I OSK 1839/22

I OSK 1839/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Jolanta Rudnicka
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Gl 298/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-06-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2014 poz 40
art. 75 ust. 1, art. 75 ust. 6,art. 76 ust. 2
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 298/22 w sprawie ze skargi Polskiego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2021 r. nr SKO.GN/41.8/373/2021/15095 w przedmiocie odmowy stwierdzenie nabycia prawa użytkowania nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Polskiego [...] na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 298/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Polskiego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2021 r. nr SKO.GN/41.8/373/2021/15095 w przedmiocie odmowy stwierdzenie nabycia prawa użytkowania nieruchomości:
1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Katowice z dnia 6 września 2021r. nr ROD-6/2021;
2) zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Katowice z dnia 6 września 2021 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez Polski[...] zarówno z dniem 19 stycznia 2016 r., jak i z dniem 19 stycznia 2014 r. prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] położonych przy ul. [...] i ul. [...], oznaczonych na karcie mapy [...], obręb Górne [...], tj. działek nr [...] i nr [...] ujawnionych w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy Katowice - Wschód w Katowicach oraz działki nr 28, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy Katowice - Wschód w Katowicach.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł przede wszystkim, że według art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073; zwanej dalej "u.r.o.d."), w stosunku do rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do której stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nie może wykazać tytułu prawnego, właściciel nieruchomości w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy może wydać decyzję o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego. Natomiast zgodnie z art. 75 ust. 6 tej ustawy, w przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa, o którym mowa w ust. 6, następuje w drodze decyzji, która stanowi podstawę do ujawnienia prawa w księdze wieczystej. Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio, ( art. 75 ust. 7). Organ odwoławczy podkreślił, że bezsporne jest w sprawie, iż przedmiotowe nieruchomości, których dotyczy wniosek skarżącej z dnia 31 maja 2021 r. stanowią własność Skarbu Państwa i są w użytkowaniu wieczystym Spółki Polskie [...]. Zatem powodem odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez PZD przedmiotowej nieruchomości jest przysługiwanie prawa użytkowania wieczystego innemu podmiotowi (Spółce PKP).
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł zarzut naruszenia przez organ art. 75 ust. 6 i 7 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z dnia 13 grudnia 2013 r. poprzez brak ich zastosowania i w związku z tym odmowę stwierdzenia nabycia przez Polski [...] z dniem 19 styczna 2016 r. prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Spółki Polskie[...] położonej przy ul. [...] i ul. [...] oznaczonej jako działki nr [...], obręb [...], zapisane w księdze wieczystej nr [...]Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach i nr [...], obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...]Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach, mimo, iż Prezydent Miasta Katowice wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej zaniechał wydana decyzji o której mowa w art. 75 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, tj. decyzji o likwidacji części Rodzinnego Ogrodu Działkowego Zgoda w Katowicach, na której położone są ww. działki.
We wspomnianym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał zasadność skargi uchylając zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji zauważył, że nabycie prawa użytkowania nieruchomości, o którym stanowi art. 75 ust. 6 u.r.o.d., może zatem mieć miejsce w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego, który nie spełnił żadnego z warunków wskazanych w art. 76 ust. 1 pkt 1 – 4 u.r.o.d., (gdyż w razie spełnienia jednego z tych warunków, nabycie prawa użytkowania następuje na podstawie art. 76 ust. 2), a jednocześnie w stosunku do którego nie wydano decyzji o likwidacji, o której mowa w art. 75 ust. 1 u.r.o.d. Sąd I instancji podkreślił, że w przypadku obydwu podstaw prawnych nabycia prawa użytkowania – tj. zarówno przepisu art. 75 ust. 6, jak i art. 76 ust. 2 u.r.o.d., nabycie to następuje z mocy prawa, gdyż wynika to wprost z treści tych przepisów.
Ponadto, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, również w stosunku do obydwu wymienionych regulacji - bezpodstawne jest twierdzenie, że nie mają one zastosowania do nieruchomości Skarbu Państwa, które nie znajdują się w zasobie Skarbu Państwa określonym w art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Twierdzenie to nie ma bowiem oparcia w przepisach ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Sąd I instancji poprał swoje stanowisko wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w dniu 15 października 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 730/20.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane w wyniku błędnej wykładni cytowanych wyżej przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i wymienione naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, dotyczyło bowiem podstaw rozstrzygnięcia.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium") zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono ww. wyrokowi, co następuje:
I. Odnośnie do rozstrzygnięcia zawartego w pkt. 1 sentencji wyroku:
- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 75 ust. 1 w zw. z art. 75 ust. 6 i art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073; zwanej dalej "u.r.o.d.") polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Spółki [...], położonych w Katowicach przy ul. [...] i ul. [...], oznaczonych jako działki nr [...]ujawnione w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Katowice - Wschód w Katowicach, oraz działki nr 28, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...]prowadzonej przez Sąd Rejonowy Katowice - Wschód w Katowicach, przez rodzinny ogród działkowy,
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2021 r. nr SKO.GN/41.8/373/2021/15095 i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia 6 września 2021 r. nr ROD-6/2021; GM-IV.6845.2.4.2021.MO, gdy nie naruszały one prawa;
II. Zaskarżenie wyroku odnośnie do rozstrzygnięcia zawartego w pkt. 1 sentencji wyroku uzasadnia, zdaniem skarżącego kasacyjnie Kolegium, zaskarżenie wyroku również odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w pkt. 2 sentencji dotyczącego kosztów postępowania.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty na zasadzie art. 188 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi złożonej przez Polski[...] stowarzyszenie ogrodowe w Warszawie ewentualnie
2. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach;
3. zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, według norm przepisanych;
4. rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny bez przeprowadzania rozprawy.
Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium zwróciło uwagę, że stwierdzenie nabycia użytkowania nie może jednak naruszać norm prawnych wynikających z innych ustaw, które regulują prawa innych niż Skarb Państwa (jednostek samorządu terytorialnego) podmiotów do nieruchomości objętych postępowaniem o stwierdzenie nabycia użytkowania na podstawie art. 75 ust. 6 lub art. 75 ust. 6 u.r.o.d. W szczególności chodzi o te prawa, których istnienia bądź możliwości wykonywania nie da się pogodzić z prawem użytkowania uregulowanym w art. 252 i nast. Kodeksu cywilnego. Do takich praw należy prawo użytkowania wieczystego, nabyte wcześniej, tj. przed wejściem w życie u.r.o.d. Przepis art. 75 ust. 1 u.r.o.d. nie może być zatem wykładany w ten sposób, że dotyczy każdej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, na której zlokalizowano rodzinny ogród działkowy, tj. także takiej, która jest obciążana użytkowaniem wieczystym.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Polski[...] wnosząc o wnoszę o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że Sąd w zaskarżonym wyroku prawidłowo wskazał, powołując się wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2020 r. sygn. akt I OSK 730/20, że przepisy art. 75 i 76 ustawy o u.r.o.d. maja także zastosowanie do nieruchomości Skarbu Państwa, które nie znajdują się w zasobie Skarbu Państwa określonym w art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Zarzuty skargi kasacyjnej zostały, co prawda, oparte na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a., jednak wiodący charakter mają zarzuty naruszenia prawa materialnego. Dlatego też do nich należy odnieść się w pierwszej kolejności.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarzut naruszenia prawa materialnego, wskazując na dokonanie błędnej wykładni art. 75 ust. 1 w zw. z art. 75 ust. 6 i art. 76 ust. 2 u.r.o.d, co doprowadziło do nieuprawnionego uznania, że pozostawanie nieruchomości Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Polskich Kolei Państwowych S.A. nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nabycia przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania tej nieruchomości. W ocenie skarżącego kasacyjnie organu, z uwagi na powyższe uwarunkowania faktyczne, nie mógł nastąpić skutek prawny przewidzianych w art. 75 ust. 6 w zw. z ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych w postaci nabycia z mocy ustawy prawa użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenie.
W tym miejscu należy wskazać, że na gruncie interpretacji art. 75 i 76 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych wyłoniły się dwie linie orzecznicze. Wedle pierwszej – podzielonej przez Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku - nabycie prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe z mocy samego prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. jest wynikiem woli samego ustawodawcy, przez co stan taki powstał w dniu 19 stycznia 2014 r. niezależnie od woli właściciela nieruchomości i innych podmiotów oraz jednostek organizacyjnych, którym przysługują do nieruchomości zajętej pod rodzinny ogród działkowy określone uprawnienia wynikające z tytułu prawnorzeczowego lub z tytułu zarządu mieniem publicznym.
Z kolei zgodnie z drugim nurtem orzeczniczym, przedstawionym w decyzji organu II instancji, warunkiem uzyskania ex lege przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania nieruchomości, na zasadzie art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych (dotyczy to także art. 76 ust. 2 tej ustawy), jest spełnienie następujących przesłanek: istnienie na nieruchomości rodzinnego ogrodu działkowego w dacie wejścia w życie ustawy oraz w kolejnych 24 miesiącach, przynależenie własności nieruchomości do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie prowadzącego ogród stowarzyszenia ogrodowego, niewydanie w terminie do 19 stycznia 2016 r. przez właściciela nieruchomości decyzji o jego likwidacji. Nabycie prawa użytkowania nieruchomości na podstawie art. 75 ust. 6 może dotyczyć tylko nieruchomości Skarbu Państwa, które nie zostały jeszcze rozdysponowane i w związku z tym nadal pozostają w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa.
W najbardziej emblematycznym dla drugiego ze wskazanych nurtów orzeczniczych wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2021r., I OSK 3612/18 ( te i przywołane niżej orzeczenia publ. www.nsa.gov.pl ) stwierdzono, że: "warunkiem uzyskania ex lege przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania nieruchomości, na zasadzie art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych jest spełnienie przesłanek tam zawartych. Ponadto ważny jest brak wystąpienia choćby jednego z warunków, o których mowa w art. 76 ust. 1ustawy, skutkującego nabyciem owego użytkowania przez stowarzyszenie z dniem wejścia w życie ustawy. W praktyce, w związku ze stosowaniem art. 75 ust. 6 ustawy pojawiają się takie sytuacje w których ogród działkowy istnieje na nieruchomości Skarbu Państwa, do której inne podmioty posiadają określone prawa np. prawo użytkowania wieczystego. W takich między innymi przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny (np. w wyrokach NSA z dnia: 25 czerwca 2019 r., I OSK 2408/18; z dnia 23 lutego 2021 r., I OSK 2446/20; z dnia 7 września 2021 r., I OSK 3613/18) wskazał, że przy odczytywaniu normy prawnej zawartej w przepisie nie można poprzestać na odwołaniu się wyłącznie do reguł wykładni językowej, ale konieczne jest także skonfrontowanie jej rezultatów z wynikiem interpretacji uzyskanym przy zastosowaniu reguł wykładni funkcjonalnej, czy systemowej, tak by w konsekwencji ich stosowania nie doprowadzić do sytuacji nałożenia obowiązków lub przyznania uprawnień pozostających obiektywnie w sprzeczności z istniejącym porządkiem prawnym, czy niewykonalnych. Odstąpienia od tej konfrontacji nie może uzasadniać nawet pozorna jednoznaczność i jasność omawianego przepisu. Zważyć bowiem należy, że mimo jasności i oczywistości przepisu, niezbędne jest odstąpienie od sensu językowego wykładni w każdym wypadku, gdy ten sposób interpretacji tekstu normatywnego prowadzi do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, gdy przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne. Taka zaś sytuacja ma miejsce przy odwołaniu się do wykładni językowej art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i jego zastosowania w zgodzie z tą wykładnią. Prowadziłoby to bowiem do uzyskania ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości przez podmiot posiadający ją dotychczas bez tytułu prawnego, kosztem praw rzeczowych przynależnych do niej innym podmiotom, a więc swoistego wywłaszczenia, co nie było celem ustawodawcy. Natomiast przyjęte w przepisach przejściowych rozwiązanie - polegające na usankcjonowaniu stanów faktycznych istniejących na gruntach Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego (związanych z funkcjonującymi na tych terenach w określonym okresie rodzinnych ogrodów działkowych) - miało w istocie służyć uporządkowaniu ich stanów prawnych, a nie pozbawieniu innych podmiotów przynależnych im praw do nieruchomości, zwłaszcza takich, których ochrona zrównana jest z tą, jaka przysługuje właścicielowi. Przyjęcie odmiennej wykładni powyższego przepisu jest nie do pogodzenia z demokratycznymi zasadami państwa prawnego. Prowadziłoby to bowiem do nieuzasadnionego aksjologicznymi względami faworyzowania posiadaczy nieruchomości w stosunku do podmiotów, których prawa do tych nieruchomości mają umocowanie w konkretnym tytule prawnym i z tego powodu podlegają prawnej ochronie. Stwierdzić więc należy, że niewskazanie w treści art. 75 ust. 6 ustawy o ogrodach działkowych zastrzeżenia, iż nabywane prawo nie może naruszać praw osób trzecich, nie oznacza, że takie w jego treści normatywnej w rzeczywistości nie zostało ujęte - (tak też w wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2020 r., I SA/Wa 1605/19). W związku z tym, poza przesłankami wyrażonymi wprost w redakcji przepisu art. 75 ust. 6 powołanej ustawy (przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 76 ust. 1 tej ustawy), stwierdzenie nabycia użytkowania, nie może nastąpić w sytuacji, gdy prowadziłoby to do naruszenia przepisów ustaw regulujących uprawnienia innych niż Skarb Państwa podmiotów do nieruchomości objętej wnioskiem [...], których istnienie, bądź możliwość prawidłowego wykonywania nie da się pogodzić z prawem użytkowania uregulowanym w art. 252 i następne k.c. Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych funkcjonuje bowiem w określonym systemie prawnym, co powoduje, że przy stosowaniu i wykładni jej przepisów, nie można abstrahować od uwarunkowań prawnych wynikających także z przepisów zawartych w innych aktach normatywnych, a mających zastosowanie w stosunku do przedmiotu, którego dotyczy aktualnie prowadzone na podstawie tej ustawy postępowanie."
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całej rozciągłości podziela pogląd wyrażony w ww. wyroku NSA z 7 września 2021 r. A tym samym nie podziela poglądu dotyczącego wykładni art. 75 i 76 ustawy o ogrodach działkowych, przedstawionej w zaskarżonym wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gliwicach, albowiem dokonano jej jedynie w oparciu o wykładnię językową wskazanych przepisów, nie zaś w świetle obowiązujących przepisów. Wykładnia językowa nie jest i nie może być jedyną metodą interpretacji prawa. Tym samym skoro przepis prawa funkcjonuje w określonym systemie, jego znaczenie winno być odczytywane łącznie z innymi normami oraz celami jakie ustawodawca chce osiągnąć określoną regulacją prawną. Zgodzić się zatem należało z zarzutem kasacyjnym, że ocena Sądu Wojewódzkiego jest wyrazem niewłaściwej wykładni i wadliwego zastosowania przepisów art. wykładni art. 75 ust. 1 w zw. z art. 75 ust. 6 i art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.
Pogląd odnośnie konieczności odkodowania treści przepisy na tle całego sytemu prawa nie jest odosobniony w orzecznictwie. Takie stanowisko zostało wyrażone m.in. na tle stosowania art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 6 lutego 2013 r., sygn. I OSK 1643/11; 25 lutego 2015 r., sygn. I OSK 1293/13; 9 października 2015 r., sygn. I OSK 142/15; 24 stycznia 2020 r., sygn. I OSK 3472/18; 12 lutego 2020 r., sygn. I OSK 3833/18; 29 maja 2020 r., sygn. I OSK 944/19,). Podobne stanowisko odnośnie konieczności systemowej wykładni przepisu zostało też wyrażone w orzecznictwie na tle rozumienia przepisów art. 10 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 10 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (por. wyrok NSA z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt II OSK 291/07, wyrok NSA z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II OKS 87/07, wyrok NSA z dnia 26 października 2011r., sygn. akt II OSK 1531/10,).
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że z akt sprawy, w tym zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji, wynika niesporny stan faktyczny, w szczególności zaś okoliczność, że przedmiotowe działki znajdują się w użytkowaniu wieczystym PKP S.A. Okres użytkowania wieczystego gruntu został ustalony na 99 lat, licząc od dnia 5 grudnia 1990 r. - tj. do dnia 5 grudnia 2089 r. Prawo to też zostało wpisane do księgi wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach (działki nr [...]) i nr [...] Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach (działka nr [...]).
W konsekwencji za zasadny należało uznać również zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. Przepis ten ma charakter wynikowy i jego zastosowanie jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało naruszenie prawa materialnego, co jak wyżej wskazano, w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Tym samym przepis ten został przez Sąd Wojewódzki zastosowany wadliwie.
Niezależnie od powyższego w rozpoznawanej sprawie należy zwrócić uwagę jeszcze na kwestię procesową odnoszącą się do zagadnienia udziału [...] w postępowaniu sądowym. W rozpoznawanej sprawie [...] będące użytkownikiem wieczystym przedmiotowych działek nie brało udziału w postępowaniu sądowym oraz w postępowaniu administracyjnym. Podkreślić należy, iż zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania w sprawie jest jednym z najistotniejszych aspektów realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu. Gwarancją realizacji tego prawa strony jest sankcja wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Oparcie w przepisach proceduralnych dla takich czynności sądu administracyjnego znajduje się w art. 110 p.p.s.a, który stanowi, że rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi zawiadomić o toczącym się postępowaniu sądowym osoby, które dotychczas nie brały udziału w sprawie w charakterze stron. Skoro ustawodawca w tym przepisie zezwolił na odroczenie rozprawy w celu zawiadomienia o toczącym się postępowaniu sądowym osób, które dotychczas nie brały udziału w sprawie w charakterze stron, to tym bardziej takie zawiadomienie jest obowiązkiem sądu jeszcze przed wyznaczeniem rozprawy. W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. należy wykładać w ten sposób, że również w postępowaniu przed sądem administracyjnym należy uwzględniać wolę podmiotu, którego prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym zostało naruszone (tak w wyroku NSA z 21 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1628/08).
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok nie może się ostać i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd zastosuje się do powyższej oceny prawnej i dokona kontroli legalności zaskarżonej decyzji zgodnie z oceną prawną przedstawiona w niniejszym wyroku oraz zawiadomi o terminie rozprawy użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości tj. [...].
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w przepisie art. 203 pkt. 2 p.p.s.a.