I OSK 1816/23

I OSK 1816/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2604/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-24
I OZ 200/22 - Postanowienie NSA z 2022-05-31
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
art. 2 pkt 1 i 2, art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K., J. K., A. S., R. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2604/21 w sprawie ze sprzeciwu M. K., J. K., A. S., R. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 października 2021 r. nr DAP-WOSRFR-7280-71/2021/KB w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 października 2022 r. oddalił sprzeciw M. K., J. K., A. S., R. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 października 2021 r. nr DAP-WOSRFR-7280-71/2021/KB w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
18 grudnia 2008 r. do Wojewody Mazowieckiego wpłynął wniosek A. K. z domu J. i S. J. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. i R. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we wsi T.
Decyzją z 29 sierpnia 2014 r. Wojewoda Mazowiecki odmówił wnioskodawcom prawa do rekompensaty. Od ww. decyzji odwołanie złożył S. J. Spadek po A. K., zmarłej [...] stycznia 2012 r., nabyli: syn J. K. i córka M. K. Decyzją z 12 listopada 2014 r. Minister Skarbu Państwa umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 29 sierpnia 2014 r. Decyzją z 9 marca 2015 r. Minister Skarbu Państwa stwierdził nieważność decyzji Wojewody Mazowieckiego z 29 sierpnia 2014 r. Decyzją z 22 września 2015 r. Wojewoda Mazowiecki odmówił J. K., M. K. i S. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości T., powiat S., województwo t. Decyzją z 4 stycznia 2015 r. Minister Skarbu Państwa uchylił w całości decyzję Wojewody Mazowieckiego z 22 września 2015 r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Postanowieniem z 13 lutego 2018 r. Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że J. K., M. K. i S. J. posiadają prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w T., powiat S., wojewodztwo t. o łącznej powierzchni 6 ha, 74 a, 07 m2.
Wojewoda Mazowiecki, decyzją z 29 maja 2018 r., potwierdził S. J., M. K., J. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości T., powiat S., województwo t.. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 17 października 2018 r., uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 29 maja 2018 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Od ww. decyzji wnioskodawcy złożyli sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który został oddalony prawomocnym wyrokiem z 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 531/19.
Decyzją z 24 sierpnia 2021 r., Wojewoda Mazowiecki odmówił J. K., M. K., A. S. oraz R. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości T., powiat S., województwo t. o powierzchni 6 ha 74 a 07 m2.
W wyniku rozpatrzenia odwołania stron Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 5 października 2021 r., na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie ustalił, kto był właścicielem majątku T., a także, czy A. P. i A. P. z domu R. to ta sama osoba, a jeżeli są to różne osoby, to organ I instancji nie ustalił, czy strony postępowania były następcami prawnymi A. P., oraz czy w tym przypadku są jeszcze inne strony postępowania. Ponadto wskazał, iż z materiału dowodowego jasno wynika, że M. P. była przed wybuchem II Wojny Światowej, właścicielką parceli gruntowej o powierzchni 6 ha, 74, a 07 m2. Jednak w aktach sprawy brak dokumentu poświadczającego posiadanie obywatelstwa polskiego przez M. J. z domu P., która zmarła [...] grudnia 1943 r. w miejscowości A. Ponadto z materiału dowodowego wynika, że M. J. z domu P. opuściła byłe terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., natomiast nie powróciła na obecne terytorium RP, na które powrócili w 1946 r. jej następcy prawni: A. K. z domu J. i S. J.
Zdaniem organu odwoławczego, z treści art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.; dalej: "ustawa zabużańska") wynika, że jednym z warunków nabycia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest opuszczenie byłego terytorium RP lub niemożność powrotu na to terytorium z przyczyn, o których mowa w art. 1. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych Minister wskazał, że przedwojenna właścicielka nieruchomości, która położona była poza obecnymi granicami RP, a w granicach przedwojennego Państwa Polskiego, aby otrzymać rekompensatę zobowiązana była do powrotu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast z materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że M. M. była właścicielką nieruchomości położonej w miejscowości T., powiat S., województwo t. o powierzchni 6 ha 74 a 07 m2, ale na obecne terytorium RP nie powróciła. Nie była zatem uprawniona do prawa do rekompensaty, a zatem również jej następcy prawni prawa takiego otrzymać nie mogą. Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji naruszył art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej, bowiem M. M. nie spełniła łącznie wszystkich przesłanek określonych w art. 2, 3 i 5 ust. 1 ww. ustawy, a zatem organ I instancji nie powinien wydawać postanowienia z 13 lutego 2018 r. o spełnieniu wymogów. Ponadto organ I instancji nie ustalił dostatecznie stanu faktycznego sprawy, czym naruszył art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a.
Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 października 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw wnieśli M. K., J. K., A. S. i R. J.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił go na podstawie art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm..; dalej: P.p.s.a.). Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem postępowania przed organami była wyłącznie kwestia przyznania rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczpospolitą Polską w miejscowości T. o powierzchni 6 ha 24 a 07 m2, której przedwojenną właścicielką była M. M. (organ II instancji tę okoliczność uznał za bezsporną). M. M. zmarła [...] grudnia 1943 r. w miejscowości A. (aktualnie Kazachstan). Spadek po niej na podstawie ustawy nabyły dzieci A. K. i S. J., którzy repatriowali się do Polski w 1946 r. (o czym świadczą znajdujące się w aktach sprawy ich poświadczenia zameldowania od września 1946 r. w M. oraz odpis zaświadczenia nr 28832 Polsko - Radzieckiej Komisji Mieszanej do Spraw Ewakuacji). Spadkobiercami po ww. osobach są z kolei skarżący. Z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty w 2008 r. wystąpili: A. K. i S. J. Z powyższego wynika, że w wyniku śmierci M. M. właścicielami przedmiotowej nieruchomości w T. na podstawie spadkobrania stali się A. K. i S. J. i byli tymi właścicielami w czasie gdy opuszczali byłe tereny Rzeczpospolitej Polskiej w związku z repatriacją do Polski w 1946 r. Okoliczności te są bezsporne i znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym.
Zdaniem Sądu I instancji, w tych okolicznościach faktycznych i prawnych, wniosek pierwotnie złożony przez A. K. i S. J., gdzie jako właścicielkę pozostawionego mienia wskazano M. M., należało rozpoznać nie zgodnie z jego literalnym brzmieniem, jako żądanie przyznania rekompensaty za nieruchomość przez nią pozostawioną (jak przyjęły organy), ale należało go potraktować - zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym wyłaniającym się z załączonych do wniosku dokumentów - jako żądanie przyznania rekompensaty za mienie (stanowiące pierwotnie jej własność), ale w chwili repatriacji stanowiące już własność A. K. i S. J. Natomiast w przedmiotowej sprawie organ II instancji uznał, że skarżącym nie przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ich poprzedniczkę prawną (M. M.) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości T. województwo t. Czyniąc to organ, jak wynika z uzasadnienia decyzji, powołał się na art. 2 ustawy zabużańskiej, twierdząc, że zawarte w nim warunki nie zostały spełnione, ponieważ M. M. nie repatriowała się po utracie mienia na terytorium Polski.
Sąd I instancji nie zgodził się z tym stanowiskiem wskazując, że art. 2 ustawy zabużańskiej, ani żaden inny jej przepis, nie ustanawia wymogu by własność nieruchomości przypisana była osobie przemieszczającej się na terytorium państwa polskiego w jego powojennych granicach w konkretnej dacie. Owszem w punkcie 1 art. 2 znajduje się odesłanie do daty 1 września 1939 r., jednakże wyłączenie w kontekście legitymowania się przez właściciela nieruchomości obywatelstwem polskim. Punkt ów, podobnie jak punkt 2 art. 2 reguluje wyłącznie warunki jakie "właściciel nieruchomości pozostawionych" musi spełniać aby skutecznie ubiegać się o rekompensatę, a nie to w jakich granicach czasowych przynależał mu tytuł własności. Pod pojęciem "właściciela nieruchomości pozostawionych" - zważywszy na ratio legis unormowania - rozumieć natomiast należy osobę, która była właścicielem nieruchomości położonych na tzw. Kresach przed wojną rozpoczętą w 1939 r. i zachowała to prawo w momencie jej wybuchu lub która nabyła takie nieruchomości po wybuchu tej wojny, a przed ich pozostawieniem. Uzależnienie zatem możliwości uznania prawa repatrianta do rekompensaty za pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości, od przynależnego mu dniu 1 września 1939 r. do nich tytułu prawno-rzeczowego nie znajduje uzasadnienia w treści normatywnej przepisu. W niniejszej sprawie uchylenie decyzji organu I instancji było zatem konieczne. W dalszym ciągu niezbędne jest bowiem ustalenie, czy to wnioskujący o przyznanie rekompensaty tj. A. K. i S. J. spełniali przesłanki uprawniające do przyznania rekompensaty określone w wyżej przytoczonych przepisach ustawy zabużańskiej. Sąd I instancji uznał, że niedostrzeżenie wskazanych wyżej przepisów i uwarunkowań przez organ I instancji i zaniechanie niezbędnych w związku z tym ustaleń faktycznych stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Konieczny przy tym do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Aczkolwiek więc również organ II instancji nie dostrzegł wskazanych wyżej przepisów i uwarunkowań, to jego rozstrzygnięcie oparte na treści art. 138 § 2 k.p.a., mimo niepełnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Wystąpiły zatem w sprawie przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. wobec stwierdzenia, że organ I instancji wadliwie przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie przesłanki z art. 2 ust. 2 ustawy zabużańskiej w stosunku do A. K. i S. J. i w efekcie nieprawidłowo ustalił obszar analizowany.
Sąd I instancji wskazał, że w ramach kontroli sprzeciwu brak jest podstaw do oceny przez sąd administracyjny zarzutów podniesionych w skardze, a odnoszących się do kwestii charakteru prawnego postanowienia wydawanego na podstawie art. 7 ustawy zabużańskiej oraz analizy przesłanki repatriacji w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r. SK 11/12. Okoliczności te będą bowiem brane pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, zaś obecnie podstawowe i priorytetowe znaczenie miała kwestia ustalenia kręgu podmiotów ubiegających o przyznanie rekompensaty i orzeczenie o ich prawach w wydanej w sprawie decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli skarżący wnosząc o jego uchylenie (względnie zmianę) w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
1. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 64 b §1 P.p.s.a. poprzez naruszenie obowiązku uzasadnienia twierdzeń w oparciu o przepis prawa i jego wyjaśnienie, poprzez:
- brak wyjaśnienia, który przepis prawa dozwala badać organowi sprawę w zakresie zakończonym aktem administracyjnym, którym ów organ jest związany,
- brak wyjaśnienia w jaki sposób organ I instancji ma prowadzić postępowanie, co do warunków prawa do rekompensaty, skoro zakończył je postanowieniem o spełnianiu przez strony warunków prawa do rekompensaty,
- brak wyjaśnienia, który przepis prawa nakazuje badać okoliczności dotyczące właściciela, który opuścił byłe terytorium RP, w odniesieniu do spadkobierców tego właściciela,
- brak wyjaśnienia, który przepis prawa zawiera warunek repatriacji na obecne terytorium Polski,
- brak wyjaśnienia kiedy zniesiono w Polsce zasadę równego traktowania/równej dla wszystkich ochrony praw majątkowych,
2. naruszenie art. 64 d § 1 i § 2 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprzeciwu na skutek nieodniesienia się przez sąd do zarzutów sprzeciwu dotyczących postanowienia z art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej, a więc do kwestii kluczowej dla możliwości stwierdzenia legalności decyzji kasatoryjnej wydanej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
3. naruszenie art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez stwierdzenie, że organ miał prawo wydać decyzję kasatoryjną pomimo zakończenia postępowania, co do przesłanek prawa do rekompensaty postanowieniem Wojewody Mazowieckiego z 13 lutego 2018 r., podczas gdy decyzja kasatoryjna może zostać wydana tylko w celu wyjaśnienia okoliczności mających istoty wpływ na jej rozstrzygnięcie, zaś w sprawie przedmiotowej okoliczności te zostały ustalone ww. postanowieniem Wojewody Mazowieckiego, którym jest on związany, nie ma więc żadnych okoliczności mających istoty wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, które nie zostałyby wyjaśnione,
4. naruszenie art. 151a § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 110 § 1 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez oddalenie sprzeciwu na skutek zignorowania zasady związania doręczonym aktem administracyjnym, a więc nieprzyjęcia do wiadomości, że sprawa przesłanek prawa do rekompensaty została zakończona postanowieniem Wojewody, a więc wydanie zaskarżonego wyroku na skutek zignorowania przez sąd skutku prawnego doręczenia ww. postanowienia Wojewody Mazowieckiego,
5. naruszenie art, 151 a § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 i art. 7 K.p.a. poprzez oddalenie sprzeciwu na skutek zignorowania zasady działania organów na podstawie prawa, zwolnienie organów z tej zasady, a tym samym orzekanie poza zakresem kognicji sądu administracyjnego, na skutek twierdzenia, że organy administracji mogą prowadzić postępowania w zakresie zakończonym aktem administracyjnym, którym są związane, oraz wydawać decyzje kasatoryjne nieoparte na przesłankach ich wydania określonych w art. 138 § 2 K.p.a..
II. naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie (w istocie niestosowanie):
1. art. 6, art, 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji, a więc przepisów rangi ustrojowej obligującej organy państwa do zapewnienia równego traktowania, w tym równej dla wszystkich ochrony praw, poprzez twierdzenie, że w tym samym stanie prawnym można, osobom należącym do tej samej kategorii i z uwagi na tę samą cechę - odmówić prawa i potwierdzić prawo
i w obydwu tych przypadkach pozostać w zgodzie z prawem,
2. art. 151a § 1 P.p.s.a. i art. 152 P.p.s.a. poprzez oddalenie sprzeciwu na decyzję wydaną z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a., podczas gdy sąd miał obowiązek ją uchylić i nakazać organom niezwłoczne wydanie decyzji w trybie art. 8 ustawy zabużańskiej, sprawa została bowiem, co do przesłanek prawa do rekompensaty ostatecznie załatwiona.
W piśmie procesowym datowanym na 17 kwietnia 2023 r. (wniesionym drogą elektroniczną 18 kwietnia 2023 r.) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa.
Odnosząc się do zarzutów kasacji, w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., który ocenić należało jako niezasadny. Wprawdzie autor kasacji celnie wskazał, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji jest w niektórych punktach nadmiernie lakoniczne i nie wyjaśnia dostatecznie wszystkich opisywanych w skardze kwestii, jednak wadliwość ta nie zniweczyła merytorycznego badania kontrolowanego rozstrzygnięcia. Możliwe było bowiem poznanie motywów rozstrzygnięcia Sądu w zakresie niezbędnym dla kontroli kasacyjnej.
W niniejszej sprawie mieć należało na uwadze, że przepisy ustawy zabużańskiej określają zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich" z 1944 r. i umów enumeratywnie w nim wymienionych( art.1 ust. 1, ust. 1 a i ust. 2).
Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy).
Zgodnie z art. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy zabużańskiej, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu wskazanych w tym punkcie przepisów - jednocześnie opuścił to miejsce z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1, 1 a i 2 ustawy i nie mógł do niego wrócić. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 - tj. jeżeli posiadają obywatelstwo polskie. Potwierdzenie prawa do rekompensaty spadkobiercy jest uzależnione od tego, czy prawo to przysługiwało osobie pierwotnie uprawnionej – właścicielowi nieruchomości, który opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn o których mowa w art. 1 lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić. Okoliczność ta winna zostać wyjaśniona przez organy.
Rację przyznać należało Sądowi I instancji, że treść ustawy nie daje podstaw do przyjęcia, że ustawodawca zastrzegł prawo do rekompensaty wyłącznie dla tych osób, które legitymowały się prawem własności nieruchomości zarówno w dniu 1 września 1939 r., jak i w momencie repatriacji. Realia II wojny światowej uniemożliwiają bowiem ograniczenie prawa do rekompensaty tylko do tych osób, które były właścicielami nieruchomości przez okres wojny, wyłączając następców prawnych właścicieli zmarłych w trakcie działań wojennych. Wyłączenia takiego ustawodawca nie wprowadził. Podobne stanowisko wyrażone zostało w wyrokach NSA z 9 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1038/16, z 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 969/21, a także z 14 października 2022 r., sygn. akt I OSK 2062/21.
Za niezasadne uznać należało stanowisko skarżącego, iż organ jest związany oceną istotnych dla sprawy okoliczności, zawartą w postanowieniu wydanym w trybie art. 7 ust.1 ustawy zabużańskiej. Wielokrotnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowano, co aprobuje także Sąd II instancji w obecnym składzie, że postanowienie wydane w trybie art. 7 ust.1 ww. ustawy nie potwierdza prawa do rekompensaty. Postanowienie to ma charakter incydentalny, w którym Wojewoda dokonuje jedynie wstępnej oceny spełnienia przesłanek do rekompensaty. Zasadą jest orzekanie w postępowaniu administracyjnym według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili orzekania. Oznacza, to że jeśli już po wydaniu postanowienia organ stwierdzi istnienie okoliczności uniemożliwiających potwierdzenie prawa do rekompensaty, to wydaje decyzje odmawiającą, przed wydaniem której winien jednak uchylić postanowienie wydane na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2016 r. wydany w sprawie I OSK 2369/15 oraz wyrok z 8 grudnia 2020 r. wydany w sprawie I OSK 1918/19). Wbrew Sądowi I instancji nic nie stało na przeszkodzie, by ocenę charakteru postanowienia zamieścić także w kontrolowanym uzasadnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że rozpoznaniu kasacji nie stał na przeszkodzie fakt, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła skarga konstytucyjna zarejestrowana pod sygnaturą SK 64/21, która dotyczy zbadania zgodności z Konstytucją RP art. 7 ust.1 i art.1 w zw. z art. 2 ustawy zabużańskiej.
W przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekłby o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, to zgodnie z art. 272 § 1 i 2 P.p.s.a. możliwe jest żądanie wznowienia postępowania w terminie 3 miesięcy od dnia wejście w życie orzeczenia Trybunału.
Mając na względzie powyższe nie można było przyjąć za autorem kasacji, że w okolicznościach niniejszej sprawy uchybiono art. 64 d § 1 i 2, art. 64 e, art. 151a § 1, P.p.s.a, w związku z art. 138 § 2 i art. 110 § 1 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a., a także art. 6, 7, 32 ust.1, 64 ust.2 Konstytucji RP.
Mając na względzie powyższe skargę kasacyjną jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 184 P.p.s.a.