I OSK 1820/15

I OSK 1820/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2017-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-06-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz /przewodniczący/
Wiesław Morys
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Zaliczka alimentacyjna
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 701/14 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2015-03-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 193, art. 141 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2012 poz 1228
art. 30 ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia NSA Wiesław Morys sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 701/14 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I; 2. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...].
Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 701/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w pkt I. oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z [...] lipca 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego; w pkt II przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu; w pkt III przyznał pełnomocnikowi zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z [...] kwietnia 2014 r., w przedmiocie odmowy umorzenia M. W. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych M. W. i G. W. w okresie od [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. w łącznej kwocie [...] zł.
M. W. wnioskiem z [...] kwietnia 2013 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o umorzenie w trybie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) całości należności objętych decyzją z [...] kwietnia 2013 r. dotyczącą zwrotu należności powstałej z tytułu wypłaconych K. M. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci. Wskazał, że nie jest w stanie dokonać spłaty obciążających go kwot, bo jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, jest niezdolny do pracy, wymaga pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych, choruje na nadciśnienie tętnicze, [...] , niedokrwistość, z powodu [...] ma amputowaną [...] oraz palce [...] z powodu odmrożenia, gospodaruje samotnie, utrzymuje się jedynie ze świadczeń pomocy społecznej, w tym zasiłku stałego oraz jest bez wsparcia ze strony rodziny i przyjaciół, bez perspektyw na podjęcie płatnej pracy.
Uzasadniając odmowną decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma żadnych osób na utrzymaniu. Nie pracuje zawodowo, ani dorywczo. Legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z [...] lutego 2014 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S., na podstawie którego ustalono, że wnioskodawca został zaliczony do osób niepełnosprawnych o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Skarżący nie ponosi kosztów związanych z opłatami eksploatacyjnymi, tj. czynsz i gaz. Natomiast od kwietnia 2014 r. poinformował, że będzie pokrywał koszty zużycia energii elektrycznej. Ponadto korzysta sporadycznie z darmowych obiadów w Zrzeszeniu Sióstr Miłosierdzia w S.. Jedynym źródłem utrzymania strony jest pomoc ze świadczeń pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej w formie zasiłku stałego wypłacanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C. w wysokości [...] zł miesięcznie, który ustalono bezterminowo.
Organ podał, że sytuacja skarżącego jest trudna, jednak nie jest wyjątkowa na tyle, aby w sposób trwały uniemożliwiała mu podjęcie starań o jej poprawę. W ocenie organu pierwszej instancji wnioskodawca ma możliwości podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej. Zdaniem organu pierwszej instancji wnioskodawca choć ma możliwości uczestniczenia w szkoleniach i doskonaleniu zawodowym, kierowanych do osób niepełnosprawnych, nie robi tego. Tym samym pozbawia siebie możliwości wyjścia z trudnej sytuacji, a nadto sam siebie ogranicza w możliwości wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego względem swoich dzieci oraz możliwości spłaty zadłużenia. W tych warunkach organ pierwszej instancji, powołując się na uznanie administracyjne, nie znalazł podstaw do umorzenia zadłużenia skarżącemu.
Po rozpatrzeniu odwołania – w którym skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz błędną wykładnię przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu SKO wskazało, że o umorzeniu zadłużenia rozstrzyga się w drodze uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracyjny nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku o umorzenie. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek świadczeń alimentacyjnych. W tym aspekcie organ odwoławczy podzielił ustalenia i wnioski organu pierwszej instancji.
Podstawową okolicznością podawaną przez stronę na okoliczność niemożności wywiązania się z ciążącego zobowiązania jest brak dochodów z pracy zarobkowej oraz to że takiej pracy nie może on podjąć z uwagi na stan zdrowia. Zdaniem organu ten argument jednak nie może być uznany za pozwalający na podjęcie decyzji o umorzeniu długu. Istotnie jest niesporne, że odwołujący jest osobą niepełnosprawną na stałe w stopniu umiarkowanym. Wynika to z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z [...] lutego 2014 r. Jednak z tego orzeczenia nie wynika, aby odwołujący się nie mógł podejmować żadnego zatrudnienia. W orzeczeniu wskazano, że odwołujący się może uczestniczyć w szkoleniu zawodowym i pracować na odpowiednio przystosowanym stanowisku pracy. W tym aspekcie skarżący nie zaoferował żadnych dowodów, że choć próbował np. we współpracy z urzędem pracy w S. i ośrodkiem pomocy społecznej w tym mieście, znaleźć zatrudnienie, które możliwe byłoby z uwagi na jego stan zdrowia i niepełnosprawność. Tym samym za niewystarczające organ uznał same twierdzenia wnioskodawcy, że nie może pracować zarobkowo i że nie ma dla niego odpowiedniej pracy. Aktualna sytuacja dochodowa i materialna odwołującego się nie podlega sporowi. W tym zakresie nie są kwestionowane oświadczenia odwołującego się, a w szczególności jego oświadczenie z [...] marca 2014 r. Obecnie jedynym dochodem odwołującego się jest zasiłek stały z pomocy społecznej, czyli [...] zł. Istotnie dochód w takiej kwocie nie pozwala na zapłatę bieżących alimentów, ani na spłatę zaległych świadczeń i spłatę istniejącego zadłużenia. Jednak sam fakt braku środków na spłatę nie oznacza niejako automatycznie, że musi dojść do umorzenia zadłużenia. Stan zdrowia odwołującego się został już oceniony orzeczeniem o jego umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ten fakt nie jest kwestionowany. Jednak sama niepełnosprawność nie oznacza, że odwołujący się został wyłączony z aktywności zawodowej. Właśnie tym bardziej odwołujący się powinien podjąć starania, aby funkcjonować w społeczeństwie, jako aktywny jego członek, a nie jedynie, jako osoba, która żąda ciągłego wsparcia ze strony innych. Odwołujący się jest osobą w wieku, który pozwala na taką aktywność w pełnieniu ról społecznych.
Zdaniem organu odwoławczego chybiony jest zarzut, że brak umorzenia może pozbawić odwołującego się możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Odwołujący się od lat nie płaci ani alimentów na swoje dzieci, ani nie zwraca świadczeń wypłaconych tym dzieciom. Taki stan w żaden sposób nie wpływa na sposób życia odwołującego się. Skoro żyje tylko z zasiłków z pomocy społecznej, to i tak zajęcie takich świadczeń w postępowaniu egzekucyjnym nie jest możliwe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. W. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z [...] lipca 2014 r. zarzucając organowi: obrazę prawa materialnego przez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz naruszenie prawa procesowego poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i niewłaściwą ocenę dowodów, a także nierozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Skarżący zarzucił, że organy nie uwzględniły jego stanu zdrowia, bowiem jest osobą niepełnosprawną i wyniku choroby alkoholowej skrajnie wyniszczoną i jego produktywność jest bliska zeru. Ponadto zarzucił SKO, że wskazując, że umorzenie zaległości nie wpłynie na jego sytuację nie wzięło pod uwagę, że skarżący w związku z rosnącymi odsetki skazany jest na stresującą sytuację. Zdaniem strony odmowa umorzenia nie może być dokonywana przez pryzmat naganności jego postępowania. W ocenie strony fakt, że korzysta z pomocy społecznej powinno spowodować umorzenie zaległości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wniosło o jej oddalenie.
Oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 11 marca 2015 r., IV SA/Wr 701/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Z cytowanego przepisu wynika uznaniowy charakter decyzji wydawanych na jego podstawie. Do swobodnego zatem uznania organu ustawodawca pozostawił odmowę lub uwzględnienie wniosku dłużnika alimentacyjnego. Wydanie decyzji przez organ musi zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy, do czego w sposób wyraźny obliguje organ art. 30 ust. 2 oraz jej analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych określonych w k.p.a.
Zdaniem Sądu I instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia, że wskazanym wyżej powinnościom uchybiono w toku postępowania administracyjnego. Wniosek skarżącego został bowiem rozpatrzony przy uwzględnieniu jego sytuacji dochodowej i rodzinnej przedstawionej przez niego, zaś wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne. Tym samym nie przekroczono granic uznania administracyjnego.
Jak wyżej wyjaśniono, przesłankami umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego na podstawie omawianego przepisu są wyłącznie sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy. W związku z tym zasadnym jest przywołanie poglądu NSA zaprezentowanego w wyroku z 21 października 2008 r., I OSK 1685/07, wskazującego, iż na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności – stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Te kwestie są istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i uzasadnia to umorzenie, czy też nie czyni on żadnych starań aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. Na sytuację rodzinną składa się z kolei ustalenie, czy prowadzi on samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz. Umorzenie jednakże na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego uniemożliwia mu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, przy czym stan taki winien być skutkiem czynników obiektywnych, czyli takich, na które zobowiązany nie miał wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadnić umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Z akt sprawy wynika, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dzieci: M. W. i G. W. (wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] października 2010 r., [...], podwyższający alimenty z kwoty po 200 zł miesięcznie na każde dziecko do kwoty [...] zł). Skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, z którego nie wynika, aby skarżący nie mógł podejmować żadnego zatrudnienia. W orzeczeniu wskazano, że strona może uczestniczyć w szkoleniu zawodowym i pracować na odpowiednio przystosowanym stanowisku pracy. Strona nie zaoferowała jednak żadnych dowodów, że choć próbowała, np. we współpracy z urzędem pracy w S. i ośrodkiem pomocy społecznej w tym mieście, znaleźć zatrudnienie, które możliwe byłoby z uwagi na jego stan zdrowia i niepełnosprawność. Aktualna sytuacja dochodowa i materialna odwołującego się nie podlega sporowi. Obecnie jedynym dochodem skarżącego jest zasiłek stały z pomocy społecznej, czyli [...] zł. Sąd I instancji zgodził się z organem, że dochód w takiej kwocie nie pozwala na zapłatę bieżących alimentów, ani na spłatę zaległych świadczeń i spłatę istniejącego zadłużenia. Jednak sam fakt braku środków na spłatę nie oznacza niejako automatycznie, że musi dojść do umorzenia zadłużenia. Stan zdrowia skarżącego został już oceniony orzeczeniem o jego umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jednak sama niepełnosprawność nie oznacza, że skarżący został wyłączony z aktywności zawodowej. Jak wynika z orzeczenia o niepełnosprawności skarżący może podjąć pracę na odpowiednio przystosowanym stanowisku pracy. Ponadto strona jest osobą w wieku, który pozwala na taką aktywność zawodową.
Nie można zarzucić organowi dowolności w przyjęciu, że brak umorzenia nie pozbawi strony możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący od lat nie płaci ani alimentów na swoje dzieci, ani nie zwraca świadczeń wypłaconych tym dzieciom. Taki stan w żaden sposób nie wpływa na sposób życia strony, gdyż skarżący żyje tylko z zasiłków z pomocy społecznej, które nie podlegają zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym.
Za bezzasadny Sąd I instancji uznał zarzut sformułowany w piśmie procesowym, że organ nie wyjaśnił, czy i ewentualnie jakiego rodzaju szkolenia są dostępne w miejscu zamieszkania skarżącego oraz czy urząd pracy posiada oferty zatrudnienia dla osoby niepełnosprawnej i ze schorzeniami na jakie choruje skarżący. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji w decyzji wyjaśnił tę kwestię, wskazując zakłady pracy chronionej znajdujące się w S., oferty pracy jak również kursy i szkolenia skierowane do osób niepełnosprawnych.
Ponadto w sprawie istotne jest również to, że Sąd Rejonowy w J. wyrokiem z dnia [...] października 2010 r., [...], podwyższył alimenty z kwoty po 200 zł miesięcznie na każde dziecko do kwoty [...] zł, uznając że skarżący jest w stanie wywiązywać się o obowiązku alimentacyjnego, nawet w wyższej wysokości niż dotychczas.
Mając powyższe na uwadze, za prawidłowe uznał Sąd I instancji stanowisko organów, iż sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego, jakkolwiek jest trudna, to nie uzasadnia umorzenia ciążących na nim należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Wskazywane przez skarżącego okoliczności nie czynią bowiem jego sytuacji wyjątkowej oraz nie mogą stawiać go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych. W związku z tym umorzenie powinno mieć miejsce tylko wtedy, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, a sytuacja taka, jak już wyżej wskazano, nie zachodzi w okolicznościach sprawy niniejszej.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 11 marca 2015 r., IV SA/Wr 701/14, wniósł M. W., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:
1. prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów;
2. przepisów postępowania – art. 3 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. na skutek niedostatecznej kontroli działalności organu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji, które to uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 11 marca 2015 r. oraz przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia według norm przepisanych.
W piśmie procesowym z 7 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – przesyłając w załączeniu wyrok Sądu Okręgowego w J. z [...] grudnia 2015 r., [...], w którym orzeczono o obniżeniu alimentów M. W. do 100 zł miesięcznie na każde z dzieci – wskazała, że z treści uzasadnienia tego wyroku wynika, że PUP w S. potwierdził, iż brak jest ofert pracy dla skarżącego w jego sytuacji zdrowotnej, czego organy w niniejszej sprawie nie wyjaśniły.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły, zatem należało odnieść się do zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej, które w części okazały się zasadne.
Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. W związku z tym rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za usprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis ten w dniu orzekania przez Sąd I instancji stanowił, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną." W orzecznictwie przyjmuje się między innymi, że "Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Normę art. 134 p.p.s.a. można naruszyć tylko wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy okoliczności i dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu którego dotyczy skarga popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku" (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r., II OSK 585/15, LEX nr 2205940; zob. też wyrok NSA z 1 marca 2017 r., II OSK 2859/16, LEX nr 2288698).
Sąd I instancji oddalając skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z [...] lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyjaśnił, że obecnie jedynym dochodem skarżącego jest zasiłek stały z pomocy społecznej, czyli [...] zł. Dochód w takiej kwocie nie pozwala na zapłatę bieżących alimentów, ani na spłatę zaległych świadczeń i spłatę istniejącego zadłużenia. Jednak sam fakt braku środków na spłatę nie oznacza niejako automatycznie, że musi dojść do umorzenia zadłużenia. Stan zdrowia skarżącego został już oceniony orzeczeniem o jego umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jednak sama niepełnosprawność nie oznacza, że skarżący został wyłączony z aktywności zawodowej. Jak wynika z orzeczenia o niepełnosprawności skarżący może podjąć pracę na odpowiednio przystosowanym stanowisku pracy. "Strona nie zaoferowała jednak żadnych dowodów, że choć próbowała, np. we współpracy z urzędem pracy w S. i ośrodkiem pomocy społecznej w tym mieście, znaleźć zatrudnienie, które możliwe byłoby z uwagi na jego stan zdrowia i niepełnosprawność."
Tej ostatniej okoliczności, tj. istnienia możliwości zatrudnienia, skarżący zaprzeczył w piśmie jego pełnomocnika z [...] marca 2015 r. (k.36-37), stwierdzając, że ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy zawodowej. W takiej sytuacji realizując obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w granicach sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd I instancji nie mógł oprzeć swojego stanowiska jedynie na stwierdzeniu braku inicjatywy dowodowej samej strony, lecz powinien ocenić, czy działając w ramach uznania administracyjnego organy administracji dostatecznie wyjaśniły tę okoliczność. Tymczasem Sąd I instancji uznał, że "organ I instancji w decyzji wyjaśnił tę kwestię, wskazując zakłady pracy chronionej znajdujące się w S., oferty pracy jak również kursy i szkolenia skierowane do osób niepełnosprawnych." We wskazanym wyżej piśmie procesowym słusznie podniesiono jednak, że ocena ta nie odnosi się do realnych i indywidualnych możliwości znalezienia przez skarżącego odpowiedniego stanowiska pracy, czy też udzielenia mu pomocy w zakresie szkoleń zawodowych. Jako potwierdzenie stanowiska strony w tym zakresie uznać można argument zawarty w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w J. z [...] grudnia 2015 r., [...] (przekazanego przy piśmie procesowym z [...] marca 2016 r., k. 65), w którym (orzekając o obniżeniu alimentów M. W. do 100 zł miesięcznie na każde z dzieci), sąd powszechny ustalił, że PUP w S. poinformował o braku ofert pracy dla skarżącego w jego sytuacji zdrowotnej, co było zasadniczym powodem obniżenia alimentów. Jednocześnie z szeregu zaświadczeń wystawionych przez PUP w S., nadesłanych przez skarżącego kasacyjnie przy piśmie z [...] lipca 2017 r. (k. 74; k. 83-95), wynika, że jest on zarejestrowany jako osoba wciąż poszukująca pracy.
Gdyby te informacje mogły być potwierdzone przez organ administracji w niniejszym postępowaniu, to ocena prawnomaterialna na gruncie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, mogłaby być inna. Jak bowiem zauważył Sąd I instancji, dochód w kwocie otrzymywanego zasiłku stałego, przy jednoczesnym braku potencjalnej możliwości zatrudnienia skarżącego kasacyjnie, nie pozwala na zapłatę bieżących alimentów, ani na spłatę zaległych świadczeń i spłatę istniejącego zadłużenia. Naruszenie obowiązku oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.) mógło więc mieć istotny wpływ na jej wynik.
Wskazany wyżej przepis (art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r.) przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, nakazuje uwzględniać sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Powyższe rozważania na tle art. 134 § 1 p.p.s.a. odnosiły się do potencjalnej sytuacji dochodowej dłużnika alimentacyjnego. Dla oceny jego sytuacji rodzinnej nie bez znaczenia jest natomiast to, czy aktualnie wywiązuje się on z obowiązków alimentacyjnych, ustalonych na nowo we wskazanym wyroku Sądu Okręgowego w J. z [...] grudnia 2015 r., [...], co organy powinny wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, obok ustalenia we wskazany wyżej sposób, czy istnieją realne i indywidualnie oceniane możliwości znalezienia przez skarżącego odpowiedniego stanowiska pracy, czy też udzielenia mu pomocy w zakresie szkoleń zawodowych. Tę ostatnią okoliczność organ powinien ocenić na podstawie danych, jakimi dysponuje PUP w S., w szczególności, czy aktualne pozostaje stanowisko tego organu przekazane sądowi powszechnemu, że brak jest ofert pracy dla skarżącego w jego sytuacji zdrowotnej.
Do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się konkretnie odnieść z uwagi na to, że przepis ten ma charakter wynikowy i składa się z wielu jednostek redakcyjnych, a skarga kasacyjna nie określa, o którą z nich chodzi. W ostateczności jednak Naczelny Sąd Administracyjny zastosował odpowiednią normę z tego przepisu, wskazując podstawę prawną do uwzględnienia skargi.
Przed uzupełnieniem postępowania dowodowego przedwczesne natomiast byłoby odnoszenie się do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.