I OSK 1852/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną PKP S.A. w sprawie o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, uznając brak podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących posiadania gruntu w kluczowej dacie.
Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia przez Polskie Koleje Państwowe S.A. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. PKP S.A. zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując ustalenia dotyczące posiadania gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz interpretację przepisów dotyczących uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty za niezasadne, podkreślając, że ocena materiału dowodowego przez Sąd I instancji była prawidłowa, a przedłożone dokumenty nie potwierdzały posiadania gruntu przez PKP w wymaganym terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Polskie Koleje Państwowe S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę PKP na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju odmawiającą stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. PKP S.A. zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności dotyczące interpretacji przepisów o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstw państwowych, gospodarce gruntami oraz przepisów o przedsiębiorstwach państwowych. Kluczowym elementem sporu było ustalenie, czy PKP S.A. posiadało sporne nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r., co było warunkiem nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Wojewódzki była wszechstronna i logiczna, a przedłożone przez PKP odpisy ksiąg wieczystych nie stanowiły wystarczającego dowodu na posiadanie gruntu w kluczowej dacie, zwłaszcza w kontekście innych dokumentów wskazujących na zarząd Politechniki Śląskiej nad tymi nieruchomościami. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, wskazując na utrwalone orzecznictwo NSA w kwestii braku podstaw normatywnych prawa zarządu przedsiębiorstwa PKP do nieruchomości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli dane w księgach wieczystych nie są aktualne i nie odzwierciedlają stanu posiadania w wymaganym terminie, a ocena materiału dowodowego w kontekście całokształtu sprawy wskazuje inaczej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że księgi wieczystej zarządu kolejowego nie mogły służyć jako dowody potwierdzające posiadanie spornego gruntu przez PKP w dniu 5 grudnia 1990 r., ponieważ dane w nich zawarte nie były aktualne i nie odzwierciedlały stanu faktycznego w kontekście innych zgromadzonych dowodów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
ustawa o PKP art. 34 § ust. 1 oraz ust 3 w zw. z art. 35 ust 1
Ustawa o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Przepisy te nie przyznawały PKP prawa użytkowania wieczystego nieruchomości z mocy prawa w sposób automatyczny, a przedłożone dokumenty nie potwierdzały posiadania gruntu w kluczowej dacie.
rozporządzenie z dnia 3 stycznia 2001 r. art. 2 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach
Odpisy zamkniętych ksiąg wieczystych zarządu kolejowego nie mogły służyć jako dowody potwierdzające posiadanie spornego gruntu, jeśli dane w nich zawarte nie były aktualne i nie odzwierciedlały stanu posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r.
ustawa o gospodarce gruntami art. 87 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Brak dowodów na to, że sporne działki przeszły z mocy prawa w zarząd PKP z dniem wejścia w życie ustawy.
ustawa o PP PKP art. 16 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe"
Przepisy te nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości i nie przyznawały PKP prawa zarządu.
ustawa o przedsiębiorstwach państwowych art. 42 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych
Przepisy te nie przyznawały PKP prawa zarządu nieruchomości.
ustawa o kolejach art. 46 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach
Z dniem 8 grudnia 1960 r. odpadła podstawa normatywna prawa zarządu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe.
ustawa o szkolnictwie wyższym art. 182 § ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym
Nie dotyczy bezpośrednio kwestii posiadania gruntu przez PKP w kontekście uwłaszczenia.
