I OSK 183/24

I OSK 183/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Jolanta Rudnicka /sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Rz 615/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-10-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1205
art. 30 ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 72
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 184, art. 194 § 1 pkt 9 i § 2, art. 205 § 2, art. 209, art. 210, art. 250, art. 258 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1935
§ 2, § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz.U. 2019 poz 68
§ 4 ust. 1 i 3, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: NSA Marek Stojanowski NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 615/23 w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 24 lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczek alimentacyjnych 1. oddala skargę kasacyjną od pkt I zaskarżonego wyroku, 2. odrzuca zażalenie od pkt II zaskarżonego wyroku, zawarte w skardze kasacyjnej.
Uzasadnienie
WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W RZESZOWIE WYROKIEM Z 27 PAŹDZIERNIKA 2023 R. PO ROZPOZNANIU SKARGI J. Z. NA DECYZJĘ SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W KROŚNIE Z 24 LUTEGO 2023 R. W PRZEDMIOCIE ODMOWY UMORZENIA ZADŁUŻENIA Z TYTUŁU WYPŁACONYCH ŚWIADCZEŃ Z FUNDUSZU ALIMENTACYJNEGO ORAZ ZALICZEK ALIMENTACYJNYCH ODDALIŁ SKARGĘ ORAZ PRZYZNAŁ OD SKARBU PAŃSTWA – WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W RZESZOWIE NA RZECZ RADCY PRAWNEGO G. M. WYNAGRODZENIE W KWOCIE 590,40 ZŁ TYTUŁEM ZWROTU KOSZTÓW NIEOPŁACONEJ POMOCY PRAWNEJ UDZIELONEJ Z URZĘDU, W TYM: TYTUŁEM WYNAGRODZENIA KWOTĘ 480 ZŁ I TYTUŁEM 23% PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG KWOTĘ 110,40 ZŁ.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący reprezentowany przez pełnomocnika przyznanego w ramach prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącego zaskarżył to rozstrzygnięcie w całości, wniósł o:
1) jego zmianę przez umorzenie skarżącemu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczek alimentacyjnych bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania;
2) zmianę rozstrzygnięcia zaskarżonego wyroku w zakresie wysokości kosztów wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu;
3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, bądź przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego nieuiszczonych w całości ani części kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych.
Ponadto pełnomocnik skarżącego zrzekł się prawa rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
1) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, dalej: p.u.s.a., w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., przez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej w zakresie zgodności z prawem skarżonej decyzji i wydanie orzeczenia, którego nie poprzedziła kontrola działania organu administracji polegająca na ocenie, czy organ w sposób wyczerpujący dokonał analizy materiału dowodowego zebranego w postępowaniu oraz, czy organ rozważył wszystkie okoliczności podnoszone przez skarżącego, poprzez co zostały naruszone następujące przepisy;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2022 r. poz. 1205, z późn. zm.), dalej: ustawa alimentowa, przez ich niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w uznaniu przez Sąd, że organy obu instytucji zasadnie zastosowały przepis art. 30 ust. 2 tej ustawy z uwzględnieniem przytoczonej jego wykładni, a w konsekwencji, że jest brak podstaw do uznania dowolności decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, po uwzględnieniu sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, pomimo że sytuacja skarżącego daje podstawy do zastosowania tego przepisu zgodnie z wnioskiem, co winno skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem decyzji, a nie jej oddaleniem;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: k.p.a., przez wadliwe uznanie, że organy orzekające podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a ich ocena była logiczna i spójna, pomimo braku kompleksowej i właściwej oceny zebranych w sprawie dowodów, w tym dokumentów dotyczących sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, czy też brakiem kontaktu i pomocy ze strony dzieci, jak i złym stanem skarżącego, co spowodowało naruszenie wskazanych przepisów i bezpodstawną odmowę umorzenia skarżącemu zobowiązań, a w konsekwencji miało wpływ na treść rozstrzygnięcia;
6) § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935), dalej: rozporządzenie z 2015 r., przez jego niezastosowanie, pomimo że przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna, a zasądzona w pkt 2 wyroku kwota 480 zł wskazuje, że Sąd zastosował § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c tego aktu normatywnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto powyższe zarzuty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół zagadnienia prawidłowości odmowy umorzenia skarżącemu znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczek alimentacyjnych. Orzekające w sprawie organy odmówiły umorzenia skarżącemu wspomnianych należności wraz z odsetkami, uznając, że nie zaszły podstawy do przyznania mu wspomnianej ulgi w spłacie należności.
Stanowisko to zostało zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który przywołanym na wstępie wyrokiem, oddalił złożoną skargę. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że wspomniana ulga przyznawana jest w ramach uznania administracyjnego, co powoduje, że kontrola sądowa takiego rozstrzygnięcia ogranicza się do zbadania czy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, a uzasadnienie kontrolowanego rozstrzygnięcia nie wskazuje, że odmowa uwzględnienia wniosku z uwagi na przedstawiony tok rozumowania organu nosi cechy dowolności. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postępowanie zostało przeprowadzone adekwatnie do przesłanek przyznania pomocy wskazanej we wniosku, a przedstawiony w uzasadnieniu decyzji wywód wskazuje, że rozstrzygnięcie znajdowało poparcie w ustalonym stanie faktycznym i uwzględniało słuszny interes strony.
Mając powyższe na uwadze, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy alimentacyjnej organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Analiza zacytowanego przepisu wskazuje, że przesłankami decydującymi o dopuszczalności udzielenia ulgi w spłacie należności w jednej z przewidzianych w nim form poza złożeniem wniosku przez dłużnika alimentacyjnego jest jego sytuacja dochodowa i rodzinna. Przepis ten, przez zastosowanie zwrotu "organ [...] może", wskazuje, że nawet wykazanie przez dłużnika odpowiednio niekorzystnej sytuacji dochodowej czy rodzinnej nie powoduje, że organ ma obowiązek przyznania wspomnianej ulgi. Jednocześnie zacytowany przepis nie przewiduje w sposób wyraźny innych kryteriów zastosowania tej instytucji, co oznacza to, że na możliwość zastosowania tego przepisu wpływu nie mają inne okoliczności, jak stan zdrowia dłużnika czy jego możliwości zarobkowe, o ile w ocenie organu nie będą one stanowiły elementu określającego słuszny interes obywatela.
W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżący posiada dochód z tytułu emerytury w wysokości 1 636,05 zł pomniejszony w ramach egzekucji należności o kwotę 894,76 zł i nie ma na utrzymaniu innych członków rodziny. Ponadto z niekwestionowanego przez skarżącego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący ma umiarkowany stopień niepełnosprawności, nastąpiła u niego wznowa gruźlicy płuc, cierpi na chorobę krążka międzykręgowego, zaburzenia lękowe, nadciśnienie samoistne oraz przewlekły pourazowy ból głowy. Z uwagi na powyższe, rację należy przyznać rozpatrującym wniosek organom, że sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego same w sobie nie dają podstaw do zastosowania instytucji unormowanej w art. 30 ust. 2 ustawy alimentacyjnej. Brak osób na utrzymaniu i przyznana kwota emerytury pozwalają bowiem na egzekwowanie należności w kwocie umożliwiającej skarżącemu pokrycie czynszu za najem lokalu socjalnego oraz poniesienie opłat za energię elektryczną, a także dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków.
Również sytuacja osobista i zdrowotna skarżącego, a także jego wiek nie przemawiają za przyznaniem prymatu jego interesowi nad interesem obywateli przejawiającym się w egzekwowaniu od dłużników alimentacyjnych ciążących na nich należności wynikających z faktu poniesienia ciężaru alimentacyjnego przez społeczeństwo w zastępstwie osoby zobowiązanej. Przepis art. 30 ust. 2 ustawy alimentacyjnej powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający, gdyż obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka przez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP). Fakt wypłaty przez Państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej z tytułu zasądzonych alimentów, nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Co więcej, każde umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. W takiej sytuacji, gdzie brak jest szczególnie uzasadnionej okoliczności uzasadniającej umorzenie, byłoby to sprzeczne z założeniami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i prowadziłoby do niedozwolonej, rozszerzającej interpretacji przesłanek z art. 30 ust. 2 tej ustawy (por. wyrok. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 611/16). Jednocześnie zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych uzyskiwanie niskich dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Zła sytuacja finansowa i rodzinna jest bowiem cechą większości zobowiązanych, za których Fundusz Alimentacyjny wypłacał należności i umarzanie należności z tej tylko przyczyny czyniłoby praktycznie martwą normę prawną statuującą obowiązek zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń. Wobec tego sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Może mieć to miejsce wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2432/23, z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 1833/23).
W świetle powyższych wywodów, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w rozpoznawanej sprawie zgodnie z obowiązującymi przepisami i adekwatne do zakresu wynikającego z art. 30 ust. 2 ustawy alimentacyjnej, a wnioski organów utrwalone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako racjonalne i uzasadniające odmowę przyznania skarżącemu ulgi w spłacie ciążących na nim długów alimentacyjnych nie nosiły cech dowolności.
Z uwagi na powyższe zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 30 ust. 2 ustawy alimentowej oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przywołane przepisy należą do przepisów ustrojowych dających podstawę do kontroli działalności administracji publicznej według kryterium legalności. Naruszenie tych przepisów może nastąpić wówczas, gdy sąd administracyjny zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1366/20, II GSK 1987/23 i II GSK 1941/23 oraz z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1145/20). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli było rozstrzygnięcie znajdujące się w kognicji sądów administracyjnych, zastosowane środki kontroli były zgodne z przepisami wskazanej powyżej ustawy, a kontrola prawidłowości wydania decyzji przebiegała na podstawie kryterium legalności. Fakt, że skarżący (i zastępujący go pełnomocnik) nie podzielają stanowiska Sądu pierwszej instancji, nie świadczy sam w sobie, że wydane rozstrzygnięcie naruszało przepisy stanowiące podstawę analizowanego zarzutu skargi kasacyjnej.
Odnosząc się z kolei do kwestii kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, należy odnotować, że z zawartej w art. 205 p.p.s.a. definicji kosztów postępowania wynika, że w przypadku postępowania, w którym strona reprezentowana jest przez radcę prawnego (art. 205 § 2 p.p.s.a.) do niezbędnych kosztów postępowania zalicza się jego wynagrodzenie według stawek opłat, wynikających z odrębnych przepisów, koszty sądowe (art. 211-213 p.p.s.a.) oraz koszty nakazanego przez sąd stawiennictwa strony (art. 91 § 3 p.p.s.a.). Z art. 209 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że postanowienie o zwrocie kosztów powinno stanowić część składową orzeczenia dotyczącego uwzględnienia skargi oraz orzeczenia umarzającego postępowanie z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. oraz rozpoznającego skargę kasacyjną. Stąd też ustawodawca zamieścił w art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. zastrzeżenie, że zażalenie na zwrot kosztów przysługuje jedynie wówczas, gdy strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Jeżeli bowiem wpłynie skarga kasacyjna, sąd drugiej instancji – kontrolując zaskarżone orzeczenie w granicach zakreślonych przez art. 183 § 1 p.p.s.a. – kontroluje także prawidłowość rozstrzygnięcia o kosztach. Wniesienie skargi kasacyjnej czyni zbędnym, a zarazem niedopuszczalnym składanie obok niej zażalenia. Ograniczenie dopuszczalności zażalenia na postanowienie rozstrzygające o zwrocie kosztów postępowania do przypadków, w których strona nie wniosła skargi kasacyjnej, ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy wspomniane postanowienie zawarte jest w wyroku albo w innym orzeczeniu podlegającym zaskarżeniu skargą kasacyjną. Jednakże należy przyjąć, że takie ograniczenie dopuszczalności zażalenia dotyczy jedynie zwrotu kosztów postępowania stronie, a nie przyznania wynagrodzenia profesjonalnemu pełnomocnikowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy zamieszczonemu nawet w wyroku Sądu pierwszej instancji. Za taką wykładnią przemawia treść art. 258 do 260 p.p.s.a., gdyż w zdaniu drugim przepisu art. 260 p.p.s.a. wyraźnie stwierdzono, że na takie postanowienie służy zażalenie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 116/12).
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 4 p.p.s.a. czynności, o których mowa w § 2 (w szczególności wydanie postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków – pkt 8 § 2 art. 258 p.p.s.a.), może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywać sąd. Na postanowienia albo zarządzenie sądu, o których mowa w § 2 pkt 6-8, przysługuje zażalenie.
Zatem w sytuacji wydania przez sąd pierwszej instancji postanowienia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia ustanowionemu pełnomocnikowi z urzędu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, choćby postanowienie to znalazło się w sentencji wyroku sądu pierwszej instancji, znajdą odpowiednie zastosowanie ogólne przepisy dotyczące zażaleń (art. 194 i in. p.p.s.a.), w tym dotyczące terminu do wniesienia zażalenia. Zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2024 r., sygn. akt I OSK 1462/23). Z akt sprawy wynika, że zawarte w pkt 2 zaskarżonego wyroku postanowienie w przedmiocie przyznania radcy prawnemu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy zostało ogłoszone na rozprawie 27 października 2023 r. w obecności pełnomocnika skarżącego. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 3 listopada 2023 r. Tymczasem pełnomocnik skarżącego zamiast złożyć zażalenie na pkt II wyroku w terminie otwartym do jego złożenia, to uczynił je przedmiotem dodatkowego zarzutu skargi kasacyjnej z 2 stycznia 2024 r., który Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na wyżej opisane regulacje prawne potraktował, jako zażalenie, które – jako spóźnione – podlega odrzuceniu na podstawie art. 194 § 2 p.p.s.a w zw. z art. 258 § 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną w zakresie dotyczącym pkt I zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.