I OSK 1836/06

I OSK 1836/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski
Zbigniew Rausz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I SA/Łd 473/06 - Wyrok WSA w Łodzi z 2006-06-20
I OSK 1835/06 - Wyrok NSA z 2007-05-15
I SA/Łd 472/06 - Wyrok WSA w Łodzi z 2006-06-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Rausz Sędziowie Janina Antosiewicz (spr.) NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 czerwca 2006r. sygn. akt I SA/Łd 473/06 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wynagrodzenia za dozór pojazdu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek pełnomocnika [...] Spółki z o.o. w [...] o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 473/06, uwzględniając skargę zakładu [...] z o.o. w [...] uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej żądania przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu za dodatkowo wskazany okres.
W uzasadnieniu wyroku przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania przed organem oraz uzasadnienie przyjętej przez Sąd oceny prawnej w wyroku.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] wydanym w następstwie wniosku [...] Sp. z o.o. o zwrot kosztów przechowywania pojazdu m-ki Volkswagen 1200 "Garbus" nr rej. [...] przez 247 dni, na podstawie art. 102 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) i art. 123 k.p.a. przyznał Spółce wynagrodzenie za dozór pojazdu w kwocie 478,27 zł od dnia 3 marca 2004 r. (data otrzymania dokumentów umożliwiających wszczęcie postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa) do dnia odbioru z parkingu, tj. 19 sierpnia 2004 r. (169 dni) przy zastosowaniu stawki 2,83 zł za dobę, ustalonej na podstawie przeciętnej stawki parkowania pojazdu na innych parkingach. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z ustalonym stanem faktycznym pojazd został w dniu 4 maja 2003 r. usunięty z drogi publicznej na podstawie dyspozycji nr 00264 Komendy Miejskiej Policji w [...] i umieszczony na parkingu prowadzonym przez Spółkę. Wobec nieodebrania go w okresie 6 miesięcy przez właściciela Spółka pismem z 2 grudnia 2003 r., poinformowała o tym Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] nie przekazując jednak żadnych dokumentów. Dopiero po podjęciu przez Urząd czynności w dniu 3 marca 2004 r. wpłynęła dyspozycja usunięcia przedmiotowego pojazdu oraz wezwanie do odbioru pojazdu, skierowane do właściciela, który zrzekł się 2 lutego 2004 r. własności pojazdu. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 17 maja 2004 r., wydaną na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym stwierdził przejęcie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowego pojazdu.
Zdaniem organu I instancji obciążenie go kosztami parkowania do czasu gdy nie otrzymał on niezbędnych dokumentów pozwalających na orzeczenie o przejęciu pojazdu jest nieuzasadnione.
W zażaleniu na to postanowienie [...] Sp. z o.o. wniósł o jego uchylenie zarzucając naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowanie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz postanowień uchwały Rady Miejskiej w [...] z 10 października 2002 r. (nr LXXXVIII/1946/02 w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z drogi i przechowywanie tych pojazdów).
Zdaniem strony, wysokość należnych opłat za parkowanie winna być ustalona na podstawie wskazanej uchwały za cały okres od dnia, w którym Skarb Państwa stał się z mocy prawa właścicielem pojazdu. Ponadto powołany przez organ przepis art. 102 ustawy o.p.e.a. nie może mieć zastosowania, albowiem przedmiotowy pojazd nie był oddany spółce pod dozór, o którym mowa w tym przepisie.
Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi uchylając w dniu [...] w całości zaskarżone postanowienie z dnia [...], przyznał wynagrodzenie za dozór przedmiotowego pojazdu za okres od 3 marca 2004 r. do 19 sierpnia 2004 r. w wysokości 8.500 zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji przed wydaniem orzeczenia w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdu na podstawie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym winien posiadać stosowne dokumenty, potwierdzające spełnienie warunków przewidzianych w tym przepisie. Stąd też wg organu okres naliczania opłat za przechowywanie pojazdu na parkingu, płatnych z budżetu Państwa może być liczony od dnia otrzymania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego odpowiednich dokumentów do dnia odbioru pojazdu z parkingu. Jednocześnie organ uznał, że opłata za parkowanie przedmiotowego samochodu winna być ustalona w oparciu o stawkę w wysokości 50 zł za dobę, wynikającą z uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. (Nr LXXXVIII/1946/02), która to uchwała jest, zdaniem tego organu, aktem prawnym, o którym mowa w art. 130 § 6 Prawa o ruchu drogowym. Stwierdzono również, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony dotyczący wydania przez organ pierwszej instancji zaskarżonego orzeczenia na błędnej podstawie prawnej, albowiem zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjny w administracji, do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku przedmiotów w postępowaniu administracyjnym, stosuje się odpowiednio przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym jest zamieszczony art. 102 § 2 cytowanej ustawy, powołanej w zaskarżonym postanowieniu.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł [...] w części nieuwzględniającej wynagrodzenie za dozór pojazdu za okres od dnia 5 listopada 2003 r. do dnia 2 marca 2004 r. i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu rażące naruszenie art. 130a ust. 1, ust. 2 i ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym wniósł o jego zmianę przez uwzględnienie również wynagrodzenia w kwocie 5.950 zł za wskazany okres. Zdaniem skarżącej Skarb Państwa stał się właścicielem samochodu z mocy prawa po upływie sześciu miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi publicznej i Urząd Skarbowy winien ponieść koszty parkowania samochodu za cały okres od kiedy Skarb Państwa stał się właścicielem tego samochodu. Podniesiono także, że przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów nie nakładają na podmiot prowadzący parking obowiązku składania Urzędowi Skarbowemu jakichkolwiek dokumentów poza powiadomieniem, o którym mowa w § 7 ust. 2 tego rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę, złożoną w dniu 31 maja 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Na rozprawie przez WSA pełnomocnik organu wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia z powodu wniesienia zażalenia po terminie, zobowiązując się do przedstawienia dokumentów potwierdzających ten fakt.
Dokumentów tych nie przedstawiono, natomiast Spółka na podstawie wpisów i w pocztowej książce nadawczej wykazała, że zażalenie wniosła w ustawowym terminie.
Uwzględniając skargę powołanym na wstępie wyrokiem, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zw. dalej ustawą P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił co do zasady stanowisko skarżącej Spółki, że Skarb Państwa reprezentowany przez odpowiedni organ skarbowy winien ponieść koszty związane z przechowywaniem pojazdu na parkingu, prowadzonym przez Spółkę począwszy od dnia, w którym stał się właścicielem przedmiotowego pojazdu.
Odnosząc się do wniosku Sąd stwierdził, że nie jest władny dokonać zmiany zaskarżonej decyzji przez uwzględnienie żądania przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu za wskazany przez skarżącego dodatkowy okres, albowiem tego rodzaju orzeczenie nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego, określonej
w przepisach ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz ustawy P.p.s.a., gdyż na podstawie art. 145 § 1 uprawniony jest jedynie do uchylenia (pkt 1) lub stwierdzenia nieważności decyzji (pkt 2).
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z treści obowiązującego od dnia 1 stycznia 2002 r. art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo
o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) wynika jednoznacznie, iż pojazd usunięty z drogi publicznej w trybie określonym w ust. 1 lub 2 (m.in. z powodu nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia) i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i pojazd taki przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. W art. 130a ust. 11 powołanej ustawy zawarte zostało upoważnienie dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia w drodze rozporządzenia m.in. trybu postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) o takim przejęciu orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Przed wydaniem orzeczenia należy powiadomić właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Sąd uznał, że orzeczenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, gdyż nie kreuje własności, a jedynie stwierdza o takim przejściu z chwilą wystąpienia zdarzenia, z którym ustawa Prawo o ruchu drogowym wiąże to przejście. W takim przypadku Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego stał się właścicielem pojazdu usuniętego w powyższym trybie z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu i trzeba uznać, że co najmniej od tego dnia obciążają Skarb Państwa wszelkie opłaty związane z przechowywaniem takiego pojazdu.
W ocenie Sądu powoływanie się przez organy podatkowe na okoliczność, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] otrzymał z Komendy Miejskiej Policji
w [...] dokumenty niezbędne do wszczęcia postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z pewnym opóźnieniem, nie może zwalniać organu reprezentującego Skarb Państwa od pokrycia należnych opłat związanych
z przechowywaniem pojazdu na parkingu prowadzonym przez skarżącą spółkę.
Sąd wskazał, że stosownie do § 7 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów jednostka prowadząca parking w przypadku nieodebrania pojazdu w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest obowiązana do powiadomienia o tym właściwego urzędu skarbowego oraz podmiot, wydający dyspozycję usunięcia pojazdu, który to obowiązek w rozpoznawanej sprawie również skarżąca spółka wykonała z pewnym opóźnieniem. Odmowa organów podatkowych przyznania skarżącej spółce wynagrodzenia za wskazany dodatkowy okres (mimo braku takiego stwierdzenia w sentencji rozstrzygnięć) wynika jednoznacznie z treści uzasadnień postanowień organów obu instancji (stanowiących integralną część rozstrzygnięć), a także z treści zażalenia strony na orzeczenie organu pierwszej instancji.
W ocenie Sądu żądanie spółki zapłaty przez Skarb Państwa kosztów przechowywania pojazdu w wysokości wyliczonej w oparciu o stawkę ustaloną
w uchwale Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów nie znajduje wystarczającego uzasadnienia zarówno prawnego jak i faktycznego. Wyznaczenie bowiem przez Prezydenta Miasta [...] parkingu prowadzonego przez skarżącą spółkę do przechowywania pojazdów usuniętych z dróg oraz ustalenie przez Radę Miejską w [...] opłat za usuwanie pojazdów i ich przechowywanie zostało dokonane na podstawie m.in. art. 130a ust. 6 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, który to przepis zdanie pierwsze (łącznie z ust. 5 art. 130a ustawy) wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. akt K 23/04 został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 22 Konstytucji RP, z tym że wymienione przepisy tracą moc obowiązującą z dniem 30 czerwca 2006 r. Ponadto na podstawie przepisów art. 130a ust. 1 - ust. 7 ustawy Prawo o ruchu drogowym Sąd przyjął, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w ust. 6 tego artykułu oraz w powołanej przez stronę uchwale Rady Miejskiej dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na rzecz którego pojazd przechodzi w trybie ust. 10 wymienionego artykułu.
Sąd stwierdził, że do przechowywania pojazdu na parkingu prowadzonym przez skarżącą spółkę i związanych z tym należności winny zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449) mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r.,
Nr 110, poz. 968 ze zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy, określający obowiązki dozorcy oraz wydatki i wynagrodzenie związane z wykonywaniem dozoru nad ruchomością, która przeszła na własność Skarbu Państwa.
Za błędny uznał Sąd pogląd organu odwoławczego, że podstawę prawną do zastosowania w rozpatrywanym przypadku przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi § 3 ust. 1 lit. a powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów, albowiem przepis ten dotyczy wyłącznie ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku, wydanego w wymienionych postępowaniach, która to sytuacja nie zachodzi w tej sprawie. Taką podstawę prawną stanowi przepis § 3 ust. 1 lit. c rozporządzenia, odnoszący się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie m.in. zrzeczenia się własności lub objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej.
Jednakże mając na uwadze zakres wniesionej skargi oraz treść
art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. Sąd uznał za niemożliwe uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia Dyrektora Izby Skarbowej, strona zaskarżyła bowiem postanowienie ostateczne jedynie w części dot. odmowy przyznania należności za dodatkowy wskazany okres, a Sąd związany jest zakazem reformationis in peius.
Od powyższego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarga kasacyjna została oparta o obie podstawy z art. 174 ustawy P.p.s.a. Jako naruszone przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy skarga kasacyjna wskazała:
a) przepisy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 i 2 ustawy P.p.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza jej granice i nie stwierdził nieważności zaskarżonego postanowienia, pomimo iż w sprawie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, oraz pomimo że zaistniały te przesłanki Sąd przesądził, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, gdyż jest związany reformationis in peius, mimo że rażąco naruszono prawa w sposób niedający pogodzić się z wymogami praworządności,
b) art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a. polegające na rozbieżności pomiędzy podstawą prawną rozstrzygnięcia i treścią uzasadnienia wyroku, gdyż Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie zamiast stwierdzić jego nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, pomimo że w uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że do określenia należności za przechowywanie na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa winny mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 102 tej ustawy w świetle którego, organ likwidacyjny jest zobowiązany pokryć na żądanie dozorcy – prowadzącego parking, na którym przechowywany był pojazd stanowiący własność Skarbu państwa zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, oraz że organ likwidacyjny, przyznając koszty za przechowywanie pojazdu, nie jest związany postanowieniami uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywania tych pojazdów, wydanej na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a także pomimo że Sąd stwierdził, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w art. 130a ust. 6 powołanej ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz w powołanej uchwale Rady Miejskiej, dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na którego rzecz pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10 – czyli zastosowano niewłaściwe przepisy prawa materialnego, co niewątpliwie jest rażącym naruszeniem prawa.
Naruszenie prawa materialnego wg skargi kasacyjnej sprowadza się do naruszenia art. 130a ust. 10 w związku z art. 130a ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 134, poz. 1133) w sprawie usuwania pojazdów polegające na błędnej wykładni ww. przepisów poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, stał się właścicielem pojazdu usuniętego z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu podczas, gdy z treści przepisu wynika, że z upływem 6 miesięcy od usunięcia pojazdu i nieodebranie go przez właściciela pojazd "uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się" i że przepis przesądza jedynie zasadę, zgodnie z którą pojazd porzucony z zamiarem, wyzbycia się przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy oraz poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa jest zobowiązany zwrócić dozorcy konieczne wydatki za dozór pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa z upływem 6 miesięcy, od dnia jego usunięcia, a nie od dnia uprawomocnienia się decyzji o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa podczas, gdy wydanie ww. decyzji musi być poprzedzone wyczerpaniem prowadzonej przez przepisy procedury przejęcia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że ocena wyrażona przez Sąd w zaskarżonym wyroku uzasadnia wniosek, że doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji Sąd powinien stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia, gdyż oparto je na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w którym brak jest uregulowań dotyczących opłat za parkowanie pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa. W tej sytuacji w ocenie organu nieuprawnione i sprzeczne z treścią art. 134 § 2 P.p.s.a. jest także stanowisko Sądu, że nie mógł wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego.
Zastosowanie w sprawie przepisu, który zobowiązuje organ likwidacyjny do pokrywania opłat za parkowanie pojazdu w wysokości 50 zł za dobę i który, jak stwierdził Sąd, nie ma zastosowania do Skarbu Państwa, zamiast przepisu
z zupełnie innej ustawy, który zobowiązuje organ likwidacyjny do zwrotu dozorcy koniecznych wydatków, stanowi niewątpliwie rażące naruszenie prawa, które uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości. Organ podniósł, że z treści powołanego przez Sąd przepisu wynika, że z upływem 6 miesięcy od dnia usunięcia z drogi publicznej pojazd uznaje się za porzucony
z zamiarem wyzbycia się. Przepis ten stanowi, że pojazd taki przechodzi z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa, nie wskazuje jednak terminu, z jakim następuje przejście własności. Zasadnym jest zatem stanowisko, że dopiero po wyczerpaniu przez naczelnika urzędu skarbowego szczegółowej procedury możliwe jest wydanie decyzji w sprawie przejęcia pojazdu przez Skarb Państwa, a stanowisko Sądu, że przejście własności następuje automatycznie z upływem 6 miesięcy jest nieuprawnione. W konsekwencji powyższego, od momentu uprawomocnienia się decyzji w sprawie przejęcia pojazdów dopuszczalne jest obciążenie organu likwidacyjnego koniecznymi wydatkami związanymi z dozorem pojazdu. Nieodzownym warunkiem przed wydaniem orzeczenia w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa pojazdów usuniętych z drogi jest skuteczne skierowanie do właściciela wezwania do odebrania pojazdu oraz informacja, że wezwany nie zastosował się do jego treści bądź zrzekł się prawa własności. Dopiero wtedy pojazd może być uznany za porzucony z zamiarem wyzbycia się i taka sytuacja umożliwia wydanie przez naczelnika urzędu skarbowego decyzji o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, który staje się pierwotnym właścicielem tego pojazdu.
W piśmie [...] wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W związku z regulacją zawartą w art. 183 P.p.s.a. należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z uwzględnieniem przesłanek określonych w § 2 tegoż artykułu. Przytoczone podstawy kasacyjne determinują więc kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wychodząc z tego założenia, należy wstępnie podkreślić, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, przy czym stwierdza, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie są trafne.
W sprawie bezsporne jest, że podstawę prawną rozstrzygnięcia orzeczenia organów administracyjnych stanowi art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.). W myśl tego przepisu organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Stwierdzić należy, że jednak ani ten przepis, ani żaden inny przepis powołanej ustawy nie określa jak należy ustalić przedmiotową należność. Nie ulega natomiast wątpliwości, że należność ta powinna odpowiadać wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu.
Zgodzić się należy z poglądem zarówno Sądu pierwszej instancji jak i wnoszącego skargę kasacyjną, że opłaty za parkowanie, jakie ustala rada powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art.130a powołanej ustawy i wprost nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek określonych w ust. 10 art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jeśli organ administracyjny przy ustalaniu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór w trybie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji posiłkując się – jak w tym przypadku – ustaleniami uchwały rady powiatu – tu Rady Miasta [...] z 10 października 2002 r., nr LXXXVIII/1946/02 w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów – zastosuje stawkę opłat za parkowanie wynikającą z tej uchwały to nie stanowi to podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia organu. Należy bowiem mieć na uwadze, że powołana uchwała określa stawki opłat właśnie za parkowanie na wyznaczonych parkingach pojazdów, o których wyżej mowa, które muszą ponieść właściciele a więc należy sądzić, że organ stanowiący powiatu ustalając ją wziął pod uwagę wydatki poniesione przez prowadzącego parking związane z wykonywaniem dozoru na jego parkingu oraz należne mu z tego tytułu wynagrodzenie. W sytuacji, gdy organ administracyjny uznał, że stawka z uchwały odzwierciedla wydatki związane z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór to nie ma podstaw do żądania stwierdzenia nieważności jego orzeczenia z tego tylko powodu, że zastosował stawkę opłat z uchwały, która nie odnosi się bezpośrednio do Skarbu Państwa, bowiem nie oznacza to, że opłata ta nie odpowiada kosztom przechowywania pojazdu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Wskazać ponadto należy, że wnoszący skargę kasacyjną w żaden sposób nie wykazał, że wyliczone przy zastosowaniu omawianej stawki opłaty za parkowanie należności dla dozorującego odbiegają od rzeczywistych kosztów parkowania pojazdu Skarbu Państwa.
Podniesiony przez organ w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10 w zw. z art. 130a ust. 11 Prawa o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia
2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów przez błędną wykładnię tych przepisów jest bezzasadny. Skarga kasacyjna podważa ustalony przez Sąd Wojewódzki termin, od którego Skarb Państwa powinien ponosić koszty związane
z parkowaniem pojazdu, który na podstawie art. 130a ust. 10 powołanej ustawy przeszedł na własność Skarbu Państwa. Zdaniem skarżącego organu obowiązek ponoszenia przez Skarb Państwa przedmiotowych kosztów powstaje z dniem przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, z tym że przejście na rzecz Skarbu Państwa własności usuniętego i nieodebranego przez właściciela pojazdu, a tym samym i powstanie obowiązku pokrycia spornych kosztów, następuje nie jak stwierdził Sąd pierwszej instancji z dniem upływu 6-miesięcznego terminu od jego usunięcia, ale z dniem kiedy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa stała się ostateczna.
W świetle stanu prawnego regulującego tę kwestię jest do pogląd błędny. Przepis art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, że pojazd usunięty w trybie w tym przepisie określonym i nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powoduje zatem, że nieodebrany w tym terminie pojazd staje się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 134, poz. 1133 z późn. zm.) jest mowa, że o "przyjęciu" na rzecz Skarbu Państwa (art. 130a ust. 10 natomiast stanowi, że pojazd "przechodzi" z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa) orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego co mogłoby sugerować, że decyzja wydana w omawianym trybie ma dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytułu własności pojazdu znaczenie konstytutywne, ale w świetle postanowień przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny bo może potwierdzać tylko to co nastąpiło z mocy ustawy. Należy zatem uznać, że stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w tej sprawie, że terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa spornych kosztów parkowania jest dzień, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu jest prawidłowe.
Podkreślenia wymaga, że dla ustalenia początkowego terminu od jakiego Skarb Państwa winien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu nie ma zatem znaczenia, kiedy organ skarbowy otrzymał dokumenty niezbędne do wszczęcia procedury dotyczącej wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Z przytoczonych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Oddalając wniosek uczestnika postępowania o zasądzenie kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zastosowania przepisu art. 204 pkt 2 powołanej ustawy, bowiem pełnomocnik Spółki nie brał udziału w rozprawie przed sądem odwoławczym, a nie wykazano, iż strona poniosła koszty postępowania kasacyjnego.