Prawo o Szkolnictwie Wyższym art. 256 § ust 1 i 2
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym
Nie dotyczy bezpośrednio kwestii posiadania gruntu przez PKP w kontekście uwłaszczenia.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczalność dowodów.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek udokumentowania ustaleń w aktach sprawy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasady oceny dowodów.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 145 § pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Związanie granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Wyłączenie stosowania niektórych wymogów dotyczących uzasadnienia wyroku NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ocena materiału dowodowego przez Sąd I instancji była prawidłowa i wszechstronna. Przedłożone przez PKP odpisy ksiąg wieczystych nie stanowiły wystarczającego dowodu na posiadanie gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Przepisy dotyczące PKP nie przyznawały prawa zarządu ani użytkowania wieczystego nieruchomości z mocy prawa. Brak podstaw normatywnych prawa zarządu przedsiębiorstwa PKP do nieruchomości po wejściu w życie ustawy o kolejach z 1960 r.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację przepisów o komercjalizacji PKP, gospodarce gruntami i przedsiębiorstwach państwowych. Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji w zakresie oceny materiału dowodowego. Księgi wieczystej zarządu kolejowego powinny być uznane za dowody potwierdzające posiadanie gruntu. Utrata mocy rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. nie powoduje wygaśnięcia zarządu po stronie PKP.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej. Niezasadnie jednak Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie przepisów postępowania. Argumentacja skargi kasacyjnej nie podważa jednak zaakceptowanych przez Sąd Wojewódzki ustaleń faktycznych, a jedynie zmierza do polemiki z dokonaną przez organy i zaaprobowaną przez Sąd Wojewódzki prawidłowością oceny zebranego materiału dowodowego. Tymczasem, akta sprawy wskazują, że słusznie przyjęto w zaskarżonym wyroku, że rozpoznając sprawę dokonano wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego i ocena ta znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Niezasadne są również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w swoim orzecznictwie, że przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, a mogły jedynie stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia.
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący
Mariola Kowalska
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych, w szczególności PKP, oraz ocena dowodów w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z nieruchomościami PKP w okresie transformacji ustrojowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z uwłaszczeniem nieruchomości przez duże przedsiębiorstwo państwowe, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“PKP S.A. przegrywa walkę o wieczyste użytkowanie nieruchomości – NSA wyjaśnia kluczowe zasady uwłaszczenia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1852/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-01-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-09-07 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/ Mariola Kowalska Monika Nowicka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 2390/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-01-30 Skarżony organ Minister Insfrastruktury i Budownictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 292 art. 34 ust. 1 oraz ust 3 w zw. z art. 35 ust 1 Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (t.j.) Dz.U. 1991 nr 30 poz 127 art. 87 ust. 1 Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn. Dz.U. 1989 nr 26 poz 138 art. 16 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe Dz.U. 2002 nr 112 poz 981 art. 42 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych - tekst jedn. Dz.U. 1990 nr 79 poz 464 art. 2 ust. 2 Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2390/19 w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. I SA/Wa 2390/19 oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 28 sierpnia 2019 r. nr DO.2.6610.174.2017.PO w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Skargę kasacyjną od wyroku wniosła Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie zaskarżonemu wyrokowi zarzucając: 1.naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ust. 1 oraz ust 3 w zw. z art. 35 ust 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 292, dalej: ustawa o PKP) w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (dalej: rozporządzenie z dnia 3 stycznia 2001 r.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe z dniem 27 października 2000 r. nabyło z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Katowicach, obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha. Należy przy tym wskazać, że WSA nieprawidłowo uznał, iż przedłożone przez PKP odpisy zamkniętych ksiąg wieczystych: KW nr Katowice Tom [...] V Karta [...] oraz KW nr Katowice Tom [...] karta [...] nie są dokumentami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 3 stycznia 2001 r. podczas gdy dokumenty te wprost wskazane zostały w § 2 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionego rozporządzenia i potwierdzają, że nieruchomość była w posiadaniu Skarżącej. 2. naruszenie prawa materialnego, a to art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z dnia 28 lutego 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.; dalej: "ustawa o gospodarce gruntami") poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nie uwzględnienie, iż grunty które w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa. 3. naruszenie prawa materialnego, a to art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. nr 26, poz. 138, ze zm., dalej: "ustawa o PP PKP") w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (t.j. z dnia 18 czerwca 2002 r., Dz. U. nr 112, poz. 981 ze zm.; dalej: "ustawa o przedsiębiorstwach państwowych") poprzez ich nie zastosowanie, a w konsekwencji nie uwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażenie przedsiębiorstwa państwowego (tu PKP) przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe PKP gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie przedsiębiorstwa państwowego PKP stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodziły środki będące w dyspozycji przedsiębiorstwa państwowego PKP w dniu wejścia w życie ustawy o PP PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe PKP w toku jego dalszej działalności. 4. naruszenie prawa materialnego, a to art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (dalej: "ustawa o kolejach") poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego uznania przez WSA, że utrata mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" powoduje, że z chwilą wejścia w życie ustawy o kolejach podstawy normatywne prawa zarządu przedsiębiorstwa państwowego przestały istnieć, a przedsiębiorstwo państwowe PKP miało nie legitymować się tytułem prawnym do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Tymczasem ustawodawca w żaden sposób nie doprowadził do wygaśnięcia zarządu po stronie przedsiębiorstwa państwowego PKP. 5. naruszenie prawa materialnego, a to art. 34 ust. 4 ustawy o PKP w zw. z art. 87 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w zw. z art. 182 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (dalej: ustawa o szkolnictwie wyższym) w zw. z art. 256 ust 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym (dalej: Prawo o Szkolnictwie Wyższym) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż w sprawie nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości naruszało prawa osób trzecich, podczas gdy w niniejszej sprawie brak było takiego naruszenia. Należy bowiem zauważyć, że wbrew stanowisku WSA Politechnika Śląska nie nabyła z dniem 27 września 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, a w konsekwencji zaś stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Skarżącej w trybie określonym w art. 34 ust. 1 ustawy o PKP nie naruszało praw osób trzecich. 6. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 pkt 1 lit c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania, tj. art. 7 KPA w zw. z art. 75 § 1 KPA w zw. z art. 77 KPA w zw. z art. 80 KPA. WSA bowiem w ślad za stanowiskiem organów przyjął, że nieruchomość nie znajdowała się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., podczas gdy z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu jednoznacznie wynika, że działka ta znajdowała się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP na dzień 5 grudnia 1990 r. Ponadto w ogóle nie zostało zbadane czy Politechnika Śląska legitymuje się jakimkolwiek orzeczeniem, które potwierdza, że na dzień 27 września 1990 r. nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, zatem materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym nie został zebrany w sposób wyczerpujący, a w konsekwencji nie doszło do rozpatrzenia całego materiału dowodowego nad czym WSA się w ogóle nie pochylił. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty na zasadzie art. 188 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie w całości skargi złożonej przez PKP, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz.U. 2023, poz. 1634 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Ze skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów. Niezasadnie jednak Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie przepisów postępowania (pkt 6 skargi kasacyjnej), tj.: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. W sprawie sporne pozostaje posiadanie na dzień 5 grudnia 1990 r. gruntu obejmującego działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] przez Polskie Koleje Państwowe. Skarga kasacyjna nie zgadza się z zaakceptowanym przez Sąd Wojewódzki ustaleniem organów, że w świetle materiału dowodowego sporne działki nie znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., argumentując, że z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu jednoznacznie wynika, że działki znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP na dzień 5 grudnia 1990 r. Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz uzasadnienie w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. wydanej decyzji. Na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Argumentacja skargi kasacyjnej nie podważa jednak zaakceptowanych przez Sąd Wojewódzki ustaleń faktycznych, a jedynie zmierza do polemiki z dokonaną przez organy i zaaprobowaną przez Sąd Wojewódzki prawidłowością oceny zebranego materiału dowodowego. Tymczasem, akta sprawy wskazują, że słusznie przyjęto w zaskarżonym wyroku, że rozpoznając sprawę dokonano wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego i ocena ta znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Przepis art. 75 k.p.a. wprowadza otwarty katalog dowodów i żadnemu z nich nie nadaje pierwszeństwa. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga natomiast wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. Podkreślić trzeba, że Sąd Wojewódzki dokonując oceny materiału dowodowego na okoliczność istnienia jakiegokolwiek tytułu prawnego PKP do przedmiotowych nieruchomości (działek nr: [...], [...], [...], [...]) w dacie 5 grudnia 1990 r. stwierdził, co niekwestionowane w sprawie pozostaje, że z treści odpisu zamkniętej księgi wieczystej: KW nr Katowice Tom [...] Karta [...] wynika, że wpis o treści "Skarb Państwa Polskiego - Zarząd Kolejowy" przepisano na podstawie traktatu wersalskiego z dnia 29 czerwca 1919 r. oraz uchwały sejmowej z dnia 14 lipca 1920 r. i z dnia 16 czerwca 1922 r. Z kolei wpisu w KW Katowice Tom [...] karta [...] dokonano na podstawie dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r., zmienionego dekretem z dnia 2 kwietnia 1947 r. Jednocześnie, w aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydium Rady Narodowej w Katowicach z 30 maja 1973 r. nr GKM-VI/203/49/73 przekazująca Politechnice Śląskiej nieodpłatnie i na czas nieokreślony teren położony w Katowicach, stanowiący własność Skarbu Państwa i przeznaczony dla Ośrodka Naukowo-Dydaktycznego Politechniki Śląskiej w Katowicach, który obejmował m.in. dz. nr [...], zapisaną w księdze wieczystej nr [...], działkę nr [...], zapisaną w księdze wieczystej nr [...], działkę nr [...], zapisaną w księdze wieczystej nr [...] oraz działkę nr [...], zapisaną w księdze wieczystej nr [...]. Ponadto w aktach sprawy znajduje się decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Katowicach z dnia 27 listopada 1987 r. wydana z urzędu, w sprawie opłat za istniejące prawo zarządu gruntu przez Politechnikę Śląską ustalająca z dniem 1 stycznia 1986 r. cenę gruntu będącego przedmiotem zarządu obejmującego działki wymienione w załączniku do tej decyzji. W załączniku tym wymienione były działki nr [...], [...], [...] i [...]. Przedłożone przez skarżącą spółkę dokumenty zostały ocenione w kontekście całokształtu zgromadzonego w aktach sprawy materiału. Prawidłowo w tej sytuacji Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organów, że brak jest podstaw by w oparciu o wskazane dokumenty przyjąć, że przedmiotowe działki znajdowały się 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP, bowiem odpis z Kw nr Katowice Tom [...] K [...] i wyciąg z Kw nr [...] Katowice nie mogły służyć jako dowody potwierdzające posiadanie przez PKP spornego gruntu, o których mowa w § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz. 29). To stanowisko Sądu Wojewódzkiego jest logiczne, spójne i wynika z całokształtu materiału dowodowego. Niezasadnie, w tej sytuacji (pkt 1 skargi kasacyjnej) skarżąca kasacyjnie wskazuje na naruszenie art. 34 ust. 1 oraz ust. 3 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. argumentując, że nieprawidłowo Sąd Wojewódzki uznał, iż przedłożone przez PKP odpisy zamkniętych ksiąg wieczystych KW nr Katowice Tom [...] Karta [...] oraz KW nr Katowice Tom [...] karta [...] nie są dokumentami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 3 stycznia 2001 r. podczas gdy dokumenty te wprost wskazane zostały w § 2 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionego rozporządzenia i potwierdzają, że nieruchomość była w posiadaniu skarżącej. Jakkolwiek, zgodzić się trzeba, że co do zasady potwierdzenia posiadania przez PKP gruntów, o których mowa w § 1, dokonuje się m.in. na podstawie zaświadczenia z księgi wieczystej zamkniętej, to skarga kasacyjna wydaje się nie dostrzegać, że przepisy określają bardzo konkretny warunek posłużenia się takim dokumentem na potrzeby postępowania uwłaszczeniowego, a mianowicie treść takiego odpisu lub zaświadczenia ma świadczyć o posiadaniu przez PKP gruntów, o których mowa w art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP, a więc gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w posiadaniu PKP w dniu 5 grudnia 1990 r. Trafnie zatem organy oraz Sąd Wojewódzki oceniły, że w kontekście całokształtu materiału dowodowego, dane zawarte w przedstawionych przez skarżącą kasacyjnie księgach wieczystych zarządu kolejowego nie są aktualne od wielu lat. Wobec tego odpis z KW nr Katowice Tom [...] Karta [...] i wyciąg z KW nr Katowice Tom [...] karta [...] nie mogły służyć jako dowody potwierdzające posiadanie przez PKP spornego gruntu, o których mowa w § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz. 29). Niezasadne są również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, zawarte w pkt 2-5 skargi kasacyjnej. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że skarga kasacyjna jest niejednoznaczna zakresie dotyczącym zarzutu podniesionego w pkt. 2, wskazując, że zarzut dotyczy ustawy o gospodarce nieruchomościami w stanie prawnym opublikowanym w Dz.U. z 1991, a jednocześnie posługując się przypisem wskazuje, że zarzut dotyczy brzmienia art. 87 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami na dzień 5 grudnia 1990 r. Zarzut ten został zatem sformułowany wadliwie, bowiem związany granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać, czego dotyczą zarzuty skargi kasacyjnej. Zauważyć jednak trzeba, że niezakwestionowane pozostaje ustalenie Sądu Wojewódzkiego, co do braku jakiegokolwiek dowodu na to, że z dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości sporne działki przeszły z mocy prawa w zarząd PKP. Skarga kasacyjna (pkt 3 i 4) wydaje się również nie dostrzegać uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. I OPS 2/16 oraz z dnia 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17 na które słusznie wskazywał Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w swoim orzecznictwie, że przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, a mogły jedynie stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia (wyroki NSA: z dnia 19 lipca 2016 r., I OSK 2526/14; z dnia 31 marca 2016 r., I OSK 3399/15; z dnia 9 marca 2016 r., I OSK 2520/13; z dnia 18 lutego 2016 r., I OSK 3400/15; z dnia 15 września 2015 r., I OSK 3107/14; z dnia 3 lutego 2015 r., I OSK 1282/13; z dnia 22 października 2014 r., I OSK 592/13; z dnia 8 maja 2014 r., I OSK 2504/12; z dnia 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1941/11; z dnia 20 lutego 2008 r., I OSK 187/07; z dnia 15 października 2007 r., I OSK 1456/06; z dnia 1 września 2006 r., I OSK 1947/06). Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 107, poz. 463) także nakazywała w art. 16 uznać prawo PKP do wydzielonego mienia za "gospodarowanie", a nie za oznaczone prawo rzeczowe lub zarząd. Również ustawa z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 1995 r. Nr 95, poz. 474) nie przyznawała PKP prawa zarządu nieruchomości. W art. 42 tej ustawy ustawodawca przewidział możliwość nabycia przez PKP własności budynków, lokali i innych urządzeń wchodzących w skład linii kolejowych na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), czyli brał pod uwagę, że PKP może być zarządcą gruntów państwowych lub komunalnych, nie oznaczało to jednak, że art. 42 lub inny przepis tej ustawy takie prawa przyznawał. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17 wskazał, że pełna wykładnia – językowa, systemowa i celowościowa - art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach prowadzi do wniosku, zgodnie z którym 8 grudnia 1960 r. odpadła podstawa normatywna prawa zarządu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe. Trafnie stanowisko powyższe przywołał Sąd Wojewódzki. Natomiast skarga kasacyjna niesłusznie swojej zasadności upatruje nie tylko w odmiennej wykładni wskazanych w pkt 3 i 4 skargi kasacyjnej przepisów, ale również w niewłaściwym ich zastosowaniu. W tym zakresie zarzuty skonstruowane zostały na podstawie stanu faktycznego odmiennego, od ustalonego przez organy i zaakceptowany przez Sąd Wojewódzki. Z tych też przyczyn nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu. Analiza podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisu prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) wskazuje, że w istocie skarżąca kasacyjnie usiłuje sferę ustaleń faktycznych zwalczać poprzez zarzuty naruszenia prawa materialnego. Tymczasem, zasadność naruszenia prawa materialnego nie może zostać skutecznie podważona na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca uznaje za prawidłowy. Stąd też również z tej przyczyny skarga kasacyjna nie mogła przynieść pożądanego rezultatu. Również zarzut naruszenia prawa materialnego zawarty w pkt 5 skargi kasacyjnej, de facto koncentruje się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych o nabyciu przez Politechnikę Śląską prawa użytkowania wieczystego. I z tych kwestionowanych przez skargę kasacyjnej nietrafnie wywodzi naruszenia prawa materialnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI