I OSK 181/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-27
NSAAdministracyjneŚredniansa
ewidencja gruntównieruchomościprawo administracyjnepostępowanie nadzwyczajnestwierdzenie nieważności decyzjiinteres prawnyprawo geodezyjnegeodezjakartografia

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zmianach w ewidencji gruntów, uznając brak interesu prawnego skarżącego.

Skarżący K.M. wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Głównego Geodety Kraju odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 2000 r. dotyczącej zmian w ewidencji gruntów. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed nabyciem przez niego nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA co do braku interesu prawnego skarżącego oraz uznając, że decyzja ewidencyjna nie była decyzją podziałową ani nie dotyczyła wywłaszczenia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Głównego Geodety Kraju. Decyzja ta utrzymywała w mocy rozstrzygnięcie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Wrocławia z 2000 r. w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA, oraz naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. i art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nie przysługuje mu interes prawny do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, ponieważ nie był właścicielem nieruchomości w momencie jej wydania. Skarżący podnosił, że jest następcą prawnym stron, posiada tytuł prawny do nieruchomości i w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji, powództwo Gminy Wrocław przeciwko niemu zostałoby oddalone. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma inny przedmiot niż postępowanie zwykłe i dotyczy wyłącznie kwalifikowanych wad prawnych decyzji. NSA uznał, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest niezasadny, gdyż uzasadnienie wyroku WSA pozwala na kontrolę instancyjną. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, NSA stwierdził, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do domagania się weryfikacji decyzji z 2000 r., gdyż nabył nieruchomość w 2007 r., a przedmiotem umowy była konkretna działka o określonej powierzchni, która nie uległa zmianie w stosunku do pierwotnego nabycia przez jego poprzedników prawnych. Sąd uznał również, że decyzja z 2000 r. nie była decyzją podziałową ani nie dotyczyła wywłaszczenia, a jedynie sprostowania danych ewidencyjnych. Pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. i u.g.n. również uznano za niezasadne z uwagi na błędne sformułowanie lub niezastosowanie przepisów do stanu faktycznego sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba taka nie posiada interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli nie wykazała, że nabyła prawa do nieruchomości w zakresie objętym wadą decyzji lub że skutki stwierdzenia nieważności decyzji dotkną jej interesu prawnego.

Uzasadnienie

Skarżący nabył nieruchomość kilka lat po wydaniu decyzji ewidencyjnej i przedmiotem jego nabycia była konkretna działka o określonej powierzchni, która nie była objęta wadą decyzji w sposób uzasadniający jej nieważność w stosunku do jego praw.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji - wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

k.p.a. art. 157 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.g.k.

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Podstawa prawna decyzji dotyczących ewidencji gruntów.

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

u.g.n. art. 97 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis dotyczący podziału nieruchomości, nie miał zastosowania w sprawie.

u.g.n. art. 128 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis dotyczący wywłaszczenia, nie miał zastosowania w sprawie.

Konstytucja RP art. 22 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo własności, nie miało zastosowania w kontekście wywłaszczenia.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku WSA. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżącemu nie przysługuje interes prawny do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 8 i 15 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skargę można oddalić uznając, że skarżący nie legitymował się interesem prawnym. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że decyzja podziałowa została wydana w oparciu o przepisy prawa umożliwiające organowi wydanie decyzji o treści odpowiadającej decyzji podziałowej. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. poprzez niezastosowanie ww. przepisu u.g.n. i uznanie, że podział nieruchomości może być dokonany niezależnie od przepisów u.g.n. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 128 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 22 ust. 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie i uznanie, że podział nieruchomości nie doprowadził do wywłaszczenia części nieruchomości bez odszkodowania.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest rozstrzygnięcie o tym, czy określony akt stosowania prawa kończący postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne zawiera kwalifikowane wady prawne wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Skarżący nie wykazał interesu prawnego do domagania się w trybie nieważnościowym weryfikacji decyzji administracyjnej z okresu, w którym nie był właścicielem ww. nieruchomości i w zakresie w jakim nie nabył do niej jakichkolwiek praw. Sąd wskazał, że w sprawie nie mamy do czynienia ani z podziałem nieruchomości, ani z wywłaszczeniem jak niezasadnie wywodził skarżący, ale ze sprostowaniem danych ewidencyjnych dotyczących powierzchni działki zgodnie z licznymi dokumentami źródłowymi.

Skład orzekający

Elżbieta Kremer

przewodniczący-sprawozdawca

Maciej Dybowski

członek

Aleksandra Łaskarzewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ewidencyjnych, gdy skarżący nabył nieruchomość po wydaniu decyzji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ewidencją gruntów i brakiem interesu prawnego w przypadku nabycia nieruchomości po wydaniu wadliwej decyzji, która nie dotyczyła bezpośrednio praw nabywcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, szczególnie w kontekście nieruchomości. Choć nie jest to przypadek sensacyjny, stanowi cenne studium przypadku dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami.

Czy możesz kwestionować decyzję sprzed lat, jeśli kupiłeś nieruchomość później? NSA wyjaśnia kluczowe znaczenie interesu prawnego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 181/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1380/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-08-18
Skarżony organ
Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 157 par. 1 w zw. z art. 28, art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant Inspektor sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1380/21 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia 13 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. M. na rzecz Głównego Geodety Kraju kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1380/21, oddalił skargę K. M. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia 13 kwietnia 2021r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 listopada 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia 12 września 2000 r. nr [...] w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zarzucając:
I) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, tj.:
a) ogólne określenie przez Sąd, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, bez wskazania konkretnych przepisów prawa;
b) brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w tym w szczególności podstawy prawnej na jakiej została wydana kwestionowana decyzja podziałowa oraz podstawy prawnej, na podstawie której Sąd odmawia skarżącemu przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej;
c) brak odniesienia się co do części zarzutów skargi, w tym dotyczących podstawy prawnej wydania decyzji podziałowej (zasadniczego zarzutu skierowanego przeciwko kwestionowanej decyzji podziałowej), co uniemożliwia skarżącemu prawidłowe określenie jakie przepisy postępowania oraz przepisy prawa materialnego zastosował Sąd wydając zaskarżony wyrok, a w dalszej kolejności, czy zastosowane przepisy prawa zastosowano właściwe albo niewłaściwie, ewentualnie - jak przebiegał proces wykładni prawa dokonanej przez Sąd w zaskarżonym wyroku, tak aby w ogóle było możliwe
zarzucenie przez skarżącego ewentualnego naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a więc kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku;
II) naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że interes prawny we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej nie przysługuje osobie, która nie była właścicielem nieruchomości w momencie wydania kwestionowanej decyzji podziałowej oraz nie nabyła całości praw do nieruchomości powstałych w wyniku decyzji podziałowej, a w konsekwencji bezzasadne uznanie, że skarżący nie ma interesu prawnego w żądaniu zweryfikowania decyzji podziałowej w trybie art. 156 w zw. z art. 157 k.p.a. i w konsekwencji bezzasadne uznanie, że skarżącemu nie przysługuje status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej, podczas gdy:
- stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji są nie tylko strony, które były stronami postępowania zwykłego, w następstwie którego wydano kwestionowaną decyzję, ale także każdy podmiot, który twierdzi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku (art. 28 k.p.a.) albo którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji, a jednocześnie:
- skarżącemu przysługuje tytuł prawny do nieruchomości, której dotyczy decyzja podziałowa;
- skarżący jest następcą prawnym stron, na rzecz których została wydana decyzja podziałowa;
- w przypadku gdyby kwestionowana decyzja podziałowa zostałaby wyeliminowana z obrotu prawnego jako nieważna, skarżący pozostawałby właścicielem całej nieruchomości (pierwotnej działki numer [...]);
- skarżący (a wcześniej jego poprzednicy prawni) pozostaje samoistnym posiadaczem pierwotnej działki numer [...] (aktualnych działek numer [...] oraz [...]);
- skarżący jest aktualnie stroną pozwaną w postępowaniu o wydanie pozostałej części nieruchomości (obecnej działki numer [...]), zainicjowanego przez uczestnika postępowania - Gminę Wrocław, które aktualnie zostało zawieszone (nieprawomocnie) postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Śródmieścia we Wrocławiu IX Wydział Cywilny z dnia 25 października 2021 r. na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. do czasu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy sądowoadministracyjnej (postępowanie sądowe zawisłe przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia - Śródmieścia we Wrocławiu IX Wydział Cywilny pod sygnaturą akt IX C 157/21), a w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej z uwagi na jej wadliwości, powództwo Gminy Wrocław przeciwko skarżącemu zostanie oddalone;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 8 i 15 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (nawet pomimo jej kwalifikowanych wadliwości uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc - z mocą wsteczną) skargę można oddalić uznając, że wnioskodawca nie legitymował się interes prawnym w celu wszczęcia tego postępowania, podczas gdy taka wykładnia ww. przepisu stoi w sprzeczności z zasadą praworządności, pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz zasadą dwuinstancyjności postępowania;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że decyzja podziałowa została wydana w oparciu o przepisy prawa umożliwiające organowi administracji publicznej wydanie decyzji o treści odpowiadającej decyzji podziałowej, a w konsekwencji błędne uznanie, że zakwestionowana decyzja podziałowa została wydana w oparciu o przepisy prawa przyznające Prezydentowi Wrocławia kompetencje do wydania takiej decyzji, przy jednoczesnym braku wskazania tej podstaw prawnej i ograniczenia się do stwierdzenia, że decyzja podziałowa "nie narusza prawa";
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), dalej: "u.g.n." w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji podziałowej poprzez niezastosowanie ww. przepisu u.g.n. i uznanie, że dokonanie podziału nieruchomości może być dokonane niezależnie od przepisów u.g.n. dotyczących podziału nieruchomości, podczas gdy podziału nieruchomości można dokonać z urzędu jedynie, jeżeli jest on niezbędny dla realizacji celów publicznych, a w konsekwencji błędne uznanie, że dokonanie podziału nieruchomości na podstawie decyzji podziałowej nie stanowi rażącego naruszenia ww. przepisów u.g.n.;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 128 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 22 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez niezastosowanie i uznanie, że podział nieruchomości dokonany w ramach decyzji podziałowej nie doprowadził do wywłaszczenia części nieruchomości bez odszkodowania, podczas gdy w ramach decyzji podziałowej wydzielono działkę gruntu z wpisem prawa własności Gminy Wrocław z jednoczesnym pomniejszeniem działki pozostałych stron, a w konsekwencji błędne uznanie, że decyzja podziałowa nie została wydana z rażącym naruszeniem ww. przepisów u.g.n. dotyczących wywłaszczenia nieruchomości.
W związku z ww. zarzutami skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie w wypadku uznania, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Głównego Geodety Kraju z dnia 13 kwietnia 2021 r. oraz utrzymanej w mocy decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 listopada 2017 r. w całości;
2) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;
3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
4) przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z następujących dokumentów:
a) kserokopii pozwu Gminy Wrocław o wydanie działki nr [...] (powstałej w wyniku wydania decyzji podziałowej) skierowanego przeciwko skarżącemu;
b) kserokopii odpowiedzi na pozew skarżącego;
c) kserokopii postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Śródmieścia we Wrocławiu IX Wydział Cywilny z dnia 25 października 2021 r. sygn. akt IX C 157/21 o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. w celu dodatkowego potwierdzenia interesu prawnego skarżącego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej.
W ocenie skarżącego kasacyjnie przeprowadzenie ww. dowodów jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, jakie pojawiły się w związku ze stanowiskiem WSA w Warszawie o rzekomym braku interesu prawnego skarżącego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a ich przeprowadzenie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Zgodnie art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny może więc nie przedstawiać pełnej relacji z przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych zarzutów.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, a nie decyzja wydana w postępowaniu zwykłym, powyższa okoliczność ma istotne znaczenie, albowiem przedmiot tych dwóch postępowań jest różny.
Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest rozstrzygnięcie o tym, czy określony akt stosowania prawa kończący postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne zawiera kwalifikowane wady prawne wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym organ nie przechodzi natomiast do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej. Tak więc ocena dokonywana przez organ administracji w postępowaniu nieważnościowym dotyczy wyłącznie zbadania, czy kwestionowana wnioskiem nieważnościowym decyzja została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Nie jest natomiast przedmiotem postępowania nieważnościowego ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta decyzją kontrolowaną. W postępowaniu nieważnościowym działanie organu nadzoru winno być zatem nakierowane wyłącznie na poszukiwanie najcięższych (kwalifikowanych) wad prawnych w kontrolowanej decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. To zaś oznacza, że żadne inne uchybienia, nawet jeśli zostaną ujawnione, nie mogą być w postępowaniu nieważnościowym uwzględnione, bowiem nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie jako przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji wskazano art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu tego przepisu ma miejsce wówczas, gdy sposób załatwienia sprawy stanowi zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub w części. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego może mieć miejsce wówczas, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność decyzji administracyjnej. Podnosząc zatem zarzut, że będąca przedmiotem postępowania nieważnościowego decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli rażącym naruszeniem prawa wskazać należy przepisy materialnoprawne, które były podstawą wydania decyzji, a które w sposób rażący zostały naruszone.
Jak wskazał Sąd I instancji, w kontrolowanej sprawie organ ewidencyjny decyzją z 12 września 2000 r. nr [...] dokonał zmiany w ewidencji gruntów i budynków poprzez doprowadzenie danych ewidencyjnych do zgodności z danymi źródłowymi. Powołaną decyzją z dnia 12 września 2000 r. organ orzekł o: 1) wykreśleniu w jednostce rejestrowej nr [...] działki nr [...] o powierzchni [...]ha i wpisaniu w to miejsce działki nr [...] o pow. [...]ha położonej przy ulicy [...] nr [...], właściciel Gmina Miejska Wrocław w użytkowaniu wieczystym E. W. i J. K., 2) dopisaniu do jednostki rejestrowej nr [...], działki nr [...] o powierzchni [...]ha właściciel Gmina Miejska Wrocław. W dacie dokonania ww. zmiany, tj. w 2000 r. strona skarżąca nie była właścicielem przedmiotowej nieruchomości, którą nabyła na podstawie umowy cywilnoprawnej dopiero w 2007 r., a więc kilka lat później. Przedmiotem umowy nabycia była nieruchomość o określonych parametrach, o określonym numerze ewidencyjnym i o określonej powierzchni – a więc nieruchomość określona w decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia 12 września 2000 r. nr [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...]ha, położona przy ul. [...] nr [...] we Wrocławiu. Skarżący, jako że nabył prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości na podstawie umowy z dnia 28 grudnia 2007 r., po czym osobną decyzją Prezydenta Wrocławia nr [...] z dnia 27 kwietnia 2009 r. nr [...] doszło do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (również dla działki nr [...] o powierzchni [...]ha), nie ma podstaw prawnych do domagania się weryfikacji danych ewidencyjnych w zakresie przekraczającym jego (pierwotną jak i wtórną) umowę nabycia. Innymi słowy, zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie wykazał interesu prawnego do domagania się w trybie nieważnościowym weryfikacji decyzji administracyjnej z okresu, w którym nie był właścicielem ww. nieruchomości i w zakresie w jakim nie nabył do niej jakichkolwiek praw. Przedmiotem umowy darowizny z 2007 r. była bowiem konkretna nieruchomość, tj. działka nr [...] o powierzchni [...]ha, a nie: nieruchomość o innej powierzchni, w innych granicach i o innym oznaczeniu ewidencyjnym. Sąd I instancji stwierdził jednak, że niezależnie od tego należy podnieść, że zaskarżona decyzja odnosząca się do meritum sprawy nie narusza prawa. Jak organ I instancji szczegółowo wyjaśnił, dokumenty źródłowe, w tym te stanowiące podstawę wpisu do księgi wieczystej jednoznacznie wskazują, że poprzednicy prawni skarżącego nabyli prawo użytkowania wieczystego działki o powierzchni [...]ha (a nie [...]ha), co wynika z szeregu wymienionych dokumentów.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania wskazano na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku. Odnosząc się do tego zarzutu należy zwrócić uwagę, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy kwestionować stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, a uzasadnienie wyroku pozwala na przeprowadzenie kontroli instancyjnej.
Będąca przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzja Prezydenta Wrocławia z dnia 12 września 2000 r. w sprawie zmian w ewidencji gruntów, wydana została na podstawie wskazanych przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, podobnie jak zaskarżona decyzja Głównego Geodety Kraju z dnia 13 kwietnia 2021 r. i poprzedzająca ją decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 listopada 2020 r. Wojewódzki Sąd podniósł, że organy obu instancji obszernie, szczegółowo i niezwykle precyzyjnie wyjaśniły i opisały stan faktyczny i stan prawny sprawy, a stan prawny to przepisy o ewidencji gruntów i budynków zawarte w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne. Sąd wskazał, że w sprawie nie mamy do czynienia ani z podziałem nieruchomości, ani z wywłaszczeniem jak niezasadnie wywodził skarżący, ale ze sprostowaniem danych ewidencyjnych dotyczących powierzchni działki zgodnie z licznymi dokumentami źródłowymi. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego odwołanie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku do stanu prawnego nie jest wyczerpujące, ale równocześnie pełna akceptacja stanu prawnego przedstawionego przez organy pozwala na pełną kontrolę zaskarżonego wyroku. Dlatego też zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest niezasadny.
Przechodząc zaś do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego to w pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutu sformułowanego w pkt 1 a dotyczącym naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, "że interes prawny we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności Decyzji Podziałowej nie przysługuje osobie która nie była właścicielem nieruchomości w momencie wydania decyzji oraz nie nabyła całości praw do nieruchomości powstałych w wyniku Decyzji Podziałowej." Odnosząc się do tego zarzutu to w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w dacie dokonania ww. zmiany, tj. 12 września 2000 r. strona skarżąca nie była właścicielem ww. nieruchomości, nabyła ją na podstawie umowy cywilnoprawnej dopiero w 2007 r., a więc kilka lat później. Przedmiotem umowy nabycia była nieruchomość o określonych parametrach, o określonym numerze ewidencyjnym i o określonej powierzchni – a więc nieruchomość określona w decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia 12 września 2000 r. nr [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...]m² (decyzję tą skarżący kasacyjnie nazywa Decyzją Podziałową). W drugiej kolejności należy zwrócić uwagę, że Sąd I instancji z jednej strony stwierdził, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do domagania się weryfikacji w trybie nieważnościowym decyzji, ale z drugiej strony dokonuje merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzając, że nie narusza prawa. W trzeciej kolejności należy stwierdzić, że sam zarzut skargi kasacyjnej nie jest prawidłowo sformułowany. Nie można bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. (zgodnie z tym przepisem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się żądanie strony lub z urzędu) w zw. z art. 28 k.p.a. wywieść posiadania interesu prawnego w jakiejkolwiek sprawie administracyjnej, przepisy te mają charakter ogólny, uniwersalny i bez powiązania ich z właściwymi dla danej sprawy przepisami materialnoprawnymi nie można rozważać, ani ustalać, czy określona osoba posiada interes prawny w danej sprawie. Interes prawny w sprawie administracyjnej można bowiem wywodzić z właściwych przepisów materialnoprawnych regulujących dany przedmiot sprawy, na podstawie których została wydana decyzja, w niniejszej sprawie są to przepisy regulujące problematykę ewidencji gruntów i budynków. Mając na uwadze wszystkie wskazane okoliczności zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. jest niezasadny.
Niezasadne są również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej określone jako zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego.
I tak w zarzucie sformułowanym w pkt 2 wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 8 i 15 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (nawet pomimo jej kwalifikowanej wadliwości) skargę można oddalić, uznając, że skarżący nie legitymował się interesem prawnym w celu wszczęcia postępowania. Zarzut ten został sformułowany w sposób kompletnie błędny, wprost w sposób zupełnie nielogiczny, a przez to nienadający się do oceny. Jak wskazywano już wcześniej art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. to normy o charakterze generalnym, które określają jakiego rodzaju orzeczenia wydaje wojewódzki sąd administracyjny. Z kolei art. 157 § 2 k.p.a. stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na wniosek lub z urzędu. W rozpoznawanej sprawie organ nie tylko wszczął na wniosek skarżącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ale przeprowadził to postępowanie i wydał merytoryczną decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, stąd też zarzut dotyczący naruszenia art. 157 § 2 k.p.a. jest zupełnie niezrozumiały. Również zupełnie niejasny jest kontekst powołanych pozostałych przepisów kodeksu administracyjnego. Powołany art. 6 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, art. 8 k.p.a. wyraża zasadę określaną jako zasadę zaufania do władzy publicznej, zaś art. 15 k.p.a. stanowi, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy jeszcze raz podkreślić, że zarówno decyzja z dnia 12 września 2000 r. w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów, jak i wydana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 listopada 2020 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Głównego Geodety Kraju z dnia 13 września 2021 r. wydane zostały na podstawie wskazanych przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 ze zm.) i obowiązującego w dacie wydania decyzji z dnia 12 września 2000 r. rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813), jednak te przepisy nie zostały objęte zarzutami skargi kasacyjnej, w tym również zarzutami materialnoprawnymi.
W kolejnym zarzucie dotyczącym naruszenia prawa materialnego sformułowanym w pkt 3 wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że Decyzja Podziałowa wydana została w oparciu o przepisy umożliwiające organowi wydanie decyzji o treści odpowiadającej Decyzji Podziałowej. Jak już wskazywano, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny uchyla decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, zaś zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdza się nieważność decyzji, jeżeli została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Tak sformułowany zarzut oparty o normy ogólne, bez powiązania z przepisami materialnoprawnymi właściwymi dla przedmiotu danej sprawy, które zostały naruszone a w związku z wskazaną przesłanką nieważności decyzji rażąco naruszone nie poddaje się ocenie.
Zupełnie chybiony jest zarzut sformułowany w pkt 4 skargi kasacyjnej, a dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z dnia 12 września 2000 r. Jak wskazywano już wcześniej decyzja z dnia 12 września 2000 r. została wydana przez Prezydenta Wrocławia na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, który działał jako organ ewidencyjny (starosta), a organem II instancyjnym był Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Natomiast decyzja z dnia 12 września 2000 r. nie była decyzją podziałową, nie została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie była wydawana przez Prezydenta Wrocławia jako organ gminy, a organem II instancji nie było Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Stąd też sformułowany zarzut jest niezasadny, nie mogło dojść do naruszenia art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bo z uwagi na przedmiot sprawy przepis ten nie był stosowany.
Również niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej sformułowany w pkt 5 a dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 128 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 22 ust. 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie i uznanie "że podział nieruchomości dokonany w ramach Decyzji Podziałowej nie doprowadził do wywłaszczenia nieruchomości bez odszkodowania". Jak wskazano wcześniej w przedmiotowej sprawie nie była wydana decyzja podziałowa na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również w sprawie nie doszło do wywłaszczenia. Należy jeszcze raz zaznaczyć, że skarżący kasacyjnie na podstawie umowy darowizny zawartej w 2007 r. nabył prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] o powierzchni [...]m², również jego poprzednicy prawni posiadali prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej działki o pow. [...]m², tym samym skarżący kasacyjnie decyzją z dnia 12 września 2000 r. nie został pozbawiony ani wywłaszczony z prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o powierzchni [...]m², albowiem tego prawa nie nabył, podobnie jak jego poprzednicy prawni, którzy nabyli prawo użytkowania wieczystego działki o pow. [...]m². Okoliczność, że skarżący kasacyjne posiada/ posiadał działkę nr [...] o pow. [...]m² nie oznacza, że nabył do niej tytuł prawny. Dlatego ten zarzut skargi kasacyjnej jest niezasadny.
Mając powyższe na uwadze, zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI