I OSK 1807/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez A. A. i innych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzja Ministra utrzymała w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1955 r. o przejęciu mienia rolnego. Skarżący kasacyjnie zarzucili Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej oraz przepisów Konstytucji RP (zasada zaufania do państwa, prawo do wynagrodzenia szkody). Argumentowali, że przepis nowelizujący, nakazujący umorzenie postępowań wszczętych po upływie 30 lat od wydania decyzji, narusza ich konstytucyjne prawa i uniemożliwia dochodzenie odszkodowania za utracone mienie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że kontroluje zaskarżony wyrok w granicach skargi kasacyjnej i nie stwierdził nieważności postępowania. Stwierdził, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, który wprowadza 30-letnią cezurę czasową dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji. NSA odwołał się do celu wprowadzenia tego przepisu, jakim było dostosowanie prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 46/13, mającego na celu zapewnienie stabilności prawnej i ochrony zaufania do państwa. Sąd zaznaczył, że czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń nie są nowością i występują w różnych gałęziach prawa. Podkreślono, że sądy administracyjne orzekają według stanu prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej był obowiązujący w dacie wydania decyzji. Sąd odniósł się również do faktu, że sprawa dotycząca zgodności tego przepisu z Konstytucją jest zawisła przed Trybunałem Konstytucyjnym (sygn. akt K 2/22), ale do czasu jego rozstrzygnięcia, obowiązujące przepisy należy stosować.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a. w kontekście postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, zasada pewności prawa i zaufania do państwa w prawie administracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją K.p.a. i 30-letnią cezurą czasową. Wartość praktyczna może być ograniczona w sprawach nieobjętych tym przepisem.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a., nakazującego umorzenie z mocy prawa postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętych po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, narusza zasady konstytucyjne, w tym zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz prawo do wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a. jest zgodne z prawem i ma na celu zapewnienie stabilności prawnej oraz dostosowanie systemu prawnego do skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wprowadzenie 30-letniej cezury czasowej dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji jest uzasadnione potrzebą zapewnienia pewności prawa i ochrony zaufania do państwa, nawiązując do orzecznictwa TK. Czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń są dopuszczalne i występują w różnych gałęziach prawa.
Czy sąd administracyjny jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu prawa materialnego (art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a.) z uwagi na jego rzekomą niezgodność z Konstytucją RP, w sytuacji gdy nie orzekł o tym Trybunał Konstytucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy administracyjne co do zasady orzekają według stanu prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu i nie są uprawnione do samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów prawa, chyba że Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie w tym zakresie.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że sądy administracyjne badają zgodność z prawem zaskarżonych aktów na podstawie obowiązujących przepisów. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu z Konstytucją, co pozwala na bezpośrednie zastosowanie przepisów konstytucyjnych.
Przepisy (12)
Główne
ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 4171 § § 2 zd. 1
Kodeks cywilny
Dekret o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.
Rozporządzenie Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a. narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. • Umorzenie postępowania pozbawia obywateli możliwości dochodzenia odszkodowania za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. • Przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest niezgodny z art. 2, art. 21, art. 64 oraz art. 77 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. • Przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej narusza zasadę ochrony interesów w toku, zasadę lex retro non agit, a także zasadę przyzwoitej legislacji. • Umorzenie postępowania uniemożliwia dochodzenie odszkodowania przed sądem cywilnym z uwagi na brak prejudykatu. • Naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Godne uwagi sformułowania
umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego w trakcie jego merytorycznego rozpatrywania • narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa • pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej • zamyka obywatelom drogę do dochodzenia przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia • wprowadza obowiązek umarzania z mocy prawa spraw administracyjnych w toku • pozbawia w sposób pośredni wnoszących skargę kasacyjną drogi sądowej do dochodzenia odszkodowania • sąd administracyjny jest uprawniony do stwierdzenia niezgodności z Konstytucją RP przepisu art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej i odmowy zastosowania go
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Agnieszka Miernik
sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a. w kontekście postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, zasada pewności prawa i zaufania do państwa w prawie administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją K.p.a. i 30-letnią cezurą czasową. Wartość praktyczna może być ograniczona w sprawach nieobjętych tym przepisem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nowelizacją K.p.a. i jej wpływem na prawa obywateli w kontekście historycznych decyzji o przejęciu mienia. Pokazuje konflikt między potrzebą stabilności prawnej a ochroną praw nabytych.
“Czy 30-letnia cisza prawna zamyka drogę do sprawiedliwości? NSA rozstrzyga o przejęciu mienia sprzed dekad.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.