I OSK 1832/22

I OSK 1832/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-01-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Gl 929/22 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2022-07-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 22 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 447
art. 191 ust. 16
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 § 2 pkt 4, art. 4 w zw. z art. 15 §1 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 929/22 w sprawie ze skargi Miasta R. na akt Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr SKO.PSI/41.5/144/2022/4523 w przedmiocie stwierdzenia właściwości miejscowej w sprawie opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej postanawia: oddalić skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium) w dniu 29 kwietnia 2022 r., działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r., poz. 570), art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową pomiędzy Starostą B. a Prezydentem Miasta R. – stwierdziło właściwość miejscową Prezydenta Miasta R. w sprawie dotyczącej ponoszenia wydatków na utrzymanie dziecka S. B. umieszczonego w pieczy zastępczej.
Pismem z 8 czerwca 2022 r. Miasto R. (dalej: strona skarżąca) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższy akt Kolegium. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że ma świadomość, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości pogląd o niedopuszczalności zaskarżenia postanowień rozstrzygających spór o właściwość pomiędzy organami administracji publicznej, skutkujący odrzuceniem skargi, jednakże poszukuje ochrony prawnej przed sądem, gdyż przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania jednoinstancyjnego, w którym organ administracji publicznej wadliwie orzekł o kilkunastoletnim obowiązku ponoszenia przez stronę wysokich wydatków. Zdaniem strony skarżącej takie działanie godzi w podstawowe zasady demokratycznego państwa prawnego. Stąd też strona skarżąca złożyła wniosek o rozważenie przedstawienia przez Sąd Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności przepisu, na podstawie którego jednoinstancyjnie, bez zapewnienia jakichkolwiek gwarancji procesowych jednostce samorządu terytorialnego jako stronie, rozstrzygane są spory o właściwość pomiędzy powiatami i gminami co do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej, tj. art. 191 ust. 16 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z art. 78 Konstytucji RP.
Kolegium wniosło o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej.
Postanowieniem z 28 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r., poz. 329; dalej: P.p.s.a.), odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga została wniesiona na akt Kolegium w przedmiocie stwierdzenia właściwości miejscowej w sprawie ponoszenia wydatków na utrzymanie dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej, wydany w oparciu o przepis art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. Sąd I instancji zauważył, że akty takie nie zostały objęte zakresem kontroli sądów administracyjnych. Są to czynności wewnętrzne organów administracji publicznej, nie objęte kontrolą za pomocą środków zaskarżenia służących na drodze administracyjnej i na drodze sądowej. W związku z tym nie może być taki akt zaliczony do katalogu aktów wydawanych przez organy administracji publicznej, które mogą podlegać zaskarżeniu w ramach skargi do sądu administracyjnego. Kwestia ta nie budzi zresztą wątpliwości w orzecznictwie. Sąd I instancji wyjaśnił również, że zgodnie z art. 193 Konstytucji RP, wyłącznie wątpliwości sądu mogą uzasadniać przedstawienie pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności aktu normatywnego. Warunkiem wystąpienia przez sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie przywołanego przepisu jest po pierwsze – wątpliwość powstała co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, po drugie – by od odpowiedzi na to pytanie prawne zależało rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Ocena konstytucyjności przepisu prawnego lub normy prawnej nie jest dopuszczalna, jeśli sądowi nie jest ona potrzebna do rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu I instancji, takie warunki w sprawie nie wystąpiły. Jednakże stronie skarżącej, z udziałem jej organu stanowiącego, przysługuje samodzielnie inicjatywa do wystąpienia z wnioskiem o zbadanie konstytucyjności inkryminowanych przez nią przepisów (art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji RP).
Na powyższe postanowienie skargę kasacyjną złożyło Miasto R., zaskarżając je w całości. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 165, art. 167 oraz art. 184 zd. 1 Konstytucji RP poprzez odrzucenie skargi na skutek błędu oceny prawnej, polegającego na uznaniu, że rozstrzygnięcia organu administracji, wydane na podstawie art. 191 ust. 16 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, są to czynności wewnętrzne organów administracji publicznej, podczas gdy na podstawie tego rodzaju rozstrzygnięcia następuje orzeczenie o wieloletnim obciążeniu jednostki samorządu terytorialnego kosztami realizacji zadania publicznego, to jest obowiązkiem ponoszenia wydatków w kwotach wielkiej wartości,
2) art. 145 ust. 1 lit. a P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. poprzez zaniechanie orzekania merytorycznego i pozostawienie w obrocie prawnym rażąco wadliwego orzeczenia organu, przy wydaniu którego organ dopuścił się oczywistej obrazy przepisów prawa materialnego:
a) art. 191 ust. 1 ustawy o pieczy poprzez niewłaściwe zastosowanie i wadliwe utożsamienie określonego w tym przepisie momentu, na który należy ustalać miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem po raz pierwszy w pieczy zastępczej z dowolnie wybranym przez organ okresem,
b) art. 191 ust. 1 ustawy o pieczy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie można określić miejsce zamieszkania dziecka (jako pochodne miejsce zamieszkania matki), pomimo że matka przed umieszczeniem dziecka po raz pierwszy w pieczy zastępczej była osobą bezdomną,
c) art. 191 ust. 2 ustawy o pieczy zastępczej poprzez jego niezastosowanie w sprawie na skutek błędnego uznania, że (pomimo bezdomności matki) można ustalić miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej,
d) art. 191 ust. 16 ustawy o pieczy poprzez wadliwe sformułowanie sentencji orzeczenia, które dotyczy organów administracji, uzasadniając zarzut, że w istocie spór pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego nie został rozstrzygnięty,
3) 141 § 4 P.p.s.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia w treści orzeczenia przyczyn, dla których Sąd l instancji pozbawił skarżącego konstytucyjnego prawa sądowej kontroli orzeczenia organu administracji oraz uznał, że nie zachodzą podstawy zwrócenia się z pytaniem prawnym do Trybunatu Konstytucyjnego co do zgodności przepisu art. 191 ust. 16 ustawy o pieczy z ustawą zasadniczą.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz rozpoznanie skargi co do istoty, ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi l instancji, a w każdym przypadku - o zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przed dodaniem do ustawy o pieczy przepisu art. 191 ust. 16 spory dotyczące ponoszenia kosztów związanych z pobytem w pieczy zastępczej miały charakter spraw cywilnych, rozstrzyganych przez sądy powszechne w sprawach o zapłatę. Dodając powołaną jednostkę redakcyjną ustawodawca zmienił ten stan rzeczy, nadając tym sporom charakter administracyjny, przez wskazanie, że należy je rozstrzygać w trybie przepisów K.p.a. Zgodnie z przepisem art. 191 ust. 1 ustawy o pieczy, do ponoszenia odpłatności za pobyt dzieci w pieczy zobowiązane zostały powiaty, a zatem jednostki samorządu terytorialnego, korzystające z ochrony sądowej własnej samodzielności, gwarantowanej ustawą zasadniczą. Natomiast przepis art. 22 § 1 K.p.a., który stanowi materialnoprawną podstawę orzekania na podstawie art. 191 ust. 16 ustawy o pieczy, odnosi się do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami administracji publicznej. Oczywistym pozostaje obowiązek rozróżnienia pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego a ich organami wykonawczymi. Przyjęte zatem rozwiązanie, polegające na stosowaniu z odesłania trybu orzekania o właściwości organu administracji do rozstrzygania sporu o charakterze majątkowym pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego jest nieprawidłowe, bowiem utożsamia całkowicie rozbieżne merytorycznie rodzaje spraw spornych: pomiędzy osobami prawnymi – którą z nich obciąża obowiązek finansowania określonego zadania publicznego, ze sporami pomiędzy organami o to, który z nich powinien załatwić sprawę indywidualną z zakresu administracji publicznej.
Następstwem rozstrzygnięcia, po rozpoznaniu sporu o właściwość, na podstawie przepisu art. 22 § 1 K.p.a., jest wskazanie organu właściwego do rozpoznania i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Postępowanie takie ma charakter wpadkowy, wewnętrzny i nie stosuje się do niego zasad przewidzianych dla postępowań administracyjnych. Regulacja ta jednak w żadnej mierze nie przystaje do sporów o charakterze majątkowym pomiędzy osobami prawnymi, z których każda uważa, że nie obciąża jej obowiązek wydatkowania wielusettysięcznych kwot na utrzymanie konkretnego dziecka w pieczy zastępczej. Skutki rozstrzygnięć wydawanych w tych sporach nie przekładają się na sferę administracyjnoprawną, a majątkową. W ocenie skarżącego kasacyjnie postępowanie takie stanowi rażące naruszenie przysługujących stronie skarżącej, jako jednostce samorządu terytorialnego, osobie prawnej, zasad konstytucyjnych – ochrony samodzielności, w tym finansowej, ochrony przysługującego skarżącemu mienia, prawa do instancyjnej weryfikacji orzeczenia oraz sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd. Tryb rozstrzygania sporów o właściwość regulowany w przepisach K.p.a. – z racji całkowicie odmiennego charakteru – nie zabezpiecza organów, których spór dotyczy w powołanym zakresie.
Końcowo, skarżący kasacyjnie ponownie wniósł o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji RP. Podkreślił także,
że w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji zaniechał, poza stwierdzeniem, iż nie dostrzega konieczności takiej inicjatywy, odniesienia się do kwestii pytania prawnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, wniosło o jej oddalenie.
W piśmie z 2 listopada 2022 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie. Jednocześnie przywołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 1155/22 oraz I OSK 1590/22 oddalające skargi kasacyjne Miasta R. w podobnych sprawach. Skarżący podkreślił, że u podstaw tych rozstrzygnięć legło przyjęcie rozwiązania normatywnego, które NSA konsekwentnie prezentuje, a które, w ocenie skarżącego kasacynie, obarczone jest istotną wadą prawną. U podstaw tych rozstrzygnięć legło przekonanie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że spór co do tego, kto powinien ponosić wydatki na opiekę i wychowanie dzieci w pieczy zastępczej, stanowi negatywny spór o właściwość pomiędzy organami administracji publicznej i nie dotyczy żadnej z kategorii form działalności tej administracji, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 9 P.p.s.a. W rozstrzygnięciach tych Sądy nie odniosły się jednak do obowiązku rozróżnienia pomiędzy organami administracji (co do których w istocie przepis art. 22 K.p.a. normuje zasady rozstrzygania sporów), a jednostkami samorządu terytorialnego, które to (niezależnie od okoliczności, organ którego jednostka orzeka o przyznaniu i wypłaca rodzinie zastępczej świadczenia na opiekę i wychowanie dzieci w pieczy zastępczej) pozostają w sporze majątkowym, co do tego, która osoba prawna powinna te świadczenia finansować, zatem, w przypadku, gdy je wypłaciła, czy jest uprawniona domagać się ich zwrotu od jednostki, z której dziecko pochodzi. Obowiązek dokonania przez Sąd takiego rozróżnienia w postanowieniu I OSK 1155/22 został zastąpiony stwierdzeniem, że Sąd nie dokonywał w tej sprawie wykładni przepisów art. 191 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Rozpoznając wniosek o rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej na rozprawie, zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a do takich postanowień należy zaskarżone postanowienie Sądu I instancji wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Wobec tego nie było przeszkód do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie są trafne.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżony w niniejszej sprawie akt Kolegium rozstrzygający negatywny spór o właściwość, nie dotyczy żadnej z kategorii form działalności administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1- 9 P.p.s.a. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie podlega kontroli sądów administracyjnych, gdyż nie mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 191 ust. 16 ustawy 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2022 r., poz. 447): "w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego". Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje w zakresie właściwości do rozstrzygania sporów pomiędzy organami samorządu terytorialnego, zasadę przyznającą właściwość organowi wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1), od której w razie gdy brak wspólnego organu wyższego stopnia wprowadza wyjątek przyznając właściwość sądowi administracyjnemu.
W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie sporu o właściwość nastąpiło, na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze Katowicach, tj. wspólny dla obu jednostek organ wyższego stopnia. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia sporu o właściwość nie jest postępowaniem administracyjnym. Rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie następuje ani w formie decyzji, ani w formie postanowienia. Na rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie przysługują środki odwoławcze w toku instancji, ani skarga do sądu administracyjnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, str.162-163, Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 22 Kodeksu postępowania administracyjnego, publ. LEX/el., post. NSA z dnia 28 III 1991 r., SA/Lu 218/91, publ. ONSA 1991, nr 1, poz. 30). Rozstrzygnięcie sporu nie stanowi również określonego w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. innego niż decyzja lub postanowienie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Należy wyraźnie podkreślić, że kognicję sądów administracyjnych w sprawach dotyczących sporów o właściwość powiatów do ponoszenia wydatków wyznacza art. 4 P.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. rozpatrywany w powiązaniu z regulacją zamieszczoną w art. 22 K.p.a. w zw. z art. 191 ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W świetle tych przepisów sądem właściwym do rozpatrywania takich sporów jest Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym jego kognicja obejmuje wyłącznie przypadek, gdy spór toczą organy samorządu terytorialnego (tu: jednostki samorządu terytorialnego) położone na terenie właściwości różnych samorządowych kolegiów odwoławczych. W odniesieniu do jednostek samorządu terytorialnego, położonych na terenie właściwości tego samego samorządowego kolegium odwoławczego – jedynie kolegium jest władne rozstrzygnąć spór. Dopuszczenie możliwości rozpoznania przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na akt Kolegium wydany w tym przedmiocie oznaczałoby de facto, że o właściwości danej jednostki samorządu terytorialnego do ponoszenia wydatków na utrzymanie dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej, orzekałby sąd, który nie posiada kompetencji w tym zakresie. Wydając orzeczenie w tej sprawie sąd wojewódzki w istocie rozstrzygnąłby bowiem spór istniejący między jednostkami samorządu terytorialnego. Rozstrzyganie tego rodzaju sporów, zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., należy zaś do wyłącznej kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy czym – co jeszcze raz należy wyraźnie podkreślić – kompetencja ta dotyczy wyłącznie sporów powstałych pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego (tu jednostkami samorządu terytorialnego) położonymi na terenie właściwości dwóch różnych samorządowych kolegiów odwoławczych. Rozpoznanie skargi na akt Kolegium (wspólnego dla obu jednostek organu wyższego stopnia), wydany na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a., stanowiłoby zatem niedopuszczalne obejście przepisów normujących kwestię właściwości rzeczowej w tym zakresie. Nadto prowadziłoby do nieakceptowalnej sytuacji, gdy w zależności od tego czy pozostające w sporze jednostki samorządu terytorialnego posiadają wspólny dla nich organ wyższego stopnia czy też nie, rozstrzygnięcie sporu przez sąd następowałoby odpowiednio – w formie wyroku (po rozpoznaniu przez sąd wojewódzki skargi na akt Kolegium) lub postanowienia (po rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku o rozstrzygnięcie sporu).
W świetle powyższego, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., powiązane z przepisami Konstytucji RP nie mogły odnieść zamierzonego skutku i przyjęcia w tej sprawie kognicji sądu administracyjnego. W konsekwencji także zarzuty naruszenia "art. 145 ust. 1 lit. a) P.p.s.a." (powinno być: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.) oraz art. 135 P.p.s.a. są niezasadne. Skoro bowiem Sąd I instancji prawidłowo uznał, że sprawa nie podlega kontroli sądów administracyjnych i tym samym odrzucił skargę, to nie mógł zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.
Wbrew zrzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie dopuścił się również naruszenia wskazanych w niej przepisów art. 191 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W sprawach w których skarga została odrzucona, z uwagi na jej niedopuszczalność, sąd administracyjny nie rozstrzyga o merytorycznych aspektach sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może zatem skutecznie czynić Sądowi I instancji zarzutu zaniechania merytorycznej oceny zaskarżonego aktu przez pryzmat przepisów, które były podstawą jego podjęcia.
W odniesieniu zaś do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a., polegającego zdaniem strony skarżącej na zaniechaniu wyjaśnienia w treści orzeczenia przyczyn, dla których Sąd l instancji pozbawił strony konstytucyjnego prawa sądowej kontroli orzeczenia organu administracji oraz uznał, że nie zachodzą podstawy zwrócenia się z pytaniem prawnym do Trybunatu Konstytucyjnego co do zgodności przepisu art. 191 ust. 16 ustawy z ustawą zasadniczą, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił stronie skarżącej, że z treści art. 193 Konstytucji RP wynika, że wyłącznie wątpliwości sądu mogą uzasadniać przedstawienie pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności aktu normatywnego. Natomiast warunkiem wystąpienia przez sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie przywołanego przepisu jest po pierwsze – wątpliwość powstała co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, po drugie – by od odpowiedzi na to pytanie prawne zależało rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Sąd I instancji jednoznacznie wskazał, iż ocena konstytucyjności przepisu prawnego lub normy prawnej nie jest dopuszczalna, jeśli sądowi nie jest ona potrzebna do rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, Sąd I instancji zaznaczył, że strona skarżąca może samodzielnie wystąpić z wnioskiem o zbadanie konstytucyjności kwestionowanych przez nią przepisów (art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji RP).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że instytucja pytania prawnego przewidziana w art. 193 Konstytucji RP nie daje stronie postępowania przed sądem (czy to powszechnym, czy administracyjnym) uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Warunkiem wystąpienia z takim pytaniem prawnym jest bowiem wątpliwość powstała w składzie rozpoznającym sprawę co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP. A zatem, to nie wątpliwości strony skarżącej (bądź jej pełnomocnika) mają znaczenie, ale wyłącznie wątpliwości sądu orzekającego w konkretnej sprawie mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności danego aktu normatywnego. Tym samym ocena konstytucyjności przepisu prawnego lub normy prawnej nie jest dopuszczalna, jeśli sądowi nie jest ona potrzebna do rozstrzygnięcia sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.