I OSK 1814/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy Lublin od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę Gminy na decyzję Wojewody Lubelskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Nieruchomość została wywłaszczona w 1976 r. pod budowę zakładów C. w trybie ustawy z 1958 r. Spadkobiercy byłej właścicielki wystąpili o zwrot nieruchomości, argumentując, że nie została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, a jedynie stanowiła strefę ochronną. Organy administracyjne i WSA uznały, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, co uzasadnia zwrot nieruchomości. Gmina Lublin wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów o gospodarce nieruchomościami oraz nienależytą ocenę materiału dowodowego. NSA, podobnie jak w analogicznych sprawach dotyczących innych nieruchomości wywłaszczonych pod tę samą inwestycję, dopuścił dowody uzupełniające z dokumentów przedstawionych przez skarżącą (decyzja o lokalizacji szczegółowej z 1969 r., mapa sytuacyjna z 1974 r., decyzja wywłaszczeniowa z 1970 r.). Sąd uznał, że dotychczasowe rozstrzygnięcie zostało oparte na niepełnym materiale dowodowym, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że strefa ochronna nie zawsze stanowi cel wywłaszczenia i że postępowanie dowodowe musi być kompletne, zwłaszcza w sprawach dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod budowę zakładów C. w Lublinie w latach 70. XX wieku, ale zasady dotyczące materiału dowodowego i celu wywłaszczenia są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy utworzenie strefy ochronnej wokół zakładu C. stanowiło realizację celu wywłaszczenia nieruchomości pod budowę tego zakładu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wyznaczenie terenu izolacyjnego inwestycji nie może świadczyć o potrzebie wywłaszczania nieruchomości na jego utworzenie. Funkcją takiej strefy jest ochrona przed zagrożeniem dla środowiska, a teren nią objęty powinien pozostawać niezabudowany. Ograniczenia w zabudowie nie muszą polegać na pozbawianiu prawa własności przez wywłaszczenie, często wystarczające są zapisy planów miejscowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia dotyczył budowy obiektów i urządzeń budowlanych, a nie realizacji strefy ochronnej zieleni izolacyjnej. Strefa ochronna nie została wprost wymieniona w przepisach Prawa budowlanego jako 'obiekt budowlany', a jej utworzenie nie wymagało wywłaszczenia, wystarczały ograniczenia w zabudowie wynikające z planu miejscowego.
Czy postępowanie przed organami administracyjnymi i sądem pierwszej instancji było prowadzone na podstawie pełnego i prawidłowo zebranego materiału dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, materiał dowodowy był niepełny, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
NSA dopuścił dowody uzupełniające z dokumentów (decyzja o lokalizacji szczegółowej, mapa sytuacyjna, decyzja wywłaszczeniowa), które nie były brane pod uwagę przez organy niższych instancji. Brak tych dokumentów uniemożliwił prawidłową ocenę realizacji celu wywłaszczenia i kontrolę sądową.
Czy można uwzględnić argumenty Gminy o zmianie charakteru działki na podstawie przepisów dotyczących przenoszenia własności nieruchomości rolnych, jeśli zmiana ta nastąpiła w wyniku aktu wywłaszczenia?
Odpowiedź sądu
Nie, nie można uwzględnić tych argumentów.
Uzasadnienie
Skoro zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma przywrócić stan prawny sprzed wywłaszczenia, nie można brać pod uwagę regulacji, których skutki prawne są ściśle powiązane z aktem wywłaszczenia, gdyż zwrot ma cofnąć skutki wywłaszczenia w pełnym wymiarze stanu prawnego.
Przepisy (21)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane art. 2 § ust. 1 i 2
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych art. § 1 § ust. 2 pkt 2
Zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 maja 1966 r. w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażenia zgody na zmianę wykorzystania terenu
Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym art. 30 § ust. 2 pkt 3 i ust. 3
Zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 28 października 1969 r. w sprawie planów realizacyjnych art. § 18 § ust. 1 pkt. 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 stycznia 1973 r. w sprawie ustalania miejsca realizacji inwestycji budowlanych oraz państwowego nadzoru budowlanego nad budownictwem powszechnym
Ustawa z dnia 21 kwietnia 1966 r. o ochronie powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczeniem
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 marca 1967 r. w sprawie stref ochronnych ustanawianych dla ochrony powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczaniem
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym. • Niedopuszczenie przez WSA dowodów uzupełniających z kluczowych dokumentów dotyczących planowania strefy ochronnej.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanych wcześniej sprawach [...] dopuścił dowody uzupełniające z przedłożonych dokumentów i uwzględnił skargę kasacyjną, albowiem dokumentów tych nie było w zebranym materiale dowodowym. • Mając na uwadze, że dotychczasowe rozstrzygnięcie w sprawie dokonane zostało na niepełnym materiale dowodowym, bez uwzględnienia dowodów, które dopiero na etapie skargi kasacyjnej zostały zgłoszone przez skarżącą kasacyjne, zasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem ustalenia faktyczne zostały oparte na niepełnym materiale dowodowym, a w konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł dokonać prawidłowej kontroli.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Elżbieta Kremer
sprawozdawca
Dariusz Chaciński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że strefa ochronna nie zawsze stanowi cel wywłaszczenia i że postępowanie dowodowe musi być kompletne, zwłaszcza w sprawach dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod budowę zakładów C. w Lublinie w latach 70. XX wieku, ale zasady dotyczące materiału dowodowego i celu wywłaszczenia są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe znaczenie ma kompletność materiału dowodowego i jak późniejsze odkrycie dokumentów może wpłynąć na wynik sprawy, nawet po latach. Dotyczy też ważnej kwestii zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
“Nieruchomość wywłaszczona 50 lat temu wraca do właścicieli? NSA uchyla decyzje z powodu braków w dowodach.”
Dane finansowe
WPS: 4177,91 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.