I OSK 1827/24

I OSK 1827/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Aleksandra Łaskarzewska
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
II SAB/Gd 17/24 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-06-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Pomorskiego od punktu 2, 3 i 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Gd 17/24 w sprawie ze skargi M. M. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz M. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Gd 17/24, po rozpoznaniu skargi M. M. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę, w pkt 1 umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 30 czerwca 2023 r., w pkt 2 stwierdził, że bezczynność Wojewody Pomorskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pkt 3 przyznał od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł oraz w pkt 4 zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wydanie powyższego wyroku poprzedzone było następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi.
Decyzją z dnia 5 kwietnia 2023 r. Prezydent Miasta Gdyni zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i zezwolił na realizację inwestycji drogowej pn. "[...]".
Następnie decyzją z dnia 30 czerwca 2023 r. Prezydent Miasta Gdyni ustalił odszkodowanie w kwocie 466.424,40 zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Miasta Gdyni prawa własności objętej decyzją ZRID działki nr [...] o powierzchni [...]ha położonej w Gdyni, obręb [...] (pkt 1), przyznał odszkodowanie na rzecz dotychczasowego właściciela nieruchomości, tj. M. M. (pkt 2), zobowiązał Prezydenta Miasta Gdyni, jako organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego Miasta Gdyni, do zapłaty ww. odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ZRID stanie się ostateczna (pkt 3).
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła strona.
Pismem z dnia 8 września 2023 r. Wojewoda zawiadomił M. M., że w związku z koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego, m.in. pozyskania zaświadczenia o przeznaczeniu planistycznym przedmiotu wyceny, nie było możliwe rozpatrzenie odwołania od decyzji z dnia 30 czerwca 2023 r. Nowy termin załatwienia sprawy organ odwoławczy wyznaczył do 12 stycznia 2024 r.
Kolejno, pismem z dnia 8 września 2023 r. Wojewoda wystąpił do Prezydenta o wskazanie, w formie zaświadczenia wydanego w trybie art. 217 § 1 K.p.a., jakie przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (a w przypadku braku planu - w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego) miała działka nr [...] na dzień 5 kwietnia 2023 r. Ponadto organ odwoławczy zwrócił się do organu I instancji o przedłożenie oryginału bądź uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kopii oświadczenia strony z dnia 4 maja 2023 r. o wydaniu przedmiotowej nieruchomości, bowiem w aktach sprawy znajduje się jedynie niepoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia tego dokumentu.
Pismem z tego samego dnia Wojewoda wystąpił do Prezydenta Prezydent Miasta Gdyni o przedłożenie oryginału bądź uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kopii decyzji ZRID wraz z klauzulą ostateczności, bowiem w aktach sprawy znajduje się jedynie niepoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia ww. dokumentu.
W dniu 19 września 2023 r. Prezydent przekazał Wojewodzie oryginał oświadczenia strony o wydaniu nieruchomości (pismo z dnia 4 maja 2023 r.), informując jednocześnie, że nie jest możliwe przesłanie oryginału ani potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji ZRID, gdyż jej oryginał znajduje się u Wojewody z uwagi na złożone odwołanie.
W dniu 20 września 2023 r. Prezydent Miasta Gdyni przekazał Wojewodzie Pomorskiemu zaświadczenie dotyczące przeznaczenia planistycznego działki nr [...], obręb [...].
Decyzją z dnia 22 listopada 2023 r. Wojewoda uchylił w części decyzję Prezydenta z dnia 5 kwietnia 2023 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "[...]".
Następnie pismem z dnia 1 grudnia 2023 r. (data wpływu: 11 grudnia 2023 r.) strona wniosła do Wojewody ponaglenie na bezczynność w sprawie, które organ odwoławczy przekazał Ministrowi Rozwoju i Technologii pismem z dnia 15 grudnia 2023 r.
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r. Minister uznał, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania odwoławczego od decyzji z dnia 30 czerwca 2023 r.
Pismem z dnia 12 stycznia 2024 r. Wojewoda, na podstawie art. 36 K.p.a., zawiadomił stronę, że ze względu na stan faktyczny i prawny sprawy, który jest szczególnie skomplikowany, co determinuje konieczność dodatkowej kompleksowej jego analizy, nie było możliwe rozpatrzenie odwołania od decyzji z dnia 30 czerwca 2023 r. Nowy termin załatwienia sprawy wyznaczono do 29 marca 2024 r.
W dniu 12 lutego 2024 r. M. M. złożyła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Pomorskiego postępowania w sprawie dotyczącej rozpatrzenia jej odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 30 czerwca 2023 r., zarzucając naruszenie:
1) art. 130 ust. 2, art. 134 oraz art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2023 r, poz. 344 ze zm.) w zw. z art. 35 § 1, 2 i 3 K.p.a. oraz art. 36 § 1 i 2 K.p.a.;
2) art. 8 i art. 12 K.p.a.;
3) art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględniając skargę w pierwszej kolejności zauważył, że do dnia wniesienia skargi odwołanie skarżącej od decyzji z dnia 30 czerwca 2023 r. nie zostało rozpoznane, jednakże w dniu 15 kwietnia 2024 r. organ odwoławczy wydał decyzję, którą uchylił zaskarżoną decyzję w części pkt 3 i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu Prezydenta Miasta Gdyni do wypłaty ustalonego odszkodowania, jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, zaś w pozostałym zakresie (pkt 1 i 2) utrzymał ją w mocy. Biorąc pod uwagę, że przed rozpoznaniem skargi Wojewoda Pomorski rozpoznał odwołanie skarżącej z dnia 25 lipca 2023 r. w przewidzianej prawem formie, bowiem wydał decyzję, to postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu odwoławczego do rozpatrzenia odwołania podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez Sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Niezależnie od powyższego Sąd doszedł do wniosku, że organ odwoławczy dopuścił się bezczynności. Sprawa zainicjowana odwołaniem strony z dnia 25 lipca 2023 r. nie została załatwiona bowiem w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a.
Jak wynika z akt sprawy, odwołanie od decyzji z dnia 30 czerwca 2023 r. wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 9 sierpnia 2023 r. Od tego momentu Wojewoda Pomorski miał ustawowy obowiązek zakończyć postępowanie odwoławcze w terminie miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Pierwszą czynność w sprawie odzwierciedloną w aktach Wojewoda podjął po miesiącu od wpływu odwołania (8 września 2023 r.) informując skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 12 stycznia 2024 r. w związku z koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego (m.in. pozyskania zaświadczenia o przeznaczeniu planistycznym przedmiotu wyceny). Po otrzymaniu od Prezydenta Miasta Gdyni oświadczenia strony o wydaniu nieruchomości (co miało miejsce 19 września 2023 r.) oraz zaświadczenia dotyczącego przeznaczenia planistycznego działki nr [...], obręb [...] (co nastąpiło 20 września 2023 r.) organ odwoławczy przez kolejne prawie trzy miesiące nie podjął żadnej czynności procesowej. Po wpływie do Wojewody Pomorskiego ponaglenia (11 grudnia 2023 r.) organ odwoławczy przekazał je Ministrowi Rozwoju i Technologii, a po zwrocie akt sprawy (29 grudnia 2023 r.) Wojewoda pismem z dnia 12 stycznia 2024 r. poinformował skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 29 marca 2024 r. "ze względu na stan faktyczny i prawny sprawy, który jest szczególnie skomplikowany, co determinuje konieczność dodatkowej kompleksowej jego analizy". W dniu 15 kwietnia 2024 r., a więc po ponad ośmiu miesiącach od otrzymania odwołania, Wojewoda wydał decyzję uchylającą w części decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 30 czerwca 2023 r.
Zdaniem Sądu opisana powyżej chronologia poszczególnych czynności prowadzi do wniosku, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku.
Ponadto Sąd uznał, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ odwoławczy nie tylko nie załatwił sprawy w terminie wynikającym z art. 35 K.p.a., ale wielokrotnie go przekroczył. Dopiero po miesiącu od wpływu odwołania Wojewoda podjął pierwsze czynności w sprawie. Również po otrzymaniu od Prezydenta żądanych dokumentów organ odwoławczy przez kolejne trzy miesiące był bezczynny. Podobnie po zwrocie akt przez Ministra aktywność organu odwoławczego ograniczyła się do poinformowania skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie. Usprawiedliwieniem dla utrzymującego się stanu bezczynności Wojewody w rozpoznaniu odwołania skarżącej nie może być wskazywana w odpowiedzi na skargę duża liczba prowadzonych postępowań, jak również stopień skomplikowania spraw wymagający obszernej wiedzy, doświadczenia oraz dużego nakładu pracy. Kwestie te stanowią sprawy wewnętrzne organu odwoławczego i nie mogą mieć wpływu na wykonywanie przez niego obowiązków ustawowych, w szczególności nie mogą ograniczać obywateli w realizacji ich praw podmiotowych. Pracę organu administracji publicznej należy tak organizować, aby zapewnić sprawne i skuteczne załatwianie spraw administracyjnych bez szkody dla obywateli.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że działania Wojewody w postępowaniu zainicjowanym odwołaniem skarżącej nie były podejmowane sprawnie i efektywnie. Wojewoda nie rozpatrzył odwołania strony w terminie, czym naruszył postanowienia przepisów art. 35 § 1 i 3 K.p.a. oraz korespondujące z nimi art. 12 § 1 i 2 K.p.a. Oceniając prowadzone postępowanie Sąd nie tylko badał przekroczenie terminów ustawowych, lecz rozważył także, czy możliwe było szybsze i efektywniejsze prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie i w tym zakresie uznał, że było to w granicach możliwości organu odwoławczego. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., orzekł jak punkcie 2 wyroku.
Powyższa ocena skutkowała przyznaniem od Wojewody na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd uznał, że kwota 2.000 zł będzie stanowić dla skarżącej rekompensatę za uszczerbek, jakiej doznała na skutek nieefektywnego procedowania przez organ odwoławczy jej sprawy, a przy tym będzie ona spełniać również funkcję represyjno-prewencyjną dla organu administracji publicznej, zapewniając przestrzeganie przez niego zasad postępowania administracyjnego i swoich obowiązków związanych ze sprawnym jego prowadzeniem w przyszłości. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 3 wyroku.
Skargę kasacyjną w zakresie punktu 2, 3 i 4 powyższego wyroku wniósł Wojewoda Pomorski, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i art. 36 K.p.a. i uznaniu, że w sprawie miała miejsce bezczynność z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy bezczynność organu w ogóle nie zachodziła, gdyż działania organu nie nosiły znamion bezczynności, albowiem termin na załatwienie sprawy został prawidłowo przez organ zmodyfikowany na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. (termin zakończenia sprawy został przesunięty z zawiadomieniem strony) skutkiem czego Sąd orzekł niezasadnie o bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz o kosztach postępowania;
2) z ostrożności procesowej (gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zarzutu z pkt 1) – skarżący kasacyjnie zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 149 § 1a P.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i art. 36 K.p.a. i uznaniu, że w przedmiotowej sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy ewentualna i błędnie oceniona przez Sąd bezczynność organu winna zostać uznana za "zwykłą", gdyż działania organu nie nosiły znamion złej woli, ani też nie powodowały dla strony dolegliwych skutków, równocześnie nie miały charakteru zamierzonego, a skala zwłoki w postępowaniu nie była znaczna, to jednak została przez organ usprawiedliwiona i wyjaśniona, a nowy termin rozpatrzenia sprawy oraz wyjaśnienia zostały stronie każdorazowo zakomunikowane;
3) art. 149 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 35 § 1 i art. 36 K.p.a. i uznaniu, że w przedmiotowej sprawie M. M. na skutek bezczynności doznała uszczerbku i tym samym niezasadne przyznanie od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł, podczas gdy skarżąca w skardze nie wykazała, aby na skutek bezczynności doznała uszczerbku, poniosła stratę finansową lub krzywdę.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie w zaskarżonej części orzeczenia Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie;
2) w razie zaistnienia przesłanek określonych w art. 188 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia;
3) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ponadto Wojewoda Pomorski oświadczył, że nie wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. M. wskazała, że zgadza się z argumentacją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów następstwa prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Według natomiast art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ocenił, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności przy rozpoznaniu odwołania M. M. od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 30 czerwca 2023 r. w sprawie odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Miasta Gdyni prawa własności działki nr [...] o powierzchni [...]ha położonej w Gdyni, obręb [...] objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "[...]". Ponadto Sąd uznał, że zaistniała bezczynność organu odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł.
Z przedstawionym stanowiskiem należy się zgodzić.
Przed przystąpieniem do oceny zaistniałego w sprawie stanu faktycznego wyjaśnić trzeba, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Oznacza to, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Art. 35 § 1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie tej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z ww. przepisem – niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno natomiast nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Niezałatwienie sprawy, wszczętej na wniosek strony w terminach wskazanych w art. 35 K.p.a., daje podstawy do czynienia organowi zarzutu, że pozostaje bezczynny, bądź że przewlekle prowadzi postępowanie administracyjne. Chodzi więc o sytuację, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, bądź nie podjął stosownej czynności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1380/19 oraz z dnia 15 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 2333/22).
Mając na uwadze powyższe rozważania zasadnym było przyjęcie, że obowiązkiem Wojewody Pomorskiego było rozpatrzenie odwołania M. M. od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 30 czerwca 2023 r. w ciągu miesiąca od daty jego otrzymania, chyba że organ wykazałby, że z przyczyn, o jakich mowa w art. 35 § 5 K.p.a. nie było to możliwe.
Z ustalonego stanu faktycznego wynika bezspornie, że Wojewoda Pomorski przekroczył maksymalny termin przewidziany na rozpoznanie odwołania strony od ww. decyzji, naruszając tym samym zasadę szybkości postępowania. Od dnia otrzymania przez organ odwołania (9 sierpnia 2023 r.) do dnia wystąpienia ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (12 lutego 2024 r.) upłynęło ponad sześć miesięcy, a mimo to sprawa nie została w tym czasie załatwiona. Dopiero w dniu 15 kwietnia 2024 r., a więc po ponad ośmiu miesiącach od otrzymania odwołania, Wojewoda Pomorski wydał decyzję, którą uchylił decyzję organu I instancji w części pkt 3 i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu Prezydenta Miasta Gdyni do wypłaty ustalonego odszkodowania, jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, zaś w pozostałym zakresie (pkt 1 i 2) utrzymał ją w mocy. Zasadnie przy tym Sąd I instancji przyjął, że przedstawione czynności w sprawie podejmowane były w znacznych odstępach czasu i w sposób nieefektywny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący kasacyjnie nie przedstawił argumentów, które pozwoliłyby na przyjęcie odmiennej oceny tej sytuacji, a prezentowane stanowisko stanowi polemikę z ustaleniami i wnioskami zawartymi w zaskarżonym wyroku. Istotnie jest przy tym, że w odwołaniu od decyzji z dnia 30 czerwca 2023 r. strona podniosła wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 162) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i powiększenie kwoty należnego odszkodowania o 5% przy uwzględnieniu wyłącznie wartości gruntu (5% x 69.168 zł), podczas gdy, w ocenie strony, powiększenie odszkodowania w związku z wydaniem nieruchomości powinno być obliczone jako 5% od wartości całej nieruchomości określonej w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego, tj. od kwoty 452.966 zł. M. M. nie kwestionowała zatem samej wysokości odszkodowania, a jedynie prawidłowość wyliczenia przez organ I instancji kwoty odszkodowania w związku z wydaniem nieruchomości. W toku postępowania odwoławczego nie zachodziła wobec powyższego konieczność pozyskania dodatkowego materiału dowodowego, analizy sporządzonego operatu szacunkowego jak również rozpatrywania kwestii związanych z wyceną nieruchomości.
Wobec powyższego za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i art. 36 K.p.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 149 § 1a P.p.s.a. zauważyć należy, że kilkukrotne przekroczenie ustawowego terminu do załatwienia sprawy, przy braku istotnych procesowych przeszkód do jej załatwienia, prowadzi do wniosku, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny również podziela ocenę Sądu I instancji. Na jej zmianę nie może wpłynąć podnoszony przez skarżący kasacyjnie organ skomplikowany charakter sprawy o odszkodowanie, gdyż organ odwoławczy jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach istota sporu sprowadzała się do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia przez Prezydenta Miasta Gdyni o wysokości powiększonego odszkodowania w związku z wydaniem nieruchomości.
W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje sam tylko przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności. Wobec tego, bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1440/17 oraz z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1863/18).
Odnosząc się do zastosowania w stanie faktycznym ustalonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 149 § 1a P.p.s.a., wyjaśnić trzeba, że na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojęcie rażącego naruszenia prawa nie zostało ustawowo zdefiniowane. Definicji legalnej tego pojęcia nie zawiera również Kodeks postępowania administracyjnego. Jednakże w doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie przez Sąd rażącego naruszenia prawa przy bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie, w kontekście stanu faktycznego danej sprawy. Dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, podstawowe znaczenie mają okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów.
Przenosząc powyższe rozważania do przedstawionego stanu faktycznego sprawy, należy zauważyć, że rozpoznanie odwołania strony po ponad 8 miesiącach od jego wpływu do organu wskazuje, że okres, w jakim procedował Wojewoda Pomorski był nadmiernie długotrwały. Z tego więc powodu stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził w tym przypadku rażące naruszenie prawa przez organ odwoławczy należało uznać za prawidłowe, gdyż sprawa ta na etapie postępowania odwoławczego nie była, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, skomplikowana merytorycznie, wymagająca obszernej wiedzy, doświadczenia czy też szczególnie dużego nakładu pracy.
Ponadto, zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Jedyną przesłanką warunkującą przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Decyzja o zastosowaniu bądź odmowie zastosowania tego środka (sumy pieniężnej) należy do sądu administracyjnego. Przyjmuje się, że grzywna jest środkiem o charakterze represyjnym i prewencyjnym mającym zdyscyplinować organ, natomiast suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Jej przyznanie stanowi swoistą rekompensatę za doznane negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania administracyjnego. Z woli ustawodawcy przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. zależy zatem od uznania sądu i brak jest w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji właściwie ocenił i wystarczająco uzasadnił, że przyznana od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej kwota 2.000 zł tytułem sumy pieniężnej jest adekwatną sankcją stanowiącą rodzaj rekompensaty jako zadośćuczynienie za nieefektywne procedowanie przez organ odwoławczy sprawy. Z tego powodu zarzut naruszenia art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 35 § 1 i art. 36 K.p.a. należało uznać za nieskuteczny, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny uprawniony był do przyznania - według własnej oceny - świadczenia, o którym mowa w powołanym przepisie.
Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.