I OSK 183/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie. Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczek alimentacyjnych. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Prawa o ustroju sądów administracyjnych, Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wskazując na wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej przez WSA i błędne zastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy alimentacyjnej, mimo jego trudnej sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej. NSA podkreślił, że art. 30 ust. 2 ustawy alimentacyjnej przyznaje organom uznanie administracyjne i wymaga ścisłej interpretacji, a sytuacja dłużnika musi go wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Sąd uznał, że dochód skarżącego, mimo egzekucji, pozwala na pokrycie podstawowych kosztów, a jego stan zdrowia i sytuacja osobista nie przemawiają za przyznaniem prymatu jego interesowi nad interesem społeczeństwa w egzekwowaniu należności alimentacyjnych. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że postępowanie wyjaśniające było prawidłowe, a odmowa umorzenia nie nosiła cech dowolności. Sąd odrzucił również zażalenie dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej jako spóźnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w kontekście uznania administracyjnego, sytuacji materialnej i zdrowotnej dłużnika oraz prymatu interesu dziecka i społeczeństwa.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika alimentacyjnego i interpretacji konkretnego przepisu. Wartość praktyczna może być ograniczona do spraw o podobnym charakterze.
Zagadnienia prawne (3)
Czy trudna sytuacja materialna i zdrowotna dłużnika alimentacyjnego stanowi wystarczającą podstawę do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczek alimentacyjnych na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sama trudna sytuacja materialna i zdrowotna dłużnika nie stanowi wystarczającej podstawy do umorzenia, jeśli nie wyróżnia go ona w sposób szczególny spośród innych dłużników alimentacyjnych i nie uniemożliwia wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego.
Uzasadnienie
Przepis art. 30 ust. 2 ustawy alimentacyjnej przyznaje organom uznanie administracyjne, a jego interpretacja powinna być ścisła. Sytuacja dłużnika musi go wyróżniać spośród innych dłużników, a nie być jedynie cechą większości zobowiązanych borykających się z trudnościami finansowymi. Dobro dziecka i interes społeczeństwa w egzekwowaniu należności alimentacyjnych mają prymat.
Czy sąd administracyjny prawidłowo ocenił, że organ administracji wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie odmowy umorzenia zadłużenia alimentacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny prawidłowo ocenił, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami i adekwatnie do zakresu wynikającego z art. 30 ust. 2 ustawy alimentacyjnej.
Uzasadnienie
WSA uznał, że postępowanie było przeprowadzone adekwatnie do przesłanek przyznania pomocy, a uzasadnienie decyzji organu nie nosiło cech dowolności. NSA potwierdził, że wnioski organów były racjonalne i uzasadniały odmowę umorzenia.
Czy zażalenie na postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, zawarte w wyroku sądu pierwszej instancji, może być przedmiotem skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zażalenie na postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, zawarte w wyroku sądu pierwszej instancji, powinno być wniesione w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, a jego wniesienie jako zarzutu skargi kasacyjnej czyni je spóźnionym.
Uzasadnienie
Przepisy P.p.s.a. dotyczące zażaleń na postanowienia o kosztach pomocy prawnej z urzędu, nawet jeśli zawarte są w wyroku, wymagają wniesienia zażalenia w ustawowym terminie. Wniesienie tej kwestii jako zarzutu skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne i skutkuje odrzuceniem zażalenia jako spóźnionego.
Przepisy (22)
Główne
ustawa alimentacyjna art. 30 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Zwrot "organ może" wskazuje na uznanie administracyjne, a wykazanie niekorzystnej sytuacji nie tworzy obowiązku przyznania ulgi. Inne okoliczności, jak stan zdrowia, nie mają wpływu, o ile nie stanowią elementu określającego słuszny interes obywatela. Sytuacja dochodowa i rodzinna musi wyróżniać dłużnika spośród innych dłużników alimentacyjnych.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 194 § § 1 pkt 9 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie z 2015 r. art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
rozporządzenie z 2015 r. art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 4 § ust. 1 i 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 21 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Konstytucja RP art. 72
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie wyróżnia go spośród innych dłużników alimentacyjnych w sposób uzasadniający umorzenie. • Przepis art. 30 ust. 2 ustawy alimentacyjnej przyznaje organom uznanie administracyjne i wymaga ścisłej interpretacji. • Dobro dziecka i interes społeczeństwa w egzekwowaniu należności alimentacyjnych mają prymat. • Zażalenie na postanowienie o kosztach pomocy prawnej z urzędu, zawarte w wyroku WSA, jest spóźnione, jeśli zostało wniesione jako zarzut skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
WSA wadliwie wykonał funkcję kontrolną i błędnie zastosował art. 30 ust. 2 ustawy alimentacyjnej. • Organ nie zebrał i nie rozpatrzył wyczerpująco materiału dowodowego. • Naruszenie przepisów Prawa o ustroju sądów administracyjnych i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Godne uwagi sformułowania
organ [...] może • sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego same w sobie nie dają podstaw do zastosowania instytucji • brak osób na utrzymaniu i przyznana kwota emerytury pozwalają bowiem na egzekwowanie należności w kwocie umożliwiającej skarżącemu pokrycie czynszu za najem lokalu socjalnego oraz poniesienie opłat za energię elektryczną, a także dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków. • sytuacja osobista i zdrowotna skarżącego, a także jego wiek nie przemawiają za przyznaniem prymatu jego interesowi nad interesem obywateli przejawiającym się w egzekwowaniu od dłużników alimentacyjnych ciążących na nich należności • każde umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. • uzyskiwanie niskich dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. • Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. • zażalenie, które – jako spóźnione – podlega odrzuceniu
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
sprawozdawca
Marek Stojanowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w kontekście uznania administracyjnego, sytuacji materialnej i zdrowotnej dłużnika oraz prymatu interesu dziecka i społeczeństwa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika alimentacyjnego i interpretacji konkretnego przepisu. Wartość praktyczna może być ograniczona do spraw o podobnym charakterze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pomocy alimentacyjnej i trudnej sytuacji osób zadłużonych. Interpretacja przepisu o uznaniu administracyjnym jest istotna dla praktyki prawniczej.
“Czy choroba i bieda zwalniają z długu alimentacyjnego? NSA wyjaśnia, kiedy umorzenie jest możliwe.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.