Orzeczenie · 2026-03-25

I OSK 183/26

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-03-25
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościskarga kasacyjnaprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjneNSAWSAdecyzja administracyjnaKodeks postępowania administracyjnego

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. D. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił sprzeciw od decyzji Wojewody Podkarpackiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 136 k.p.a. oraz wadliwe ustalenie kręgu stron postępowania, wskazując, że K. P. również powinna być uwzględniona. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna została sformułowana w sposób chaotyczny i nieczytelny, a zarzuty nie były skuteczne. NSA zwrócił uwagę na związanie sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim wyroku NSA (sygn. akt I OSK 889/22), który przesądził o sposobie rozpatrzenia odwołania i kręgu stron. W poprzednim wyroku NSA stwierdzono m.in. że odwołanie złożył jedynie A. D., a decyzje organów były wadliwe pod względem podmiotowym z uwagi na śmierć jednego z wnioskodawców (S. D.) przed wydaniem decyzji. NSA uznał, że WSA prawidłowo zastosował art. 153 p.p.s.a., będąc związanym poprzednim orzeczeniem. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące niewykonalności decyzji i wadliwości podmiotowej, wskazując, że postępowanie toczyło się z udziałem spadkobierców zmarłego wnioskodawcy, a udział A. D. uległ zmianie. NSA stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej nie miały usprawiedliwionych podstaw i zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Związanie sądu i organów administracji poprzednimi orzeczeniami NSA (art. 153 p.p.s.a.) oraz zasady prawidłowego formułowania zarzutów skargi kasacyjnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i interpretacji przepisów związanych z podziałem roszczeń między spadkobierców.

Zagadnienia prawne (3)

Czy zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane w sposób umożliwiający ich merytoryczną ocenę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane w sposób chaotyczny i mało czytelny, co uniemożliwiło ich skuteczne rozpoznanie.

Uzasadnienie

Skarżący kasacyjnie nie wyodrębnił formalnie dwóch rodzajów podstaw kasacyjnych (naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania) i nie wskazał konkretnych jednostek redakcyjnych naruszonych przepisów.

Czy sąd administracyjny jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu NSA?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny jest bezwzględnie związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu NSA, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Uzasadnienie

Art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i oznacza, że sąd orzekający ponownie w tej samej sprawie nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem.

Czy decyzje organów administracji publicznej w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości były wadliwe pod względem podmiotowym z uwagi na śmierć jednego z wnioskodawców?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wady podmiotowe nie skutkowały stwierdzeniem nieważności decyzji, ponieważ postępowanie toczyło się z udziałem spadkobierców zmarłego wnioskodawcy, a krąg stron został prawidłowo ustalony w kontekście podziału roszczenia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej nie zawsze stanowi rażące naruszenie prawa, jeśli w postępowaniu brał udział jej spadkobierca. W tej sprawie postępowanie zwrotowe toczyło się z udziałem spadkobierców S. D., a udział A. D. uległ zmianie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną A. D. od wyroku WSA w Rzeszowie. Sprostowano oczywistą omyłkę w komparycji wyroku WSA.

Przepisy (21)

Główne

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis w brzmieniu nadanym po wyroku TK SK 26/14, uzależniający żądanie zwrotu od zgody pozostałych współwłaścicieli został uchylony. Obecnie roszczenie o zwrot jest samodzielne i podzielne.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy i sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd I instancji był związany poprzednim wyrokiem NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151a § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie jest rezultatem uznania, że nie zaistniało naruszenie prawa materialnego lub procesowego uzasadniające uwzględnienie sprzeciwu.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Norma o charakterze procesowym, może być powołana wyłącznie w związku z konkretnymi przepisami prawa materialnego lub procesowego, które zostały błędnie zastosowane lub zinterpretowane przez organ administracji. Nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

k.p.a. art. 136 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd I instancji nie był władny do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, gdyż postępowanie dowodowe nie stanowiłoby dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów, a uniemożliwiłoby kontrolę instancyjną oceny celu publicznego.

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja Wojewody została wydana legalnie i zgodnie z tym przepisem, gdyż organ odwoławczy nie był władny do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.

p.p.s.a. art. 182 § 2a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 133

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane wadliwie i nie mogły być skuteczne. • Sąd I instancji był związany poprzednim wyrokiem NSA w tej sprawie. • Decyzje organów nie były wadliwe pod względem podmiotowym w stopniu skutkującym stwierdzenie nieważności.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 151a § 2 p.p.s.a. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. • Naruszenie art. 136 § 1 k.p.a. • Naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. • Naruszenie art. 15 k.p.a. • Naruszenie art. 7, 40 § 3, 77 i 80 k.p.a. • Naruszenie art. 7 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

zarzuty kasacyjne sformułowane w sposób chaotyczny, a przez to mało czytelny • przepis art. 151a § 2 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż ma charakter wynikowy • ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy (...) a także sądy • nie może być uznane za naruszenie prawa w stopniu rażącym skierowanie decyzji do osoby zmarłej, jeżeli jednocześnie w postępowaniu brał udział jej spadkobierca

Skład orzekający

Piotr Niczyporuk

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Związanie sądu i organów administracji poprzednimi orzeczeniami NSA (art. 153 p.p.s.a.) oraz zasady prawidłowego formułowania zarzutów skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i interpretacji przepisów związanych z podziałem roszczeń między spadkobierców.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe formułowanie zarzutów w skardze kasacyjnej oraz jak silnie sądy są związane poprzednimi orzeczeniami.

Błędy w skardze kasacyjnej pogrzebały szanse na zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst