; 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18; z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2148/15; z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 3719/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe w okoliczności rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy należy wskazać, że dotyczy ona odstąpienia od opłaty za pobyt córki skarżącego w pieczy zastępczej. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej "piecza zastępcza jest sprawowana w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców". Zgodnie zaś z art. 35 ust. 1 ustawy "umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 35a, art. 58 ust. 1 pkt 2 i 3 i art. 103 ust. 2 pkt 2 i 3". W rozstrzyganej sprawie umieszczenie córki skarżącego w pieczy zastępczej nastąpiło na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Katowice-Zachód z dnia 18 lipca 2019 r. sygn. akt V NSM 1253/19, które uwzględniły organy w swych rozstrzygnięciach oraz Sąd I instancji. Zarówno organy administracji, jak i WSA były związane orzeczeniem sądu powszechnego.
Stosowanie do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie stron (oraz wyjątkowo innych osób), o którym mowa w art. 365, polega na związaniu tych osób dyspozycją zawartej w sentencji wyroku skonkretyzowanej, zindywidualizowanej i trwałej normy prawnej wywiedzionej przez sąd z norm generalnych i abstrakcyjnych zawartych w przepisach prawnych. Inne sądy, organy państwowe oraz organy administracji publicznej są związane prejudycjalnie, czyli nie mogą dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia niż zawarta w prejudykacie, ale także nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych (zob. m. in. wyroki NSA z dnia: 7 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1442/11; 21 września 2022 r. sygn. akt. I OSK 1490/19. Por. P. Grzegorczyk, Komentarz, [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Postępowanie rozpoznawcze. Redakcja naukowa T. Ereciński, Warszawa 2016, s. 690–729).
Jak zasadnie ustalił Sąd wojewódzki, w myśl art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 1a, ust.2, ust. 6, ust. 7a do 8 oraz art. 194 ust. 1, 2 i 3 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej.
W trakcie pobytu w pieczy zastępczej córka skarżącego uzyskała pełnoletniość. Córka skarżącego kasacyjnie, co wynika z akt sprawy, wystąpiła jednak do dyrektora placówki o możliwość dalszego przebywania w domu dziecka, na co uzyskała zgodę. Jak bowiem stanowi art. 37 ust. 2 ustawy "osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo placówce opiekuńczo-wychowawczej, za zgodą odpowiednio rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25. roku życia, jeżeli [...] uczy się [...] w szkole", a wiec nadal była w pieczy zastępczej, co prawidłowo zaakceptował za organami Sąd I instancji.
Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem, a tym samym Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę.
Wobec uznania, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI