I OSK 1819/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-12-20
NSAAdministracyjneWysokansa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamisprzedaż bezprzetargowasamorząd gminnyuchwałainteres prawnynieruchomość przyległaskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne dotyczące sprzedaży działki gminnej w trybie bezprzetargowym, podkreślając konieczność prawidłowego uzasadnienia uchwały w kontekście interesu prawnego sąsiadów.

Sprawa dotyczyła sprzedaży działki gminnej w trybie bezprzetargowym, która miała poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej, uznając, że skarżąca miała interes prawny w jej zaskarżeniu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne od tego wyroku, wskazując na wadliwe uzasadnienie uchwały i konieczność rozważenia interesu wszystkich sąsiadów, a nie tylko jednego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne od wyroku WSA w Kielcach, który stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej Zawichost w sprawie sprzedaży działki gminnej w trybie bezprzetargowym. Uchwała ta miała na celu poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej. Skargi kasacyjne wniosły strony postępowania przed WSA oraz Rada Miejska. E.K. i L.K. zarzucili m.in. naruszenie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przez błędne uznanie interesu prawnego skarżącej E.Z., której nieruchomość przylegała do sprzedawanej działki. Rada Miejska Z. zarzuciła błędną wykładnię art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że przesłanki do sprzedaży bezprzetargowej zostały spełnione. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił obie skargi kasacyjne. W odniesieniu do zarzutów E.K. i L.K., Sąd wskazał, że WSA prawidłowo ocenił interes prawny skarżącej E.Z., która zgłosiła wolę zakupu działki i której nieruchomość przylegała do sprzedawanej. Sąd podkreślił, że w sprawach skarg na uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego sąd administracyjny dokonuje własnych ustaleń faktycznych. W odniesieniu do skargi Rady Miejskiej, Sąd potwierdził, że sprzedaż nieruchomości w trybie bezprzetargowym jest wyjątkiem od zasady przetargowego zbywania nieruchomości i wymaga ścisłej interpretacji. Sąd uznał, że uchwała była wadliwa, ponieważ nie rozważono wszystkich przyległych nieruchomości, w tym nieruchomości skarżącej E.Z., która również mogła skorzystać z możliwości poprawy warunków zagospodarowania poprzez nabycie działki. Uzasadnienie uchwały było lakoniczne i nie wyjaśniało wystarczająco motywów podjęcia decyzji, co uniemożliwiało prawidłową kontrolę. Sąd podkreślił, że jeśli poprawa warunków zagospodarowania jest możliwa dla więcej niż jednej nieruchomości przyległej, nie można dokonać zbycia w trybie bezprzetargowym na rzecz jednego z właścicieli bez przeprowadzenia przetargu. W związku z tym, obie skargi kasacyjne zostały oddalone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, właściciel nieruchomości przyległej, który zgłosił wolę zakupu działki przeznaczonej do sprzedaży bezprzetargowej w celu poprawy warunków zagospodarowania, posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały w tej sprawie.

Uzasadnienie

Interes prawny wynika z potencjalnego wpływu uchwały na prawo własności skarżącej oraz możliwość poprawy warunków zagospodarowania jej nieruchomości, co jest podstawą do sprzedaży bezprzetargowej zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.g.n. art. 37 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wyjątki od zasady przetargowego zbywania nieruchomości, w tym pkt 6 dotyczący poprawy warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia uchwały przez WSA.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Dotyczy interesu prawnego w zaskarżaniu uchwał.

u.g.n. art. 37 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Zasada przetargowego zbywania nieruchomości.

k.c. art. 58 § 1

Kodeks cywilny

Nieważność umowy zawartej bez przetargu, gdy brak podstaw do trybu bezprzetargowego.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Prawo własności, z którego wyprowadzany jest interes prawny.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania działań niezbędnych do załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny na podstawie materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznawania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 193

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną.

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 176

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek wskazania podstaw kasacyjnych.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa wyroku WSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała Rady Miejskiej była wadliwa, ponieważ nie rozważono wszystkich przyległych nieruchomości, które mogłyby skorzystać z poprawy warunków zagospodarowania. Uzasadnienie uchwały było lakoniczne i nie wyjaśniało wystarczająco motywów podjęcia decyzji, co uniemożliwiało prawidłową kontrolę. Właściciel nieruchomości przyległej, który zgłosił wolę zakupu, posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 7, 77 i 80 kpa przez E.K. i L.K. okazały się nieskuteczne. Zarzut naruszenia art. 101 ust. 1 u.s.g. przez E.K. i L.K. okazał się niezasadny. Zarzut naruszenia art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. przez Radę Miejską Z. okazał się niezasadny.

Godne uwagi sformułowania

Sprzedaż bezprzetargowa jest wyjątkiem od reguły przetargowego zbywania nieruchomości i jako wyjątek nie może być interpretowana w sposób rozszerzający. Jeżeli poprawa warunków zagospodarowania jest możliwa w odniesieniu do więcej niż jednej z nieruchomości przyległej, wówczas nie można w trybie bezprzetargowym dokonać zbycia na rzecz jednego z ubiegających się o to właścicieli tych nieruchomości. Uchwała musi być postrzegana jako rozstrzygnięcie oparte na prawie, a nie jako arbitralne działanie organu.

Skład orzekający

Maciej Dybowski

przewodniczący-sprawozdawca

Iwona Bogucka

członek

Anna Wesołowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących sprzedaży nieruchomości w trybie bezprzetargowym, zwłaszcza w kontekście poprawy warunków zagospodarowania nieruchomości przyległych oraz wymogów dotyczących interesu prawnego i uzasadnienia uchwał."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży działki gminnej w celu poprawy warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej i może wymagać uwzględnienia indywidualnych okoliczności każdej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów o sprzedaży nieruchomości gminnych, co jest istotne dla samorządów i potencjalnych nabywców. Podkreśla znaczenie prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnych.

Sprzedaż działki gminnej sąsiadowi – kiedy przetarg jest obowiązkowy?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1819/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Iwona Bogucka
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Ke 1076/20 - Wyrok WSA w Kielcach z 2021-04-28
Skarżony organ
Rada Gminy~Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1990
art. 37 ust. 1 i 2 pkt 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych: E.K. i L.K., oraz Gminy Z., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 1076/20, w sprawie ze skargi E.Z., na uchwałę Rady Miejskiej Zawichost, z dnia 28 października 2020 r. nr XXIII/146/20, w przedmiocie sprzedaży działki w formie bezprzetargowej, , 1. oddala skargę kasacyjną E.K. i L.K. w całości;, 2. oddala skargę kasacyjną Gminy Z. w całości;, 3. oddala wnioski E.Z. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości,
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 1076/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu sprawy ze skargi E.Z. (dalej skarżąca) na uchwałę Rady Miejskiej Z. z dnia 28 października 2020 r. nr XXIII/146/20 w przedmiocie sprzedaży działki w formie bezprzetargowej I. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości; II. zasądził od Gminy Z. na rzecz skarżącej E.Z. kwotę 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (k. 168, 172-178v akt sądowych).
Skargi kasacyjne wywiedli: E.K. i L.K. oraz Rada Miejska Z.
I. E.K. i L.K., reprezentowani przez adw. T.K., zaskarżyli wyrok II SA/Ke 1076/20 w całości, zarzucając wyrokowi: 1. obrazę art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przez niezasadne przyjęcie, że E.Z., skarżąca uchwałę Rady Miejskiej Z. z dnia 28 października 2020 r. nr XXIII/146/20 (dalej Uchwała) w przedmiocie sprzedaży w formie bezprzetargowej działki nr [...], położonej na terenie gminy Z., na poprawienie warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej, ma interes prawny w zaskarżeniu Uchwały z uwagi na fakt, że jej nieruchomość przylega do tej, na której bezprzetargową sprzedaż wyrażono zgodę - z uwagi na wyrażenie przez E.Z. pisemnie woli zakupu przedmiotowej działki, a zaskarżona Uchwała w żaden sposób nie dotyczy jej prawa własności i nie będzie miała żadnego wpływu na sposób skomunikowania nieruchomości skarżącej z drogą publiczną - ulicą S. w Z. i możliwość korzystania z działki nr [...] przez jej właścicieli w sposób zgodny ze społeczn[o-]gospodarczym przeznaczeniem tej nieruchomości; 2. niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy - w szczególności kwestii związanych ze sposobem zagospodarowania działki skarżącej i motywów, którymi kierowała się składając oświadczenie o zamiarze zakupu działki nr [...] i konsekwencji nieuwzględnienia przez Sąd I instancji wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy - a co za tym idzie naruszenie przez Sąd I instancji art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.
Skarżący kasacyjnie wnieśli o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie w całości skargi E.Z., przy jednoczesnym obciążeniu E.Z. kosztami postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach i kosztami postępowania kasacyjnego, w tym kosztami zastępstwa adwokackiego, które ponieśli zainteresowani K. w związku ze swym udziałem w postępowaniu kasacyjnym; przeprowadzenie dowodu z wyroku ze sprawy I C 301/19 Sądu Rejonowego w Sandomierzu i wyroku wraz z jego uzasadnieniem ze sprawy II Ca 1295/20 Sądu Okręgowego w Kielcach - dla wykazania treści tych orzeczeń i braku uzasadnionego interesu prawnego po stronie E.Z. do zaskarżenia kwestionowanej uchwały Rady "Miasta" [winno być "Miejskiej" - uw. NSA] Z. w nin. postępowaniu; rozpoznanie sprawy na rozprawie; przyjęcie nin. skargi do merytorycznego rozpoznania (k. 191-198; 242-249; 201-206 akt sądowych).
II. Rada Miejska Z. (dalej Rada), zastępowana przez r.pr. M.K., zaskarżyła wyrok II SA/Ke 1076/20 w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy [z dnia 21 sierpnia 1997 r.] o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że nie zostały spełnione przesłanki warunkujące zbycie działki nr [...] w trybie bezprzetargowym w sytuacji, gdy działka ma związek funkcjonalny tylko z jedną nieruchomością.
Rada wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania; zasądzenie [zwrotu] kosztów postępowania według norm przepisanych (k. 211-215 akt sądowych).
Odpowiedź na obie skargi kasacyjne wniosła E.Z., wnosząc o: oddalenie obu skarg kasacyjnych; zasądzenie od skarżących na rzecz E.Z. [zwrotu] kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych (k. 266-270 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać.
Zakres rozpoznawania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez wskazanie podstaw kasacyjnych. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które - jej zdaniem - zostały naruszone przez Sąd I instancji (art. 174 i 176 ppsa). Przytoczenie podstaw kasacyjnych winno polegać na wskazaniu konkretnych przepisów, konkretnego aktu normatywnego i stopnia ich naruszenia. Ma to istotne znaczenie, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 ppsa sąd II instancji jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania (postanowienie NSA z 24. 11.2004 r. OSK 948/04; wyrok NSA z 19.1.2012 r. II GSK 1449/10). Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r. I GSK125/09; 23.11.2010 r. II FSK 1165/09; 1.12.2010 r. II FSK 1507/09; 8.12.2010 r. I GSK 619/09; 19.7.2013 r. I OSK 2766/12, cbosa, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 897, nb 19).
I. Skarżący kasacyjnie E.K. i L.K. nieskutecznie podnieśli zarzut "naruszenia przez Sąd I instancji art. 7, art. 77 i art. 80 kpa".
Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 ppsa, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Pogląd taki może być uzasadniony co do zasady jedynie w przypadku kontroli przez sąd administracyjny postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją lub postanowieniem, wydanym w postępowaniu rozpoznawczym (wyrok NSA z: 7. 2.2001 r. V SA 671/00, Lex 50129; 7.2.2006 r. II GSK 359/05, ONSAiWSA 2006/5/145, akceptowane przez J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 292-293, uw. 7). Ograniczenia te nie dotyczą kontroli przez sąd administracyjny działań lub zaniechań organów administracji publicznej w postępowaniu w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 ppsa) lub akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ppsa) bądź akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 ppsa), a taką jest uchwała z 28 października 2020 r. nr XXIII/146/20. W tych bowiem postępowaniach to sąd administracyjny nie dokonuje co do zasady kontroli ustaleń dokonanych przez właściwy organ w sposób zgodny z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, lecz dokonuje ustaleń faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia kontroli zaskarżonego aktu lub czynności (K. Sobieralski, Z problematyki postępowania rozpoznawczego przed sądem administracyjnym, ST 2000/7-8/51; J. P. Tarno - op. cit. s. 292-293, uw. 7). W szeregu orzeczeń sądów administracyjnych, podjętych w zakresie art. 3 § 2 pkt 6 ppsa, sądy prowadziły dowody z dokumentów w zakresie ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia spraw, zarówno przed sądem I instancji, jak i przed sądem kasacyjnym (przykładowo: wyrok NSA z 4.6.2008 r. I OSK 157/08; wyrok WSA w Warszawie z 13.11.2008 r. VIII SA/Wa 350/08; wyrok WSA w Rzeszowie z 29.11.2007 r. II SA/Rz 71/07; wyrok WSA w Poznaniu z 21.3.2012 r. IV SA/Po 1127/11). Skoro postępowanie w którym organ kolegialny jednostki samorządu terytorialnego podjął uchwałę o charakterze indywidualnym (odpowiednio - wyrok NSA z 8.2.2006 r. II OSK 856/05; uchwała NSA z 21.7.2008 r. I OPS 4/08, ONSAiWSA 2008/6/90, aprobowane przez J. Drachala, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego - op. cit., s. 94-95, nb 73, 74), nie było poprzedzone postępowaniem rozpoznawczym, to na Sądzie administracyjnym ciążył obowiązek ustalenia stanu faktycznego, któremu Sąd I instancji w kontrolowanej sprawie sprostał. Zaskarżony wyrok nie narusza nierelewantnych "art. 7, art. 77 i art. 80 kpa", bowiem sąd administracyjny nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - w szczególności prowadząc postępowanie dowodowe w sprawie ze skargi na uchwałę wyrażającą zgodę na sprzedaż w formie bezprzetargowej nieruchomości na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej.
Skarżący kasacyjnie nie wskazują jako wzorców kontroli przepisów w oparciu o które Sąd I instancji dokonał ustalenia stanu faktycznego (art. 106 § 3 i 5 ppsa), przeto stan faktyczny ustalony przez Sąd I instancji był dla Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążący.
Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 713, dalej usg).
By właściwie ocenić interes prawny skarżącej nie sposób pominąć regulacji prawnomaterialnych, które w sposób zasadniczy do tego interesu prawnego będą się odnosić. Nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli: [...] 6) przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej części, jeśli mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę nieruchomość lub jej części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości (art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn). Ów przepis uprawnia do zbycia nieruchomości na rzecz m.in. właściciela nieruchomości sąsiedniej. W niniejszej sytuacji, uprawnienie do nabycia nieruchomości gminnej przysługiwało m.in. właścicielom działek sąsiednich, gdyby wszyscy oni wystąpili ze stosownym wnioskiem. Skoro uprawnienie wynikające z art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn będzie w stanie faktycznym sprawy przysługiwać właścicielom nieruchomości sąsiednich, na analogicznych zasadach należy oceniać możliwość ochrony prawnej polegającej na uprawnieniu do kontroli sądowoadministracyjnej aktu wydanego w sprawie przeznaczenia do sprzedaży nieruchomości w drodze bezprzetargowej. To z art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn w zw. z art. 140 kc należy wyprowadzać interes prawny skarżącej do wywiedzenia skargi. Skarżąca jest właścicielką działki nr [...] - nieruchomości sąsiedniej względem nieruchomości przeznaczonej do sprzedaży (działki nr [...]) i zgłosiła chęć nabycia działki nr [...], przeto wykazała swój interes prawny w zaskarżeniu Uchwały (wyrok WSA w Białymstoku z 15.11.2016 r. II SA/Bk 629/16, od którego skargę kasacyjną oddalił NSA wyrokiem z 14.9.2017 r. I OSK 407/17 - aprobowane przez E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wolters Kluwer 2023, s. 326-327 uw. 2, do art. 37). Wynika to wprost z mapy, stanowiącej załącznik do Uchwały.
Skarżący kasacyjnie ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, nie stawiają zarzutu naruszenia art. 147 § 1 ppsa, mimo że ten przepis był podstawą zaskarżonego wyroku i został wyraźnie wskazany przez Sąd I instancji (s. 8, 14 uzasadnienia II SA/Ke 1076/20).
II. Skarżąca kasacyjnie Rada Miejska Z. nie podniosła zarzutów naruszenia prawa procesowego (art. 174 pkt 2 ppsa), przeto ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny przy rozpoznawaniu tej skargi kasacyjnej jest wiążący dla Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65, zm. poz. 284, 782, 471, 1709, dalej ugn) przez błędną wykładnię nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zasadą jest sprzedawanie nieruchomości w drodze przetargu (art. 37 ust. 1 ugn). Wymienione w art. 37 ust. 2 ugn przypadki zbycia nieruchomości w trybie bezprzetargowym mają charakter wyjątku od reguły przetargowego zbywania nieruchomości. Jako wyjątki nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Ów przepis zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których następuje bezprzetargowe zbycie nieruchomości stanowiących własność publiczną (wyrok NSA z 21.3.2007 r. I OSK 1998/06, aprobowany przez A. Tułodzieckiego w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 177-178, nb 1, 2). Umowa zawarta bez przetargu, w sytuacji, w której brak było podstaw do zastosowania trybu bezprzetargowego, jest umową nieważną (art. 58 § 1 kc - A. Tułodziecki, tamże).
W wyroku SN z 6.3.2009 r. II CSK 589/08, Lex 530697, Sąd Najwyższy stwierdził, że tryb określony w art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn nie ma zastosowania w sprawie, w której nabycie działki zmierza do poprawienia warunków nie jednej nieruchomości przyległej, ale przynajmniej dwu. Gdy możliwość poprawienia warunków odnosi się do większej liczby nieruchomości, musi być przeprowadzony przetarg, a umowa zbycia zawarta bez przetargu jest bezwzględnie nieważna (art. 58 kc w zw. z art. 37 ust. 1 ugn; wyrok NSA z 15.5.2019 r. I OSK 432/19, Lex 2687370). Przetarg - zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn ustanawiającym wyjątek od zasady sprzedawania przez gminę nieruchomości w drodze przetargu - ma charakter fakultatywny. W tej sytuacji art. 705 §kc należy wykładać zawężająco, przyjmując, że dokonane w nim rozszerzenie kręgu podmiotów legitymowanych do żądania unieważnienia nie dotyczy takiej sytuacji. Podstawą unieważnienia umowy, a więc jej względnej nieważności na podstawie art. 705 § 1 kc, jest negatywna ocena zachowania strony umowy zawartej w wyniku przetargu, jego uczestnika lub osoby trzeciej działającej w porozumieniu z nimi, które jest sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami (zasadami współżycia społecznego) i wpłynęło na wynik przetargu. Zachowaniem sprzecznym z prawem w rozumieniu tego przepisu jest jedynie działanie pozostające w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami.
W wyroku NSA z 14.9.2017 r. I OSK 407/17, Lex 2417481, NSA stwierdził, że jeżeli zamiar nabycia zgłasza więcej niż jeden z właścicieli przyległych nieruchomości, to zastosowanie art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn zależy od tego, czy realizacja tego zamiaru może poprawić warunki zagospodarowania tych nieruchomości. Jeżeli poprawa ta jest możliwa w odniesieniu do więcej niż jednej z nieruchomości przyległej, wówczas nie można w trybie bezprzetargowym dokonać zbycia na rzecz jednego z ubiegających się o to właścicieli tych nieruchomości (aprobowane przez E. Bończak-Kucharczyk - op. cit. s. 327, uw. 2). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie poglądy te podziela. Argumenty przemawiające za zastosowaniem trybu bezprzetargowego i wybranie przez organ gminy jednego z kilku zainteresowanych nabyciem danej działki, którzy zgłosili nabycie danej działki, muszą być rozważone przez organ gminy przed podjęciem uchwały, a wynik tych rozważań musi być zawarty w uzasadnieniu uchwały. W przeciwnym wypadku nie sposób odeprzeć zarzutu, że ocena, czy warunki zwolnienia od trybu bezprzetargowego zbycia nieruchomości nie była dowolna (wyroki WSA w Olsztynie z: 24.11.2015 r. II SA/Ol 1043/15, Lex 1954243; 20.1.2015 r., II SA/Ol 1252/14 Lex 1635004). "Poprawa warunków zagospodarowania, o której mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. powinna być rzeczywista, możliwa i aktualna. Sam fakt przylegania działek do siebie nie tworzy jeszcze sytuacji funkcjonalnego ich powiązania. Stan ten należy oceniać z uwzględnieniem okoliczności indywidualnej sprawy" (wyrok WSA w Białymstoku z 15.11.2016 r. II SA/Bk 629/16, Lex 2165464, aprobowane przez E. Bończak-Kucharczyk - op. cit., s. 326, uw. 2).
Trafnie Sąd I instancji uznał, że zaskarżona Uchwała zawiera uzasadnienie, jednak jest ono nader lakoniczne w zakresie oceny wspomnianych wyżej okoliczności, istotnych dla jej podjęcia w świetle art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn. Bezspornym jest, że działka nr [...], której dotyczy Uchwała, przylega nie tylko do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], należącej do E. i L.K., ale również do działki nr [...], stanowiącej własność skarżącej E.Z. Niewątpliwym jest, że skarżąca także wyrażała wolę nabycia działki nr [...] dla poprawy zagospodarowania własnej nieruchomości. Podejmując Uchwałę organ nie wziął pod uwagę i nie rozważył tego, czy działka nr [...] może funkcjonować jako część drogi dojazdowej do nieruchomości skarżącej i czy sprzedaż tej działki może poprawić warunki zagospodarowania również działki skarżącej. Jeśli bowiem tak jest, sprzedaż przedmiotowej działki w trybie bezprzetargowym byłaby niedopuszczalna. Istotnym w niniejszej sprawie jest fakt, że - wbrew twierdzeniu organu - działka nr [...] funkcjonowała jako droga dojazdowa, w tym do posesji skarżącej. Nie sposób uznać za uzasadniony argument wykluczający możliwość poprawy warunków zagospodarowania działki nr [...] wyłącznie z powodu faktycznego pozbawienia dojazdu przez obecną działkę [...] przez E. i L.K. Nie można wykluczyć, czego organ nie rozważył, że przez działkę nr [...] w dalszym ciągu przebiegać może droga dojazdowa, stanowiąca przedłużenie projektowanej obecnie drogi (k. 40 akt sądowych), umożliwiająca zarówno dojazd do działki [...], jak i do nieruchomości skarżącej. Tych okoliczności organ, dostatecznie nie wyjaśnił. Z Uchwały lub z jej uzasadnienia strona winna czerpać pełną, wszechstronną, zgodnie z prawem umotywowaną informację o swej sytuacji prawnej. Brak uzasadnienia Uchwały w zakresie istotnych dla sprawy motywów, jakimi kierował się organ przy jej podejmowaniu, uniemożliwia jej prawidłową kontrolę. Należyte umotywowanie podjętego aktu w zakresie ww. okoliczności istotnych, trafnie Sąd I instancji uznał za niezbędne zwłaszcza w niniejszej sytuacji, gdy występują strony o sprzecznych interesach, zgłaszające roszczenia do tej samej działki - tak by Uchwała nie była postrzegana jako rozstrzygnięcie o charakterze arbitralnym. Szeroka argumentacja podniesiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Rady (k. 211-215 akt sądowych) wad Uchwały i jej uzasadnienia nie może sanować.
Organ nie rozważył także, czy możliwym jest ewentualnie taki podział działki nr [...], który z jednej strony zapewniłby prawidłowy dostęp działki nr [...] do drogi publicznej, a z drugiej strony posłużyłby poprawie warunków zagospodarowania nieruchomości - działki nr [...] - także przyległej do działki nr [...].
Skarżąca kasacyjnie Rada ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, nie stawia zarzutu naruszenia art. 147 § 1 ppsa.
Na podstawie art. 184 ppsa obie skargi kasacyjne należało oddalić w całości.
Wniosek uczestniczki postępowania kasacyjnego o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należało oddalić w całości wobec niewykazania przez uczestniczkę poniesienia kosztów tego postępowania (k. 266-270, 305 akt sądowych).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI