I OSK 1842/06

I OSK 1842/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski
Zbigniew Rausz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I SA/Łd 578/06 - Wyrok WSA w Łodzi z 2006-05-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Rausz Sędziowie Janina Antosiewicz (spr.) NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 maja 2006r. sygn. akt I SA/Łd 578/06 w sprawie ze skargi Zakładu [...] Spółki z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości rozstrzygnięcia organu I instancji i przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 22 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 578/06 uwzględniając skargę Zakładu [...] Sp. z o.o. w [...] uchylił w części zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu.
W uzasadnieniu wyroku przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania przed organami oraz przyjętą przez Sąd ocenę prawną stwierdzając, co następuje:
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 102 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 123 § 1 k.p.a., wydanym po rozstrzygnięciu wniosku Zakładu [...] Sp. zo.o. o zwrot kosztów parkowania samochodu marki Fiat 125p w kwocie 12 402 zł za 180 dni, przy stawce dziennej 68,90 zł ustalił to wynagrodzenie w kwocie 155,65 zł.
Kwotę tę ustalono za okres od dnia otrzymania dokumentów umożliwiających przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego do dnia sprzedaży pojazdu, przyjmując średnią stawkę dzienną za parkowanie pojazdu w wysokości 2,83 zł.
Z akt wynika, iż samochód marki Fiat 125p nr rej. [...] Policja usunęła z drogi w dniu 23 sierpnia 2003 r. i umieściła na parkingu strzeżonym Zakładu [...] Sp. z o.o. w [...]. Wobec nieodebrania samochodu przez właściciela Spółka pismem z 1 marca2004 r. powiadomiła o tym Naczelnika Urzędu Skarbowego [...].
Naczelnik Urzędu Skarbowe [...] decyzją z 8 lipca 2004 r. orzekł o przejściu własności tego samochodu na rzecz Skarbu Państwa. Pracownicy organu 2 września 2004 r. odebrali pojazd z parkingu w celu jego likwidacji.
Na postanowienie z dnia [...] zażalenie wniosła Spółka zarzucając naruszenie prawa.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchylił w całości rozstrzygnięcie organu likwidacyjnego i orzekł o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres od 16 kwietnia 2004 r. do 2 września 2004 r. w kwocie 7 000 zł. Przy obliczeniu wynagrodzenia przyjęto stawkę w wysokości 50 zł za dobę, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. nr LXXXVIII/1946/02. Organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego przed wydaniem orzeczenia w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdu na podstawie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym winien posiadać stosowne dokumenty potwierdzające spełnienie warunków przewidzianych w tym przepisie. Stąd też według organu okres naliczania opłat za przechowywanie pojazdu na parkingu, płatnych z budżetu Państwa, może być liczony dopiero od dnia otrzymania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego odpowiednich dokumentów do dnia odbioru pojazdu z parkingu. Jednocześnie organ uznał, że opłata za parkowanie przedmiotowego samochodu winna być ustalona w oparciu o stawkę w wysokości 50 zł za dobę, wynikającą z uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. nr LXXXVIII/1946/02, która to uchwała jest aktem prawnym, o którym mowa w art. 130 § 6 Prawa o ruchu drogowym. Stwierdzono również, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony dotyczący wydania przez organ pierwszej instancji zaskarżonego orzeczenia z powołaniem na błędną podstawę prawną, albowiem zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku przedmiotów w postępowaniu administracyjnym, stosuje się odpowiednio przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym jest zamieszczony art. 102 § 2 cytowanej ustawy, powołany w zaskarżonym postanowieniu.
Na postanowienie to Zakład [...] Sp. z o.o. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając organowi odwoławczemu rażące naruszenie przepisów art. 130a ust. 1, 2 i 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a tym samym bezpodstawne nieuwzględnienie wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu za okres od 24 lutego 2004 r. do 15 kwietnia 2004 r. Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wynagrodzenia za dozór pojazdu za wskazany okres.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż Skarb Państwa winien ponieść koszty parkowania samochodu za cały okres, kiedy Skarb Państwa był właścicielem pojazdu. Orzeczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego wydane na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów ma charakter deklaratoryjny, a Naczelnik Urzędu Skarbowego nie może ustalić innej daty przejścia pojazdu na własność Skarbu Państwa niż dzień następny po dniu, w którym upłynęło 6 miesięcy od terminu odbioru pojazdu przez dotychczasowego właściciela. Ponadto strona skarżąca podkreśliła, że przepisy tego rozporządzenia nie nakładają na podmiot prowadzący parking obowiązku składania Urzędowi Skarbowemu jakichkolwiek dokumentów (dowodów) poza powiadomieniem, o którym mowa w § 7 ust. 2 rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wniósł o umorzenie przedmiotowego postępowania sądowego, z uwagi na wydanie w dniu 20 czerwca 2005 r. nowego postanowienia, na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którym uchylono w całości zaskarżone postanowienie z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
Na postanowienie to strona złożyła skargę, która została uwzględniona wyrokiem WSA w Łodzi I SA/Łd 965/05.
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2005 r. postępowanie sądowe w sprawie zostało zawieszone do czasu zakończenia sprawy ze skargi strony na nowe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, a następnie w związku ze wspomnianym wyrokiem WSA w Łodzi o sygn. akt I SA/Łd 965/05, uchylającym to postanowienie organu odwoławczego z dnia 20 czerwca 2005 r., Sąd podjął postępowanie w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do wniosku skargi do WSA wyjaśnił, że dokonanie zmiany postanowienia nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego.
Sąd ten bowiem sprawuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustrojów sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej ustawą P.p.s.a. kontrolę legalności działalności organów administracji publicznej i badając wyłącznie zgodność z prawem władny jest na podstawie art. 145 § 1 uchylić ten akt (pkt 1) lub stwierdzić nieważność (pkt 2). Sąd nie może merytorycznie rozstrzygać sprawy za organ, w tym dokonać zmiany rozstrzygnięcia.
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd powołał się na przepis art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), zgodnie z którym pojazd obligatoryjnie jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadkach: pozostawienia go w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu; nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia; przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego. Ust. 2 tego artykułu wskazuje fakultatywne przesłanki do usunięcia pojazdu z drogi na koszt właściciela, tj. gdy kierowała nim osoba: znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po spożyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu; stan techniczny pojazdu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska. Decyzję o przemieszczeniu lub usunięciu pojazdu z drogi w sytuacjach wyżej wskazanych podejmuje policjant lub strażnik gminny (miejski). Natomiast samego usunięcia pojazdu dokonuje jednostka wyznaczona przez starostę, która umieszcza pojazd na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Wysokość opłat ustala rada powiatu, a wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia tych opłat (art. 130a ust. 4, 5, 6 i 7).
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) w § 6 ust. 4 wymienia jako uprawnionego do odbioru pojazdu – osobę wskazaną w zezwoleniu na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego lub właściciela (posiadacza) wskazanego w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) pojazdu.
Pojazd usunięty w trybie wyżej wskazanym i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 10). O przejęciu na rzecz Skarbu Państwa tej ruchomości orzeka naczelnik właściwego urzędu skarbowego, który przed wydaniem takiego orzeczenia powiadamia właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w tym zakresie (§ 8 ust. 1 ww. rozporządzenia). Orzeczenie to ma charakter deklaratoryjny, gdyż jedynie stwierdza o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w momencie wystąpienia zdarzenia, z którym ustawa – Prawo o ruchu drogowym wiąże to przejście.
Do przechowywania na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym i związanymi z tym należnościami winny, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449), mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy, określający obowiązki dozorcy oraz wydatki i wynagrodzenie związane z wykonywaniem dozoru nad ruchomością, która przeszła na własność Skarbu Państwa. Sąd nie podzielił wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu poglądu, iż podstawę prawną do zastosowania w rozpatrywanym przypadku przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi § 3 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia, albowiem przepis ten dotyczy wyłącznie ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku, wydanego w wymienionych postępowaniach, która to sytuacja nie zachodzi w tej sprawie. Sąd uznał, że taką podstawę prawną stanowi przepis § 3 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia, odnoszący się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie m.in. zrzeczenia się własności lub objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. W myśl art. 180 Kodeksu cywilnego właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci, a treść tego przepisu wprost nawiązuje do przepisu art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, stanowiącym, iż pojazd usunięty z drogi publicznej i nieodebrany przez właściciela w terminie 6 miesięcy "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się". Stąd też prowadzącemu parking, na którym przechowywany był pojazd stanowiący własność Skarbu Państwa, jako dozorcy, przysługuje prawo do żądania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.
Zdaniem Sądu Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, stał się właścicielem pojazdu usuniętego w powyższym trybie z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu i co najmniej od tego dnia obciążają go wszelkie opłaty związane z przechowywaniem takiego pojazdu. Stosownie zatem do art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na żądanie strony skarżącej, jako dozorcy, organ likwidacyjny miał obowiązek przyznać jej zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.
Sąd powołał się na wyrok NSA z dnia 16 lutego 1999 r. o sygn. akt I SA/Wr 2390/97 (ONSA 2000, nr 1, poz. 28), w którym stwierdzono, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia za dozór, co powoduje, że należy w tym zakresie stosować odpowiednio art. 836 k.c., zgodnie z którym – jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowywanie nie jest określona w umowie albo w taryfie – przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Oznacza to, że przy określaniu takiego wynagrodzenia należy uwzględnić zakres obowiązków przechowawcy (dozorcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu, jak miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości. Do wyliczenia stosownej kwoty konieczne jest uwzględnienie specyfiki parkingu sprawującego dozór oraz porównanie kosztów dozoru i wynagrodzenia ze stawkami stosowanymi u innych podmiotów prowadzących podobną działalność (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 listopada 2004 sygn. akt I SA/Bd 477/04).
Rozporządzenie MSWiA z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów w § 7 ust. 2 nałożyło na jednostkę prowadzącą parking obowiązek powiadomienia o nieodebraniu pojazdu przez jego dotychczasowego właściciela właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Podmiot parkujący pojazd nie jest zobowiązany do przesyłania żadnych innych dokumentów niezbędnych do wydania orzeczenia o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Powołanie się w rozpoznawanej sprawie przez organy podatkowe na okoliczność, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] otrzymał z opóźnieniem, np. z Komendy Miejskiej Policji w [...], dokumenty niezbędne do wszczęcia postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, nie może zwalniać tego organu – reprezentującego Skarb Państwa, od pokrycia należnych opłat związanych z przechowywaniem przedmiotowego pojazdu na parkingu prowadzonym przez skarżącą Spółkę. W rozpatrywanym przypadku, a także innych podobnych sprawach, rzeczą właściwego organu skarbowego jest przyjęcie takiego trybu postępowania, aby wszystkie podmioty uczestniczące w takich sprawach, a w szczególności Policja wydająca dyspozycję usunięcia pojazdu, a także podmiot prowadzący parking, działały bez zbędnej zwłoki w celu niedopuszczenia do ponoszenia przez Skarb Państwa nieuzasadnionych kosztów przechowywania pojazdów.
Wobec powyższego Sąd przyjął, iż Skarb Państwa zobowiązany jest do zwrotu niezbędnych wydatków za dozór pojazdu od dnia kiedy stał się właścicielem pojazdu do dnia odebrania go od dozorcy. Podmiot parkujący pojazd, który zawiadomił w terminie (bez zbędnej zwłoki) właściwego naczelnika urzędu skarbowego oraz organ, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, nie może być obciążany kosztami za uchybienia w działaniu innych organów (w tym przypadku podmiotu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu). § 7 ust. 3 omawianego rozporządzenia stanowi, iż to na podmiocie, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu ciąży obowiązek przesłania do urzędu skarbowego kopii powiadomienia właściciela pojazdu wraz z potwierdzeniem jego doręczenia.
Naczelnik Urzędu Skarbowego, wydając postanowienie o zwrocie koniecznych wydatków za dozór ruchomości, powinien przeprowadzić odpowiednie postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. W niniejszej sprawie organ likwidacyjny, jak i organ odwoławczy nie wyjaśniły dlaczego odmówiono Spółce zwrotu wydatków za parkowanie pojazdu przed dniem wpływu do organu likwidacyjnego dokumentów sprawy oraz nie sprawdziły, czy podmiot parkujący pojazd dokonał zawiadomienia urzędu skarbowego bez zbędnej zwłoki. W tym zakresie niewątpliwie naruszono przepisy art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Powyższe rozważania wskazują, że organ likwidacyjny, przyznając koszty za przechowywanie przedmiotowego pojazdu, nie jest związany postanowieniami uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywania tych pojazdów. Wyznaczenie przez Prezydenta Miasta [...] parkingu prowadzonego przez skarżącą Spółkę do przechowywania pojazdów usuniętych z dróg oraz ustalenie przez Radę Miejską w [...] opłat za usuwanie pojazdów i ich przechowywanie zostało dokonane na podstawie, m.in. art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, który to przepis zdanie pierwsze (łącznie z ust. 5 art. 130a ustawy) wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2005 r. sygn. akt K 23/04 został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 22 Konstytucji RP, z tym że wymienione przepisy tracą moc obowiązującą z dniem 30 czerwca 2006 r. Ponadto na podstawie analizy i wykładni przepisów art. 130a ust. 1–7 ustawy – Prawo o ruchu drogowym należy uznać, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w ust. 6 tego artykułu oraz w powołanej przez stronę uchwale Rady Miejskiej, dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na rzecz którego pojazd przechodzi w trybie ust. 10 wymienionego artykułu.
Sąd przyjął, iż odmowa organów podatkowych w zakresie przyznania skarżącej Spółce wynagrodzenia za wskazany dodatkowy okres (mimo braku takiego stwierdzenia w sentencji rozstrzygnięcia) wynika jednoznacznie z treści uzasadnień postanowień organów obu instancji, stanowiących integralną część tych aktów, a także z treści zażalenia strony na orzeczenia organu pierwszej instancji. Z wniesionej skargi wynika bowiem, że strona zaskarżyła orzeczenie organu drugiej instancji jedynie w części dotyczącej odmowy przyznania należności za dodatkowy wskazany okres. Zgodnie z art. 134 § 2 ustawy P.p.s.a. Sąd jest związany zakazem reformationis in peius, a według oceny Sądu stwierdzone wady zaskarżonego w części orzeczenia organu nie stanowią dostatecznej przesłanki skutkującej stwierdzeniem nieważności tego aktu w całości, które to stwierdzenie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organy administracji niewątpliwie mogłoby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony skarżącej. Mimo wyrażonego wyżej poglądu odnośnie nieprzysługiwania skarżącej Spółce opłat za przechowywanie przedmiotowego pojazdu według przyjętej stawki wynikającej z powołanej uchwały Rady Miejskiej w [...], Sąd I instancji mając na uwadze treść wniesionej skargi oraz uregulowanie zawarte w art. 134 § 1 i 2 ww. ustawy nie uznał za możliwe uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie w części.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi zaskarżając wyrok w całości wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarga kasacyjna została oparta o obie podstawy z art. 174 ustawy P.p.s.a. Jako naruszone przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy skarga kasacyjna wskazała:
a) przepisy art. 141 § 1 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 i 2 ustawy P.p.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza jej granice i nie stwierdził nieważności zaskarżonego postanowienia, pomimo iż w sprawie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia oraz, pomimo że zaistniały te przesłanki Sąd przesądził, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, gdyż jest związany zakazem reformationis in peius, mimo iż rażąco naruszono prawo w sposób niedający pogodzić się z wymogami praworządności,
b) art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a. polegające na rozbieżności pomiędzy podstawą prawną rozstrzygnięcia i treścią uzasadnienia wyroku, gdyż Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie zamiast stwierdzić jego nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, pomimo że w uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że do określenia należności za przechowywanie na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa winny mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 102 tej ustawy, w świetle którego organ likwidacyjny jest zobowiązany pokryć na żądanie dozorcy – prowadzącego parking, na którym przechowywany był pojazd stanowiący własność Skarbu Państwa zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, oraz że organ likwidacyjny, przyznając koszty za przechowywanie pojazdu, nie jest związany postanowieniami uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywania tych pojazdów, wydanej na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a także, pomimo że Sąd stwierdził, że opłaty za usuniecie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w art. 130a ust. 6 powołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz w powołanej uchwale Rady Miejskiej, dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na którego rzecz pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10, czyli zastosowano niewłaściwe przepisy prawa materialnego, co niewątpliwie jest rażącym naruszeniem prawa.
Naruszenie prawa materialnego wg skargi kasacyjnej sprowadza się do naruszenia art. 130a ust. 10 w związku z art. 130a ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 sierpnia w sprawie usuwania pojazdów polegające na jego błędnej wykładni ww. przepisów poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, stał się właścicielem pojazdu usuniętego z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu podczas, gdy z treści przepisu wynika, że z upływem 6 miesięcy od usunięcia pojazdu i nieodebrania go przez właściciela pojazd "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się" i że przepis przesądza jedynie zasadę, zgodnie z którą pojazd porzucony z zamiarem wyzbycia się przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy oraz poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa jest zobowiązany zwrócić dozorcy konieczne wydatki za dozór pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa z upływem 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, a nie od dnia uprawomocnienia się decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa podczas, gdy wydanie ww. decyzji musi być poprzedzone wyczerpaniem przewidzianej przez przepisy procedury przejęcia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że ocena wyrażona przez Sąd w zaskarżonym wyroku uzasadnia wniosek, że doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji Sąd powinien stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia, gdyż oparto je na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, w którym brak jest uregulowań dotyczących opłat za parkowanie pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa. W tej sytuacji w ocenie organu nieuprawnione i sprzeczne z treścią art. 134 § 2 P.p.s.a. jest także stanowisko Sądu, że nie mógł wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego.
Zastosowanie w sprawie przepisu, który zobowiązuje organ likwidacyjny do pokrywania opłat za parkowanie pojazdu w wysokości 50 zł za dobę i który, jak stwierdził Sąd, nie ma zastosowania do Skarbu Państwa, zamiast przepisu z zupełnie innej ustawy, który zobowiązuje organ likwidacyjny do zwrotu dozorcy koniecznych wydatków, stanowi niewątpliwie rażące naruszenie prawa, które uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości. Organ podniósł, że z treści powołanego przez Sąd przepisu wynika, że z upływem 6 miesięcy od dnia usunięcia z drogi publicznej pojazd uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Przepis ten stanowi, że pojazd taki przechodzi z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa, nie wskazuje jednak terminu, z jakim następuje przejście własności. Zasadnym jest zatem stanowisko, że dopiero po wyczerpaniu przez naczelnika urzędu skarbowego szczegółowej procedury możliwe jest wydanie decyzji w sprawie przejęcia pojazdu przez Skarb Państwa, a stanowisko Sądu, że przejście własności następuje automatycznie z upływem 6 miesięcy jest nieuprawnione. W konsekwencji powyższego, od momentu uprawomocnienia się decyzji w sprawie przejęcia pojazdów dopuszczalne jest obciążenie organu likwidacyjnego koniecznymi wydatkami związanymi z dozorem pojazdu. Nieodzownym warunkiem przed wydaniem orzeczenia w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa pojazdów usuniętych z drogi jest skuteczne skierowanie do właściciela wezwania do odebrania pojazdu oraz informacja, że wezwany nie zastosował się do jego treści bądź zrzekł się prawa własności. Dopiero wtedy pojazd może być uznany za porzucony z zamiarem wyzbycia się i taka sytuacja umożliwia wydanie przez naczelnika urzędu skarbowego decyzji o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, który staje się pierwotnym właścicielem tego pojazdu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W związku z regulacją zawartą w art. 183 P.p.s.a. należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z uwzględnieniem przesłanek określonych w § 2 tegoż artykułu. Przytoczone podstawy kasacyjne determinują więc kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wychodząc z tego założenia, należy wstępnie podkreślić, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, przy czym stwierdza, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie są trafne.
W sprawie bezsporne jest, że podstawę prawną rozstrzygnięcia orzeczenia organów administracyjnych stanowi art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.). W myśl tego przepisu organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Stwierdzić należy, że jednak ani ten przepis, ani żaden inny przepis powołanej ustawy nie określa jak należy ustalić przedmiotową należność. Nie ulega natomiast wątpliwości, że należność ta powinna odpowiadać wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu.
Zgodzić się należy z poglądem zarówno Sądu pierwszej instancji jak i wnoszącego skargę kasacyjną, że opłaty za parkowanie, jakie ustala rada powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art.130a powołanej ustawy i wprost nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek określonych w ust. 10 art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jeśli organ administracyjny przy ustalaniu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór w trybie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji posiłkując się – jak w tym przypadku – ustaleniami uchwały rady powiatu – tu Rady Miasta [...] z 10 października 2002 r., nr LXXXVIII/1946/02 w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów – zastosuje stawkę opłat za parkowanie wynikającą z tej uchwały to nie stanowi to podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia organu. Należy bowiem mieć na uwadze, że powołana uchwała określa stawki opłat właśnie za parkowanie na wyznaczonych parkingach pojazdów, o których wyżej mowa, które muszą ponieść właściciele a więc należy sądzić, że organ stanowiący powiatu ustalając ją wziął pod uwagę wydatki poniesione przez prowadzącego parking związane z wykonywaniem dozoru na jego parkingu oraz należne mu z tego tytułu wynagrodzenie. W sytuacji, gdy organ administracyjny uznał, że stawka z uchwały odzwierciedla wydatki związane z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór to nie ma podstaw do żądania stwierdzenia nieważności jego orzeczenia z tego tylko powodu, że zastosował stawkę opłat z uchwały, która nie odnosi się bezpośrednio do Skarbu Państwa, bowiem nie oznacza to, że opłata ta nie odpowiada kosztom przechowywania pojazdu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Wskazać ponadto należy, że wnoszący skargę kasacyjną w żaden sposób nie wykazał, że wyliczone przy zastosowaniu omawianej stawki opłaty za parkowanie należności dla dozorującego odbiegają od rzeczywistych kosztów parkowania pojazdu Skarbu Państwa.
Podniesiony przez organ w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10 w zw. z art. 130a ust. 11 Prawa o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów przez błędną wykładnię tych przepisów jest bezzasadny. Skarga kasacyjna podważa ustalony przez Sąd Wojewódzki termin, od którego Skarb Państwa powinien ponosić koszty związane z parkowaniem pojazdu, który na podstawie art. 130a ust. 10 powołanej ustawy przeszedł na własność Skarbu Państwa. Zdaniem skarżącego organu obowiązek ponoszenia przez Skarb Państwa przedmiotowych kosztów powstaje z dniem przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, z tym, że przejście na rzecz Skarbu Państwa własności usuniętego i nieodebranego przez właściciela pojazdu, a tym samym i powstanie obowiązku pokrycia spornych kosztów, następuje nie jak stwierdził Sąd pierwszej instancji z dniem upływu 6-miesięcznego terminu od jego usunięcia, ale z dniem kiedy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa stała się ostateczna.
W świetle stanu prawnego regulującego tę kwestię jest do pogląd błędny. Przepis art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym stanowi, że pojazd usunięty w trybie w tym przepisie określonym i nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powoduje zatem, że nieodebrany w tym terminie pojazd staje się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) jest mowa, że o "przyjęciu" na rzecz Skarbu Państwa (art. 130a ust. 10 natomiast stanowi, że pojazd "przechodzi" z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa) orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego co mogłoby sugerować, że decyzja wydana w omawianym trybie ma dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytułu własności pojazdu znaczenie konstytutywne, ale w świetle postanowień przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny bo może potwierdzać tylko to, co nastąpiło z mocy ustawy. Należy zatem uznać, że stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w tej sprawie, że terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa spornych kosztów parkowania jest dzień, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu jest prawidłowe.
Podkreślenia wymaga, że dla ustalenia początkowego terminu od jakiego Skarb Państwa winien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu nie ma zatem znaczenia, kiedy organ skarbowy otrzymał dokumenty niezbędne do wszczęcia procedury dotyczącej wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Z przytoczonych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.