I OSK 1807/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezydenta Miasta K. od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił decyzję organu odmawiającą zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu i nakazał zwrot kwoty 425 zł. WSA uznał, że opłata została pobrana na podstawie przepisu rozporządzenia, który został później uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. Prezydent Miasta zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, twierdząc, że WSA nie był władny samodzielnie oceniać zgodności przepisu z Konstytucją, zwłaszcza gdy utrata mocy obowiązującej przepisu została odroczona. Zarzucono również naruszenie art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa, kwestionując prawo organu do samodzielnej oceny zgodności aktu podustawowego z Konstytucją. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), co oznacza, że sądy są uprawnione do bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji i do kontroli zgodności aktów podustawowych z Konstytucją i ustawami. NSA stwierdził, że WSA był uprawniony do samodzielnej, incydentalnej kontroli przepisu rozporządzenia, nawet jeśli jego utrata mocy obowiązującej została odroczona przez TK. Sąd wskazał, że niezgodność przepisu z Konstytucją istnieje od momentu jego wejścia w życie, a odroczenie utraty mocy obowiązującej ma na celu umożliwienie jego zmiany. Ponadto, NSA powołał się na art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji, jeśli została wydana na podstawie przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją. W tej sprawie, zwrot nadpłaconej opłaty został uznany za formę "innego rozstrzygnięcia" w rozumieniu tego przepisu, co umożliwia dochodzenie zwrotu nawet jeśli opłata została pobrana przed orzeczeniem TK. NSA uznał również, że Prezydent Miasta nie był organem właściwym do wydania rozporządzenia określającego wysokość opłat za kartę pojazdu, co wynika z art. 77 ust. 4 pkt 2 prd, ale obowiązek zwrotu nadpłaty spoczywa na organie, który ją pobrał. Zarzuty procesowe dotyczące naruszenia art. 146 § 1 i 2 ppsa uznano za nieuzasadnione, ponieważ nie zostały powiązane z naruszeniem innych przepisów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie uprawnienia sądów do kontroli konstytucyjności przepisów prawa, nawet jeśli ich moc obowiązująca została odroczona, oraz możliwość dochodzenia zwrotu opłat pobranych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Sprawa dotyczy specyficznego przypadku opłaty za kartę pojazdu, ale zasady prawne są szeroko stosowalne do innych sytuacji, gdzie opłaty lub świadczenia zostały pobrane na podstawie przepisów uznanych później za niezgodne z prawem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny jest uprawniony do samodzielnej oceny zgodności przepisu rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, nawet jeśli utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona przez Trybunał Konstytucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest uprawniony do samodzielnej, incydentalnej kontroli przepisu rozporządzenia pod względem zgodności z Konstytucją i ustawą, nawet w przypadku odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu przez Trybunał Konstytucyjny.
Uzasadnienie
Sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom, co oznacza, że sądy nie są związane aktami rangi podustawowej i mogą dokonywać kontroli ich zgodności z aktami nadrzędnymi. Odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu ma na celu umożliwienie jego zmiany, a nie nadanie mu szczególnej mocy obowiązującej.
Czy art. 190 ust. 4 Konstytucji RP umożliwia dochodzenie zwrotu opłaty pobranej na podstawie przepisu uznanego później za niezgodny z Konstytucją, w sytuacji gdy sprawa nie dotyczy decyzji administracyjnej, a czynności organu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji, może być podstawą do wydania "innego rozstrzygnięcia", w tym zwrotu nadpłaconej opłaty, nawet jeśli opłata została pobrana na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, a sprawa nie dotyczy decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Przyjęcie przeciwnego stanowiska pozbawiałoby art. 190 ust. 4 Konstytucji RP znaczenia normatywnego i prowadziłoby do utraty ochrony praw jednostki, która kwestionuje rozstrzygnięcia oparte na niekonstytucyjnym przepisie.
Czy Prezydent Miasta był organem właściwym do określenia wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu i jej zwrotu, czy kompetencje te należą do ministra właściwego do spraw transportu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prezydent Miasta nie był organem uprawnionym do wydania rozporządzenia określającego wysokość opłat za kartę pojazdu, co wynika z art. 77 ust. 4 pkt 2 prd. Jednakże, w przypadku stwierdzenia pobrania opłaty bez podstawy prawnej, zobowiązanym do jej zwrotu jest organ, który ją pobrał.
Uzasadnienie
Upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia dotyczy stanowienia prawa, a nie jego stosowania w indywidualnej sprawie. Obowiązek zwrotu nadpłaty spoczywa na organie stosującym prawo, który ją pobrał.
Przepisy (10)
Główne
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
prd art. 77 § ust. 3 i 4 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. § 1 § ust. 1
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 146 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd administracyjny jest uprawniony do incydentalnej kontroli konstytucyjności przepisów rozporządzeń. • Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP umożliwia dochodzenie zwrotu opłat pobranych na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne, nawet jeśli opłata została pobrana przed orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. • Obowiązek zwrotu nienależnie pobranej opłaty spoczywa na organie, który ją pobrał.
Odrzucone argumenty
WSA nie był władny samodzielnie oceniać zgodności przepisu z Konstytucją, zwłaszcza gdy utrata mocy obowiązującej przepisu została odroczona. • Organ miał prawo samodzielnie dokonać oceny zgodności aktu podustawowego z Konstytucją i ustawami oraz odmówić jego zastosowania. • Przepis rozporządzenia był prawidłową i legalną podstawą do pobierania opłaty do chwili utraty jego mocy obowiązującej. • Prezydent Miasta K. był organem właściwym do określenia wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu oraz zwrotu opłaty. • Naruszenie art. 146 § 1 i 2 ppsa poprzez uchylenie czynności Prezydenta Miasta K. w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty.
Godne uwagi sformułowania
sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom • sądy nie są związane aktami rangi podustawowej • odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu ma jedynie na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi dokonania stosownej zmiany tego przepisu, tak aby był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym • "innego rozstrzygnięcia" do którego odnosi się powołany art. 190 ust. 4 Konstytucji RP • wydanie "innego rozstrzygnięcia" o którym mowa w ww. przepisie nie może być bowiem odniesione do rozstrzygnięć podjętych dopiero po dniu utraty mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją RP, ponieważ z tym dniem odpadnie już podstawa prawna do wydania takich rozstrzygnięć
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
sprawozdawca
Agnieszka Miernik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie uprawnienia sądów do kontroli konstytucyjności przepisów prawa, nawet jeśli ich moc obowiązująca została odroczona, oraz możliwość dochodzenia zwrotu opłat pobranych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego przypadku opłaty za kartę pojazdu, ale zasady prawne są szeroko stosowalne do innych sytuacji, gdzie opłaty lub świadczenia zostały pobrane na podstawie przepisów uznanych później za niezgodne z prawem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego dotyczącego kontroli sądowej nad aktami wykonawczymi i ochrony praw obywateli w obliczu niekonstytucyjnych przepisów, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy można odzyskać pieniądze zapłacone na podstawie przepisu, który okazał się niekonstytucyjny?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.