I OSK 2145/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-05
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościcel wywłaszczeniainfrastrukturaprawo administracyjnepostępowanie administracyjnesądy administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Strony zarzucały Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną ocenę dowodów i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego) został zrealizowany, a sporne działki stanowią integralną część infrastruktury osiedla, w tym tereny zielone i drogi dojazdowe.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez I. E. i D. S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący zarzucali Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz przepisów k.p.a., wskazując na błędną ocenę materiału dowodowego i niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, w szczególności co do realizacji celu wywłaszczenia. Podnosili również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. są bezzasadne, gdyż organ zapewnił stronom czynny udział w postępowaniu. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i oceny dowodów, wskazując, że zarzuty skarżących stanowiły polemikę z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji. NSA podkreślił, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego, a za realizację tego celu należy uznać nie tylko budowę budynków mieszkalnych, ale także infrastrukturę towarzyszącą, taką jak tereny zielone (ogródki przydomowe) i drogi dojazdowe. Sąd podzielił stanowisko Sądu I instancji i organów, że sporne działki, w tym utwardzona droga dojazdowa i tereny dzierżawione jako ogródki przydomowe, stanowią integralną część zrealizowanej inwestycji. Sąd uznał również, że opinia biegłego geodety nie mogła przesądzać o braku realizacji celu wywłaszczenia, gdyż ocena ta należy do organu prowadzącego postępowanie. W konsekwencji, NSA stwierdził, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, realizacja celu wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budowę typowych budynków mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę takiego osiedla, niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców.

Uzasadnienie

NSA uznał, że tereny dzierżawione jako ogródki przydomowe oraz utwardzona droga dojazdowa do stacji trafo stanowią integralną część zrealizowanej inwestycji w postaci osiedla mieszkaniowego i służą prawidłowej realizacji celu wywłaszczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.g.n. art. 137 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 136 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 216 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa z dnia 2 marca 2020 r. art. 15 zzs § ust. 9

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 85 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. przez wydanie decyzji w okresie stanu epidemii. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz przepisów k.p.a.) polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego i niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2, art. 216 ust. 1 u.g.n.) przez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące odmową zwrotu nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

realizacja celu wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budowę typowych budynków mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę takiego osiedla, niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców Polemika z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji nie może jednak uzasadniać zarzutu naruszenia przepisu art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a., art. 85 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie nie może służyć podważeniu ustaleń faktycznych

Skład orzekający

Karol Kiczka

przewodniczący

Piotr Niczyporuk

sprawozdawca

Joanna Skiba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'celu wywłaszczenia' w kontekście budowy osiedla mieszkaniowego, obejmującego infrastrukturę towarzyszącą, a także zasady oceny materiału dowodowego i stosowania przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z wywłaszczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego i późniejszymi roszczeniami o zwrot.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co jest istotne dla właścicieli i inwestorów. Interpretacja 'celu wywłaszczenia' ma szerokie zastosowanie.

Czy Twoja wywłaszczona nieruchomość może wrócić do Ciebie? NSA wyjaśnia, co oznacza 'cel wywłaszczenia'.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2145/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Skiba
Karol Kiczka /przewodniczący/
Piotr Niczyporuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 362/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Kuklińska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. E. i D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 362/21 w sprawie ze skargi I. E. i D. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 grudnia 2020 r. nr 4395/2020 w przedmiocie odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 362/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji") oddalił skargę I. E. i D. S. (dalej: "Skarżące") na decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej: "Wojewoda") z dnia 17 grudnia 2020 r. nr 4395/2020 w przedmiocie odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły Skarżące, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły naruszenie:
1. naruszeniu przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1267 ze zm., dalej ,,p.p.s.a.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs ust. 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID- 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa z dnia 2 marca 2020 r.") w brzmieniu z dnia 1 kwietnia 2020 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowej kontroli przez Sąd I instancji legalności decyzji Wojewody, tj. błędnym uznaniu jej za odpowiadającą prawu i oddaleniu skargi, będącego skutkiem uznania, iż Wojewoda prawidłowo przyjął, że organ I instancji mógł wydać 1 kwietnia 2020 r. decyzję nieuwzględniającą w całości żądania strony, w sytuacji gdy istniał w tym dniu ustawowy zakaz wydawania takich rozstrzygnięć, w rezultacie czego powinno dojść do uwzględnienia przez Sąd I instancji skargi i uchylenia wadliwej decyzji w zaskarżonym zakresie;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a., art. 85 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowej kontroli przez Sąd I instancji legalności decyzji Wojewody, tj. błędnym uznaniu jej za odpowiadającą prawu i oddaleniu skargi, będącego skutkiem uznania, iż w prowadzonym przez Wojewodę postępowaniu dokonano prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. wyciągnięto logiczne wnioski z każdego dowodu z osobna, jak i z wszystkich łącznie, w sytuacji gdy: a) dowolnie, a nie swobodnie oceniono dowód z opinii fotogrametrycznej biegłego geodety uprawnionego mgr. inż. M. W. z 10 listopada 2018 r. i błędnie przyjęto, że wywłaszczona nieruchomość w W., stanowiąca obecnie część projektowanej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], wydzielonej z działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], oraz części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], została wykorzystana dla realizacji celu określonego w akcie wywłaszczeniowym, w sytuacji gdy ze wskazanej opinii wynika stanowisko przeciwne; b) błędnie ustalono, że część projektowanej działki nr [...] z obrębu [...], wydzielonej z działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], w W., utwardzonej trylinką przy stacji trafo, stanowi ciąg pieszo-jezdny służący mieszkańcom osiedla, a w konsekwencji dowolnie uznano, że na przedmiotowej działce został zrealizowany cel wywłaszczenia, w sytuacji gdy żaden dokument (akt wywłaszczenia, decyzja o lokalizacji szczegółowej, plan realizacyjny) nie przewidywał takiego sposobu zagospodarowania tej części działki, ponadto ta część działki, z uwagi na jej usytuowanie, nie służy mieszkańcom jako ciąg pieszo-jezdny, zaś takie jej urządzenie nie stanowi o realizacji infrastruktury niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania osiedla, a co w konsekwencji należy uznać za brak realizacji celu wywłaszczenia; c) dowolnie uznano, że wydzierżawienie przez Miasto [...] części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...] w W. na rzecz osób fizycznych, będących właścicielami bądź użytkownikami działek sąsiednich, ogrodzenie ww. działek przez te osoby oraz urządzenie na nich dodatkowych przydomowych ogródków jest przejawem urządzenia terenów zielonych, w sytuacji gdy istnienie samej zieleni na ww. działkach, które nie były przedmiotem działania planowanego Miasta [...] oraz które nie stanowią terenu ogólnodostępnego, nie służą wszystkim mieszkańcom osiedla, zaś mieszkańcy we własnym zakresie mają zapewnione istnienie terenów zielonych w postaci ogródków przydomowych, nie można uznać za wystarczające do realizacji celu wywłaszczenia w postaci terenów zielonych;
- naruszenie wskazanych przepisów niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, albowiem prawidłowa kontrola przez Sądu I instancji zaskarżonej decyzji Wojewody powinna doprowadzić do konstatacji, że na przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia i przedmiotową nieruchomość należy uznać za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. z 2020 r., poz. 65 ze zm., dalej: ,,u.g.n."), a zatem że zachodzą przesłanki do jej zwrotu określone w przepisach art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 i 2 w z art. 216 ust. 1 u.g.n., w rezultacie czego powinno dojść do uwzględnienia przez Sąd I instancji skargi i uchylenia wadliwej decyzji Wojewody i pkt. IV decyzji Starosty [...] (dalej: Starosta) z 1 kwietnia 2020 r., nr GM.ZO.6821.10.2016.MC/SZ;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. i art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n. przez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące odmową zwrotu części nieruchomości będącej dawną działką ew. nr [...], w sytuacji gdy prawidłowa kontrola zaskarżonej decyzji powinna doprowadzić Sąd I instancji do konstatacji, iż na ww. części nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla domków jednorodzinnych, albowiem za takowy nie można uznać utwardzenia części działki trylinką, które nie stanowi infrastruktury niezbędnej do funkcjonowania osiedla, oraz wydzierżawienia przez Miasto [...] części działek i urządzenia tam ogródków przydomowych przez mieszkańców osiedla, którzy posiadają już własne ogródki przydomowe, a w konsekwencji, że obowiązkiem Wojewody było albo orzeczenie o zwrocie nieruchomości na rzecz Skarżących kasacyjnie albo uchylenie decyzji w zaskarżonym zakresie i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Staroście.
W związku z powyższym wniosły o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, a w wyniku rozpoznania tejże skargi wniosły o uchylenie decyzji Wojewody i pkt IV decyzji Starosty, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania. Nadto, wniosły o zasądzenie kosztów postępowania oraz o przeprowadzenie rozprawy.
W odpowiedzi na wniesioną skargę kasacyjną uczestnik postępowania – Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, należy wskazać, że oparte są one na argumencie naruszenia przez organ art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Zdaniem autora skargi kasacyjnej naruszenie tego przepisów powinno skutkować uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy, a w przypadku zaniechania dokonania tej czynności uchyleniem decyzji organu odwoławczego z uwagi na naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy bądź stwierdzenie nieważności tej decyzji z uwagi na rażące naruszenie art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
Zgodnie z art. 15zzs ust. 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID organ lub podmiot może wydać odpowiednio decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony lub uczestnika postępowania, zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, wyrazić stanowisko albo wydać interpretację indywidualną lub decyzję w sprawach, o których mowa w ust. 3a.
Odnotować bowiem należy, że stan epidemii w sposób oczywisty ograniczał możliwości obrony swych praw przez strony postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 441/21, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA") w związku z czym rozwiązania przyjęte w obowiązujących w dacie wydania przez Starostę decyzji art. 15zzs ust. 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. służyło zapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu. Oznacza to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że naruszenie powyższego przepisu powinno być rozważane w kontekście przedmiotowej sprawy. Sądowi kasacyjnemu znane są wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 3 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 441/21; dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 912/22 (źródło CBOSA), jednakże w realiach niniejszej sprawy Starosta w dniu 1 kwietnia 2020 r. (na dzień obowiązywania przepisu) mógł wydać w stosunku do Skarżących decyzję częściowo negatywną. Należy wskazać, że organy I instancji zapewnił stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwił im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawiadomieniem z 10 lutego 2020 r. poinformowano bowiem Skarżące o zamiarze wydania decyzji i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżącym, akta przedmiotowej sprawy, zostały udostępnione w dniu 24 lutego 2020 r., zaś w piśmie z 4 marca 2020 r. zajęły one stanowisko w sprawie. Gdyby natomiast przyjąć argumentację Skarżących i uznać, że możliwość wydania decyzji negatywnych w tym okresie została wykluczona, to konsekwencją tego byłoby tak naprawdę niemożność wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia negatywnego, nawet przy spełnieniu ku temu przesłanek. Ponadto naruszenie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. jako przepisów proceduralnych musi mieć wpływ na wynik sprawy a takiego wpływu autor skargi kasacyjnej nie wykazał. Zatem wydanie decyzji przez Starostę w dniu 1 kwietnia 2020 r. w żaden sposób nie naruszyło interesów Skarżących, skoro w ustawowym terminie złożyły odwołanie, zachowując prawo do rozpoznania swojej sprawy przez organ II instancji. Dlatego też zarzut Skarżących dotyczący naruszenia art. 15 zzs ust. 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. należy uznać za bezzasadny.
Nie doszło także do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a., art. 85 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Zarzuty te zostały uzasadnione oddaleniem skargi w następstwie przyjęcia za prawidłowy stanu faktycznego ustalonego przez organy. W ocenie Skarżących kasacyjnie nie został dokładnie wyjaśniony stan faktyczny sprawy, a konkretnie cel wywłaszczenia. Skarga kasacyjna zarzuca błędną ocenę materiału dowodowego i dokonania przez Wojewodę ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym sprawy, skutkującej niezasadnym przyjęciem, że wywłaszczona nieruchomość w [...], stanowiąca obecnie część projektowanej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], wydzielonej z działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], oraz części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], została wykorzystana dla realizacji celu określonego w akcie wywłaszczeniowym.
W zasadzie zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji, co prawidłowości, rzetelności i wnikliwości przeprowadzonej przez ten sąd oceny zebranego materiału dowodowego. Polemika z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji nie może jednak uzasadniać zarzutu naruszenia przepisu art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a., art. 85 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd Wojewódzki wskazał na czym oparł poczynione ustalenia oraz jakie na ich podstawie wyciągnął wnioski. Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.) oraz udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie uzasadnienie w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. wydanej decyzji. Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że organy prowadzące postępowanie tym standardom sprostały.
Niezależnie od tego należy wskazać, iż materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wskazuje na to, że obecny sposób zagospodarowania działek objętych wnioskiem o zwrot uwzględnia cel, dla realizacji którego zostały one nabyte przez Skarb Państwa. Trafnie Sąd I instancji konkludował, iż celem nabycia przedmiotowych działek była realizacja w postaci budowy osiedla mieszkaniowego, wynikająca z decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny (decyzją z dnia 30 kwietnia 1971 r., Lp. Ab.Ua-258/71 Wydziału Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej [...]).
Należy wskazać, iż przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę takiego osiedla, niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców - takich, jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 2033/96; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 846/13; 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 789/18, źródło CBOSA).
Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie bezspornie ustalono, że część działek nr [...] i [...] już w latach dziewięćdziesiątych pełniły funkcję ogródków przydomowych, które były zagospodarowane przez okolicznych mieszkańców. Funkcja tę pełnią do dzisiaj, co potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych umowy dzierżawy. Wprawdzie część tych działek, będących przedmiotami dzierżawy znajduje się w posiadaniu osób prywatnych, jednakże wciąż stanowią on integralną część zrealizowanej inwestycji w postaci osiedla mieszkaniowego z przeznaczeniem na tzw. teren zielony.
Ponadto ustalono w oparciu dowody z akt administracyjnych, że projektowana dz. ew. nr [...] stanowi drogę dojazdową do posesji o adresach ul. [...] od [...] do [...] oraz drogę dojazdową do stacji trafo, zlokalizowanej na działce ew. nr [...]. Ponadto droga ta jest utwardzona masą bitumiczną oraz w części przy stacji trafo utwardzona trylinką. Prawidłowa jest ocena Wojewody i Sądu I instancji, że projektowana dz. ew. nr [...], objęta decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...], stanowiąca ciąg pieszo-jezdny niewątpliwie służy mieszkańcom osiedla domków jednorodzinnych. Poza tym stanowi jedyną drogę dojazdową do stacji trafo. W związku z czym została ona zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Zarówno znajdujący się na działce ciąg drogowo-pieszy oraz stacja transformatorowa, w której następuje rozdzielenie energii elektrycznej i jej dalszy przepływ do danego domu nierozerwalnie związane są z prawidłowym funkcjonowaniem osiedla domów jednorodzinnych. Powyższe elementy, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji prawidłowo kształtują przestrzeń techniczną zabudowy osiedla oraz znaczący sposób ułatwiają życie jej mieszkańców.
W tym miejscu należy wskazać, iż skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie.
Nie doszło także do naruszenia art. art. 84 § 1 k.p.a. i art. 85 § 1 k.p.a. Nie można też się zgodzić ze Skarżącymi, które zarzuciły Sądowi I instancji, że zaakceptował przyjętą przez Wojewodę dowolną ocenę wniosków, wynikających z opinii biegłego geodety mgr inż. M. W. Sąd kasacyjny podziela stanowisko Wojewody i Sądu I instancji, w którym stwierdzili, że biegły nie był uprawniony do formułowania wniosków stwierdzających, czy cel wywłaszczenia został lub nie został zrealizowany na spornej nieruchomości. Dowód z opinii biegłego oraz wynikające z niej wnioski, co zasadnie wskazał sąd wojewódzki, należy wiązać ze sferą ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, nie można zaś postrzegać jej jako uprawnienie biegłego do oceny zaistnienia w sprawie przesłanek wydania decyzji określonej treści, przypisanego organowi prowadzącemu postępowanie. To organ, a nie biegły jest uprawniony, co więcej - obowiązany (wobec wszczęcia postępowania na wniosek, jak w niniejszej sprawie) do dokonania samodzielnej oceny i tym samym ustalenia, czy wystąpiła chociażby jedna z przesłanek z u.g.n., dających podstawę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Tę ocenę Sądu I instancji, Naczelny Sąd administracyjny, rozpatrujący niniejszą sprawę, podziela.
Końcowo odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania opisanych w skardze kasacyjnej, wskazać należy, że art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. to przeciwstawne normy o charakterze wynikowym, regulujące sposób rozstrzygnięcia. Stanowią one podstawę wyroku Sądu I instancji w przypadku naruszenia przez organy przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), bądź alternatywnie - rozstrzygnięcia zgodnego z jego normami (art. 151 p.p.s.a). Określają więc jedynie sam rezultat przeprowadzonego procesu decyzyjnego sądu wojewódzkiego. W związku z czym nie mogą stanowić samodzielnej podstawy zarzutu. Zauważyć też należy, że skoro podstawę prawną zaskarżonego wyroku stanowił art. 151 p.p.s.a., tylko ta norma mogła zostać przez Sąd I instancji naruszona - oczywiście w powiązaniu jej z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego.
Nie doszło do naruszenia prawa materialnego, a mianowicie: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. i art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n. przez ich niewłaściwe zastosowanie. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczą nie wykorzystania obecnych działek ewidencyjnych nr [...], [...] i projektowanej dz. ew. nr [...] zgodnie z celem wywłaszczenia wskazanym w akcie notarialnym Rep. nr [...] z 16 marca 1971 roku mocą którego D. S. i W. E. sprzedali Skarbowi Państwa – Wydziałowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] nieruchomość, położoną w [...] przy ul. [...] i [...], stanowiącą niezbudowane działki nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nr [...] o powierzchni [...] ha. oraz decyzji lokalizacji szczegółowej z 7 marca 1969 r. nr 383/69.
Należy wskazać, iż do autora skargi kasacyjnej należy bowiem podanie nie tylko konkretnych przepisów prawa materialnego, które w jego ocenie naruszył sąd I instancji, ale i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej winien wykazać ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1289/08; 22 września 2010 r., sygn. akt II FSK 764/09; 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11; 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1592/17; 2 września 2016 r., sygn. akt I OSK 735/15, źródło CBOSA).
Postawione zarzuty naruszenia prawa materialnego, w analizowanej skardze kasacyjnej, wskazują na wadliwość dokonanych ustaleń okoliczności faktycznych sprawy. Sformułowane w taki sposób zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły odnieść skutku, bowiem zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie nie może służyć podważeniu ustaleń faktycznych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 568/04; 2 października 2009 r., sygn. akt II FSK 684/08, źródło CBOSA).
Tym samym skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI