I OSK 1832/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę T. G. na decyzję Prezesa Rady Ministrów odmawiającą przyznania renty w drodze wyjątku. Sąd I instancji uznał, że sytuacja materialna rodziny skarżącej, posiadającej dochód 2.967 zł miesięcznie, jest dobra i nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia. Skarżąca kasacyjnie argumentowała, że ciężka wada wrodzona córki, wymagająca stałej opieki i rehabilitacji, generuje znaczne koszty, a dochód rodziny jest niewystarczający. NSA przychylił się do stanowiska skarżącej, uznając, że posiadanie dziecka z tak ciężką wadą, wymagającego permanentnej opieki i rehabilitacji, stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Sąd podkreślił, że sytuacja bytowa rodziny, obciążonej dodatkowo utrzymaniem dwojga studiujących dzieci, nie może być oceniana jedynie przez pryzmat dochodu na osobę, ale musi uwzględniać specyficzne potrzeby wynikające z kalectwa dziecka. NSA stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo materialne, nie dostrzegając możliwości pozytywnego załatwienia wniosku strony w ramach uznania administracyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w kontekście świadczeń w drodze wyjątku, zwłaszcza w sytuacjach związanych z ciężką niepełnosprawnością dzieci i obowiązkami opiekuńczymi rodziców.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji matki dziecka z ciężką wadą wrodzoną i może być stosowane analogicznie w podobnych, wyjątkowych okolicznościach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ciężka wada wrodzona dziecka i konieczność stałej opieki nad nim, generująca znaczne koszty, stanowią "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwalający na przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nawet jeśli sytuacja materialna rodziny nie jest skrajnie zła?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ciężka wada wrodzona dziecka i konieczność stałej, permanentnej opieki nad nim, wraz z generowanymi kosztami, stanowią "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że tragiczne zdarzenie losowe w postaci urodzenia dziecka z niespotykanie ciężką wadą, wymagającego permanentnej opieki i rehabilitacji, całkowicie eliminuje możliwości zarobkowania matki. Pomimo dochodu rodziny wynoszącego prawie 600 zł na osobę, sytuacja bytowa rodziny jest obciążona znacznymi wydatkami związanymi z kalectwem dziecka, co czyni posiadany dochód niewystarczającym.
Czy uznaniowy charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wyłącza możliwość kontroli sądowej treści rozstrzygnięcia w zakresie stosowania norm prawa materialnego i obowiązku uwzględnienia słusznego interesu strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uznaniowy charakter decyzji nie oznacza dowolności. Sąd jest uprawniony do badania, czy organ nie naruszył obowiązku uwzględnienia słusznego interesu strony, a w sprawach, gdzie nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, organ ma obowiązek załatwić sprawę pozytywnie dla strony.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zasada uwzględniania słusznego interesu strony, wynikająca z art. 7 KPA, ma zastosowanie również do treści rozstrzygnięcia w sprawach uznaniowych. W sytuacji, gdy pozytywne załatwienie wniosku nie koliduje z interesem społecznym, organ ma obowiązek je przyznać.
Przepisy (4)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 82 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten daje uprawnienie Prezesowi Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach do przyznania emerytury lub renty na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Ustawa nie definiuje pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", co pozostawia do oceny organu stosującego prawo w każdej konkretnej sprawie. W ocenie NSA, ciężka wada wrodzona dziecka i konieczność stałej opieki nad nim stanowi taki przypadek.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi przez WSA.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu uwzględnienia słusznego interesu strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ciężka wada wrodzona dziecka i konieczność stałej opieki nad nim stanowią "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. • Dochód rodziny, mimo że nie jest skrajnie niski, jest niewystarczający do zaspokojenia potrzeb związanych z kalectwem dziecka i utrzymaniem studiującej młodzieży. • Uznaniowy charakter decyzji nie wyłącza obowiązku organu uwzględnienia słusznego interesu strony i możliwości pozytywnego załatwienia sprawy, jeśli nie koliduje to z interesem społecznym.
Odrzucone argumenty
Sytuacja materialna rodziny jest dobra, co wyklucza przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. • Brak wystarczających szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia. • Decyzje uznaniowe nie podlegają kontroli w zakresie treści rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
"szczególnie uzasadniony przypadek" • "tragiczne dla skarżącej zdarzenie losowe" • "całkowicie eliminuje możliwości zarobkowania T. G." • "nie można przyjąć, że została podjęta w sposób dowolny" • "uznaniowy charakter nie oznacza dowolności"
Skład orzekający
Małgorzata Borowiec
przewodniczący
Janina Antosiewicz
sprawozdawca
Małgorzata Pocztarek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadnionego przypadku\" w kontekście świadczeń w drodze wyjątku, zwłaszcza w sytuacjach związanych z ciężką niepełnosprawnością dzieci i obowiązkami opiekuńczymi rodziców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji matki dziecka z ciężką wadą wrodzoną i może być stosowane analogicznie w podobnych, wyjątkowych okolicznościach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat wsparcia dla rodzin z niepełnosprawnymi dziećmi i pokazuje, jak sądowa interpretacja prawa może uwzględnić ludzki wymiar sytuacji.
“Czy ciężka choroba dziecka zawsze uzasadnia specjalne świadczenie? NSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.